مناطق تاریخی مشکین شهر - استان اردبیل

[Mina]

مقبره شیخ حیدر این بنا منصوب به شیخ حیدر پدر شاه اسماعیل اول بوده ، مقبره یاد شده از قسمت بیرون به شکل برج مدور و از قسمت درون به شکل 12 ضلعی و در دو طبقه قسمت زیرین سردابه و قسمت فوقانی بصورت برج مدور با ارتفاع 5/18 متر و قطر 5/10 متر میباشد . این بنا از خارج با کاشیهای فیروزه ای رنگ معقلی به ایات 27،28،29 سوره فتح و همچنین لفظ جلال اله در اشکال مختلف و با خطوط کوفی بنائی مزین شده است در مورد قدمت بنا و تاریخ احداث آن اظهارات گوناگونی ابراز شده است که دونالد ویلبر معتقد است این بنا از آثار قرن هفت و هشت هجری قمری است و در دوره صفویه به تکمیل و کاشیکاری آن همت گماشته اند با توجه به تخریب کتیبه برجا مانده مقبره هیچ سند و مدرکی دال بر احداث این بنا در دست نبوده که در سالهای اخیر توسط آقای قوچانی کارشناس سازمان میراث فرهنگی کشور کتیبه موجود بر سر در ورودی این برج بازخوانی شده که آنرا به سال 731 هجری قمری یعنی دوره حکومت ابو سعید بهادر خان آخرین حکمران سلسله مغول درایران نسبت میدهد . و این بنا در تاریخ 18/4/1311 هجری شمسی تحت شماره 184 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است و در سال 1380 طرح ساماندهی حریم بقعه شیخ حیدر در جلسه هیئت دولت به تصویب رسیده و این طرح شامل سه مرحله کلی تملک ،مرمت و اجرا . قسمتهای اجرا شده و یا در حال اجرا شامل رواقها ، مسجد جنت سرا ، موزه ،اداره ، قسمت تجاری و پارکینگ ، فروشگاه زنجیره ای ، سالن نمایشگاه کتاب ، سالن نمایشگاه صنایع دستی ، سالن آمفی تئاتر ، سالن پذیرایی ،فضای ارتباطی و مصلی میباشد .
Tomb of Sheikh Heidar This building is related to sheikh Heidar father of shah Ismaeil(I). This tomb from the outer side is like a round tower and from inside is like 12 costal and it is in two stages lower part is crypt and upper part like round tower with 18/5m height and 10/5 m diameter . This building is decorated with turquoise colored tile etching to 27,28,29 sign of surah Fath and also blessed name of God in different from and with kufi handwriting . There are so many sugesstions about oldness and date of its creation. Donald vilber believed that this building related to 7th and 8th A.H. At the age of safavieh has taken efforts for its completion and tile . According to reminded destroyed epigraph there is no document suggestive of construction of this building that has been reading by Mr.Goochani the expert of cultural inheritance organization is relating that to 731 A.H the period of Abosaeid Bahadorkhan's days. This building has registered at the national index of country with 184 number at date of 1311/4118 . In 1380 has appeared a strucher plan of Sheikh Heidar 's tomb in executive committee and this plan including of 3 stages:
possession , repairing and performance. Performable parts including of porches , Jannat sara mosque , museum ,office , commercial portion and parking , chain stores, book exposition, handicraft exposition , theater saloon , drawing room , relational place and a place for public prayer

قلعه قهقهه

قلعه قهقهه در دهستان یافت از دهستان های بخش مرادلو و در نزدیک روستای کنچوبه و قره آغاج بوده و در فاصله 80 کیلومتری شمال مشکین شهر قرار دارد. قلعه قهقهه در منطقه قره داغ و با ارتفاع تقریبی 1200 متر از سطح دریا، دیوارهای بلند طبیعی و در میان صخره ها واقع شده است. دور تا دور قلعه پرتگاه خطرناک و عمودی شکل طبیعی بوده که گویی به دست بشر صخره ها پیرایش یافته است.
وقایع و حوادثی که مورخین در مورد قلعه قهقهه ذکر کرده اند بیشتر مربوط به دوران صفویه است اما این بدان معنی نیست که قلعه در دوره صفویه ساخته شده است. طبق تحقیقات باستان شناسی به عمل آمده استقرار در این قلعه به دوران قبل از اسلام می رسد.
از سال 1380 با همت مدیران میراث فرهنگی استان و میراث فرهنگی شهرستان در جهت احیاء و مرمت قلعه گام های مؤثری برداشته شده که اصلاح مسیر صعود به قلعه و مرمت سر در ورودی آن از جمله این اقدامات اساسی و حفاظتی است.
کاوش های باستان شناختی قلعه جهت دسترسی به پلان تاسیسات درون قلعه و مرمت برج ها و باروهای دفاعی آن از جمله برنامه های آتی میراث فرهنگی است.
راه ورودی این قلعه از ضلع شمالی آن می باشد که به عنوان یک قلعه نظامی مطرح بوده است.
در دو طرف دروازه ورودی دو برج قرار دارد. عرض در ورودی 5/2 متر است و از جنس سنگ و آجر با طاق هلالی شکل که هنوز هم پابرجاست.
این قلعه محل زندانی شدن فرزندان شاه طهماسب صفوی از جمله اسماعیل میرزا بوده است وشیخ احمد گیلانی نیز در این قلعه زندانی بوده و سروده شیخ احمد گیلانی در زندان قهقهه که به شاه طهماسب ارسال نموده بدین وصف میباشد .

