PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : همه چیز راجع به مهندسی کشاورزی



صفحه ها : [1] 2 3 4 5 6 7 8

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:34 PM
دیباچه: کشور ایران با وجود 37 میلیون هکتار اراضی دارای قابلیت کشاورزی، 118 تا 100 میلیارد متر مکعب منابع آبی قابل استفاده و گسترش و تنوع آب و هوایی در 14 اقلیم گوناگون (کشور ایران از لحاظ تنوع تولید زراعی و باغی بین کشورهای جهان رتبه هشتم را دارد)، پتانسیل بسیار خوبی در بخش کشاورزی دارد. البته برای توسعه این بخش مهم که به حق آن را محور توسعه اقتصادی کشور تلقی کردهاند، باید از کشاورزی سنتی فاصله گرفت و با بهرهگیری از دانش کشاورزی به کشاورزی مکانیزه نزدیک شد، دانش و تخصصی که در گرایشهای مهندسی کشاورزی آموزش داده میشود.این رشته در 7 گرایش علومدامی، باغبانی، زراعت و اصلاح نباتات، گیاه پزشکی، علوم و صنایع غذایی، خاک شناسی و ترویج و آموزش کشاورزی از بین داوطلبان گروه آزمایشی علوم تجربی دانشجو میپذیرد.
گرایش علوم دامی:
هر نوع دامی را که بخواهیم به طریق علمی پرورش دهیم، با پنج مقوله اساسی روبرو میشویم. یکی بحث پرورش دام به نحو صحیح، منطقی و عملی است که در این میان تغذیه به عنوان عاملی بسیار مهم در پرورش مطرح و در راستای آن مسأله مراتع و کشت علوفه نیز مطرح میشود. دومین عامل، اصلاح نژاد است که باعث میشود تا دام پر تولیدتری داشته باشیم. سومین عامل، بهداشت است که باعث کاهش تلفات و ضایعات و افزایش توان تولید میشود. عامل چهارم، مدیریت نیروی انسانی است که به یاری آن از نیروی فعال در مزارع به نحو مطلوب بهره برداری میشود. عامل آخر، تولیدات و بازاریابی است که براساس این عامل باید بررسی کرد که به چه نحوی تولیدات به بازار عرضه شود تا در سطح تولیدات، افتی ایجاد نگردد.مهندسی علوم دامی به بررسی و مطالعه این پنج عامل و نقش آنها در پرورش دام میپردازد. البته در کشور ما پرورش هر دامی در رشته علوم دامی نمیگنجد. برای مثال پرورش آبزیان بیشتر در رشته شیلات مطرح میشود؛ همچنین در کشور ما پرورش سگ ، گربه یا خوک رایج نیست.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:35 PM
تواناییهای لازم :
هر داوطلب علوم دامی باید بداند که بخش قابل توجهی از دروس این گرایش جنبه عملی دارد و دانشجو باید در دامداریها و زمینهای زراعی با نحوه پرورش و تغذیه دام آشنا گردد. از همین رو نباید نسبت به بوی کود یا دام حساس باشد و از حیواناتی مثل گاو و گوسفند یا حشراتی مثل زنبور عسل بترسد. از لحاظ درسی نیز دانشجوی این گرایش لازم است که به دروسی مانند آمار و زیستشناسی مسلط باشد.
موقعیت شغلی در ایران :
بسیاری از دامداران ما به ضرورت حضور یک کارشناس علوم دامی در دامداریها واقف نیستند و در حالی که خودشان از اوج شیر، رکود سالانه، فاصله زایمان، جیره نویسی، اصلاح نژاد و درصد تلفات و بیماریها اطلاعی ندارند، از تخصص کارشناس علوم دامی نیز در زمینههای فوق بهرهای نمیبرند.البته این به آن معنا نیست که فارغالتحصیلان این گرایش هیچ موقعیت کاری ندارند، چون خوشبختانه در حال حاضر هر دامپروری باید از یک مهندس علوم دامی بهره بگیرد و همچنین بازار کار مهندسی علوم دامی در روستاها و شهرستانها نسبتاً مطلوب است و فارغالتحصیلان میتوانند علاوه بر کار در جهاد کشاورزی در مرغداریها و دامداریهای خصوصی نیز کار کنند یا اینکه خود یک دامداری را راهاندازی نمایند.همچنین میتوانند در آزمایشگاههای تغذیه برای خوراک یا آنالیز خوراک، آزمایشگاههای اصلاح نژاد دام و مراکز تحقیقاتی امور دام و آبزیان فعالیت نمایند.
درسهای این رشته در طول تحصیل:
دروس مشترک در 7 گرایش زراعت و اصلاح نباتات، علوم دامی،گیاه پزشکی، ترویج و آموزش کشاورزی، باغبانی، خاک شناسی و صنایع غذایی :
ریاضیات عمومی، فیزیک عمومی، شیمی عمومی، اکولوژی، گیاهشناسی، آمار و احتمالات، بیوشیمی عمومی، زیستشناسی،آبیاری عمومی، هوا و اقلیمشناسی، اقتصاد کشاورزی، خاکشناسی عمومی، زراعت عمومی، باغبانی عمومی،حشرهشناسی و دفع آفات، ماشینهای کشاورزی، عملیات کشاورزی، اصول تبدیل و نگهداری فرآوردههای کشاورزی، دامپروری عمومی، آشنایی با کامپیوتر.
دروس تخصصی گرایش علوم دامی :
تغذیه دام ، اصول بهداشت دام، تشریح و فیزیولوژی دام، اصلاح دام ، بیماریهای دام و طیور، پرورش گاو شیری ، پرورش گوسفند و بز، پرورش طیور، فیزیولوژی تولید مثل، مرتعداری ، پرورش زنبور عسل ، کارآموزی.
گرایش گیاهپزشکی:
دانش گیاهپزشکی به جای معالجه انسان به حفظ و معالجه گیاهان اعم از گیاهان زراعی، زینتی و درختان میوه میپردازد و آنچه که گیاه را رنج میدهد و به سلامت آن صدمه میزند، مطالعه و بررسی میکند؛ یعنیدانشجوی این گرایش با آفاتی که در مزرعهها، انبارها، سیلوها و کشتیها به بخشهای مختلف گیاه صدمه میزند از قبیل حشرات، جوندگان و علفهای هرز یا بیماریهای گیاهی مانند قارچها، ویروسها و باکتریها آشنا میشود و نحوه سمپاشی را در مراحل مختلف رشد و نگهداری از گیاه و نحوه ضد عفونی انبارها را فرا میگیرد. البته باید توجه داشت که آنچه به گیاه صدمه میزند تنها بیماری نیست بلکه سرمازدگی، گرمازدگی و حتی کمبود مواد غذایی در خاک نیز گیاه را رنج میدهد و جزو ضایعات گیاهی محسوب میشود. از همین رو دانشجوی گیاه پزشکی باید موارد فوق را بشناسد و نحوه جلوگیری از این آسیبها را بیاموزد.
تواناییهای لازم :
گیاه پزشک ایرانی باید از یک سو با گونههای گیاهی و جانوری طبیعی ایران آشنا باشد و از سوی دیگر با موجودات زنده (آفات، بیماریها و علفهای هرز قرنطینهای) که دائم از مبادی ورودی رسمی یا از مرزهای طولانی کشور به صورت غیرقانونی وارد میشوند، آشنا بوده و با آنها مبارزه کند. در واقع مهندس گیاهپزشکی کاری دشوار، پیچیده و پر مسؤولیت را بر عهده دارد و باید از بیوشیمی، بیولوژی و آمار، اطلاعات وسیع و گستردهای داشته باشد.همچنین گیاهپزشکی نیاز به حافظه قوی دارد چون دانشجو باید اسامی لاتین حشرات و قارچها و رده آنها را به خاطر بسپارد و بالاخره دانشجوی این گرایش باید به کشاورزی و بخصوص حشرهشناسی علاقهمند باشد. زیرا بخش عمدهای از دروس این گرایش شامل آفات گیاهی میشود و در این درس حشرات مضر برای آفات و بیولوژی آنها آموزش داده میشود.
موقعیت شغلی در ایران :
شاید برخی از کشاورزان تصور کنند که اطلاعات لازم را درباره آب و خاک دارند اما هر کشاورزی میداند که برای مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی باید به یک متخصص مراجعه کند تا نوع سم و نحوه استفاده از آن را فرا گیرد. به عبارت دیگر کشور به فارغالتحصیل علاقهمند و توانای گیاهپزشکی نیاز مبرمی دارد. وزارت کشاورزی، شهرداریها و کلنیکهای گل و گیاه نیز از مراکز جذب فارغالتحصیلان این گرایش هستند.از سوی دیگر در حال حاضر مهندسین کشاورزی میتوانند با استفاده از طرح اشتغالزایی جهاد کشاورزی، از این وزارتخانه وام گرفته و گلخانه یا باغ میوه ایجاد کنند.قابل ذکر است که موقعیت فارغالتحصیلان این گرایش در شهرستانها بهتر است زیرا میتوانند در سازمان تحقیقات کشاورزی شهر خود فعالیت نمایند.
دروس تخصصی گیاه پزشکی:
حشرهشناسی ، قارچشناسی، آفات مهم گیاهان زراعی ، بیماریهای مهم گیاهان زراعی، آفات مهم درختان میوه، بیماریهای مهم درختان میوه، آفات و بیماریهای مهم گیاهان زینتی، جالیزی و سبزیها، اصول مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی، سمشناسی، تکنولوژی مبارزه شیمیایی، علفهای هرز و کنترل آنها، آفات انباری، کارآموزی.
گرایش ترویج و آموزش کشاورزی:
یکی از رسالتهای مهم هر رشتهای بردن دانش و علم آن رشته در بین اقشار مختلف جامعه است. به عبارت دیگر مطالبی که دانشجویان در دانشگاهها فرا میگیرند، مستقیماً برای عموم مردم قابل استفاده نیست بلکه باید تغییر و تحولی در آن صورت گیرد تا متناسب با سطح توانایی هر یک از مخاطبان بتوان ایدهها و نوآوریها را در اختیارشان قرار داد. در کشاورزی نیز ما با افراد مختلفی سر و کار داریم که از لحاظ سطح علمی و آگاهی در ردههای متفاوتی قرار دارند. افرادی که نیاز به دانش کشاورزی نوین دارند اما نمیتوانند این دانش را از کتب کشاورزی به دست بیاورند بلکه باید متخصصانی باشند که یافتههای جدید علمی را متناسب با سطح دانش و توان علمی این دسته از مخاطبان در اختیار آنها قرار دهند این متخصصان همان مهندسین ترویج و آموزش کشاورزی هستند.البته بخش آموزش این گرایش شامل آموزشهای رسمی نیز میشود؛ یعنی دانشجویان مهندسی ترویج و آموزش کشاورزی در این بخش با نحوه برنامهریزی آموزشی، تدریس و مدیریت هنرستانها و دبیرستانهای کشاورزی آشنا میشوند.
تواناییهای لازم :
مهندسی ترویج و آموزش کشاورزی یکی از رشتههای بین رشتهای است چون دروس آن حیطه گستردهای از علوم مختلف شامل ارتباطات، روانشناسی تربیتی، تکنولوژی آموزشی، علوم تربیتی، مدیریت، کامپیوتر، آمار و کشاورزی را دربرمیگیرد.به همین دلیل دانشجوی این گرایش باید هم در دروس مهم مهندسی کشاورزی مانند زیستشناسی، شیمی و ریاضی قوی باشد و هم توانمندیهای لازم برای تدریس را داشته باشد؛ یعنی باید صبر و حوصله بسیار داشته و با کوچکترین عدم پذیرش از سوی کشاورزان، دلسرد نشود. در ضمن باید نواندیش و خلاق باشد تا بتواند به بهترین نحو به ترویج و آموزش کشاورزی بپردازد و از روشهای متعدد و متفاوت تکنولوژی آموزشی مثل تهیه پوستر، فیلم و عکس در این راه استفاده نماید. همچنین باید شخصیتی برونگرا داشته باشد تا بتواند با طبقات مختلف جامعه به خصوص قشر روستایی ارتباط برقرار کند و با جلب اعتماد آنها، دانش تئوری و عملی را به کشاورزان منتقل سازد و در نهایت لازم است که از محیط روستایی و فعالیتهای کشاورزی لذت ببرد و علاقهمند به همکاری و کمک به دیگران باشد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:35 PM
موقعیت شغلی در ایران :
مهندسین ترویج و آموزش کشاورزی میتوانند به عنوان رئیس سازمان کشاورزی استان، مجری طرحهای تحقیقاتی - ترویجی، کارشناس ترویج و آموزش در وزارت تعاون، صندوق بیمه و سازمان مدیریت و برنامهریزی مشغول به فعالیت شوند و باعث ارتقای سطح زندگی روستاییان گردند. یا به عنوان کارشناس، گروهی از مروجین را برای انتقال یافتههای نوین به روستاییان آماده کرده، بر کار آنها نظارت کنند.همچنین میتوانند به عنوان مدیر، آموزشگر، برنامهریز آموزشی یا تکنولوژیست آموزشی در هنرستانها و دبیرستانهای کشاورزی فعالیت نمایند یا در سمینارها و کنگرههای علمی مسؤول وسایل دیداری و شنیداری شوند و به عنوان سردبیر روزنامهها و نشریات کشاورزی در جامعه خدمت کنند.لازم به ذکر است که در بخش کشاورزی، نیاز به آموزش هم برای زنان و هم برای مردان روستایی وجود دارد، بنابراین فارغالتحصیلان این گرایش چه زن و چه مرد میتوانند فرصت شغلی مناسبی داشته و نقش بسیار ارزندهای در بهبود وضعیت روستاییان داشته باشند.
دروس تخصصی گرایش ترویج و آموزش کشاورزی :
مقدمات روانشناسی تربیتی، جامعه شناسی روستایی ، مقدمات مردمشناسی عشایری ، اصول آموزش و پرورش ، اصول آموزش بزرگسالان، اصول آموزش کشاورزی، اصول ترویج کشاورزی، اصول مدیریت آموزش و ترویج ، اصول برنامهریزی ترویجی، طرح و تهیه برنامه آموزشی، نوآوری و نوپذیری، آموزش سمعی و بصری ، اصول مقاله نویسی فنی و ترویجی، ترویج و آموزش کشاورزی عملی .
گرایش باغبانی:
باغبانی آمیختهای از علم، هنر، تجربه و مهارت در پرورش گیاهان باغبانی است. گیاهانی که شامل درختان میوه، گلها و گیاهان زینتی، سبزیجات و گیاهان دارویی میشود و دانشجوی مهندسی باغبانی در طی چهار سال با ویژگیهای ژنتیکی این چهار دسته از گیاهان، پاسخهایی که گیاهان به شرایط محیطی میدهند و پاسخهایی که به تیمارهای ما مثل آبیاری، کود، هرس و ... میدهند، آشنا میشود و به خاطر همین بررسیهای دقیق فیزیولوژیکی گیاهان است که باغبانی یک رشته علمی است، علمی که باعث بهتر شدن کمیت و کیفیت محصولات باغبانی شده است. برای مثال به یاری علم باغبانی، گیاهان زینتی دوام بیشتری پیدا کرده و گلهای بزرگتری میدهند. یا در قدیم بعضی از خیارهایی که میخریدیم تلخ بود اما امروزه به یاری اصلاح نژاد و رسیدگیهای لازم خیار تلخ وجود ندارد.
تواناییهای لازم :
باغبانی یک کار عملی است، باید آن را حس کرد، باید با آب و خاک ارتباط برقرار کرد و باید بررسی کرد که در زمینه باغبانی چه کارهایی در دنیا انجام شده است و از آنها ایده گرفت. به همین دلیل دانشجوی مهندسی کشاورزی ـ باغبانی لازم است که سرِ زمین برود و به کار با خاک و گل و گیاه علاقهمند باشد.همچنین دانشجوی این گرایش باید به علوم زیستی به ویژه گیاهشناسی علاقهمند بوده و به آن تسلط داشته باشد برای اینکه تنوع گیاهی در این گرایش فوقالعاده زیاد است.گفتنی است که باغبانی به خاطر ماهیت گیاهان بخصوص گیاهان زینتی با مسائل ذوقی سر و کار دارد. بنابراین افرادی که زمینههای هنری در آنها قوی است و به گل و گیاه نیز علاقه دارند، در این گرایش موفقتر خواهند شد.
موقعیت شغلی در ایران :
باغبانی از نظر اقتصادی رشته پردرآمدی برای تولیدکنندگان است، چون فارغالتحصیلان این گرایش در صورت داشتن سرمایه لازم میتوانند به تولید گلها، گیاهان زینتی و دارویی، سبزیجات یا میوههای گلخانهای بپردازند.از سوی دیگر چون دانشگاه آزاد اسلامی در سطح وسیعی دانشجوی مهندسی باغبانی نمیگیرد، هنوز بازار کار این گرایش اشباع نشده است.فارغالتحصیلان مهندسی باغبانی میتوانند در سازمان برنامه و بودجه یا جهاد کشاورزی نیز کارهای تحقیقاتی و آزمایشگاهی انجام دهند یا به عنوان کارشناس در مزارع و باغهای خصوصی فعالیت نمایند.
دروس تخصصی گرایش باغبانی:
اصول باغبانی، اصول اصلاح نباتات، علفهای هرز و کنترل آنها، حاصلخیزی خاک و کودها، ازدیاد نباتات ، سبزیکاری عمومی، سبزیکاری خصوصی، میوههای مناطق معتدل ، فیزیولوژی بعد از برداشت، گلکاری ، میوههای ریز، اصلاح و بذر گیری گل و گیاه ، میوههای گرمسیری و نیمه گرمسیری، فیزیولوژی گیاهی ، کارآموزی .
گرایش خاکشناسی:
مهندسی کشاورزی ـ خاکشناسی به شناسایی خاک، بهرهبری از خاک در جهت تولید مواد غذایی و حفاظت از محیط زیست، مدیریت خاک و آب، آلودگی خاک، اصلاح خاکهای شور و قلیایی، مصرف بهینه کودهای شیمیایی و آلی و کاربری خاک برای مصارف گوناگون از قبیل جنگل، مرتع، زراعت آبی، زراعت دیم و شهرسازی میپردازد. به عبارت دیگر دانشجویان این گرایش با مراحل پیدایش و تکامل خاک، ردهبندی و نامگذاری انواع خاک، روشهای مختلف کنترل فرسایش و حفظ، نگهداری و تقویت خاکهای زراعی آشنا میشوند و رابطه بین خاک با آب و گیاه و عوامل مختلف اقلیمی را مطالعه میکنند و با بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و واکنش آن در برابر اضافه یا کم شدن مواد مختلف به بهروری هرچه بیشتر محصولات زراعی کمک میکنند.
تواناییهای لازم :
دروس پایه در مهندسی کشاورزی ـ خاکشناسی، شیمی و زمینشناسی است و دانشجویان این گرایش باید به این دروس و همچنین محیط زیست و منابع طبیعی علاقهمند باشند و آمادگی کار در آزمایشگاهها، صحرا و مزارع را داشته باشند.
موقعیت شغلی در ایران :
فرض کنید که یک باغدار میخواهد باغی 30 یا 50 هکتاری را کود بدهد. تعیین میزان کود و نوع کود برعهده مهندس کشاورزی ـ خاکشناسی است. همچنین مهندس این گرایش میتواند کاربری زمینهای مختلف را تعیین کند؛ یعنی مشخص کند که یک زمین برای زراعت، باغبانی یا مسکن مناسب است. در ضمن نوع محصول مناسب برای زمین زراعی را نیز پیشنهاد بدهد. در حال حاضر نیز مهندس کشاورزی ـ خاکشناسی میتواند در وزارت جهاد کشاورزی، محیط زیست، شهرداریها یا در بخش خصوصی فعالیت کند.
دروس تخصصی گرایش خاکشناسی:
فیزیک خاک، شیمی خاک، خاکهای شور و قلیایی، پیدایش و ردهبندی خاکها، حاصلخیزی خاک و کودها، بیولوژی خاک، فرسایش و حفاظت خاک، رابطه آب و خاک و گیاه، ارزیابی خاکها و اراضی، نقشهبرداری خاکها، مبانی زهکشی، تغذیه گیاه، کارآموزی.
گرایش زراعت و اصلاح نباتات:
زراعت و اصلاح نباتات در کنار گرایشهای باغبانی و علوم دامی یکی از سه گرایش تولیدکننده مهندسی کشاورزی است. در این میان گرایش زراعت و اصلاح نباتات به رشد و نمو، میزان عملکرد و روشهای بهینهسازی تولید گیاهان زراعتی نظیر گندم، جو، ذرت، چغندر قند، سویا و آفتابگردان میپردازد. گیاهانی که غذای انسان و دام به آنها وابسته است و در واقع مهمترین گیاهان زراعتی به شمار میآیند. همچنین در این گرایش طریقه اصلاح گیاهان که پایه ژنتیکی دارد، مطالعه میشود تا با اصلاح ژنتیکی، گیاهانی با کیفیت و بازدهی بیشتری داشته باشیم. برای مثال با تلاقی گندمهای مختلف، گندمی را تولید کنیم که بالاترین بازدهی و بهترین کیفیت را داشته باشد.
تواناییهای لازم :
استادان و متخصصان این گرایش معتقدند که زندگی شخصی دانشجویان زراعت و اصلاح نباتات باید به نوعی وابسته به کشاورزی باشد. چون تجربه نشان داده شده است، دانشجویانی که زندگی شهری دارند در دروس عملی کشاورزی با مشکلات زیادی مواجه میشوند. همچنین افرادی که به کار در مزرعه و آزمایشگاه علاقهمند باشند در این گرایش موفقتر هستند.
موقعیت شغلی در ایران :
اگر فارغالتحصیل این گرایش سرمایه داشته باشد به خوبی میتواند یک زمین زراعی را به صورت مکانیزه اداره کند و در صورت نداشتن سرمایه نیز میتواند جذب مؤسسات تولید واحدهای کشاورزی گردد. به ویژه این که با اجرای آئیننامههای نظام مهندسی کشاورزی که توسط مجلس تصویب شده است، هر زمین زراعی اعم از دولتی و خصوصی باید تحت نظارت یک مهندس زراعت و اصلاح نباتات اداره گردد. گفتنی است در حال حاضر دولت به هریک از فارغالتحصیلان مهندسی کشاورزی در صورت داشتن توانمندیهای لازم 20 میلیون تومان وام برای انجام فعالیتهای کشاورزی میدهد.
دروس تخصصی گرایش زراعت و اصلاح نباتات :
مرتعداری، دیمکاری، علفهای هرز و کنترل آنها، رابطه آب و خاک و گیاه، اصول اصلاح نباتات، اصلاح نباتات خصوصی، زراعت نباتات صنعتی، زراعت نباتات علوفهای، فیزیولوژی گیاهان زراعتی، کارآموزی.منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:36 PM
مسایل ایمنی برای شروع کار کشاورزی
تراکتورها
حیوانات
انبارها
مواد شیمیایی
صدمات تنفسی
سر وصدا
خطوط فشار قوی و الکتریسیته
ایمنی بچه ها در مزارع
سر خوردن و افتادن
تعمیرات نگه داری و ساخت
خلاصه
شاخه های رشته مهندسی کشاورزی


