نهج البلاغه | تایپ

[DEnnAB]

4 – شتاب در تربيت فرزند

پسرم ! هنگامي که ديدم سالياني از من گذشت و توانايي رو به کاستي رفت به نوشتن وصيت براي تو شتاب کردم

و ارزش هاي اخلاقي را براي تو بر شمردم . پيش از آنکه اجل فرارسد و راز هاي درونم را به تو منتقل نکرده باشم،

و در نظرم کاهشي پديد آيد چنان که در جسمم پديد آمد و پيش از آنکه خواهش ها و دگرگوني هاي دنيا به تو هجوم آورند،

و پذيرش و اطاعت مشکل گردد، زيرا قلب نوجوان چونان زمين کاشته نشده آماده پذيرش هر بذري است که

در آن پاشيده شود.

پس در تربيت تو شتاب کردم، پيش از آنکه دل تو سخت شود و عقل تو به چيز ديگري مشغول گردد، تا به استقبال

کارهايي بروي که صاحبان تجربه، زحمت آزمون آنرا کشيده اند و تو را از تلاش ويافتن بي نياز ساخته اند، و آنچه از

تجربيات آنها نصيب ما شد، به تو هم رسيده و برخي از تجربياتي که بر ما پنهان مانده بود براي شما روشن گردد.

[DEnnAB]

پسرم ! درست است که من به اندازه پيشينيان عمر نکرده ام، اما در کردار آنها نظر افکندم و در اخبارشان انديشيدم

و در آثارشان سير کردم ، تا آنجا که گويا يکي از آنها شده ام، بلکه با مطالعه تاريخ آنان، گويا از اول تا پايان عمرشان

با آنان بوده ام، پس قسمت هاي روشن و شيرين زندگي آنان را از دوران تيرگي شناختم، و زندگاني سودمند آنان را

با دوران زيانبارش شناسايي کردم، سپس از هر چيزي مهم و ارزشمند آن را، و از هر حادثه اي، زيبا و شيرين آنرا

براي تو برگزيدم، و ناشناخته هاي آنانرا دور کردم، پس، آنگونه که پدري مهربان نيکي ها را براي فرزندش مي پسندد،

من نيز بر آن شدم تو را با خوبي ها تربيت کنم، زيرا، در آغاز زندگي قرار داري، تازه به روزگار روي آورده اي، نيتي

سالم و روحي با صفا داري.

[DEnnAB]

5 – روش تربیت فرزند

پس در آغاز تربیت، تصمیم گرفتم تا کتاب خدای توانا و بزرگ را همراه با تفسیر آیات، به تو بیاموزم، و شریعت اسلام

و احکام آنرا از حلال و حرام، به تو تعلیم دهم و به چیز دیگری نپردازم. اما از آن ترسیدم که مبادا رأی وهوایی که مردم

را دچار اختلاف کرد و کار را برآنان شبهه ناک ساخت، به تو نیز هجوم آورد، گرچه آگاه کردن تو را نسبت به این

امور خوش نداشتم،

اما آگاه شدن و استوار ماندنت را ترجیح دادم، تا تسلیم هلاکت های اجتماعی نگردی. پسرم ! بدان آنچه بیشتر از

بکارگیری وصیتم دوست دارم، تقوای الهی و انجام واجبات و پیمودن راهی است که پدرانت و صالحان خاندانت پیموده اند.

زیرا آنان، آنگونه که تو در امور خویشتن نظر میکنی در امور خویش نظر داشتند.

[DEnnAB]

و همانگونه که تو درباره خویشتن می اندیشی، نسبت به خودشان می اندیشیدند و تلاش آنان در این بود که آنچه

را شناختند، انتخاب کنند و بر آنچه تکلیف ندارند روی گردانند، و اگر نفس تو از پذیرفتن سر باز زند و خواهد چنان که

آنان دانستند، بداند، پس تلاش کن تا درخواست های تو از روی درک و آگاهی باشد، نه آنکه به شبهات روی آوری

و از دشمنی ها کمک گیری.