از گردش چرخ واژگون می گریم و از جور زمانه بین که چون می گریم

با قد خمیده چون صراحي شب و روز در قهقهه هم لیک خون می گریم

جواب شاه طهماسب

آن روز که کار تو همه قهقهه بود با رای تو رای سلطنت صد مهه بود

این روز در این قهقهه با گریه بساز کان قهقهه را نتیجه این قهقهه بود

Qahqahe Castle

Qahqahe Castle is in the YAFT village one of the Mooradloo's village near Kanchubeh and Qaraqag village and at a distance of 80 km from the north of the Meshkin. Qahqahe Castle has located at Qaradaq area with 1200 m height from sea level , with tall walls and at the center of the rocks. All round of the castle is dangerous cliff and vertical form, think this rocks is decorated by the man's hand. Event s and incidents that historian mentioned about castle is building in Safaveieh era. According to the research of cultural inheritance settlement in this castle is related to the period before Islam . In 1380 with trying of directors of cultural inheritance of province and small province take necessary action about repairing and rehabilitation among them is repairing of entry and way of climbing. Coming plans of archaeologist is repairing of towers and defensive walls. The entry way of this castle is northern rib it had been a military one. There are two tower at the two side of the gate. The width of entry is 2/5 meter and from stone and brick and with the crescent roof

This castle is the place of prisoner such as Esmaiel merza the son of Shah Tahmasb Safavi and also Shaikh Ahmad gilany have prisoned in this castle.

كهنه قلعه این قلعه در منطقه ای بر روی تپه طبیعی در قسمت غرب رودخانه خیاو چاری قرار دارد ارتفاع تقریبی آن 1416 متر از سطح آبهای آزاد و در طول جغرافیایی 47 درجه و 41 دقیقه و 22 ثانیه و 2 صدم ثانیه و عرض جغرافیایی 38 درجه و 24 دقیقه و 12 ثانیه در ضلع شمای دروازه اردبیل با بنای تقریباً مستطیل شکل بطول 250 متر و عرض 102 متر با مصالح سنگ ،چینه ،خشت خام با ملات گلی در ادوار مختلف ساخته شده و چندین بار مرمت و بازسازی شده است بنای اولیه این قلعه در شاپور دوم ساسانی در سال 337 میلادی بدستور نرسه هرمز حکمران ساسانی در خیاو به مدت 6 سال ساخته شده است وجود سنگ نبشه ای به خط پهلوی ساسانی در جبهه شمالغربی این بنا در فاصله 150 متری در آبراهه خیاو چایی واقع شده است، تاریخ بنایان گذاری قلعه را تا دوره ساسانی عقب برد ولی متلسفانه سنگ نبشته مزبور بر اثر عوامل طبیعی و انسانی تخریب و از بین رفته است و در سال 1345 توسط آقای کام بخش فرد باستانشناس زبر دست ایرانی شناسایی و تحت شماره 618 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است . مرمت و گمانه زنی فصل اول گروه باستانشناسی به سرپرستی آقای علی ولی نوری در سال 1366 بمدت 25 روز در کهنه قلعه انجام گرفت و در کاوشهای فصل دوم گروه باستانشناسی به سرپرستی آقای عقیل عابدی در سال 1367 در کهنه قلعه با وجود دیواری بزرگ در ضلع شرقی از نوع بقایای معماری سنگی و چینیه ای پی برده که در مدت خاکبرداریهای این فصل حدود 20 متر از طول دیوار مشخص شده و پهنای دیوار مزبور به عرض 10/2 متر میرسد . آن بخش از دیوار سنگی که تا اینجا شناخته شده ، نقشه آن منطبق با نقشه فعلی قلعه نیست و این موضوع بیانگر این است که دیوار قلعه ساسانی در این بخش براثر عوامل گوناگون فرو پاشیده و در بازسازی و یا بنیانگذاریها نقشه قلعه اندکی کوچکتر شده است در کاوشهای باستانشناختی در کهنه قلعه نشانه های از مواد فرهنگی سفالهای دست ساز و چرخ سازبرنگ نخودی و خاکستری و فلز مفرغ مربوط به عصر آهن سه بدست آمدت که منسوب به اقوامی است مشهور به اورارتور که در آستانه شکل گیری دولت ماد و در مواردی حتی پیش از آن در بیشتر نقاط آذربایجان که نشانه های از فرهنگ و تمدن آنها مشاهده شده است . در منابع یاد شده تاریخی که نادرشاه افشار هنگام بازگشت از دشت مغان مدتی در این قلعه اقامت داشته و این گفته تاریخی میرساند که قلعه یاد شده در حدود 300 سال پیش معمور و پابرجا بودن و در زمان قاجاریه و حتی دوره پهلوی اول بصورت پادگان سواره نظام استفاده میشده است .
Kohna Qala