مسایل ایمنی برای شروع کار کشاورزی




در ابتدا لازم است بدانید که بر طبق آمار اداره ملی ایمنی (National safety council) که بر حسب آمار مرگ و میر کارگران به دست آمده است کشاورزی یکی از خطرناک ترین صنایع دنیا درایالات متحده شناخته شده است.افرادی که در مزارع کار می کنند شامل صاحبان مزارع اپراتور ها خانواده های کارگران و کارگران اجاره ای پنج برابر بیشتر ازسایر نیرو های کار حتی کارگران معدن در معرض خطرات جانی هستند.علاوه بر 1200 حادثه مهلک که در سال 1992 برکارگران کشاورزی وارد شده و در آمار ثبت شده است تخمین زده میشود که تعداد واقعی این حوادث به بیش از 140000 حادثه میرسد.اگر شما عملیات زراعی را با دقت و به طور حرفه ای انجام دهید می توانید براحتی از وقوع حادثه در مزرعه تان جلوگیری کنید.اولویت اول در ممانعت از بروز تصادفاتی است که در تمام مزارع اتفاق می افتد.از آنجایی که کارهای کشاورزی به صورتی است که محیط کار و زندگی کشاورز در کنار هم است آگاهی از مسایل ایمنی هم برای کشاورزان و هم برای خانواده های آنها ضرورت دارد.
در این مقاله سعی بر این است که نکاتی گفته شود که شما را از خطرات آگاه کند و اساسی ترین راه های حذف و اجتناب از آنها ذکر شود.هر چند ممکن است خطراتی در کار کشاورزی وجود داشته باشد که در اینجا ذکر نشده باشد ولی شما باید از اطلاعات وجزئیات بیشتری در مورد خطرات موجود در تمام مزارع و مزرعه خود آگاه باشید.این اطلاعات را می توانید از دفترچه راهنمای ماشین آلات به دست آورید و یا از کارشناسان ادارات کشاورزی و متخصصان ذانشگاهی کمک بگیرید.

تراکتورها




تراکتور ها پر مصرف ترین ماشین ها در تمام مزارع هستند و بیشتر از هر عامل دیگری باعث صدمات کشنده در مزارع می شوند . گردش تراکتور و حرکت محور آن باعث بیشترین حوادث کشنده در کشاورزی می گردد.
دلایل ایجاد چنین تصادفاتی عبارتند از:
شاخه ها- مجراهای آب- سوراخ ها یا کنده های درخت
هدایت تراکتور در سطوح لغزنده- حمل بارهای سنگین- دور زدن با سرعت بالا- تکان های نا مناسب
از دست دادن کنترل در اثر کشیدن بار به دنبال تراکتور یا تصا دفات در خیابان.
مهمترین راه برای پیشگیری از ایجاد تصادفات با تراکتور این است که هر تراکتور یک ساختار حفاظتی داشته باشد(ROPS) و کمربند ایمنی محفظه بسته شود.
سقوط از روی تراکتور ها دومین دلیل ایجاد تصادفات است. بسیاری از مصدومین کودکان هستند.ناظرینی که دیدن آنها برای اپراتور مشکل است نیز در خطر هستند.به همین دلیل نباید
به هیچ شخصی جز اپراتور اجازه سوار شدن روی تراکتور را داد. آگاهی از موقعیت تمامی ناظرین و دور نگه داشتن کودکان از محل های کار نیز باید رعایت شود. تراکتور ها و سایر ماشین آلات کاربردی در کشاورزی همیشه باید مجهز به چراغ ها وابزار روشنایی مناسب باشند.

حیوانات




حیوانات بزرگ مزرعه مسئول ایجاد بسیاری از صدمات در مزارع پرورش حیوانات وتولید لبنیات می شوند.گاوهای نر می توانند ناگهان به یک شخص حمله کنند و باعث جراحات کشنده ای شوند.بنابراین هرگز نباید به آنها اعتماد کرد.حیواناتی که تازه وضع حمل کرده اند نیز قویا از کودک جوان خود دفاع می کنند چنین حیواناتی حتی اگر بسته شده باشند نیز می توانند به راحتی خود را رها کنند.محل نگه داری حیوانات باید طوری طراحی شده باشد که کمترین فرصت را برای صدمه زدن به آنان بدهد.


انبارها




ساختمان انبار هایی مثل انبار دانه واگن های حمل دانه سیلو ها و مخازن کود ها نیز می توانند باعث ایجاد حادثه شوند.هیچ شخصی نباید در حین تخلیه بار در انبار دانه وارد شود.خروج دانه ها به سمت پایین ممکن است باعث کشیده شدن شخص به سمت پایین شود.حرکت دانه ها به سمت پایین می تواند باعث اغفال و خفه شدن کودکان شود.خطر اصلی سیلو ها به دلیل گاز سیلو است که از دی اکسید نیتروژن ساخته شده است.گاز سیلو به شدت شش و ریه را می سوزاند و باعث انباشته شدن سیال مرگباری در سیلوها می گردد. گاز سیلو سنگینتر از هوا می باشد بنابراین می تواند جایگزین اکسیژن شده و به جای آن تنفس شود.
حداقل دو تا سه هفته بعد از پر شدن سیلو ها نباید اجازه ورود به آن داده شود. این زمان مصادف است با تشکیل حداکثر مقدار گاز سیلو.سیلو ها باید قبل از ورود تهویه گردند.بسیاری از سیلو ها بدون منفذ طراحی شده اند به همین دلیل اکسیژن در آنها بسیار کم است. در یک چنین سیلو هایی نباید بدون ذخیره هوا یا تهویه کامل سیلو وارد شد.
انبار کودها نیز در اثر تجزیه کودها گازهایی ایجاد می کنند.سولفید هیدروژن دی اکسید کربن آمونیاک و گاز متان از ترکیبات اولیه تشکیل دهنده این گازها هستند.سولفید هیدروژن گازی با سمیت بالا است . دی اکسید کربن خفه کننده و آمونیاک نیز تحریک کننده و سوزش آور می باشد.متان می تواند باعث انفجار گردد.سولفید هیدروژن و دی اکسید کربن سنگین تر از هوا هستند و در انبار ذخیره کود در قسمت پایین قرار می گیرند. بدون ماسک های تنفسی نباید هرگز وارد انبار ذخیره کود شد. بهم زدن کودها نیز باعث جایگزینی گازها شده و برای انسان و حیوان به شدت خطرناک است.انبار کودها باید در مقابل ورود تصادفی یا غیر مجاز افراد کاملا ایمن و حفاظت شده باشد.

مواد شیمیایی





مواد شیمیایی زیادی ممکن است در مزرعه استفاده شود.بسته به نوع عملیات اجرایی آنها این مهم است که دستورالعمل استفاده از آنها( MSDS(Material safety data sheet را مطالعه کنید.این برگه خطرات احتمالی ناشی از مصرف این مواد و سایر اطلاعات مهم مثل نحوه حمل ونقل و دفع آنها را درخود دارد.از قرار گرفتن در معرض موادشیمیایی به شکل حاد(شدید- یکبار) و مزمن (مداوم-مدت زمان زیاد) باید اجتناب شود.قرار گرفتن در معرض آفت کش ها به شکل حاد می تواند منجر به مسمومیت های کشنده و شدید گردد. بلعیدن تصادفی تمیز کننده های خط لوله ها و کانال ها توسط بچه ها منجر به سوختگی و مسمومیت می گردد.جریان هوای حاوی انیدراز آمونیاک می تواند باعث کوری گردد.تماس با مواد شیمیایی و آفتکش ها ریسک سرطان را بالا می برد.تماس با مواد شیمیایی از طریق بلعیدن(خوردن توسط دست آلوده) تنفس تماس پوستی و تماس از طریق چشم است.وجود ابزارهای محافظتی شخصی شامل دستکش ماسک لباس مناسب و....در موقع تماس با مواد شیمیایی مهم است.انبار مناسب برای ذخیره مواد شیمیایی و مراحل دفع آنها باید با دقت کافی صورت بگیرد تا ازصدمه به کودکان و افراد غیر مجاز ومحیط زیست جلوگیری شود.

صدمات تنفسی
علاوه بر خطرات تنفسی وابسته به مواد شیمیایی گازهای حاصل از کود و سیلو خطرات تنفسی دیگری نیز ممکن است در یک مزرعه وجود داشته باشد.قرار گرفتن در معرض کپکها در سیلو یا غبار دانه ها می تواند منجر به بیماری های تنفسی کوتاه مدت مثل Organic Dust Toxic Syndrome شود. گرد و غبار حاصل از دانه ها در انبار غله باعث برونشیت یا مشکلات تنفسی می شود.گرد وغبار و یا سایر ذرات ریزی که در ساختمان مخصوص حیوانات مزرعه وجود دارد باعث ایجاد بیماری های تنفسی متعددی می شود.تهویه مناسب و داشتن ابزارهای حفاظتی مناسب جزو حداقل کارها ی لازم برای جلوگیری از این گونه صدمات است.

سر وصدا
قرار گرفتن در معرض صداهای بلند و دنباله دار به مدت طولانی باعث از دست دادن شنوایی در کشاورزان می شود.
از صداهای بلند تر از 85 دسی بلdb باید دوری کنید. تراکتورهای بدون محفظه کاهش دهنده صدا اغلب نزدیک 100 دسی بل صدا ایجاد میکنند.این در حالی است که محفظه های قدیمی تراکتورها بدون حفاظت کننده های مناسب در مقابل صدا بوده و معمولا سطح صدا و لرزش را افزایش می دهند.سر وصدا حتی اگر قابل تشخیص هم نباشد می تواند منجر به کاهش شنوایی گردد.آزمایشات نشان داده که کودکانی که در معرض این صداها هستند دچار کم شنوایی پیش رس می گردند.

خطوط فشار قوی و الکتریسیته
خطوط فشار قوی خطر جدی برای اپراتور هایی است که با ماشین های بلند کار میکنند.حرکت مته های دستی اطراف خطوط فشار قوی نیز خطر ساز است.بهترین راه برای جلوگیری از مشکل این است که خطوط فشار قوی را دور از محیط کار نصب یا دفن کنید.محیط های مرطوب اطراف مزارع به این معنا است که سیم ها جعبه تقسیم برق و صفحه های کلید نیز باید برای این شرایط مناسب باشند.

ایمنی بچه ها در مزارع




بچه ها در مزارع به شدت آسیب پذیر هستند. وقتی خانه و محل کار در کنار هم باشند بچه ها اغلب به محل کار وارد میشوند.حدودا 175 تا 300 کودک هر ساله در ایالات متحده در اثر حوادث مرتبط با محیط کار کشاورزی می میرند.
بچه ها در حال بازی کردن یا قدم زدن داخل مزارع در حالی که والدینشان سرگرم هستند دچار حادثه می شوند. 0 همچنین در موقع هدایت ماشین آلات یا انجام سایر کارهای مزرعه در خطر هستند.
خیلی مهم است که والدین کار ی را به کودکان محول کنند که با فیزیک آنها و همچنین احساسات و هیجانات آنها سازگار باشد.بچه ها باید آموزش لازم را برای کاری که به آنها محول می شود داشته باشند.نبایدبه محل های پر خطر وارد شوند.سوار شدن روی تراکتور در حالی که اپراتور با آن کار می کند بازی کردن در محلهای کار به نحوی که قابل رویت برای اپراتور نباشند می تواند حادثه ساز باشد.

سر خوردن و افتادن
بسیاری از کشاورزان در اثر افتادن از نرذبان ها سقف ها درو کن های علوفه یاسایر مکان های بلنددچار حادثه می شوند.
باید نردبان ها در سیلو هائ انبار دانه دور از دسترس اطفال قرار داده شوند تا از استفاده غیر مجاز ممانعت گردد.ساختار یا بقای سقف ها باید با ابزارهای مناسب و ایمن ساخته شود.پله ها راه پله ها و محل های عبور در اطراف مزارع شامل پله ها و سطوح روی ماشین آلات باید پاک وتمیز نگه داشته شوند تا باعث سر خوردن یا افتادن نشوند.

تعمیرات نگه داری و ساخت




یک کشاورز ممکن است در اثر استفاده نادرست ونگه داری نامناسب ابزارها یا در حین تعمیر آنها دچار حادثه شود.
استفاده از جک ها و سایر ابزارهای بلند کننده بدون محکم کردن یا تثبیت آنها می تواند با عث سقوط کشاورز شود.ابزارهای محافظتی برای چشم ها و سایر اجزای بدن ضروری است.گودال ها نیز در صورت عدم تسطیح می توانند خطر ساز باشند.باید درحین کار بر روی ساختمان های داخل مزارع از داربست و کمر بند ایمنی استفاده کرد.

خلاصه
بر طبق آمار کشاورزی خطرناک ترین صنعت در ایالات متحده است.ممکن است شما روی مقدار زیادی از پول و وقت خود سرمایه گذاری کنید ویقینا نمی خواهید با درگیر شدن با حوادث جدی سرمایه خود را ازبین ببرید تحقیق و مطالعه روی حوادثی که ممکن است در مزارع اتفاق بیافتد و حذف یا کاهش آنها مهمترین چیزی است که شما نیاز دارید.آموزش درست تمام کسانی که در مزارع کار می کنند حتی اعضای خانواده نیز ضروری است.این مقاله تنها برای شروع است شما باید دستورالعمل ماشین آلات کشاورزی را مطالعه کنید و راهنمایی های کافی از کارشناسان دریافت نمایید.