و قبل از پیمودن راه پاکان، از خداوند یاری بجوی، و در راه او با اشتیاق عمل کن تا پیروز شوی، و از هر کاری که تو را به

شک و تردید اندازد، یا تسلیم گمراهی کند بپرهیز. و چون یقین کردی و دلت روشن و فروتن شد و اندیشه ات گرد آمد

و کامل گردید، و اراده ات به یک چیز متمرکز گشت، پس، اندیشه کن در آنچه که برای تو تفسیر میکنم، اگر در این راه

آنچه را دوست میداری فراهم نشد و آسودگی فکر و اندیشه نیافتی، بدان راهی را که ایمن نیستی می پیمایی، ودر

تاریکی ره می سپاری، زیرا طالب دین نه اشتباه میکند و نه در تردید و سرگردانی است، که در چنین حالتی

خودداری بهتر است.

[DEnnAB]

6 – ضرورت توجه به معنویات

پسرم ! در وصیت من درست بیندیش، بدان که در اختیار دارنده مرگ همان است که زندگی در دست او،

و پدید آورنده موجودات است، هم او می میراند و نابودکننده همان است که دوباره زنده می کند و آنکه

بیمار میکند شفا نیز می دهد. بدان که دنیا جاودانه نیست و آنگونه که خدا خواسته است برقرار است، از

عطا کردن نعمت ها، و انواع آزمایش ها، و پاداش دادن در معاد و یا آنچه را که او خواسته است و تو نمی دانی.

اگر درباره جهان و تحولات روزگار، مشکلی برای تو پدید آمد، آنرا به عدم آگاهی ارتباط ده، زیرا تو ابتدا با نا آگاهی

متولد شدی و سپس علوم را فرا گرفتی، و چه بسیار است آنچه را که نمی دانی و خدا می داند، که اندیشه ات

سرگردان و بینش تو در آن راه ندارد، سپس آنها را می شناسی.

پس به قدرتی پناه بر که تو را آفریده، روزی داده و اعتدال در اندام تو آورده است. بندگی تو فقط برای او باشد،

و تنها اشتیاق او را داشته باش و تنها از او بترس.

[DEnnAB]

پسرم ! بدان اگر خدا شریکی داشت، پیامبران او نیز به سوی تو می آمدند و آثار قدرتش را میدیدی، و کردار و صفاتش

را می شناختی، اما خدا، خدایی است یگانه، همانگونه که خود توصیف کرد،هیچکس در مملکت داری او نزاعی ندارد،

نابودشدنی نیست و همواره بوده است.

اولِ هر چیزی است که آغاز ندارد، و آخر هر چیزی که پایان نخواهد داشت، برتر از آن است که قدرت پروردگاری

او را فکر و اندیشه درک کند. حال که این حقیقت را دریافتی، در عمل بکوش آنچنان که همانند تو

سزاوار است بکوشد، که منزلتِ آن اندک و توانایی اش ضعیف، و ناتوانی اش بسیار، و اطاعت خدا را مشتاق و

از عذابش ترسان و از خشم او گریزان است، زیرا خدا تو را جز به نیکو کاری فرمان نداده، و جز از

زشتی ها نهی نفرموده است.

[DEnnAB]

7 – ضرورت آخرت گرایی

همانا داستان آنکس که دنیا را آزمود، چونان مسافرانی است که در سر منزلی بی آب و علف و دشوار اقامت دارند

و قصد کوچ کردن به سرزمینی را دارند که در آنجا آسایش و رفاه فراهم است.

پس ، مشکلات راه را تحمل میکنند و جدایی دوستان را می پذیرند و سختی سفر، و ناگواری غذا را با جان و

دل قبول می کنند، تا به جایگاه وسیع و منزلگاه امن، با آرامش قدم بگذارند و از تمام سختی های طول سفر احساس

ناراحتی ندارند، و هزینه های مصرف شده را غرامت نمی شمارند و هیچ چیز برای آنان دوست داشتنی نیست جز

آنکه به منزل امن و محل آرامش برسند. اما داستان دنیا پرستان همانند گروهی است که از جایگاهی پر از نعمت ها

می خواهند به سرزمین خشک و بی آب و علف کوچ کنند، پس در نظر آنان، چیزی ناراحت کننده تر از این نیست که

از جایگاه خود جدا می شوند و ناراحتی ها را باید تحمل کنند.

ای پسرم ! من تو را از دنیا و تحولات گوناگونش، و نابودی و دست به دست گردیدنش آگاه کردم، و از آخرت و آنچه

برای انسان ها در آنجا فراهم است اطلاع دادم، و برای هر دو مثال ها زدم، تا پند پذیری و راه و رسم زندگی بیاموزی.