This castle is located over hill at the west side of the Kheiav chai river. Approximate height of it is 1416 meter and its greogra phical length is 47 degree and 41 minute and 22 second and two hundredth of second and greographical width is 38 degree , 24 minute and 12 second at the north side of Ardabil gate This building is rectangular from with 250 m length and 102 m width , it is built in different age with rock , day and sun -dried brick and this building is repaired so much . First building of this castle is built in Kheiav at the age of Shapoor Sasane (II) in the year 337 A.D. By order of Nerseh Hormoz governer of sasani.
There is a petrograph with pahlavi sasani writing at the north - western of this building at 150 m distance of floodway of Kheiav chaie. But this petrograph has distructed by the natural and humanal factors and at the 1345 this petrograph has registered in the national index by the Mr. kam bakhsh Fard the skilled Iranian archaeologist in 1366 . Repairing and dowse performed in Kohna Qala the first group of archaeologists with supervision . Of Mr Ali Vali Nori within a period of 25 days .In the second researches of archaeologists with supervision of Mr . Akil Abedi in 1367 in kohna Qala with tall walls in eastern rib know that from kinds of layer and stony architectural that has been recognized. Duration of this seasons excavations about 20m from the length of the wall and its width is about 2/10.
That part of wall that has been recognized until now, its map is not conform with the present map of castle. This mater suggested that wall of Sasani's castle is falling down because of different reasons and in repairing the map of castle become smaller
In the investigation of archaeologists in kohna Qala has found a signs of cultural materials such as hand-made and wheelwright potsherd ,pea-shaped and gray color and bronze related to iron age (III) . These are related to a tribe famous to orator , their culture and civilization has seen in many parts of Azarbaijan
Historical source says that when NaderShah Afshar return from Dashte Mogan has stayed for a time in this castle and this historical word says that this castle had habitated about 300 years and at the age of Qajarieh and Pahlavy (I) has utilized as cavalry garrison.

سنگ نبشته پهلوی ساسانی

در نزدیک مشکین شهر و در دامنه شمالی قله سبلان در دره ای در کنار رودخانه خیاو سنگ نبشته ای به نام (سورشن داش) در سال 1345 کشف گردید که در 21 سطر برسینه سنگی عظیم نقر گردیده است، مشرف بر همین کتیبه قلعه ای بشکل مستطیل و تقریبا 230*110 متر طول و عرض وجود دارد که آثار فعلی مربوط به دوران اسلامی است و احتمالا بایستی در زیر آن آثار دوره ساسانی وجود داشته باشد، آقای دکتر گیردگروپ آلمانی این کتیبه را خواند.
1. از سطر اول تا سطر سوم تاریخ است. ماه هفتم و بیست و هفتم سال سلطنت اپور دوم ساسانی (267 سال پیش از اسلام)
2. از سطر 9-3 کتیبه از شخصی بنام ناسره هرمزد شهردار و حکمران یاد شده که 6 سال برای ساختن قلعه کار کرده است.
3. از سطر 9 تا 12 اندرز است، ناسره هرمزد در آن متذکر شده که شهریاران و بزرگان این اندرز را بخوانند.
این کتیبه به علت مکان و زمانش و چون درآذزبایجان پیدا شده است اهمیت بیشتری دارد و پیش از آن کتیبه ای ساسانی در آذربایجا پیدا نشده است. در این کتیبه یک سبک نقاشی بخصوصی دیده می شود و احتمالا از علایم خانوادگی بوده است.
طرح پیشنهادی احیاء و مرمت اثر:
- احداث یک سایبان سوله ای شکل به منظور جلوگیری از تخریب بیشتر و نابودی کامل آن و حفظ سنگ سورشن داش.
- تهیه یک نسخه کپی از سنگ نبشته جهت نگهداری و مطالعه در موزه مشکین شهر ضرورت دارد.
- تهیه یک نسخه سنگ نبشته بروی یک سنگ شبیه سنگ اصلی از لحاظ جنس و شکل.
Sasanie Pahlavi's petrograph