Mark A.Purschwitz and Chery A.Skjolaas,Safety and Health for Beginning Farmers,1999,university of Wisconsin- . Medison


شاخه های رشته مهندسی کشاورزی
زراعت
اصلاح نباتات
خاکشناسی
باغبانی
گیاهپزشکی
علوم دامی
ماشین آلات کشاورزی
بیوتکنولوژی کشاورزی

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:37 PM
کشت گلخانه ای
مقدمه
تعریف گلخانه
محل احداث گلخانه
جهت گلخانه ها
جریان هوا در گلخانه
کنترل شرایط محیطی گلخانه
درجه حرارت در گلخانه ها
نیاز نوری گیاهان
آبیاری گلخانه ها
گاز کربنیک در گلخانهها
زهکشی گلخانه
بادکشن
انواع پوششهای گلخانه ای
سکوها و بسترهای کشت
تجهیزات و ادوات مورد نیاز در گلخانه ها






کشت گلخانه ای
مقدمه
هر یک از گیاهان برای داشتن رشد مطلوب نیاز به شرایط خاصی از نظر شدت نور ، دمای روزانه ، دمای شبانه ، میزان رطوبت نسبی هوا و رطوبت خاک دارند . برای تولید و پرورش تجاری گیاهان با کیفیت بالا و در تمام طول سال باید شرایط محیطی مطلوب به همراه کنترل عوامل خسارت زا نظیر باد ، طوفان های ویرانگر ، سرما و یخبندان و ..... از طریق ساختمانی بنام گلخانه هستیم که به عنوان محیط کنترل شده مطرح می گردد و با توجه به نیاز روزافزون بازار ، چه از نظر تولید گل و گیاهان زینتی و چه از نظر سبزیجات و صیفی جات خارج از فصل این روش تولید امروزه به یکی از سود آورترین بخشهای کشاورزی تبدیل شده است که البته سرمایه گذاری اولیه فراوانی را نیز طلب می کند . با توجه به سرمایه گذاری زیادی که در این زمینه صورت می گیرد فقدان مدیریت صحیح در احداث گلخانه ، انتخاب مکان ، نوع گلخانه و پوشش آن باعث عدم بهره وری مناسب از سرمایه و امکانات خواهد شد .
تعریف گلخانه
گلخانه یاGreen house به فضای محدودی اطلاق میشود که قابلیت کنترل شرایط محیطی مناسب را برای رشد گیاهان از نواحی مختلف در طی فصول مختلف یک سال داشته باشد. طبق این تعریف از جمله عملکرد گلخانه، فراهم کردن شرایط محیطی لازم و مورد نیاز محصولی معین است.گلخانهها بر حسب اینکه چه نوع مصالح ساختمانی در آنها بکار برده شده است به نوع ثابت و متحرک تقسیمبندی می شوند.گلخانههای ثابت، به گلخانههایی گفته میشود که مصالح ساختمانی بکار رفته در آنها از جنس پایدار و با دوام باشد. پس باید سالیان سال از آنها استفاده کرد.
محل احداث گلخانه




یکی از اولین تصمیماتی که باید اتخاذ شود، این است که گلخانه به صورت یک واحد جداگانه، در تماس باساختمان های موجود و یا بصورت بخشی از ساختمانهای جدید ساخته شود. گلخانه های متصل به هم معمولاً هزینه های ساخت و گرمایش کمتری داشته و دسترسی آسانتری دارند، اما گیاهان نورکمتری دریافت می کنند. گلخانه های متصل به هم باید رو به جنوب ساخته شوند. یک گلخانه مستقل می تواند در محلی دورتر از ساختمانهای موجود ساخته شود. گیاهان در چنین گلخانه ای نور خورشید را از همه جهات دریافت می کنند. این گلخانه ها از لحاظ ساخت و سیستم حرارتی بسیار گران هستند و هزینه های فوق العاده ای برای خطوط آب و برق لازم دارند. یک گلخانه می تواند در هراندازه ای ساخته شود اما کوچکترین گلخانه ای که می توان در نظر گرفت چیزی در حدود 200 فوت مربع است (18.4 متر مربع ). گلخانه های کوچکتر به نسبت از لحاظ ساخت و عملکرد بسیار گران هستند .
مسائلی که باید برای احداث گلخانه در نظر داشت عبارتند از:
دسترسی به راههای حمل و نقل که با احداث هر چه نزدیکتر به راههای اصلی این مشکل به حداقل می رسد .
نوع سوخت مصرفی در گلخانه؛در مناطقی که امکان دسترسی به گاز طبیعی وجود دارد می توان با کاربرد این سوخت ارزان هزینه ها را به مقدار زیادی در تولید فصل سرما کاهش داد .
دسترسی به منابع آب با کیفیت و کمیت مناسب .
اثرات محیطی؛ جایی که دائماً دارای آب و هوای نامساعد ، بارانهای شدید ، سایه ناشی از واقع شدن در دامنه شمالی کوههای بلند و یا درختان سربه فلک کشیده می باشد مناسب احداث گلخانه نیست . شدت نور یکی از عوامل تعیین کننده محسوب می گردد .
نوع محصولی که در برنامه تولید قرارمی گیرد . با توجه به اینکه گرایشها به سمت تولید اختصاصی محصولات است و دستور کار تولید پس از مطالعه ابتدایی بازار داخلی و خارجی مشخص می گردد قبل از احداث ، ابتدا بایستی تعیین کنند که چه محصولی تولید شود سپس تصمیم به احداث گلخانه در منطقه و اقلیمی مناسب آن محصول بگیرید . *در نظر داشتن قوانین مربوط به زمین محدوده های شهری و احداث و بهره برداری از گلخانه ها و ....
محل احداث بایستی حتی الامکان مسطح باشد چرا که در صورت ناهمواری و شیبدار بودن ، ایجاد یک گلخانه بزرگ با مشکلات و هزینه های زیادی برای تسطیح همراه خواهد بود .
جهت گلخانه ها
اسکلت گلخانه سایه ایجاد می کند و با توجه به زاویه تابش این سایه ها متفاوت است لزوم توجه به این امر بویژه در تولید زمستانه حائز اهمیت است چرا که تغییرات اندکی دردرصد نور رسیده به گیاهان می تواند نقش بسزایی در کمیت و کیفیت تولید داشته باشد .موقعیت گلخانه باید به صورتی باشد که بیشترین مقدار نور را دریافت نماید. اولین انتخاب برای موقعیت گلخانه به صورت نمای جنوبی یا جنوب شرقی می باشد. نور تمام روز بهترین شرایط را برای گیاه فراهم می کند. البته نور تابیده شده ازجانب شرق، به هنگام صبح، برای گیاهان کافی می باشد. نور صبح بیشترین مطلوبیت را داراست، زیرا که به گیاهان اجازه داده می شود که فرایند تولید غذا را زودتر آغاز نمایند.واین موضوع منجر به حداکثر رشد می شود. بالطبع انتخابهای بعدی، نمای جنوب غربی و نمای غربی می باشد؛ چرا که دریافت نور دیرتر صورت می گیرد. نمای شمالی کمترین مطلوبیت را دارد و فقط برای گیاهانی که نور کمی احتیاج دارند مناسب می باشد .
درختان برگ ریز مانند افرا و بلوط می توانند به طور مؤثری از نور شدید بعد ازظهر تابستانی با ایجاد سایه بکاهند. البته باید توجه داشت که درختان در هنگام صبح، بر روی گلخانه سایه نیاندازند. این درختان در زمستان اجازه می دهند که نور کافی به گلخانه برسد؛ چرا که در پاییز برگهای خود را از دست می دهند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:37 PM
جریان هوا در گلخانه
گردش هوا در گلخانه ضروری است. وقتی که یک گیاه در معرض جریان هوای تازه درخارج از گلخانه باشد، هوای تازه در نزدیکی برگها تأمین شده و گیاه می تواند اکسیژن پس داده و از دی اکسید کربن تازه استفاده نماید. جریان هوا همچنین به پایین نگه داشتن رطوبت نسبی و کنترل دما در گلخانه کمک می نماید . گلخانه های تجاری به همه نیازمندی های اشاره شده در بالا و حتی بیشتر از آن وابسته اند. در یک گلخانه تجاری هدف اصلی سود دهی است؛ برای رسیدن به این هدف، گلخانه باید از لحاظ تأمین شرایط محیطی مطلوب کارآمد باشد. نور و دمای گلخانه باید به طور سخت و جدی کنترل شود. اخیراً کامپیوترها برای چنین کنترل هایی به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته اند. همچنین وجود گازهای سمی و گرد و غبار در گلخانه ممکن است یک مشکل جدی باشد. این گازها شامل مونو اکسید کربن، اکسید نیتروژن و دی اکسید نیتروژن می باشند؛ که ممکن است از وسایل حرارتی متصاعد شوند .
کنترل شرایط محیطی گلخانه




فعالیتهای شیمیایی صورت گرفته در فرآیند فتوسنتز گیاهان، مستقیماً متأثر از شرایط محیطی می باشد. فتوسنتز به عواملی مانند دما، شدت نور و وجود آب و مواد غذایی وابسته است. تنفس گیاه نسبت به دما ی محیطی متفاوت می باشد .محدوده دمایی توصیه شده برای بیشتر گیاهان گلخانه ای که منجر به بالاترین بازده فتوسنتزی می شود، چیزی بین 50 تا 85 درجه فارنهایت می باشد. بنابراین بدون توجه به اینکه گلخانه برای چه کاری مورد استفاده قرار می گیرد، باید محیط آن کنترل شده باشد؛ این کار برای سلامت گیاهان گلخانه ضروری می باشد.
درجه حرارت در گلخانه ها
تنظیم درجه حرارت در گلخانهها شرط اولیه برای رشد و نمو بسیاری از گیاهان است. نیاز گیاهان به درجه حرارت دامنههای مختلفی دارد. بعضی از گیاهان درجه حرارتهای بالاتری نیاز دارند مثل گیاهان مناطق گرمسیری. بعضی دیگر در درجه حرارتهای کمتر از 20 درجه سانتیگراد هم بخوبی رشد و نمو میکنند، مانند گیاهانی که از مناطق سردسیری منقل شدهاند نظیر پامچال که در جنگلهای شمال دیده میشود.
اما چگونگی تنظیم درجه حرارت در گلخانهها بستگی به سیستم گرمایی دارد. انواع بخاریها یا سیستمهای گازی و ... میتوانند مورد استفاده قرار بگیرند. سیستم های حرارتی باید توان توزیع یکنواخت دما راداشته باشند و فاقد اثرات زیست محیطی باشند. دمای روزانه و شبانه توصیه شده برای چند محصول متداول گلخانه ای؛
محصول دمای شبانه ( F) دمای روزانه ( F)
گوجه فرنگی 66-60 80-70
کاهو 55 78-70
خیار 65 80
فلفل 62 80-70
گل داودی 63-62 80-75
گل شمعدانی 60-55 75-70
نیاز نوری گیاهان
همه گیاهان به یک اندازه به نور نیازمند نیستند. بعضی از گیاهان نیاز به نور فراوانی دارند و بعضی دیگر به نور کمتری نیاز دارند.گیاهان از نظر نیاز نوری به سه گروه تقسیم می شوند.
گیاهان روز بلندLDP: Long Day Plants برای به گل رفتن بین 10 تا 14 ساعت به نور نیاز دارند، مانند گیاهان فصلی تابستانه نظیر آحار، اطلسی، ناز و میمون.
گیاهان روز کوتاه SDP: Short Day Plants برای به گل رفتن نیاز نوری کمتر از 12 ساعت دارند. که در نقطه مقابل گیاهان روز بلند قرار میگیرند، مثل گل داودی.
گیاهان بی تفاوت به طول روز NDP: Neutral Day Plants برای نگهداری در منزل بسیار مناسب و مطلوب هستند. مثل گل حنا یا بگونیا که حساسیتی نسبت به طول روز ندارند و در تمام طول سال گل دارند.
آبیاری گلخانه ها




تأمین رطوبت یکی از پارامترهای مهم برای رشد و نمو گیاهان است، البته باید نیازهای رطوبتی گیاهان را بشناسیم. بعد از شناخت نیاز رطوبتی گیاهان، آنها را در گلخانههای خاص خود جایگزین میکنیم یعنی همه گیاهان در یک نوع گلخانه نگهداری نمیشوند. در سطوح تخصصی و بزرگ، هر گلخانه برای یک محصول و یا تعدادی محصول مشابه با نیازهای یکسان در نظر گرفته میشود.انواع روش های آبیاری به طور خلاصه به شرح زیر است.
آبیاری سطحی(ثقلی) سیستم های آبیاری سطحی راندمان پایینی داشته و اتلاف آب در آن بالا است.در عین حال باعث شستشوی املاح افزایش رشد علف های هرز و بروز انواع بیماری های قارچی و انگلی و پوسیدگی می شود.این سیستم ها به صورت آبیاری کرتی و نواری اجرا می گردد.
آبیاری تحت فشار
1- آبیاری بارانی :هدف از آبیاری بارانی توزیع یکنواخت آب برای تمام گیاهان و کاهش دمای محیط و افزایش رطوبت است.راندمان مصرف آب 75در صد است.هزینه اولیه زیاد از معایب این سیستم است.
2- آبیاری قطره ای :در این روش آب،کودهای شیمیاییو سایر مواد مورد نیاز گیاه به صورت محلول توسط قطره چکان های نصب شده روی لوله های جانبی در اختیار گیاه قرار می گیرد.راندمان مصرف آب 90 در صد است و چون قطره چکان ها در کنار بوته یا ساقه گیاه قرار می گیرند امکان رشد و توسعه علف های هرز از بین می رود.
گاز کربنیک در گلخانهها
کاربرد Co2 تقریباً معادل استفاده از مواد غذایی، کاربرد پیدا کرده است. در کشور ما که گیاهان از لحاظ نوری در وضعیت مناسبی قرار دارند میتوان با بالا بردن مصرف Co2 راندمان محصول را نیز بالاتر برد.وجود Co2برای انجام عمل فتوسنتز ضروری است. این واکنش شیمیایی منجر به تولید محصول سبز میشود . در این واکنشCo2 عامل بسیار مهمی تلقی میشود.سالهای زیادی است که به منابع غنی سازی دی اکسید کربن در گلخانه ها، برای افزایش رشد و تولید گیاهان پی برده شده است. دی اکسید کربن یکی از ضروری ترین اجزاء فتوسنتز می باشد.فتوسنتز یک فرآیند شیمیایی است که انرژی نور خورشید را برای تبدیل دی اکسید کربن و آب به مواد قندی در گیاهان سبز مورد استفاده قرار می دهد؛ سپس این مواد قندی در خلال تنفس گیاه برای رشد آن مورد استفاده قرار می گیرند. اختلاف بین نرخ فتوسنتز و تنفس، مبنایی برای میزان انباشتگی ماده خشک در گیاهان می باشد. در تولید گلخانه ای، هدف همه پرورش دهندگان، افزایش ماده خشک و بهینه سازی اقتصادی محصولات می باشد. دی اکسید کربن با توجه به بهبود رشد گیاهان، باروری محصولات راافزایش می دهد. بعضی از مواردی که باروری محصولات به وسیله غنی سازی دی اکسید کربن افزایش داده می شود عبارتند از : گلدهی قبل از موعد ،بازده میوه دهی بالاتر،کاهش جوانه های ناقص در گلها،بهبود استحکام ساقه گیاه و اندازة گل.بنابراین پرورش دهندگان گل و گیاه باید دی اکسید کربن را به عنوان یک مادة مغذی در نظر بگیرند.
زهکشی گلخانه
از موارد مهمی که در احداث یک گلخانه توجه به زهکشی گلخانه است . در مناطقی با زمینهای دارای بافت سخت و با لایه تحت الارض غیر قابل نفوذ با قرار دادن لوله های سفالی منفذ دار زیربسترها و یا به طرق ابتکاری دیگر تمهیدات لازم را در جهت بهبود زهکشی می اندیشند
بادکشن
در مناطق باد خیز ردیفی از درختان و یا یک مانع طبیعی مثل تپه برای کاهش خسارت باد استفاده می شود . حداقل فاصله درختان از گلخانه در شرق و غرب بایستی حدود 5/2 برابر ارتفاع درختان باشد . این فاصله در قسمت جنوبی بیش از یک ارتفاع درختان است .
انواع پوششهای گلخانه ای
شیشه




تا قبل از سال 1950 فقط گلخانه های شیشه ای وجود داشت امروزه این گلخانه هاپرهزینه ترین نوع گلخانه محسوب می گردد .چون مصرف سوخت در این گلخانه ها بالاست ، نیاز به اسکلت های محکم دارند . بسته به پهنای گلخانه از اسکلتهای مختلفی می توان برای بنای آن استفاده نمود . در پهنای کمتر از 6 متر اسکلت چوبی بدون نیاز به ستونهای میانی قابل استفاده است . برای گلخانه هایی با پهنای تا حدود 12 متر اسکلت لوله ای بدون نیاز به ستون های عمودی وسط قابل کاربرد هستند ولی بایستی برای استحکام به قاب پنجره ها متصل شوند .
پوششهای پلاستیکی
پوششهای پلاستیکی می تواند از جنس پلی استر ، پلیوینل کلراید (P.V.C) پلی وینل فلوراید(P.V.F) باشد . از مزایای این پوششها عدم نیاز به اسکلتهای سنگین وکاهش هزینه گرم کردن تا حدود 40% نسبت به گلخانه های
شیشه ای یک لایه است . امروزه گلخانه های پلاستیکی درصد بالایی از گلخانه های دنیا را به خود اختصاص می دهند . ولی در اروپای شرقی محبوبیت چندانی ندارد .عیب پوششهای پلاستیکی دوام کم آنهاست چرا که اشعه ماورای بنفش خورشید باعث شکنندگی و تیرگی پلاستیک می شود . اغلب پوششهای پلاستیکی از نوع پلیاتیلن بوده که معمولاً به ماده مفاوم کننده در مقابل UV( اشعه ماورای بنفش ) آمیخته شده اند که در این صورت طول عمر آنها تا حدود 3 سال قابل افزایش است . همچنین عیب دیگر این پوششها این است که در زمستان اگر هوای گلخانه سردتر بوده و با برخورد هوای مرطوب داخل گلخانه قطرات بخار آب بر روی آنها تشکژل می گردد که با پیوستن به هم بزرگ شده و با چکیدن قطرات بر سطح برگها باعث بالا رفتن رطوبت سطح برگ و ایجاد بیماری های قارچی می گردند و از طرفی با ریزش قطرات بر کف گلخانه ها باعث افزایش رطوبت بسترخاکها و کاهش میزان اکسیژن خاک می شوند . که تداوم این امر می تواند منجر به کاهش جذب عناصر غذایی و کاهش رشد عمومی گیاه شود . راه حل این مشکل استفاده از اسپری محلول مواد شوینده در آب است که بر روی سطح داخلی پوشش می پاشند که البته این مواد خیلی زود پاک می شوند . حسن این کار جلوگیری از بزرگ شدن قطرات است . امروزه در کشورهای پیشرفته پلی اتیلن و سایر پوششهای پلاستیک را به مواد نگهدارنده نور مادون قرمز (IR) آمیخته می کنند که تلفات دمای گلخانه را در شب 15 تا 25 درصد کاهش می دهند .
PVF نیز یکنوع پوشش پلاستیکی جدید است که تا ده سال دوام داشته و واکنش آن نسبت به نور و قیمت آن تقریباً معادل شیشه است . پوششهای دوبل پلاستیکی نیز کاهش هزینه سوخت تا یک سوم نقش موثری دارند . انجام پوششهای دولایه در اسکلت های سوله ای که ستون کمتری دارند راحت تر است . فاصله بین دولایه پایینی از 10-25/1 سانتی متر کمتر یا بیشتر نباشد.گلخانه های نیمه استوانه ای برای پوششهای دولایه ای مناسب می باشند .میزان کشیدگی پلاستیک بسیار مهم است . هنگامی که در یک روز سرد نصب شود می بایست آن را محکم کشید و در روز گرم کمتر کشیده شود با در هوای سرد منقبض و پاره نگردد . امروزه اکثر گلخانه های جدید در آمریکا چه به صورت دایم و یا موقت با پوششهای پلاستیکی ساخته می شوند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:39 PM
سکوها و بسترهای کشت