[DEnnAB]

8 – معیار های روابط اجتماعی

ای پسرم ! نفس خود را میزان میان خود و دیگران قرار ده، پس آنچه را که برای خود دوست داری برای دیگران

نیز دوست بدار، و آنچه را که برای خود نمی پسندی، برای دیگران مپسند، ستم روا مدار، آن گونه که دوست نداری

به تو ستم شود. نیکوکار باش، آنگونه که دوست داری به تو نیکی کنند، و آنچه را که برای دیگران زشت می داری

برای خود نیز زشت بشمار، و چیزی را برای مردم رضایت بده که برای خود می پسندی.

آنچه نمی دانی نگو، گرچه آنچه را میدانی اندک است. آنچه را دوست نداری به تو نسبت دهند، درباره دیگران مگو،

بدان که خودبزرگ بینی و غرور، مخالف راستی و آفت عقل است، نهایت کوشش را در زندگی داشته باش، و در

فکر ذخیره سازی برای دیگران مباش. آنگاه که به راه راست هدایت شدی، در برابر پروردگارت از هر

فروتنی خاضع تر باش.

خواهش میکنم به این قسمت خیلی توجه کنید !!!!!!

[DEnnAB]

9- تلاش در جمع آوری زاد و توشه

بدان ! راهی پر مشقت و بس طولانی در پیش روی داری، و در این راه بدون کوشش بایسته، و تلاش فراوان،

و اندازه گیری زاد و توشه، وسبک کردن بار گناه، موفق نخواهی بود. بیش از تحمل خود بار مسؤولیت ها

را به دوش نگیر، که سنگینی آن برای تو عذاب آور است. اگر مستمندی را دیدی که توشه ات را تا قیامت می برد

و فردا که به آن نیاز داری به تو باز می گرداند، کمک او را غنیمت بشمار و زاد و توشه را بر دوش او بگذار، و اگر

قدرت مالی داری، بیشتر انفاق کن و همراه او بفرست، زیرا ممکن است روزی در رستاخیز، در جستجوی چنین

فردی باشی و او را نیابی.

به هنگام بی نیازی، اگر کسی از تو وام خواهد،غنیمت بشمار، تا در روز سختی و تنگدستی به تو باز گرداند،

بدان که در پیش روی تو، گردنه های صعب العبوری وجود دارد، که حال سبک باران به مراتب بهتر از سنگین باران است،

و آنکه کُند رود حالش بدتر از شتاب گیرنده می باشد، و سرانجام حرکت، بهشت و یا دوزخ خواهد بود، پس برای خویش

قبل از رسیدن به آخرت وسایلی مهیا ساز، و جایگاه خود را پیش ار آمدنت آماده کن، « زیرا پس از مرگ، عذری

پذیرفته نمی شود » و راه بازگشتی وجود ندارد.

[DEnnAB]

10 - نشانه های رحمت الهی

بدان ! خدایی که گنج های آسمان و زمین در دست اوست، به تو اجازه درخواست داده، و اجابت آنرا به عهده گرفته است.

تو را فرمان داده که از او بخواهی تا عطا کند، درخواست رحمت کنی تا ببخشاید، و خداوند بین تو و خودش کسی

را قرار نداده تا حجاب و فاصله ایجاد کند، و تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری، و در صورت

ارتکاب گناه در توبه را مسدود نکرده است، در کیفر تو شتاب نداشته و در توبه و بازگشت، بر تو عیب نگرفته است.

در آنجا که رسوایی سزاوار توست، رسوا نساخته، و برای بازگشت به خویش شرایط سنگینی مطرح نکرده است.

در گناهان تو را به محاکمه نکشیده، و از رحمت خویش ناامیدت نکرده، بلکه بازگشت تو را از گناهان نیکی

شمرده است. هر گناه تو را یکی، و هر نیکی تو را ده به حساب آورده، و راه بازگشت و توبه را به روی

تو گشوده است. هرگاه او را بخوانی، ندایت را می شنود، و چون با او راز دل گویی راز تو را می داند. پس

حاجت خود را با او بگوی، و آنچه در دل داری نزد او بازگوی، غم و اندوه خود را در پیشگاه او مطرح کن، تا

غم های تو را برطرف کند و در مشکلات تو را یاری رساند.