In 1345 discover a petrograph with name of (surshan Dash) near Meshkinshahr and northern slop of Sabalan summit in valley by the side of khiyav river. That has written 21 line on the big rock .
There is a castle rectangular from with the 110×230 meter length and width near this petrograph is relate to Islamic age and probably there is a track of sasany's age under that. Dr grid group (Germany) write this epigraph.
1-From first line to third line is history . seventh month and twenty – seventh year of kingdom of sasani's emperor(II)(267 years before Islam)
2-from 3-9 of epigraph has remembered of person his name is Nasereh Hormozd . He was mayor and governor that he has worked for the building of castle for 6 years.
3-Frome line 9 to 12 is advice. Nasereh Hormozd has remembered that sovereigns read this advice.
This epigraph is very important because of it's time and place and because it was found in Azarbaijan and before that there isn't any sasanie's epigraph in Azarbaijan.
There is a special painting style in this epigraph and probably this is a one of the family symptoms.
Proposed plan for repairing of object:
-Innovating of saker form bower for preventing of more demolition and complete annihilation and protection of Surushan Dash rock.
- preparing one copy from petrograph because of keeping and studing in Meshkin Shahr museum is necessary.
- preparing one copy of petrograph on one stone like the original one for purposes of kind and form.

Other historical objects of Meshkin shahr
-Div Qalasi at a distance of 5 kilometer from kooieg village
-Historical village Onar
-Arshag castle at a distance of 30 km form north-western of Meshkin shar and at a distance of 2 km from Eeast side of Dost baglo village .
-Seied Soleiman tomb at Fakhrabad
- Seied Jafar tomb at Onar village.
-ADL hammam
-Historical cave of Lahrood
-Qanli bulag carvansrai
-Old plan-tree of Onar
-Historical bridge of Dojag
This shaharyery has located at the end of the Meshkin's plain and at a distance of 65 km from north-western of center of province and at a distance of 35 km from north of Meshkinshahr and at a distance of 2 km from the north of Perazmeian village and one of the dependencies of eastern Meshkin. This site is including of:
A : Large castle with stone and defensive wall of
B: A place in relation to performing of religious customs by the name of Maktab Ushaklary, It has architectural place with stony walls Of Astels painted with the form of human
C : Numerous ancient graves and a rocks in the neighbourhood of 450 graves have recognized in this place and its kind Magical circle form ,
These graves are in different dimensions the smallest one is 2/3 m and the largest one is 2/8 m
D: Ancient cave and mounds belonging to different ages in precincts
It is necessary to remind in 1987 Shaharyery site has studied by council of charls berny he believe that some remains is related to millennium before A.D , iron age , gray ware , buff ware and orange ware.
Charls Berni has searched date of these graves are related to first and second millennium before A.D and also he considers probable that with this data this site related to third millennium but he couldn't discovers any effect of habitation of bronze age, In the course of research that is accomplished by Dr Nobary's council in Azar of 1382 in this place discovered many value things from inter of graves .

سایر آثار تاریخی منطقه مشکین شهر :

دیو قالاسی در 5 کیلومتری روستای کویج

روستای تاریخی انار

قلعه ارشق در 30 کیلو متری شمالغربی مشکین شهرو در 2 کیلو متری شرق روستای دوست بگلو

مقبره سید سلیمان در شهر فخرآباد

مقبره سید جعفر در روستای انار

قبرستان تاریخی انار

حمام عدل

غار تاریخی لاهرود

کاروانسرای قانلی بولاغ

چنار کهنسال اُنار

پل تاريخي دوجاق