سکو بخشی از فضای گلخانه است جایگاهی است برای قرار گرفتن گلدان ها یا کشت گیاهان در بستر های بالا تر از سطح زمین همانگونه که از نام آن پیدا است ، سکوها همواره در سطحی بالاتر از کف گلخانه ها قرار می گیرند . این عمل ضمن جلوگیری از گسترش عوامل آلوده کننده و بیماری زای گیاهی به تهویه بهتر و گرم شدن زودتر بستر کمک می کند . انتخاب شکل سکوها و مواد سازنده آنها به نوع گیاه ، گلخانه و سلیقه سازنده بستگی دارد . به طور کلی ویژگی های یک سکوی خوب عبارت است از:
الف _ از زهکشی مطلوبی برخوردار باشند .
ب_ پهنای آن طوری باشد که کارگران به آسانی به مرکز سکو دسترسی داشته باشند .
ج_ طوری نصب شده باشد که حداکثر نور را جذب کنند .
کارکردن با سکوها برای قرار دادن گلدان ها به کارگران این امکان را می دهد که بدون خم شدن کار خود را انجام دهند در صورتی که سکوها برای کشت گیاهان استفاده بهتر است 30-15 سانتیمتر عمق داشته و از زهکشی مناسبی برخوردار باشد . ارتفاع سکوها از سطح زمین می بایست به گونه ای باشد که اقدامات داشت با تسلط کارگر بر محصول امکانپذیر باشد که این امر به نوع محصول بستگی دارد . سکوها را می توان از جنس آلومینیوم ، ایرانیت ، الوار چوبی و یا مواد بتنی ساخت . آلومینیوم عمری طولانی دارد ولی گران قیمت است و چوب ارزان بوده ولی عمر کوتاهی دارد و احتمال پوسیدگی آن نیز زیاد است و همچنین عوامل بیماری زا نیز در آن نفوذ می کنند .
نحوه قرار گرفتن سکوها
بایستی سکوها را طوری نصب نمود که از حداکثر فضای گلخانه ای برای پرورش گیاهان استفاده شود . تعداد و عرض راهروها بستگی به نحوه استفاده از آنها و نوع محصول دارد .
ارتفاع سکوهای کشت 90-80 سانتیمتر است . پهنای سکوهای مجاور دیواره ها حدود 90سانتیمتر و پهنای سکوهای میانی که از دو طرف قابل دسترسی است حداکثر میبایست 180 سانتی متر باشد . سکوهای کشت گیاهان گلدانی نبایست دیواره داشته باشد و کف سکوها تا حد ممکن بایستی منفذدار باشد . تخته های چوبی سوراخدار به همراه تورسیمی محکم برای ساختن کف سکوها مناسبند .
در روش نوین به منظور استفاده موثر از حداکثر فضای گلخانه از سکوی متحرک استفاده می کنند . این سیستم فضای تولید را تا بیش از 90% مساحت گلخانه افزایش می دهد . راهروها توسط سکوهای متحرک اشغال شده که با حرکت سکو راهرو از یک سمت باز می شود و از طرف دیگر بسته می شود .
سکوها و بسترهای زمینی گلهای بریده
گلهای بریده را در شرایط گلخانه ای به هر دو شکل بسترهای سکوئی و زمینی کشت می کنند . گیاهانی مثل گل داوودی و میمون را می توان بر روی سکوها کشت نمود . ولی این سکوها بایستی نزدیک زمین قرار گیرند تا عملیات حذف جوانه ها ، محلول پاشی و برداشت امکان پذیر باشد ، میخک را نیز به علت حساسیت به بیماری پژمردگی باکتریایی برروی سکوهای کوتاه پرورش می دهند .
ضد عفونی کردن خاک سکوها راحت تر و موفقیت آمیز تر از بسترهای زمینی است . بسترهای زمینی باید به گونه ای باشند که خاک اطراف ریشه را از قسمتهای دیگر مجزا کنند . بتون برای بسترهای زمینی مناسب است .
تجهیزات و ادوات مورد نیاز در گلخانه ها




از تجهیزات و ادوات مورد نیاز گلخانه میتوان به سیستم گرمایشی, سرمایشی, ژنراتور و....... اشاره نمود.
الف- انواع سیستم گرمایشی:
1-سیستم مرکزی:سیستم شوفاژ(برای گلخانه های بالای 4/.هکتار) در این سیستم از بخار آب یا آب داغ استفاده می شود.
2-سیستم موضعی: بخ

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:39 PM
کنترل بیو لوژیک
مقدمه
تعریف
کنترل بیو لوژیک از دیدگاه اقتصادی
کنترل بیولوژیک با استفاده از حشرات
کنترل بیو لوژیک علف های هرز
مراحل انتخاب یک عامل کنترل بیولوژیک قبل از آزاد شدن در محیط


کنترل بیو لوژیک
مقدمه




امروزه با استفاده گسترده از مواد شیمیایی در باغات و مزارع که منجر به ریشه کن شدن نسل موجودات و عوامل بیماری زا میشود بیم این است که حشرات ومیکرو ارگانیسمهای مفید نیز برای همیشه از بین بروند. این در حالی است که واژه مفید و غیر مفید را ما انسانها بر حسب نیاز های مصرفی خود ابداع کرده ایم .اعتقاد بسیاری از دانشمندان این است که تنوع زیستی بیشتر بین موجودات برابر است با سلامتی بیشتر محیط زیست. یقینا یک فضای سبز با تنوع بیشتر بقای بیشتری خواهد داشت. بنابراین سعی آنها در جلوگیری از ریشه کن شدن بعضی از حشرات و پاتوژنهایی است که در یک سیستم باعث خسارت به گیاهان می شوند.
تعریف
کنترل بیو لوژیک عبارت است از استفاده از یک عامل بیماریزا یا یک حشره به منظور کاهش خسارت ناشی از یک نوع آفت . این روش مخصوصا برای محل هایی مثل گلخانه ها و محیط های بزرگ مصنوعی مناسب است . هدف از کنترل بیو لوژیک ریشه کن کردن آفاتی که به گیاهان آسیب وارد می کنند نیست بلکه هدف کاهش جمعیت آنها به حدی است که کمترین خسارت را به کشاورز یا محیط زیست وارد کند. در حقیقت این روشی است که با عکس العمل محیطی بین موجودات زنده آفات را کنترل می کند.در یک محیط طبیعی یعنی جایی که بشر کمترین دخالت را در اکوسیستم دارد آفات و بیماری های گیاهی همیشه وجود دارند اما در صورت عدم دخالت مستقیم بشر جمعیت آنها همیشه در حال تعادل و به حد نرمال است.
یکی از عوامل مهم برای شروع کار کنترل بیولوژیک آشنایی با مراحل مختلف رشد آفات و شناسایی مرحله ای است که آنها بیشترین خسارت را به گیاهان وارد می کنند. بیشتر روش های کنترل بیو لوژیک بر پایه جذب بیشتر حشرات مفید در مزارع و باغات پایه ریزی شده اند. موجودات زنده ای که بیشتر برای کنترل بیولوژیک استفاده می شوند عبارتند از انگل ها،شکارچی ها، پاتوژن ها و خورنده علف های هرز(Weed feeder). کشاورزان می توانند آنها را از طریق پست خریداری نمایند .موجوداتی که برای این منظور استفاده می شوند می توانند شکارچی یا انگل باشند.
کنترل بیو لوژیک از دیدگاه اقتصادی
کنترل بیولوژیک از نظر اقتصادی روشی بهینه است. حتی در صورت عدم موفقیت کامل در مزرعه نسبت سود به هزینه B/C در این روش 11:1 است. بر اساس یک مطالعه تخمین زده می شود که در این روش برنامه های با موفقیت کامل در ازای یک واحد سرمایه 32 واحد سود را باز می گردانند.( 32:1 B/C) این درحالی است که در تحقیق مشابهی نسبت سود به سرمایه در کنترل شیمیایی آفات فقط 5/2 به 1 است.
کنترل بیولوژیک با استفاده از حشرات
برای شروع این روش باید از روش زندگی حشرات یعنی انگل یا شکارچی بودن،سیکل زندگی و مکان هایی که آنها برای زندگی ترجیح می دهند مطلع باشیم .حشرات راه های مختلفی برای تغذیه از سایر حشرات ابداع کرده اند. شکارچی ها مستقیما حمله میکنند و قربانی خود را می بلعند در حالی که انگل ها در روی بدن حشره دیگر تخم گذاری می کنند و هنگامی که لارو ها از تخم بیرون آمدند از اندام های داخلی بدن حشره میزبان تغذیه می کنند.
نمونه ای از حشرات شکارچی




کنترل بیولوژیک زنبور پلیستز(Polistes)از طریق کفشدوزک(Ladybug)
کفشدوزک ها مخصوصا لارو های آنها شته هایی مثلGreenfly و Blackfly راشکار می کنند و از کرم ،پوسته بدن و لارو های کوچک آنها تغذیه می کنند. کفشدوزک ها شبیه سوسک هستند و با رنگ سیاه و قرمز بیشتر دیده می شوند. لاروهای آنها در ابتدا خیلی کوچکند ولی تا 17 میلی متر رشد می کنند. بدن آنها پوشیده از رنگ های سیاه یا خاکستری با لکه های مشخص قرمز یا نارنجی است. آنها بیشتر در باغات یافت میشوند و در زمستان در سوراخ ساقه های درختان به خواب می روند.
نمونه ای از حشرات انگل




کنترل بیولوژیک حشره White fly با استفاده از زنبور Encarsia formosa
این حشره یک زنبور کوچک است که به شکل انگل از حشره White fly تغذیه می کند. White fly نو عی حشره کوچک است که از آفات مهم گلخانه ای است. این حشره از شیره گیاهی تغذیه می کند و باعث پژمردگی و تشکیل تودهای کپکی سیاه بر روی گیاه می شود.این روش مخصوصا در صورت هجوم کم حشره مفید است و تا مدت زیادی محافظت ایجاد می کند. مکانیسم کنترل به این صورت است که زنبور روی پوسته لارو White fly تخم گذاری می کند. بعد از خروج لارو ها از تخم، آنها از لارو White fly تغذیه کرده و قبل از تبدیل آنها به شفیره آنها را از بین می برند. باید بلافاصله بعد از مشاهده اولین حشره بالغ White fly نسبت به رها سازی زنبورها اقدام کرد تا کنترل به نحو موثری صورت بگیرد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:40 PM
کنترل بیو لوژیک علف های هرز
کنترل بیولوژیک علف های هرز یکی از روش های کنترل علف های هرز است ،که از طریق قرار دادن آنها در معرض دشمنان طبیعی انجام می شود. بسیاری از علف های هرزی که امروزه در محیط های اطراف ما وجود دارند بومی مناطق دیگر بوده اند و از طریق بذر ، اندام رشد رویشی، باد، آب،حشرات و... به مناطق دیگر منتقل شده است.متاسفانه با انتقال علف های هرز به مناطق جدید دشمنان طبیعی آنان به همراه آنان منتقل نمی شوند در نتیجه آنها به راحتی قادر به رشد و نمو هستند، و حیات گیاهان بومی و مطلوب را به خطر می اندازند.
کنترل بیولوژیک روش هایی را پیشنهاد می کند تا تعادل طبیعی بین علف های هرز و محیط آنها برقرار شود. که از طریق معرفی حشرات و بیماری هایی است که به گیاهان مضر حمله می کنند.
_ یک روش کنترل شامل استقرار یک جمعیت از دشمنان طبیعی علف هرز است که قادر به ادامه حیات در محیط جدید می باشند.هدف ایجاد ممانعت برای رشد علف های هرز ،مخصوصا در مورد علف هایی که زمین های غیر زراعی را اشغال کرده اند،است.این روش با افزایش جمعیت یک عامل بیولوژیک (که معمولا یک حشره است )اجرا شده و تا زمانی که جلوی افزایش علف هرز را بگیرد ادامه می یابد . کنترل بیولوژیک علف هرز روشی تدریجی وطولانی است و تا 20 سال به طول می انجامد. اما در شرایط درست سودمند ترین و اقتصادی ترین روش کنترل است با توجه به اینکه اگر از عامل صحیحی برای کنترل استفاده شود کمترین خسارتی به محیط زیست وارد نمی کند.









عکس سمت چپ :شروع کنترل علف هرز Euphorbia esula توسط سوسک Aphtona oyparissiae که برای کنترل آزاد شده است.
عکس سمت راست :ممانعت از افزایش جمعیت علف هرز به شعاع 1KM_شش سال بعد

_روش دوم به کار بردن یک دشمن طبیعی است که ، مثل علفکش ها با علف هرزمستقیما در تماس باشد، مانند عوامل بیماری زای گیاهی. این روش بیشتر برای کنترل علف های هرز غلات و در مزارع استفاده می شود. در کانادا عوامل بیماری زایی که برای این منظور استفاده می شوند حتما باید در آن منطقه وجود داشته باشند و اجازه ورود از مناطق ذیگر را ندارند. شرایط مورد نیازی که یک عامل بیماری زا برای استفاده در روش کنترل بیولوژیک باید داشته باشد این است که با روش انتخاب توده ایجواب دهد و بعد از به کار بردن روی علف های هرز اثر قابل قبولی داشته باشد.
_کنترل بیولوژیک همچنین می تواند به طور غیر مستقیم از طریق اعمال روش های زراعی انجام شود .به این طریق که با سیستم کشت حفاظتی یا بدون شخم و جلوگیری از چرای دام در فصل های بخصوص باعث افزایش دشمنان طبیعی و میکرو ارگانیسم های خاک می شوند.
کنترل بیو لوژیک علف های هرز یک فرایند طولانی ،تدریجی و گران است اما تحقیقات نشان داده است که بازگشت سرمایه در این روش به طور کلی و در پایان کار 50:1 است و شاید تا 100:1. کنترل بیولوژیک در صورتی موفق است که قدرت رشد و فراوانی علف های هرز و همچنین هزینه های اقتصادی که آنها به کشاورزان تحمیل می کنند را کاهش دهد.

مراحل انتخاب یک عامل کنترل بیولوژیک قبل از آزاد شدن در محیط
انتخاب دشمنان طبیعی که از علف هرز یا آفت مورد نظر تغذیه می کنند.
انجام مطالعات گسترده روی عامل بیولوژیک تا زمانی که مطمئن شوند که تنها به علف هرز یا آفت مورد نظر حمله می کند.
انجام آزمایشات ناحیه ای
تایید توسط سازمان محیط زیست و سازمان های دیگری که با توجه به کشور های مختلف فرق می کند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:44 PM
در راستای حمایت از تولیدکننده و مصرفکننده، اقداماتی صورت گرفته که میتوان به وجود تعاونیها، میادین میوه و ترهبار اشاره داشت.

عرضه خردهفروشی در سطح بازار یکی از پارامترهایی است که همواره مورد توجه قرار گرفته است. چرا که مصرفکننده در زنجیره آخر تنها به وجود محصولات موردنیاز خود در مراکز خردهفروشی و همچنین به قیمتهای مندرج در آنجا توجه دارد. ضرر و زیانهایی که پیوسته مصرفکننده را تهدید میکند، تنها از طریق مراکز خردهفروشی میتوان جست. از این رو این مراکز مورد توجه فراوان بهخصوص در دولت نهم و دهم قرار گرفته است.

ایجاد نمایشگاههای فصلی، گسترش در ایجاد مراکز میادینهای میوه و ترهبار گامی بر بیاثر کردن وجود دلالان در شبکه توزیع است. در حال حاضر با احداث 362 میدان ترهبار در کل کشور، گامی در این خصوص برداشته شده است. این در حالی است که وضعیت میادین میوه و ترهبار شاید از لحاظ کنترل قیمتها در احاطه باشد، ولی هنوز مفهوم کیفی محصولات در این مراکز بهخوبی رعایت نمیشود.

مراکز میوه و ترهبار بهعنوان مرکز ثقل توزیع محصولات کشاورزی بر زیر ذرهبین نظارت میتواند بهترین شاخص برای معرفی کالاهای ایرانی با بهترین کیفیت باشد. در حال حاضر نیز وجود محصولات کشاورزی وارداتی در این میادین خود، نشان از ضعیف بودن عملکرد دارد.

این مطلب مصداق این نیست که به هیچوجه نباید از محصولات کشاورزی وارداتی استفاده کرد، ولی بهنظر میرسد چنین مراکزی میتواند محل مناسبی برای مانور دادن محصولات کشاورزی تولید داخل با بهترین کیفیت و در عین حال با عادلانهترین قیمتهای عرضه باشد.

نقش مؤثر و برجسته این مراکز در توزیع بهموقع با قیمتهای مناسب در ایام پرمصرف سال برای مردم مصرفکننده بهشمار میآید که در این وهله از زمان نیاز به این چنین مراکز بیشتر از گذشته احساس میشود.

از این رو نقش اساسی این مراکز در برطرف کردن مایحتاج اساسی مردم مصرفکننده را نمیتوان نادیده گرفت و از سوی دیگر توزیع محصولات کشاورزی تولیدی داخل بهمنظور حمایت بیشتر از بخش تولید در حوزه کشاورزی است. از این رو انتظار میرود که حتیالامکان در برخی از ایام سال که مراجعهکنندگان به این مراکز فزونیتر میشوند، ارائه محصولات کشاورزی تولید داخل بیش از گذشته باشد. چرا که کشاورزی در ایران نیازمند حمایت و تقویت بنیه نهیفش است و هیچکس بهتر از دولت و مسئولان حامی دلسوز برای این بخش از اقتصاد کشور نیست. بهدنبال آن مصرفکننده با ترغیب به این مسئله که کشورش در حد نیاز مصرف داخل و شاید هم بیشتر توان تولید را دارد، استفاده از محصولات کشاورزی داخل را بر محصول کشور دیگر ترجیح میدهد.

معرفی هرچه بیشتر محصولات باکیفیت داخل به معنی توجه به کشاورزی و نوعی حمایت در برابر محصولات وارداتی است. رونق بخشیدن به محصولات کشاورزی تولید داخل به معنی اهمیت دادن به مسئله تولید است. ارج دادن به زحمات کشاورزی و دامداران داخل کشور...

چرا که محصولات کشاورزی هرچند با ظاهری بدون آراستگی وارد بازارهای جهانی میشوند، ولی هنوز رتبه اول کیفیت را به خود اختصاص میدهند و این مورد مباهات و دلگرمی است. حال با توجه به شرایط کنونی حاکم بر اقتصاد کشور، نیاز است که در مراکز مختلف توزیع، تولید داخل حرف اول را بزند و ارزش این کار به مراتب والاتر از صدمه زدن به تولید است./

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:45 PM
یک متخصص هندی تبار در آمریکا و دستیاران وی در آزمایش جدیدی متوجه شدهاند که عصاره هسته انگور سلولهای سرطانی سر و گردن را نابود میسازد و در عین حال به سلولهای سالم آسیبی وارد نمیکند.

به گزارش ایسنا، آمارها نشان میدهد که نزدیک به 12 هزار نفر در سال جاری میلادی در آمریکا بر اثر این سرطان جان خود را از دست خواهند داد و تعداد مبتلایان به این بیماری نیز از نیم میلیون نفر در سراسر دنیا فراتر خواهد رفت.

راجش آگاروال متخصص مرکز سرطان دانشگاه کلورادوی امریکا و استاد دانشکده علوم داروسازی «اسکاگز» در این مطالعه تایید کرد که تاثیر عصاره هسته انگور در این زمینه شگفتانگیز و قابل ملاحظه است.

سایت اینترنتی ارگانیک در گزارشی در این باره آورده است؛ به گفته آگاروال وقتی شرایط به گونهای باشد که سلولهای سرطانی نتوانند در آن شرایط به رشد سریع خود ادامه دهند، بدون شک نابود میشوند. ظاهرا عصاره هسته انگور این شرایط را برای سلولهای سرطانی ایجاد میکند و رشد آنها را متوقف میسازد.

در واقع نکته جالب توجه این است که عصاره هسته انگور نه تنها مولکول وراثتی موجود در سلولهای سرطانی را تخریب میکند بلکه مسیرهای امکان ترمیم شدن این مولکول را مسدود مینماید. در عین حال در آزمایشات روی موشها معلوم شد که این عصاره هیچ تاثیر سمی بر روی سلولها و سایر بافتهای سالم بدن ندارد.

در این گزارش همچنین آمده است: عصاره هسته انگور از فشردن و تصفیه هسته انگور تازه تهیه می شود. عصاره هسته انگور غنی از مادهای بسیار مفید موسوم به پروآنتیسیانین یا PCO است. پروآنتی سیانین یک آنتی اکسیدان بسیار قوی است که میتواند جلوی تخریبهای سلولی در اثر فعالیت مولکولهای رادیکال آزاد را بگیرد و بافتهای پیوندی را تعمیر و تقویت کرده و به فعالیت آنزیمها کمک کند. در واقع پروآنتی سیانین نوعی بیوفلاوونوئید و یک ترکیب طبیعی گیاهی است و در تقویت بافتهای زنده نقش مهمی ایفا میکند.

این ترکیب فواید بسیاری دارد که شامل افزایش استحکام رگها که مانع از بروز سکته و بیماریهای قلبی میشود و از عوارضی مثل کبودی، تورم ناشی از ضربه یا تصادف، واریس، ورم پاها و مشکلات عروق چشمی جلوگیری میکند، بالا بردن سطح ایمنی بدن، بهبود قدرت بینایی چشم، بهبود گردش خون محیطی، کاهش واکنشهای آلرژیک بدن، کند کردن فرایند پیری و شاداب نگه داشتن پوست هستند. در عین حال با مصرف عصاره هسته انگور کلسترول کاهش مییابد و فشار خون نیز کمتر میشود.

جزئیات این بررسی در مجله «کارسینوژنسیز» منتشر شده است.

رئيس موسسه تحقيقات برنج كشور از معرفي دو رقم جديد برنج در ايران خبر داد.عباس شهدي كومله در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: اين دورقم با نام هاي " كوهسار " با ويژگي مطلوب زودرسي و تحمل به سرما براي كشت مجدد برنج در اراضي شاليزاري شمال كشور و مناطق سردسير و كوهستاني و همچنين رقم كشوري با ويژگي مطلوب كيفيت فيزيكي، شيميايي و با عملكرد بالا براي كشت در غالب شاليزارهاي استان هاي برنج خيز كشور معرفي شده اند.وي اظهارداشت: رقم كيفي جديد در مناطق شمالي و جنوبي و رقم مقاوم در برابر سرما در غرب كشور و مناطق كوهپايه اي قابل كشت است. رئيس موسسه برنج كشور گفت: براساس برنامه ريزي هاي انجام گرفته از سال آينده اين دو رقم براي كشت در سطح وسيع در اختيار كشاورزان قرار مي گيرد. وي در ادامه ميانگين توليد رقم جديد كيفي را هشت تن و توليد رقم مقاوم در برابر سرما را پنج تن در هر هكتار اعلام كرد و يادآورشد: اين رقم ها دوبار در سال قابل برداشت هستند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:46 PM
نوعی حشره می تواند به عنوان عامل بیولوژیک برای مبارزه با علف هرز جگن و علف پهن برگ روغنی واش در اراضی شالیزاری عمل کند.


تحقیقات برنج کشور در گفتگو با خبرنگار ایانا با اعلام این مطلب گفت: در راستای اشاعه عملیات بیولوژیک در کشور برای کنترل آفات و بیماریها روشهای جدیدی مدنظر قرار گرفته است.

دکتر عباس شهدی کومله افزود: استفاده از زنبور تریکوگراما برای کنترل کرم ساقه خوار چندی است که عنوان شده و در سطح شالیزارها نیز توسط کشاورزان مورد استفاده قرار می گیرد.

وی خاطرنشان کرد: قارچ بوار یا باسیانا یک عاملی بیولوژیک دیگری است که می تواند فرآیند زندگی کرم ساقه خوار برنج را متلاشی کند.

شهدی کومله ادامه داد: محققان این موسسه به تازگی به عامل جدیدی برای کنترل علفهای هرز در شالیزارهای برنج دست یافتند.

وی تصریح کرد: دو علف هرز معروف جگن و علف پهن برگ روغنی واش از عوامل مزاحمی هستند که با هیچ نوع سم شیمیایی از بین نمی روند و هرساله مشکلاتی را در اراضی شالیزاری به وجود می آورند. اما به تازگی عامل بیولوژیکی جدید برای کنترل این دو علف هرز معرفی شده است.

شهدی کومله یادآور شد: نوعی حشره می تواند مراحل زندگی این علف هرز را متلاشی کرده و به عنوان مهمترین عامل در از بین بردن این دو علف هرز موثر واقع شود.



معرفی عامل بیولوژیک جدید می تواند کاهش سموم شیمیایی را باعث شود

این مقام مسئول تاکید کرد: با وجود آنکه این دو علف هرز به هیچ نوع سم شیمیایی عکس العمل نشان نمی دهند، اما کشاورزان هرساله مقدار زیادی سم مصرف می کنند که تولید برنج کشور را در مخاطره قرار داده است.

وی اظهار داشت: با تجاری سازی و تولید انبوه این نوع حشره می توانیم ضمن کاهش مصرف سم با علف هرزهای مزاحم علفهای هرز شالیزاری نیز مقابله کنیم.

شهدی کومله همچنین گفت: این حشره بومی مناطق شمالی بوده و برای نخستین بار در کشور عملکرد آن بر علفهای هرز به ثبت رسیده است.

وی در پایان افزود: مزیت بیولوژیک این حشره باعث می شود که بتوانیم از عوامل طبیعی برای مقابله با عوامل مزاحم دیگر حداکثر استفاده را داشته باشیم./

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:46 PM
کشف جدیدی درباره نحوه آلودگی ویروسی گیاهان



محققان به نحوه بیماریزایی ویروسها در گیاهان پی بردند.


به گزارش ایانا و به نقل از ساینس دیلی (Science Daily)، یک سازوکار ژنتیکی، ارگانیسمهای ویروس را قادر می سازد تا میزبان خود را گرفتار بیماری سازند.

دکتر مینگ بو وانگ گفت: ویروس موزائیک خیار (CMV) یکی از ویروسهای مخربی است که انواع محصولات غذایی و گیاهان زینتی را نابود می سازد.

وی ادامه داد: ما متوجه شدیم CMV همراه با نوع خاصی از ریزه ویروسی (viral particle) موسوم به ماهواره (satellite) باعث ایجاد لکه های زرد در گیاهان می شود. این کار با تقسیم ژن سازنده کلروفیل انجام می پذیرد. ویروس با جلوگیری از تولید کلوفیل باعث می شود برگها یا زرد شوند یا از توش و توان بیفتند.

وانگ گفت: ما ژن مورد نظر را به دقت شناسایی کردیم. این ژن CHL1 نام دارد.

تاکنون محققان کاملا متوجه نشده بودند چرا ویروسها فقط یک مجموعه کوچک از ارگانیسمهای میزبان را مورد حمله قرار می دهند. اما این کشف نشان می دهد همراهی ژن ماهواره ای CMV باید با ژنهای گیاه میزبان هماهنگ باشد تا سبب بیماری شود. در صورت تحقق این شرط، ژنهای ماهواره ای مانع تشکیل کلروفیل می شوند.

وانگ اظهار داشت: این عمل مثل زیپ یک ژاکت است که در دو طرف قرار می گیرد و تنها در صورت درگیری با طرف دیگر عمل می کند. در اینجا هم نصف ژنهای مورد نظر از ویروس و نصف دیگر از میزبان در کنار هم به کار می افتند و موجب بیماری می شوند.

بنابراین محققان از این پس باید درصدد یافتن ژنهایی در ویروس بیفتند که با توالیهای ژنی معلوم در گیاهان جور هستند و شاید از این راه پی به علل بروز دیگر بیماریهای ویروسی ببرند.

وانگ در ادامه بررسی خود متوجه شد با یک تغییر مختصر در ژن تولیدکننده کلروفیل می توان از جور شدن آن با ژن ویروس جلوگیری کرد، بدون این که به دیگر ابعاد رشد گیاه صدمه وارد شود./

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:47 PM
آفتابگردان گیاه بومی آمریکای مرکزی، گرماپسند، دارای برگهای قلبی شکل، ساقه خشن و پوشیده از کرکهای نسبتا زبر است.
Achene

گیاهان نور خورشید را خوردنی می کنند. بحث درباره زندگی انسان بدون توجه به گیاهان و نقش آنها کامل نخواهد بود. کشاورزی شناخته شده ترین ارتباط انسان با گیاهان است. شواهد نشان می دهد که انسان از دوازده هزار سال پیش اهلی کردن گیاهان را آغاز کرد. گیاهان نه تنها در ابعاد مادی زندگی انسان بلکه در ابعاد معنوی آن هم نقش دارند.

در اغلب فرهنگها گیاهان را مقدس می دانند، در آیین زردتشت گیاه هَوم(1) گیاه مقدسی است. ایرانیان اسپند را در مناسبتهای مختلف دود می کنند تا چشم بد از آنها دور شود. برخی باور دارند که درخت خرما حرفهای آدمیان را می شنود. بعضی نیز معتقدند که پر سیاوشان از خون به ناحق ریخته سیاوش روییده است. این آدم بود که با وسوسه خوردن یک گیاه از فرمان خداوند سرپیچی کرد. او با خوردن میوه گیاه ممنوعه از بهشت رانده شد و زندگی بشر روی کره زمین را بنیان نهاد.



طبقه بندی علمی

فرمانرو: گیاهان

رده: دولپه ای ها

راسته: گل مینا

خانواده: گل ستاره ای ها

سرده: آفتابگردانها

گونه: H.annuus

نام علمی: Helianthus annuus



گیاه مردم شناسی(2)

امروزه رشته جدیدی متولد شده است که رابطه مردم با گیاهان و تاثیرشان بر زندگی آدمی را در طول تاریخ بررسی می کند. از این دیدگاه، می توان تاثیر کاشت گیاهان مختلف را در مناطق خاص بررسی کرد.



معرفی گیاه آفتابگردان

بین زنبور عسل و گیاه آفتابگردان رابطه تنگاتنگی وجود دارد که از نظر گیاه مردم شناسی قابل بررسی دقیق علمی است.

نامهای فارسی و عربی گیاه: گل آفتابگردان، آفتابگردان، آفتاب گردک، عین الشمس، عاشق الشمس، روزگردک، تنوم، دوّارالشمس و ... .

آفتابگردان گیاه بومی آمریکای مرکزی، گرماپسند، دارای برگهای قلبی شکل، ساقه خشن و پوشیده از کرکهای نسبتا زبر است. ارتفاع گونه های مختلف بین یک تا شش متر متفاوت است. این گیاه در بسیاری از خاکها می روید ولی رشد مطلوب آن در خاکهایی است که دارای اسیدیته (PH) خنثی هستند. به علت داشتن ریشه های طویل نسبت به گیاهان زراعی دیگر، در مقابل خشکی و کم آبی مقاوم است. گل آذین آن به صورت کپه ای است (کلاپرک، کاپیتول، طبق). هر گل آذین در گل آفتابگردان دارای صدها گل می باشد و به این دلیل گل هزارگل است (800- 1500 گل در یک گل آذین). گل آفتابگردان دوجنسی و دارای پرچم (اندام نر: تولیدکننده سلول جنسی نر) و مادگی (اندام ماده: تولیدکننده گامت ماده) است. چون این اندامها در زمانهای متفاوت بالغ می شوند، گیاه خودلقاح نیست و گرده افشانی آن توسط پرندگان، حشرات و بویژه زنبورها انجام می گیرد.



رابطه آفتابگردان با زنبور عسل

سازگاری تکاملی متقابل بین گیاهان و جانوران گرده افشان نوعی "تکامل همراه"(3) است. گیاهان با جانوران در طول میلیونها سال ارتباطی بسیار نزدیک و متقابل داشته اند و ویژگیهای ساختاری و رفتاری آنها با یکدیگر هماهنگ شده است که به اصطلاح تکامل همراه نامیده می شود. گیاه آفتابگردان نیز با حشرات و جانوران گرده افشان دیگر تکامل همراه داشته است.

اندازه بزرگ گل آفتابگردان به عنوان فرودگاهی مناسب برای زنبورها و حشرات دیگر محسوب می شود. وجود گلبرگهای چشمگیر با رنگ زرد درخشان (جاذبه بینایی)، رایحه خوش (جاذبه بویایی) از ویژگیهای دیگر این گیاه برای جلب زنبورها به شمار می آید. پاداش اصلی گیاه برای زنبورها، داشتن نوش (شهد) است که در نوشگاه آن ذخیره می شود. زنبورها از این نوش به عنوان غذای پرانرژی برای تولید عسل استفاده می کنند و دانه های گرده نیز به عنوان یک غذای غنی از پروتئین برای آنهاست. همچنان که این حشرات به دنبال غذا از یک گل به گل دیگر حرکت می کنند، دانه های گرده را روی قسمتهای مختلف بدنشان حمل و به این ترتیب به تولیدمثل جنسی گیاهان کمک می کنند.

زیستشناسان برآورد می کنند که حدود 70 درصدگونه های گیاهان گلدار به وسیله حشرات گرده افشانی می شوند. در این میان زنبورها اهمیت زیادی دارند. گیاهانی که توسط حشرات گرده افشانی می شوند، دارای گلهایی با گلبرگهای زرد یا آبی هستند. حشرات نور مرئی را در محدوده زرد، آبی و بنفش به خوبی می بینند اما رنگ قرمز را به صورت یک رنگ واضح و مشخص نمی بینند. به این دلیل گلهایی که به وسیله حشرات گرده افشانی می شوند، معمولا قرمز نیستند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:49 PM
گیاهان دیگر هم خانواده آفتابگردان (گل ستاره ای ها(4))

گل مینا، بابونه، گل گندم، کوکب، گل قاصد، شِنگ، شکرتیغال، داوودی، کاهو، ترخون، گلرنگ، کنگر فرنگی، کاسنی، باباآدم، بومادران و ... .



میوه آفتابگردان

از نظر علمی میوه بخشی از گیاه است که بدون توجه به خوراکی بودن یا نبودن آن، محتوی دانه باشد. میوه ها تخمدانهای رسیده و بالغ هستند. میوه آفتابگردان که در اصطلاح عامیانه دانه نامیده می شود، فندقه(5) نام دارد. میوه ساده از یک تخمدان ایجاد شده که ممکن است موقع بلوغ خشک یا آبدار باشد.

فندقه ها از این جهت که میوه ای ساده و خشک هستند در مرحله بلوغ شکافته نمی شوند و حاوی یک دانه اند. فندقه شبیه گندمه (میوه گندم) است اما پوشش دانه در میوه فندقه به دیواره متصل و چسبیده نیست، بلکه دانه فقط در یک نقطه به دیواره متصل و چسبیده است. این ویژگی باعث می شود که میوه فندقه به راحتی از دانه اش جدا شود. به این دلیل است که دانه های خوراکی آفتابگردان را به راحتی می توان از میوه آن جدا کرد.

از دانه آفتابگردان برای روغن کشی و خوراکی (به صورت آجیل) استفاده می شود. دانه آن بسیار مقوی و به طور متوسط دارای 47 درصد روغن، 24 درصد پروتئین، 2 درصد کربوهیدرات، 8 درصد فسفر و پتاسیم و مقدار قابل توجهی ویتامینهای A، B و E است. روغن آن دارای اسیدهای چرب غیراشباع از جمله لینولئیک اسید و مقداری فسفولیپید است، به همین دلیل چربی و کلسترول خون را کاهش می دهد. علاوه بر این آفتابگردان از گذشته های دور جزو گیاهان دارویی بوده است و گلبرگها، ساقه و مغز ساقه آن استفاده های دارویی دارد.

تحقیقات نشان داده است که گیاه آفتابگردان در جذب عناصر سنگین و مضر موجود در خاک مثل جیوه و عناصر رادیواکتیو موثر است. بعد از حادثه ویرانگر اخیر در فوکوشیمای ژاپن، دانشمندان ژاپنی در پی کاشت آفتابگردان در مناطق اطراف فوکوشیما هستند تا عناصر رادیواکتیو سزیم 134 و 137 موجود در محیط را کاهش دهند.



پیشنهادات

1. معرفی جاذبه های گردشگری مزارع آفتابگردان

2. ترتیب دادن جشنواره آفتابگردان در موقع برداشت محصول

3. عکسبرداری حرفه ای از مزارع (به صورت هوایی و زمینی)

4. انجام تحقیقات دانشگاهی و علمی در زمینه گیاه مردم شناسی آفتابگردان و زنبور عسل

5. مطالعه در مورد راه اندازی صنایع جانبی آفتابگردان از جمله استفاده از ساقه آن در صنعت کاغذسازی و نئوپان

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:49 PM
امروزه در جهان به بهداشت محصولات غذایی اهمیت زیادی می دهند .
برای افزایش سلامت محصولات کشاورزی و کاهش مصرف سم و کود شیمیایی می توان از فناوری پرتودهی هسته ای برای آفت زدایی از محصولات بدون استفاده از انواع سموم و کودهای شیمیایی بهره برد.
صالحی جوزانی عضو هیئت علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی با اشاره به اینکه استفاده از پرتودهی گاما در آفت زدایی از محصولات هیچ آسیبی به محصول نمی رساند، می گوید: استفاده از مواد شیمیایی و سموم در مبارزه با انواع آفات و قارچ ها علاوه بر کاهش سلامت محصول سبب آلودگی محیط زیست منابع آب و خاک می شود.
این عضو هیئت علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی تصریح می کند: در کشور 20 میلیون تن انواع سم برای مبارزه با آفات مصرف می شود که با جایگزینی فناوری هسته ای این میزان کاهش چشمگیری خواهد داشت.
وی می گوید : کارشناسان و متخصصان کشورمان با استفاده از انرژی هسته ای و پرتوتابی گاما ، آفات را عقیم می کنند و با رهاسازی آفات و حشره های عقیم این فعالیت اقتصادی را سالم به نسل های بعدی انتقال می دهند و به این ترتیب جمعیت آفات کاهش می یابد.
این عضو هیئت علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی می افزاید: این روش هم اکنون برای کنترل آفت کرم گلوگاه انار و بیماری میکروبی خرما که سبب ترشیدگی و شکرک این محصول می شود با همکاری کارشناسان سازمان انرژی اتمی در حال اجراست.
صالحی جوزانی اضافه می کند با پرتودهی به محصول خرما و کنترل عوامل میکروبی می توان از کاهش کیفیت سالانه 700 هزار تن خرمای کشور جلوگیری کرد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:50 PM
سیستم جامع کنترل هوشمند مزارع و زمین های کشاورزی از راه دور مطابق با آخرین فناوری های روز دنیا توسط یک زن مخترع و مبتکر ایرانی برای نخستین بار در جهان ساخته شد.نخبه اتاق فکر وزارت جهادکشاورزی در گفت وگو با خراسان با اعلام این مطلب افزود:با کنترل هوشمند پارامترهای مهم کشاورزی از راه دور و رفع نیاز به حضور کشاورز، تحولی عظیم در عرصه کشاورزی به وجود می آید.میترا چراغی مخترع لرستانی تصریح کرد: پس از ۱۱سال تحقیق و بررسی موفق به اختراع سیستمی شده ام که نمونه مشابه خارجی و داخلی ندارد. سیستم جامع کنترل هوشمند مزارع و زمین های کشاورزی دارای ۲قسمت Slave و Master است که در مزارع تا وسعت ۱۰کیلومتر مربع کاربرد دارد.Master قسمتی از سیستم است که در اتاق کنترل کنار زمین کشاورزی نصب می شود و وظیفه ارائه اطلاعات و کنترل زمین را به عهده دارد. Slave نیز بخش دیگری از سیستم است که به تعداد مورد نیاز و با توجه به وسعت زمین کشاورزی در مکان های مختلف و مناسب نصب می شود و ارتباط بین این ۲قسمت به صورت بی سیم خواهد بود.وی افزود: با استفاده از این سیستم، آبیاری از طریق تلفن همراه صورت می گیرد و با برنامه ریزی برای سیستم حتی می توان در صورت وقوع آتش سوزی در مزرعه، پیامکی برای آتش نشانی ارسال کرد و وقوع آتش سوزی را اطلاع داد.این کارشناس ارشد وزارت بهداشت که طراح مزرعه نمونه در کلینیک تحقیقاتی تخصصی گیاه درمانی نیز می باشد، افزود: حسگرهای این سیستم در قسمت های مختلف زمین کشاورزی نصب می شود و با ارسال اطلاعات به مرکز کنترل، امکان اعمال کنترل های لازم را فراهم می آورد و هر چه تعداد حسگرهای به کار گرفته شده بیشتر باشد، کارآیی آن هم بیشتر است.چراغی در مورد مزیت های این دستگاه اظهار می دارد: با مانیتورینگ کامل تمامی پارامترهای مهم زمین کشاورزی مانند دما و رطوبت محیط، دما و رطوبت خاک و... می توان اطلاعات هر حسگر را ذخیره و نمودار تغییرات را رسم کرد.وی با تاکید بر این نکته که ارسال اطلاعات از Slave به Masterبه صورت بی سیم انجام می گیرد، اظهار داشت: با این امکان آبیاری زمین را می توان بدون نیاز به حضور کشاورز در زمین به صورت خودکار انجام داد.عضو فدراسیون جهانی مخترعان افزود: وجود باتری خورشیدی و باتری شارژی در Slaveها و کارکرد سیستم در شب از قابلیت های دیگر آن است.از دیگر مزایای سیستم جامع کنترل هوشمند باغ و زمین های کشاورزی امکان دریافت اطلاعات زمین کشاورزی از راه دور و با تلفن همراه است. همچنین می توان از راه دور و با استفاده از تلفن همراه هم کنترل های لازم را انجام داد و هم دستورات مناسب را صادر کرد. علاوه براین اتصال دستگاه Master به رایانه و ارسال اطلاعات به آن نیز امکان پذیر است. این عضو و مشاور ارشد انجمن مخترعان کشور با تاکید بر نیاز روزافزون جوامع بشری به تولید بیشتر و با کیفیت تر محصولات کشاورزی و همچنین محدودیت های فراوان در رابطه با آب و سایر نیازهای انسان گفت: این طرح تحولی عظیم در سیستم کشاورزی به وجود می آورد و علاوه بر صرفه جویی در مصرف آب، وقت، انرژی و مانیتورینگ کلیه پارامترهای مهم کشاورزی، کنترل هوشمندی را برای نتیجه بهتر به همراه دارد. وی تصریح کرد: هدف از ارائه سیستم جامع کنترل هوشمند مزارع و زمین های کشاورزی، مکانیزه کردن زمین های کشاورزی مطابق با آخرین فناوری های روز جهان بوده است و بدین ترتیب می توان با استفاده از روش های نوین تحقیقاتی، در وقت، هزینه و انرژی صرفه جویی کرد و با کنترل دقیق وضعیت آب، هوا و خاک شاهد افزایش حجم و کیفیت محصولات بود. در واقع با استفاده از این سیستم و به دلیل آسان تر شدن عملیات کشاورزی و نظارت کامل بر زمین ها و باغ ها توسط کشاورز، اراضی تحت کشت افزایش پیدا خواهد کرد. مخترع سیستم جامع کنترل هوشمند باغ و زمین های کشاورزی در مورد نحوه عملکرد سیستم می گوید: استفاده از این سیستم کمک اقتصادی زیادی به کشاورزان می کند. وی که هم اکنون نمونه اولیه سیستم جامع کنترل هوشمند باغ و زمین های کشاورزی را ساخته است، گفت: به زودی برای تولید انبوه آن اقدامات لازم را انجام خواهد داد.چراغی که دارای تقدیرنامه از سازمان بهداشت جهانی (WHO) و لوح های تقدیر و سپاس از جشنواره ها و نمایشگاه های مختلف بین المللی و داخلی است، مخترع برگزیده استان تهران در اولین نمایشگاه ملی اختراعات نیز می باشد.وی در مورد انگیزه خود از اختراع سیستم جامع کنترل هوشمند مزارع و زمین های کشاورزی گفت: با توجه به اهمیت کشاورزی در تامین موادغذایی و ضرورت به حداقل رساندن خسارت های وارده به محصولات کشاورزی و علاقه فراوان به درمان طبیعی با داروهای گیاهی و توجه به پرورش بهینه علمی گیاهان و نیاز مبرم جوامع بشری به تولید بیشتر محصولات کشاورزی و همچنین مشکلات فراروی کشاورزان تصمیم گرفتم دستگاهی طراحی کنم که علاوه بر مانیتورینگ، کنترل، تحلیل و ذخیره کلیه پارامترهای مهم کشاورزی، بتواند از راه دور کنترل هوشمندی را برای کسب نتیجه بهتر اعمال کند.میترا چراغی که در مسابقات بین المللی مخترعان جهان در ژنو در سال ۲۰۰۹ موفق به کسب مدال طلا، دیپلم افتخار این مسابقات و جایزه ویژه انجمن مخترعان کشور لهستان شده، اختراع خود را در اداره کل ثبت شرکت ها و مالکیت صنعتی ایران نیز به ثبت رسانده است.

منبع : روزنامه خراسان

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:56 PM
رئیس انجمن حمایت از حیوانات در گفتگو با خبرنگار ایانا با اعلام این مطلب در ارتباط با فروش سمندر برای سفره هفتسین گفت: بعضی از این حیوانات که بهعنوان سمندر به فروش رسیدهاند، مارمولک بوده و رنگشده هستند و بیماریهای مشترک خطرناکی با انسان دارند.


دکتر سیدجواد آلداوود افزود: سمندر دارای آلودگیهای قارچی و حامل بیماری سالمونلا بوده که در صورت انتقال به انسان منجر به تب روده و تب زرد میشود.


عضو هیئتعلمی دانشگاه دامپزشکی تهران خاطرنشان کرد: آلودگی قارچی ماهیان در فضای بسته و محدود وجود دارد. ولی بهدلیل خزنده بودن این حیوانات محیط را آلوده و در خانههایی که بچه کوچک وجود دارد، بسیار خطرناک است.


وی درباره مهمترین حوادث حیطه کاری خود در سال 90 ادامه داد: مردن دو ببر بر اثر مشمشه، کشته شدن وحشیانه دو تولهخرس به همراه مادرشان و مطرح شدن عدم تردد و نگهداری سگ از مهمترین اخبار سال 90 است.


آلاحمد در پایان تصریح کرد: صادرات گوشت گربه به کشورهای آسیای شرقی یک گوشی بوده که توسط مهندس حیدرزاده مطرح شده است.

بیش از 10 میلیون زن روستایی در بخش کشاورزی بهصورت مستقیم بخش تولیدی بهعهده گرفتهاند که یک میلیون از آنها بهصورت بیواسطه و بهعنوان شاغل بخش و 9 میلیون مابقی بهصورت فعالیتهای جمعی در بخش کشاورزی به توسعه پایدار حوزه کمک میکنند.


هرچند بودجه بخش زنان روستایی و عشایری همپای بودجه سال 91 بخش کشاورزی با 30 درصد افزایش ردیف پیشنهاد شده است، اما انتظار میرود میزان تخصیصها در این بخش افزایش پیدا کند.


بودجه سال 91 حوزه زنان روستایی و عشایری متناسب با سال دوم برنامه پنجم توسعه و با توجه به اهداف پیشبینی شده برنامه پنجم تدوین شده است.





افزایش تولید محصولات سالم توسط زنان روستایی


در بودجه سال 91 تولید محصولات سالم بهصورت سازمانیافته در میان شاغلان زن روستایی مورد توجه است و انتظار میرود با توجه به تأکید برنامه پنجم، میزان تولید محصولات سالم و ارگانیک در بخش زنان روستایی افزایش پیدا کند.


هرچند در حوزه قوانین برای حمایت از زنان، خلاء قانونی وجود ندارد، اما تشکیل فراکسیونی از زنان روستایی برای استفاده از همه ظرفیتها ضروری بهنظر میرسد.


تشکیل فراکسیون زنان روستایی در مجلس شورای اسلامی میتواند به تحقق اعتبارات و نقش زنان روستایی در اقتصاد روستایی مورد توجه قرار گیرد.


زنان روستایی در متن بخش کشاورزی در حال فعالیت هستند، اما رویکردی که در دستگاههای تصمیمگیر وجود دارد، زنان را در حاشیه کشاورزی فرض میکند که این رویکرد باید مورد تجدیدنظر قرار گیرد و مهمترین مصادیق تغییر آن افزایش بودجه بخش زنان روستایی خواهد بود.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:57 PM
سل پوستی و آلودگی قارچی از بیماریهای شایع ماهیان قرمز است.


تقریباً تمام ماهیان قرمز خریداریشده توسط افراد میمیرند.


اگر تعداد خانوارهای کشور را در دو ضرب کنیم، رقم بزرگی از این مرگ و میر بهدست میآید.


ماهیان قرمز احتمال به آلودگی قارچی و سل پوستی را دارند و بهتر است این موجودات خریداری نشوند.


گذاشتن ماهی در سفره هفتسین یک رسم ایرانی نیست و فرهنگ چینی با نماد مظاهر زندگی وارد فرهنگ ما شده است.


در فرهنگ ایرانی گیاه و سبزه در سفرههای هفتسین بهعنوان یک موجود زنده گذاشته و در روز 13 فروردین به دامان طبیعی برگشت داده میشود.


از نظر روحی و انرژی مثبت در خانه اینکه یک موجود زنده در سال نو میمیرد، نکته مثبتی نبوده و باعث ناراحتی کودکان میشود.

به گزارش خبرنگار كشاورزي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دكتر سيدمحمد حسيني ـ دبيركل مجمع تشكلهاي صنايع غذايي ـ صبح امروز شنبه در نشستي مطبوعاتي با اشاره به اينكه استفاده از سموم دفع آفات، هورمونها و همچنين استفاده از برخي افزودنيها در مواد غذايي و صنعت غذا براي سلامتي افراد مضر هستند، گفت: در غذاهاي ارگانيك هيچ يك از اين مواد بكار نميرود و افكار عمومي جامعه و دانش بشري نيز بر سالم بودن اين غذاها نسبت به ساير مواد غذايي تاكيد دارند.

وي تنظيم نبودن رابطه صنعت و دانشگاه در صنعت غذا را يكي از 18 مشكل اساسي اين صنعت برشمرد و افزود: متولي نداشتن صنعت غذا، برخي موازيكاريهاي ارگانها و نبود مواد اوليه مناسب نيز برخي ديگر از اين مشكلات هستند كه در هر يك از كنگرههاي قبلي به آنها پرداخته شده است.

دبيركل مجمع تشكلهاي صنايع غذايي خاطرنشان كرد: برخي از اين مشكلات در 16 كنگره قبلي رفع شده است ولي مشكلات باقيمانده در كنگرههاي بعدي مجددا پيگيري ميشود.

دكتر حسيني با بيان اينكه طرح تشكيل سازمان غذا در مجلس شوراي اسلامي تدوين شده است، ادامه داد: در صورت قانون شدن اين طرح، سازمان غذا كه محلي از دولت، دانشگاهها و بخش خصوصي است زير نظر رياست جمهوري اداره ميشود كه البته بازوي اجرايي اين سازمان بخش خصوصي و بازوي تحقيقاتي آن دانشگاهها هستند.

دبيركل مجمع تشكلهاي صنايع غذايي با اشاره به قطعنامههاي صادر شده در 16 كنگره قبلي با بيان اينكه نميتوان انتظار داشت تمام قطعنامههاي كنگرههاي قبلي اجرا شود گفت: حدود 40 درصد قطعنامههاي كنگره قبلي اجرايي شده است.

دكتر حسيني خاطرنشان كرد: تاكنون براي اين كنگره 360 مقاله ارسال شده كه حدود 43 مقاله توسط 73 داور در سراسر ايران بصورت آنلاين براي ارائه در اين كنگره انتخاب شدهاند.

وي برگزاري اين كنگره را يك حركت ملي براي كل صنعت غذا دانست و افزود: هجدهمين كنگره ملي صنايع غذايي نيز مهرماه سال 87 در مشهد مقدس برگزار ميشود.

دبيركل مجتمع تشكلهاي صنايع غذايي در پايان همچنين از برگزاري اولين همايش صنايع كنسرو ايران "بزرگداشت شاهرخ ظهيري پيشكسوت صنعت غذاي ايران" در يازدهم ارديبهشت ماه سال 87 خبر داد و افزود: اولين همايش همانديشي فراكسيون صنايع غذايي مجلس شوراي اسلامي،ارگانهاي دولتي مرتبط و واحدهاي ماكاروني سازي در مورد ماكاروني غذاي سالم و پرانرژي نيز هفدهم دي ماه امسال برگزار ميشود.

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:58 PM
به منظور بهبود وضعيت آبزيان از مرحله صيد تا عرضه و فروش به مصرفكنندگان، كارگاه آموزشي با عنوان « اصول حمل و نقل، نگهداري و عرضه آبزيان» به مدت دو روز توسط اداره كل شيلات خراسان رضوي برگزار شد.


به گزارش گروه دريافت خبر ايسنا، مهندس سيداحمد دلقندي ـ مديركل شيلات خراسان رضوي ـ با بيان اين مطلب گفت: در اين دوره آموزشي دكتر قربانزاده ـ مدرس سازمان دامپزشكي ايران، طيبي قاضي بخش مواد غذايي و رييس شعبه اداره كل تعزيرات حكومتي، مهندس شاه محمدي مدرس موسسه تحقيقات شيلات ايران در خصوص مسائلي همچون اصول و قوانين حمل و نقل و نگهداري آبزيان و بهترين شرايط براي عرضه مناسب آبزيان، احكام و قوانين حقوقي مربوط به متخلفان عرضه مواد غذايي و راهكارهاي اجراي صحيح عرضه مواد غذايي به ويژه آبزيان، اصول و روشهاي جلوگيري از فسادپذيري آبزيان و نگهداري مناسب آن، انواع آبزيان پرورشي و دريايي و شرايط بيولوژي آنها به ايراد سخن پرداختند.


وي در پايان افزود: در اين دوره فروشندگان و توزيع كنندگان، توليدكنندگان عمده آبزيان و كارشناسان فني مزارع آبزيان حضور داشتند.

محققان ويروس جديدي كشف كردهاند كه ميتواند دليل مرگ زنبورهاي عسل يا ناپديدشدن آنها باشد.

به گزارش ايسنا، يك تيم تحقيقاتي آمريكايي در اين رابطه گفت: اگرچه اين ويروس كه IAPV نام دارد نميتواند به تنهايي دليل بيماري به نام CCD باشد اما ميتواند اتفاقات رخ داده براي زنبورهاي عسل در سراسر آمريكا را توضيح دهد.

CCD در حدود 23 درصد از فعاليتهاي زنبورداري در آمريكا را طي زمستان گذشته دچار اختلال كرد. طي اين فصل زنبورداران به هنگام مراجعه به كندوها متوجه عدم حضور زنبورها ميشدند و ملكه را به تنهايي مييافتند، اين درحالي است كه مرده زنبورها نيز يافت نميشد.

به گزارش خبرگزاري رويترز، زنبورهاي عسل آمريكا در اصل از اروپا وارد ميشوند و با گرده افشاني خود ميوهها و ديگر محصولات غلات آمريكا به ارزش سالانه 14.6 ميليارد دلار را بارور ميكنند.

اين در حالي است كه ناپديد شدن زنبورهاي عسل تنها مختص به آمريكا نيست و موارد مشابه در برزيل و اروپا نيز مشاهده شده است

وزير جهاد كشاورزي گفت: دانش مقابله با شانهدار مهاجم درياي مازندران كه نابود كننده صيد كيلكا شده بود توسط متخصصان ايراني كشف شد.

اسكندري در گفتوگو با خبرنگار ايسنا- منطقه مازندران اظهار كرد: از درياي مازندران حدود 100 هزار تن در سال ماهي كيلكا برداشت ميشد كه براساس آن ناوگان صيادي كيلكا شكل گرفته بود. بعد از حضور شانهدار دريايي مهاجم و كاهش ذخاير ماهي كيلكا مشكل براي صيادان كيلكا به وجود آمد و روشهاي قبلي پاسخگو نبود كه آخرين روشي كه همكاران ما پيشنهاد دادهاند استفاده از يك مهاجم ديگر بود كه به دليل ناشناخته بودن مهاجم امكان رهاسازي آن وجود نداشت.

وي تصريح كرد: اين يك كار پژوهشي است كه با استفاده از امواج اگوستيك كه يك كار فيزيكي و بيوتكنولوژيك مشترك بين متخصصان است قطعاً مهاجم جمعآوري خواهد شد و مراحل آزمايشي آن نيز در سطح آكواريم، مزارع و آبندان جواب داده است.

وزير جهاد كشاورزي با اشاره به اينكه فقط ايران اين تكنولوژي را داراست، عنوان كرد: حضور مستمر مسوولان در عرصه كار باعث شده است توانمنديها و ظرفيتهاي فني كشور در بخش كشاورزي به كشورهاي ديگر عرضه شود و براي بكارگيري اين الگوها قراردادهايي نيز بسته شده است.

اسكندري درباره وضعيت گوشت قرمز، مرغ و تخم مرغ در ماه مبارك رمضان گفت: بر اساس مصوبه ستاد تنظيم بازار، تنظيم بازار گوشت قرمز، گوشت مرغ و تخم مرغ برعهده وزارت جهاد كشاورزي گذاشته شده است و اكنون از مرحله توليد تا مرحله بازار اين فرآوردهها برعهده ماست.

وي اعلام كرد: طرح ساماندهي گوشت مرغ و تخممرغ در حال اجراست و توانستهايم قيمت گوشت مرغ و تخممرغ را متعادل كنيم كه با توجه به ظرفيتهاي توليد و قراردادهاي منعقد شده مشكلي در نوسان گوشت مرغ و تخم مرغ نخواهيم داشت.

اسكندري در پايان خاطرنشان كرد: گوشت قرمز در حال ساماندهي است و اميدواريم بتوانيم در ماه مبارك رمضان تعادل قيمتها را داشته باشيم و گوشت قرمز با قيمت مناسب را عرضه كنيم

feedback
2012,03,31, ساعت : 07:59 PM
حضور ارزشمند اعضای محترم سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران
احتراما همانگونه که در بیانیه اعلام کاندیداتوری ذکر شد ، اینجانب با استعانت از پروردگار متعال و پشتوانه اعتماد اعضای محترم سازمان و تکیه بر توانایی شخصی خود پا به عرصه انتخابات سومین دوره شورای سازمان نظام مهندسی استان تهران گذاشتم. اما بدلیل پاره ای مسائل بوجود آمده در بحث انتخابات این دوره و محدودیت های اعمال شده از سوی اعضای محترم کمیته اجرایی انتخابات ، عدم حضور را بر حضور در انتخاباتی کم رنگ ترجیح داده و در این خصوص دلایلی را به شرح ذیل به استحضار می رسانم :

1- عدم ایجاد فضای مناسب تبلیغاتی برای کاندیداهای محترم توسط کمیته اجرایی انتخابات و سازمان نظام مهندسی.
2- ممنوع نمودن استفاده از آدرس و تلفن همراه اعضای سازمان برای ارسال پیامک و پوسترهای تبلیغاتی توسط کاندیداها و ائتلاف های حاضر.

4- اختصاص فقط یک صفحه تبلیغاتی در سایت سازمان نظام مهندسی استان تهران آنهم برای مدتی کوتاه.
5- تعیین یک حوزه برای اخذ رای در استان تهران و در نظر نگرفتن شرایط اعضای شهرستان های دیگر.
و مواردی از این قبیل که ذکر آن موجب اطاله می گردد. در نتیجه با این وصف چگونه می توان انتظار حضوری فعال و پرشور از سوی اعضاء در انتخابات این دوره داشت. بنابراین با احترام به تمامی اعضای سازمان نظام مهندسی انصراف خود را از کاندیداتوری سومین دوره انتخابات شورای نظام مهندسی استان تهران اعلام می نمایم. هر چند که بعید می دانم ، اما امید آن دارم منتخبین این دوره شورای استان تهران موفق به بهبود شرایط حاکم بر سازمان نظام مهندسی شده و در جهت استقلال کامل این سازمان از چتر حاکمیتی وزارت کشاورزی گام بردارند.

جلسه ای در فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی


دوشنبه هفته گذشته سی ام فروردین ماه ، جلسه ای در فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار مجلس با موضوع بررسی محیط زیست و اکوسیستم انسانی و نیز تاثیر پارازیت بر سلامت انسانی در محل مجلس شورای اسلامی برگزار شد. بنده نیز به دعوت از دبیر محترم فراکسیون در این جلسه حضور داشتم. جلسه خوب و قابل قبولی بود. گزارش اجمالی جلسه را می توانید در وبلاگ درویش عزیز و آفتاب نیوز مشاهده نمایید.
اما مطلبی که باید به آن اشاره کنم : اگرچه تاکنون در سطوح مختلف نهادهای دولتی و مردمی تلاش های فراوانی برای حفاظت از محیط زیست صورت گرفته اما همچنان کشور ما در تخریب محیط زیست جزء 10 کشور اول جهان به شمار می آید. به نظرم نبود دید اقتصادی و عدم ارزش گذاری اقتصادی در این بخش ، موضوع محیط زیست را به حاشیه مسائل اصلی کشوری و حتی زندگی شخصی مردم کشانده و باعث قرار گرفتن این بخش در اولویت های غیر ضروری شده است. بنابراین استفاده از ابزارهای اقتصادی با هدف درآمدزایی می تواند از راهکارهای مهم نجات محیط زیست کشور به حساب آید.

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:00 PM
بررسی تاثیر تنش خشکی بر گندم و استراتژیها و شاخص های مختلف تحمل به آن (بخش هفتم و پایانی)

همبستگی صفات

همبستگی صفات در اصلاح نباتات مبین میزان و نوع روابط ژنتیکی یا غیر ژنتیکی دو یا چند صفت می باشد. همانگونه که فنوتیپ خود ناشی از اثرات ژنتیکی و محیط است، ضریب همبستگی فنوتیپی نیز به ضرایب همبستگی ژنوتیپی و محیطی تفکیک می شود. چنانجه همبستگی ژنتیکی وجود داشته باشد، انتخاب برای یک صفت منجر به تغییراتی در صفت یا صفات دیگر می شود که به این پدیده اصطلاحا روابط همبستگی گفته می شود (رضائی، 1373). بسیاری از خصوصیات مهم گیاهان زراعی تابع روابط همبستگی می باشند. برآورد همبستگی های فنوتیپی و ژنوتیپی بین صفات مختلف گیاهان زراعی زمانی که انتخاب بر اساس دو یا چند صفت به طور همزمان و بر مبنای شاخص انتخاب صورت می گیرد حائز اهمیت است (رضائی، 1373؛ اتاندو و اپنشاو، 1992). از آنجایی که همبستگی ژنتیکی ممکن است حاصل پیوستگی ژنها، پلیوتروپی و یا اثرات تکمیل کنندگی ژنها باشد، آگاهی از روابط ژنتیکی مشترک بین صفات مختلف مورد توجه قرار می گیرد. با استفاده از اطلاعات حاصل از مطالعه همبستگی های بین صفات می توان بر مبنای بعضی از صفات به عنوان شاخص انتخاب، نسبت به گزینش برای صفات دیگر اقدام نمود (فالکنر، 1980). شارما و همکاران (1991) در مطالعه قابلیت ترکیب پذیری شاخص برداشت گندم تاکید نمودند که همبستگی های بالا بین شاخص برداشت و دیگر صفات زراعی حاکی از آن است که انتخاب برای شاخص برداشت می تواند تغییرات مثبتی را در صفات عملکرد دانه، زودرسی و کوتاهی گیاه ایجاد نماید. همبستگی بین شاخص برداشت با عملکرد دانه 0/51 ، عملکرد بیولوژیک 0/23 ، تعدا سنبله در متر مربع 0/4 ، تعداد دانه در سنبله 0/13 ، وزن دانه 0/17 ، ارتفاع بوته 0/63- و با روز تا سنبله دهی 0/88- بود.

انتخاب ارقام مطلوب بر مبنای اجزاء عملکرد از دیرباز مورد توجه و استفاده بهنژادگران بوده است. اجزاء عملکرد خصوصیاتی هستند که همبستگی بالایی با عملکرد داشته، قابلیت توارث بالایی دارند واندازه گیری آنها تا حدودی ساده و دقیق تر می باشد. انتخاب بر مبنای اجزاء عملکرد نوعی انتخاب بر مبنای شاخص است که عمدتاً مبتنی بر ضرایب همبستگی بین صفات مورفولوژیکی با یکدیگر و با با عملکرد دانه است (رضائی، 1373). با کاهش تعداد دانه در سنبله گندم، امکان افزایش وزن دانه وجود دارد. از طرفی، تعداد دانه و وزن دانه هر یک اثر مستقیمی بر عملکرد دانه خواهند داشت، که از طریق ضرایب همبستگی قابل بررسی است. علاوه بر این تعداد دانه از طریق وزن دانه و وزن دانه از طریق تعداد دانه اثرات غیر مستقیمی را بر عملکرد اعمال می نمایند (شارما و همکاران، 1991).

عبدالصبور و همکاران (1996) با استفاده از 6 ژنوتیپ گندم به تجزیه ژنتیکی تلاقی های دای آلل پرداخت. در این مطالعه همبستگی مثبت و معنی داری بین عملکرد دانه در بوته و طول سنبله(0/44)، عملکرد دانه در بوته و تعداد دانه در سنبله(0/59) و عملکرد دانه در بوته و وزن 100 دانه(0/34) مشاهده شد. همبستگی ژنتیکی بین ارتفاع و طول سنبله 0/31 ، طول سنبله و تعداد دانه در سنبله 0/3 ، طول سنبله و وزن 100 دانه 0/36- و وزن 100 دانه و ارتفاع 0/1 گزارش گردید.

ایکرم الحق و تاناچ (1991) در مطالعه عملکرد و برخی از صفات زراعی گندم دوروم همبستگی مثبت و معنی داری بین ارتفاع بوته و طول سنبله(0/53) و ارتفاع بوته و طول آخرین میانگره(0/9) مشاهده نمود. همبستگی عملکرد دانه با صفات تعداد سنیلچه در سنبله 0/73 ، طول سنبله 0/48 ، تعداد سنبله در بوته 0/64 ، طول پدانکل 0/28 ، ارتفاع 0/44 ، وزن هزار دانه 0/77 ، وزن دانه در سنبله 0/9 و تعداد دانه در سنبله 0/73 گزارش گردید.

سیدول و همکاران (1976) در مطالعه خود بر روی ارقام زمستانه گندم نان، همبستگی های ژنوتیپی و فنوتیپی مثبت و معنی داری را بین صفات تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله و تعداد دانه در سنبلچه مشاهده نمودند. همچنین همبستگی منفی بین وزن هزار دانه و تعداد سنبله و نیز بین وزن هزار دانه و تعداد دانه در سنبله مشاهده شد.

اهدائی (1372) در بررسی های گلخانه ای نشان دادند که تحت شرایط بدون تنش یک رابطه منفی بین بازدهی تعرق و شاخص برداشت وجود دارد. وجود چنین رابطه منفی ایجاب می کند که در برنامه های اصلاحی، انتخاب همزمان باید برای بازدهی تعرق و شاخص برداشت صورت گیرد. چنین روابطی ممکن است بین سایر صفاتی که می توانند روی عملکرد دانه تحت شرایط تنش خشکی مؤثر باشند وجود داشته باشد.

ناشیت و همکاران (1991) در آزمایشی که روی 210 لاین اصلاح شده در شرایط تنش خشکی انجام دادند دریافتند که تحت شرایط تنش، عملکرد دانه همبستگی بالائی با زودرسی، مکانیزم لوله شدن برگ، تعداد پنجه های بارور، طول پدانکل و تعداد بذر در خوشه دارد.

پسی تی و همکاران (1993) در مطالعه ای که به منظور بررسی تغییرات برگ پرچم و رابطه آن با عملکرد و تحمل به خشکی بر روی 90 رقم بومی گندم دوروم انجام دادند، هیچگونه رابطه ای بین تغییرات سطح برگ پرچم با تحمل به خشکی و عملکرد مشاهده نکردند.

نس (1973) به هدف یافتن ارتباط بین صفات مرفولوژیک و استفاده از آنها در انتخاب برای افزایش عملکرد صفات متعددی از 22 واریته گندم بهاره را در دو سال مورد بررسی قرار داد و انتخاب برای سه صفت شاخص برداشت، عملکرد دانه در بوته و تعداد سنبله در بوته را جهت افزایش عملکرد در واحد سطح پیشنهاد نمود.

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:01 PM
بررسی تاثیر تنش خشکی بر گندم و استراتژیها و شاخص های مختلف تحمل به آن (بخش ششم)

قابلیت توارث

واریانس محیطی تشخیص تفاوتهای ژنتیکی را مشکل می سازد و هرچه نسبت واریانس محیطی به واریانس ژنتیکی زیادتر باشد، ارزیابی ژنوتیپ ها مشکل تر خواهد شد. از طرفی اگر نسبت واریانس محیطی به واریانس ژنتیکی کم باشد، بازدهی انتخاب بیشتر شده و با اطمینان بیشتری می توان ژنوتیپ های مطلوب را تشخیص داد (دادلی و مول، 1969). با این وجود تفکیک واریانس فنوتیپی به اجزاء ژنوتیپی و محیطی در استنباط خصوصیات ژنتیکی جامعه کافی نیست و همانگونه که ارزش ژنوتیپی به ارزش اصلاحی و انحراف از غالبیت و اپیستازی تفکیک می گردد، واریانس ژنتیکی نیز به همین اجزاء تفکیک می شود. به عبارت دیگر VG = VA + VD + VIاست که در این رابطه فرض بر این است که عوامل ایجاد کننده واریانس از هم مستقل باشند. اهمیت نسبی عوامل وراثتی در تعیین ارزش فنوتیپی به قابلیت توارث معروف است و بسته به اینکه به ارزش ژنوتیپی یا ارزش اصلاحی ربط داده شود، دو مفهوم کاملا متفاوت پیدا می کند. نسبت واریانس ژنوتیپی به واریانس فنوتیپی را قابلیت توارث عمومی گویند. نسبت واریانس ارزش اصلاحی یا واریانس افزایشی به واریانس فنوتیپی را قابلیت توارث خصوصی گویند که مبین میزان شباهت نتاج به والدین یا میزان به ارث رسیدن یک صفت کمی است. بزرگی قابلیت توارث خصوصی بیانگر آن است که بهبود صفت مورد بررسی از طریق انتخاب امکان پذیر است (دادلی و مول، 1969). برآورد قابلیت توارث به روش های مختلفی امکان پذیر است. فالکنر (1980) علاوه بر استفاده از نسبت اجزاء واریانس جهت محاسبه قابلیت توارث، از روش های ضریب رگرسیون والد و نتاج، ضریب رگرسیون میانگین والدین و نتاج و ضریب همبستگی خواهر- برادر ناتنی(H.S) و خواهر- برادر تنی(F.S) نیز برای محاسبه قابلیت توارث استفاده نموده است. دادلی و مول (1969) بیان داشته اند که با محاسبه قابلیت توارث، برخی از سوالات یک متخصص اصلاح نباتات در شروع برنامه های اصلاحی در ارتباط با مواد ژنتیکی مورد نظر روشن می گردد، که برخی از آنها عبارتند از:

الف) آیا در ژرم پلاسم یا جامعه مورد نظر تنوع کافی جهت بهبود صفت مورد مطالعه وجود دارد؟

ب) در چه دامنه ای از تنوع محیطی شامل سال، منطقه و تکرار بایستی ارزیابی ها انجام شود؟

ج) کدام روش اصلاحی انتخاب شود تا سرعت، بازده و دقت مورد نظر بهنژادگر تامین شود؟

د) تولید چه نوع واریته ای (هیبرید، رگه خالص، سنتتیک و…) مناسب است؟

ﻫ) بازده ناشی از انتخاب به چه میزان است؟

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:02 PM
بررسی تاثیر تنش خشکی بر گندم و استراتژیها و شاخص های مختلف تحمل به آن (بخش پنجم)
اثرات ژنی کنترل کننده صفات

لی و کالتسیک (1972) به منظور بررسی ژنتیکی تعدادی از صفات گندم دوروم از تجزیه دای آلل استفاده نمودند. نتایج نشان دادند که صفات تعداد سنبله در بوته، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبلچه و وزن صد دانه به طور عمده تحت کنترل اثرات افزایشی ژنها با مقدار کمی درجه غالبیت هستند. در این بررسی هیچ گونه اثرات اپیستازی مشاهده نشد.

در مطالعه تعدادی از صفات زراعی گندم در یک طرح تلاقی دای آلل در رابطه با ارتفاع گیاه معلوم شد که طول گیاه در جمعیت مورد مطالعه تحت کنترل عمل فوق غالبیت ژنهاست و کوتاهی گیاه با ژنهای مغلوب و بلندی آن با ژنهای غالب کنترل می شود (اهدائی و قادری، 1351).

ناندا و همکاران (1983) نیز با بررسی توارث صفات مهم گندم و شاخص برداشت، نوع عمل ژن را برای شاخص برداشت غالبیت و برای صفات طول سنبله و پدانکل افزایشی گزارش کردند.

هنر نژاد (1375) در مطالعه ای به منظور برآورد اثر ژنهای کنترل کننده برخی از صفات کمی برنج با استفاده از 6 رقم برنج ایرانی و خارجی تاکید نمود که وجود عمل غالبیت نسبی ژن در کنترل ژنتیکی ارتفاع بوته موجب می شود که این صفت با قابلیت توارثی بین 61 تا 68 درصد، پتانسیل ژنتیکی لازم برای گزینش ژنوتیپ های پاکوتاه را به دست می دهد. همچنین عمل ژن برای صفات تعداد پنجه در بوته، زمان ظهور 50 درصد سنبله ها، زمان رسیدگی کامل دانه و نسبت طول به عرض دانه قهوه ای برنج از نوع فوق غالبیت است و این نشان می دهد که کارایی انتخاب برای بهبود صفات فوق در برنامه های بهنژادی پایین می باشد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:02 PM
بررسی تاثیر تنش خشکی بر گندم و استراتژیها و شاخص های مختلف تحمل به آن (بخش چهارم)

شاخص های مقاومت به خشکی

فیشر و مورر (1978) در آزمایشی که به منظور بررسی مقاومت به خشکی تعدادی از واریته های گندم پاکوتاه و پابلند در محیط های دارای شدت های مختلف تنش انجام دادند شاخص حساسیت به تنش (SSI) را به عنوان معیاری برای غربال ژنوتیپ های مقاوم به تنش خشکی معرفی کرده و نتیجه گرفتند که همه تیمارهای تنش خشکی عملکرد دانه را بطور معنی داری کاهش می دهند. تیمارهای خشکی ملایم تر منجر به کاهش نسبی بیشتر وزن دانه ها در مقایسه با تعداد دانه شدند. در صورتی که خشکی شدید، تعداد دانه را بطور نسبی بیشتر کاهش داد. همبستگی بین YP (عملکرد در شرایط عدم تنش) و شاخص حساسیت به تنش خشکی مثبت و معنی دار بود. کمترین مقدار این شاخص مربوط به واریته های پابلند بود. واریته های پاکوتاه مقاومت متوسطی نشان دادند. لیکن به علت اینکه گندم های پاکوتاه پتانسیل عملکرد بالاتری نسبت به ارقام پابلند دارا می باشند، ارقام پابلند تنها تحت شرایط تنش شدید خشکی می توانند بر ارقام پاکوتاه مزیت داشته باشند. در این آزمایش ارقام پابلند 19 درصد کاهش در YP و 15 درصد کاهش در SSI نسبت به ارقام پاکوتاه نشان دادند.

فیشر و وود (1979) در مطالعات خود بر روی ارقام گندم نان دریافتند که حساسیت به خشکی همبستگی مثبت و معنی داری با YP دارد. این مطلب بیانگر این است که تعدادی از صفات که در پتانسیل عملکرد سهم دارند ممکن است برای افزایش حساسیت به تنش عمل کنند و لذا گزینش هم برای YP و هم برای شاخص حساسیت به خشکی ممکن است یکدیگر را خنثی نمایند. این اختلاف بین روابط YP و شاخص حساسیت (SSI) احتمالا ناشی از تفاوت ژنوتیپ های مورد استفاده و اختلاف در زمان و شدت تنش می باشد.

روزیل و هامبلین (1988) در مطالعات خود موفق به ارائه دو شاخص مقاومت به خشکی با عنوان شاخص تحمل (TOL) و شاخص میانگین حسابی بهره وری ((MP شدند.

اهدائی و همکاران (1988) در بررسی های خود بر روی تعدادی از ارقام بومی و پیشرفته گندم بهاره در محیط های تحت تنش به منظور مطالعه تفاوت عکس العمل ارقام مختلف به تنش، نتیجه گرفتند که از نظر میانگین شاخص حساسیت، ارقام بومی و پیشرفته تفاوتی با یکدیگر ندارند. در این آزمایش همچنین همبستگی بین عملکرد دانه و صفات وابسته به آن با شاخص حساسیت به دست آمد. همبستگی بین شاخص حساسیت با صفات عملکرد دانه، شاخص برداشت، وزن هزار دانه و تعداد دانه در خوشه به ترتیب برابر با 0/84-، 0/83-، 0/64- و 0/59- بوده که تمامی این ضرایب در سطح احتمال 0/01 معنی دار بودند. نتیجه حاصل از این مطالعه این بود که گزینش برای هریک از این صفات در شرایط تنش باعث کاهش حساسیت به تنش می شود. در این آزمایش شاخص حساسیت و YP همبستگی نشان ندادند که مغایر با نتیجه حاصل از مطالعات فیشر و وود (1979) می باشد. این موضوع نشان می دهد که این دو متغیر ممکن است اجزاء مستقلی باشند که در سازگاری به تنش های محیطی شرکت می کنند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:03 PM
بررسی تاثیر تنش خشکی بر گندم و استراتژیها و شاخص های مختلف تحمل به آن (بخش سوم)
توزیع مجدد آسیمیلات های جاری

تغییر آرشیتكت گیاهی قبل از گلدهی، نیاز به تغییر در توزیع آسیمیلات های جاری داشته و احتمالا باعث تغییر كارآئی استفاده از آب می شود. برای مثال، اگر سیستم ریشه ای تغییر كند، برای ایجاد ریشه بیشتر در لایه های سطحی به صورتی كه گیاه بر آب ذخیره شده در عمق خاك تكیه كند، بیشتر بخش آسیمیلات های جاری احتمالا برای رشد ساقه آزاد می شوند. ریچارد (1987) محاسبه كرد كه 5% تغییر در توزیع آسیمیلات ها بین ریشه و ساقه به نفع ساقه پس از 100 روز، باعث 50% رشد نمائی در وزن خشك گیاه بر روی سطح زمین می گردد. به عنوان نتیجه، ژنوتیپی كه آسیمیلات های كمتری را به ریشه ها اختصاص دهد كارآئی استفاده از آب (W.U.E) بیشتری دارد و نیز كانوپی دارد كه سریعتر بسته خواهد شد. تغییر جهت بیشتر آسیمیلات های جاری به ساختارهای تولیدمثلی در طی رشد اولیه آنها باعث ایجاد مقاصد بیشتر و بزرگتری برای آسیمیلات ها پس از لقاح می شود. در واقع این مسئله فرصتی برای افزایش عملكرد دانه و بنابراین برای شاخص برداشت به همان میزانی كه منابع آسیمیلات ها و توزیع آنها در سنبله ها محدودیتی ندارد ایجاد خواهد كرد. هرچند، در واقع دریافت آسیمیلات های جاری احتمالاً تحت شرایط تنش خشكی كه در طی پرشدن دانه ها رخ دهد شدیداً دچار محدودیت می شود.

آستین (1994) پیشنهاد كرده است كه در غلات دانه ریز تمركز بر افزایش عملكرد دانه بوسیله افزایش شاخص برداشت ممكن است اندكی دچار محدودیت باشد. او یك افزایش فرضی را از49% (نمونه ای از كولتیوارهای با عملكرد بالا) به 62% در غیاب هرگونه افزایش خالصی در ماده خشك روی سطح زمین (برابر با یك افزایش 26% در عملكرد دانه) در نظر گرفت و نتیجه گرفت كه چنین شاخص برداشتی تنها می تواند با ایجاد گیاهان پاكوتاه و یا با ساقه های نازكتر ایجاد گردد. پس شاخص برداشت 62% ظاهراً غیر ممكن به نظر می رسد. پس از گلدهی، وقتی اندام های تولیدمثلی شكل گرفت،
آسیمیلات های جاری مستقیماً به سمت پرشدن دانه ها می روند. دوره نهائی برای حساسیت به تنش خشكی در ذرت پس از گرده افشانی تشخیص داده شده است (وستگیت و بویر، 1986) و عمدتاً با تغذیه یك تركیب مصنوعی از آسیمیلات ها و مواد غذائی می توان بر آن غلبه كرد (بویل و همكاران، 1991). در فقدان مواد غذائی، بیشتر دانه ها از بین می روند كه این مسئله نتیجه ای از تیمار خشكی است. پس یك محدودیت جدی در دریافت آسیمیلات های جاری در طی یك دوره خشكی چند روزه اتفاق می افتد. در چنین شرایط تنش خشكی، حاصلخیزی تأثیری ندارد. محققین پیشنهاد كرده اند كه ژنوتیپ هائی كه دریافت این مواد غذائی را در دانه های جوان افزایش می دهند ممكن است بهبود مقاومت به دوره های موقت خشكی را باعث شوند. هرچند، قابلیت كاربرد جهانی و فراگیر این یافته ها، توسط شوسلر و وستگیت (1994) و وستگیت (1997) زیر سؤال رفته است.
انتقال مجدد آسیمیلات ها

تحت شرایط تنش، قابلیت دسترسی به آسیمیلات های جاری برای پر شدن دانه ها به شدت كاهش می یابد. در چنین وضعیت هائی، ژنوتیپی كه بتواند ذخایر كربوهیدراتی موجود در ساقه را انتقال دهد قادر خواهد بود كه دانه خود را بهتر پر كند. بلوم و همكاران (1991 و 1983) نشان داده اند كه قابلیت دسترسی به ذخایر ساقه در گندم در طی پر شدن دانه تحت شرایط تنش خشكی می تواند با اسپری كردن پلات ها كمی پس از لقاح با یك ماده شیمیائی نظیر: كلرات سدیم یا منیزیم و یا یدید پتاسیم غربال شود. این عمل باعث از بین رفتن برگ ها شده، اما گیاه را از بین نمی برد. در این شرایط پر شدن دانه متكی به انتقال ذخایر ساقه خواهد بود. تنوع ژنتیكی و قابلیت توارث در مورد توانائی انتقال مجدد آسیمیلات ها از ساقه به منظور پر كردن دانه ها در گندم گزارش شده است (بلوم و همكاران، 1991؛ رجان و همكاران، 1993؛ ترنر و همكاران، 1989). بعلاوه پسابیدگی شیمیائی گندم با سدیم كلرات در انتخاب برای مقاومت به تنش خشكی پس از آنتزیز مؤثر بوده است (حسین و همكاران، 1990).

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:03 PM
بررسی تاثیر تنش خشکی بر گندم و استراتژیها و شاخص های مختلف تحمل به آن (بخش دوم)

تنش خشکی

تنش يا استرس نتيجه روند غير عادي فرآيندهاي فيزيولوژيكي است كه از تاثير يك و یا تعدادی از عوامل زيستي و محيطي حاصل مي شود و در مقابل آن صفر استرسي يا فقدان استرس، عبارت از قرار گرفتن ارگانيزم تحت تأثير شدتي از يك عامل محيطي است كه موجب افت نموي، بازده و ارزش آن ارگانيزم نمي شود. اصل صفر استرسي با شرائط بهينه براي يك گونه واحد ارتباط پيدا مي كند و انحراف از شرائط بهينه محيطي منجر به تنش مي شود. لذا تنش داراي درجاتي از صفر تا شديد بوده و شدت آن با مقدار انرژي كه در تغيير فرآيندها در سيستم زيستي وارد عمل مي شود ارتباط پيدا مي كند (مي نارد، 1372). صفر استرسي در طبيعت اصولا فقط جنبه فرضي داشته و عملا در محيط طبیعی، غیر ممکن مي باشد. شناسائي اثرات تنش بعنوان يك نتيجه قطعي، بسيار مشکل و غير واضح است و آسيب ناشي از آن مي تواند كلينيكي و يا زير كلينيكي باشد. گياه مي تواند در مقابل تنش مقاوم بماند و عليرغم آسيب ناشي از آن زنده بماند و يا اينكه قسمت هائي از گياه(دانه، جوانه، سلول هاي خفته) مقاوم مانده و در مقابل، ساير قسمت هاي گياه نظير مريستم، اندام هاي گوشتي و گياهچه ها آسيب پذير شوند. بنابر اين تحمل تنش عبارتست از ظرفيت گياه براي زنده ماندن و رشد در زمان وقوع شرائط محيطي نامناسب. بدون شك تغييرات واضحي در رشد و نمو گياه تحت شرائط تنش ايجاد مي شود، ليكن ميزان تحمل و آسيب ناشي از آن به مرحله رشد و نمو گياه بستگي دارد. اين فرآيندها سازگاري يا انطباق ناميده شده و از طريق آن گياه در مقابل تنش خشكي مقاوم مي شود. تنش خشكي هنگامي در گياه حادث مي شود كه آب موجود در خاك كاهش يافته و شرائط جوي به دفع آب از طريق تبخير و تعرق كمك كند. در صورت ادامه تنش خشكي ممكن است گياه در اثر خشك شدن از بين برود، مگر اينكه داراي مكانيزم هاي مقاومت بوده و بدین وسیله دفع آب را در تعدادي از بافت ها و اندام ها متوقف سازد و يا كاهش دهد و يا اينكه سرعت جذب و انتقال آب را افزايش دهد. نقطه پژمردگي دائم توسط پتانسيل اسمزي برگها كنترل مي شود و لذا پيري زودرس برگها در حالت تداوم تنش حاد اتفاق مي افتد (مي نارد،1372). لويت (1980) آسيب هاي حاصل از تنش خشكي را به سه بخش تقسيم نمود:

الف ـ آسيب اوليه غير مستقيم: اين نوع آسيب ممكن است ناشي از يك يا چند اثر غير مستقيم از دست دادن آب باشد كه تمامي آنها بطور طبيعي متابوليك هستند و عبارتند از:

ـ گرسنگي به علت بسته شدن روزنه ها، شكستن پروتئين همراه با تراكم پرولين، توليد مواد سمي، غير فعال شدن آنزيم ها، از دست رفتن اسيدهاي نوكلئيك، كاهش هورمون هاي تسريع كننده رشد و افزايش هورمون هاي تأخير دهنده رشد.

ب ـ آسيب اوليه مستقيم: اين آسيب ممكن است در چند حالت اتفاق افتد و مي تواند بقدري سريع باشد كه سبب مشکلات متابوليكي شود و يا ممكن است از دست دادن آب در گياه به شدتي باشد كه مانع بروز صدمات متابوليكي گردد.

ج ـ آسيب ثانويه: تنش خشكي مي تواند سبب ايجاد آسيب هاي حرارتي ثانويه در گياهان ذخيره كننده آب شود و اين عمل از طريق افزايش حرارت برگ تا 15 درجه سانتي گراد اتفاق مي افتد. حفظ تورژسانس براي رشد گياه ضرورت دارد و كاهش آن پژمردگي اندام هاي گياه را موجب مي شود. لذا پتانسيل تورژسانس اوليه مؤلفه اي از پتانسيل آب مي باشد كه از تنش آبي يا خشكي متأثر مي شود. پتانسيل آب در گياهان(ΨW) حاصل جمع جبري پتانسيل تورژسانس سلول(ΨP)، پتانسيل اسمزي(ΨS) و پتانسيل ماتريكس (Ψm) بوده و به صورت فرمول زير بيان مي شود:

ΨW = ΨP + ΨS + Ψm

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:04 PM
معرفی کتاب: "روش های پیشرفته آماری در علوم کشاورزی با استفاده از نرم افزارهای Minitab، Spss، Sas و Path"

به تازگی دوست عزیزم، جناب آقای سید علیرضا سید محمدی به همراه یکی از اساتید معزز دانشگاه، جناب آقای دکتر طیب ساکی نژاد، کتابی ارزشمند تحت عنوان "روش های پیشرفته آماری در علوم کشاورزی با استفاده از نرم افزارهای Minitab، Spss، Sas و Path " تالیف نموده اند که در آن نحوه انجام تجزیه های همبستگی، رگرسیون و علیت توسط نرم افزارهای یاد شده به صورت مصور آموزش داده شده است. کتاب حاضر به همراه DVD حاوی چهار نرم افزار پیش گفته، ارائه شده است که این امر، خوانندگان کتاب را از تهیه این نرم افزارها از بازار نرم افزار و یا سایت های اینترنتی بی نیاز ساخته و سبب صرفه جویی قابل توجهی در هزینه و وقت آنها می گردد. با توجه به اینکه انجام بسیاری از پایان نامه ها و رساله های دوره های کارشناسی ارشد و دکترا در رشته های مختلف کشاورزی، نیازمند بهره گیری از حداقل یکی از نرم افزارهای ذکر شده جهت تجزیه و تحلیل داده های حاصله می باشد، تهیه و مطالعه کتاب حاضر به تمامی دانشجویان و دانش آموختگان دوره های تحصیلات تکمیلی کشاورزی توصیه می گردد.

در ادامه جهت آشنایی کلی با مندرجات کتاب، پیشگفتار آن ذکر می شود:

پیشگفتار

بسیاری از روشهای آماری مشروح در کتابهای درسی مقدماتی آمار، از روشهای تک متغیره هستند؛ زیرا فقط با تجزیه تغییرات در یک متغیر سر و کار دارند. این موضوع حتی در مورد تجزیه رگرسیون چندگانه هم صدق می کند؛ چون در این روش فقط تغییرات یک متغیر وابسته مدنظر است. برعکس، هدف کلی از تجزیه های چند متغیره، در نظر گرفتن چندین متغیر به صورت همزمان میباشد که با یکدیگر در ارتباط بوده و هریک از آنها در ابتدای تجزیه داده ها از نظر محقق دارای اهمیت یکسانی هستند. پژوهشگران علوم پایه و علوم انسانی، معمولاً مقادیر چندین متغیر را اندازه گیری می کنند. روش های آماری که برای بیان و تحلیل داده های چند متغیری (مقادیر اندازه گیری شده هم زمان چند متغیر) به کار می روند را تحلیل چند متغیری می نامیم. بررسی صفات زراعی و ساختار عملکردی گیاهان که وابسته به چند عامل بوده و تعیین سهم و اثرگذاری هر کدام از مولفه ها جهت اجرای مدیریت بهینه لازم و ضروری است که در بخش اثرات تنش های محیطی بر این مؤلفه ها کاربرد فراوانی دارند. تعیین اثرگذاری نهاده های کشاورزی بر مولفه های تولید نیز که دارای نهاده های مختلفی نظیر کود، آب، سم و ... است، می تواند چندین متغیر همزمان را در برآیند تولیدی محصولات ارزیابی نمود. استفاده از روش های آماری چند متغیره، استراتژی مهمی برای طبقه بندی ژرم پلاسم، مرتب کردن تغییر پذیری برای تعداد بسیاری از نمونه ها یا ارزیابی روابط ژنتیکی بین مواد مورد مطالعه است. تکنیکهای آماری چند متغیره که به طور همزمان اندازهگیریهای چندگانه روی هر یک از افراد مورد مطالعه را ارزیابی می کنند؛ به طور گسترده ای در ارزیابی تنوع ژنتیکی- صرف نظر از نوع داده ها (مورفولوژیکی، بیوشیمیایی یا داده های مولکولی)- استفاده می شوند. از میان این روشها، تجزیه کلاستر، تجزیه به مؤلفه های اصلی و ... بسیار معمول بوده و مورد استفاده قرار می گیرند. به همین منظور و در کتاب پیش رو، تجزيه هاي همبستگي، رگرسيوني و عليت و نحوهی انجام تجزیه های چند متغیره مرور می شود.

کتاب حاضر توسط انتشارات بهتا پژوهش اصفهان (behtapajoohesh.com)، با شماره تماس: 03112666635، منتشر شده و هم اکنون در کتاب فروشی های معتبر سراسر کشور قابل تهیه است.

http://s1.picofile.com/file/7248742682/1.jpg

http://s1.picofile.com/file/7248743759/2.jpg

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:06 PM
بررسی تاثیر تنش خشکی بر گندم و استراتژیها و شاخص های مختلف تحمل به آن (بخش اول)

در دنیای امروز، گندم محصول عمده غذائی به شمار می رود و نقش بارزی در تأمین غذای مردم دارد. در سال 1997 از مجموع زمین های زیر کشت جهان، 16% آن یعنی حدود 228 میلیون هکتار به کشت گندم اختصاص یافته است. در سال زراعی 80-79 سطح زیر کشت گندم در ایران 5553132 هکتار بوده است که سهمی برابر 2/8% از کل اراضی زیر کشت گندم دنیا را در بر می گیرد. اراضی زیر کشت گندم کشور در مجموع نیمی از اراضی زیر کشت کشور را شامل می شود. مقدار تولید گندم در جهان در سال 2001 برابر 601/5 میلیون تن و در همان سال تولید گندم ایران برابر 10 میلیون تن بوده است که سهمی برابر 1/7% از کل تولید جهان را در بر دارد. در خصوص اهمیت نان در کشور باید گفت که 44/3% از کالری مصرفی روزانه یک نفر شهری و 51/5% از کالری مصرفی روزانه یک نفر روستائی، از مصرف نان آن تأمین می شود (وزارت کشاورزی، 1381). رشد و نمو گیاهان دائماً تحت کنترل محیط می باشد. رطوبت، حرارت، تشعشع، مواد غذائی و گازها بسته به مقدار آنها در محیط می توانند رشد و نمو گیاه را افزایش و یا کاهش دهند. مقدار یا غلظت نامناسب این عوامل باعث فشار یا تنش در گیاه یا اجزاء آن می گردد. صدمات وارده به گیاه ممکن است موقت یا برگشت پذیر بوده و یا دائمی باشند. در گیاهان مقاوم خسارت ناشی ازتنش ها غالبا برگشت پذیر هستند. خسارت ناشی از تنش همچنین بسته به شدت تنش، مرحله نمو گیاه و مدت دوام تنش متفاوت است (سرمدنیا، 1372). مقاومت به تنش نتیجه تعدادی مکانیزم و عکس العمل های پیچیده می باشد. بطور کلی گیاهان در مواجه با تنش های محیطی از سه مکانیزم فرار از تنش، اجتناب از تنش و تحمل تنش استفاده می کنند. یک راه حل اساسی برای برطرف کردن یا کاهش دادن اثرات تنش های محیطی پیدا کردن ژنوتیپ های ویژه ای است که دارای مجموعه ای از صفات مطلوب و با قابلیت توارث زیاد باشند (سرمدنیا، 1372).

خشکی از عمده ترین خطرات برای تولید موفق محصولات زراعی در ایران و جهان است. ایران با متوسط نزولات آسمانی 240 میلی متر در زمره مناطق خشک جهان طبقه بندی می گردد. حدود 45 درصد اراضی زیر کشت گندم دیم در ایران دارای نزولات آسمانی کمتر از 350 میلی متر می باشند (بنی صدر، 1979). بالا بودن مقدار تبخیر و تعرق، محدودیت منابع آبی و سایر عوامل باعث توجه بیشتری به مطالعه اثرات تنش خشکی بر گیاهان زراعی و انتخاب ارقام مقاوم به خشکی شده است. بطور کلی خشکی یک اصطلاح هواشناسی است و به معنای دوره ای است که در آن مقدار بارندگی کمتر از مقدار تبخیر و تعرق بالقوه باشد. چون کمبود باران باعث تنش کمبود آب خواهد شد، لذا واژه تنش خشکی برای مواردی که تنش در اثر عدم وقوع بارندگی مفید ایجاد شده بکار برده می شود (لویت، 1980). اگر گیاه در معرض تنش کمبود آب قرار داده شود، در این صورت واژه تنش کمبود آب را بکار می برند. چنانچه در اثر خشکی هوا رطوبت داخلی گیاه به کمتر از 50% مقدار عادی خود برسد، در این صورت گیاه دچار آب کشیدگی و چنانچه کمتر از مقدار عادی ولی بالاتر از 50% باشد گیاه دچار پسابیدگی شده است. تنش خشکی که موجب از دست دادن آب به صورت مایع گردد را تنش اسمزی گویند (لویت، 1980). انتخاب والدین مناسب جهت تولید ارقام مقاوم به خشکی که دارای ترکیبی از خواص مطلوب والدین باشند همیشه یکی از ابزارهای اساسی مورد استفاده متخصصین اصلاح نباتات بوده است. محدودیت های موجود در اصلاح برای مقاومت به خشکی، عدم آگاهی به همه فرآیندهای فیزیولوژیکی است که تولیدات گیاهی به آنها وابسته است. در نتیجه، انتخاب والدین یک فرآیند تصادفی است. به منظور شناخت خصوصیات مؤثر در مقاومت به خشکی بطوری که آنها در اصلاح گیاهان بکار گرفته شوند، مطالعات زیادی توسط متخصصین فیزیولوژی گیاهان زراعی صورت گرفته است.

خصوصیات مرفولوژیک و فیزیولوژیک زیادی که در مقاومت به خشکی مؤثر هستند بعنوان شاخص های مورد انتخاب در اصلاح نباتات توصیه شده اند. بستن روزنه ها، کاهش سطح برگ، افزایش کارآئی فتوسنتز، کاهش تعرق کوتیکولی، رسوب چربی ها در سطح برگ، ایجاد کرک روی سطح برگ، توسعه سیستم ریشه، مقاومت در برابر انتشار گازها، مقدار اسید آمینه پرولین، تبعیض بین ایزوتوپ های کربن، تنظیم پتانسیل اسمزی، تغییرات سرعت رشد نسبی و سرعت رشد محصول از این جمله می باشند. متأسفانه اغلب این خصوصیات در زراعت و اصلاح نباتات مورد استفاده واقع نشده اند، چون همبستگی این صفات با عملکرد در شرایط تنش خشکی در مزرعه مورد ارزیابی قرار نگرفته و یا حداقل نتایج متناقضی ارائه داده اند (سرمدنیا و کوچکی، 1365؛ اسپچ و ویلیام، 1985)، که این خود ناشی از ماهیت بسیار متغیر خشکی است. به خاطر تسهیل در کار، اینگونه مطالعات در گلخانه یا آزمایشگاه و تحت شرایط ثابت انجام می گیرد که غالباً منتج به انتخاب ارقام بسیار مقاومی می شود که لزوماً عملکرد بالائی ندارند. دلیل این امر این است که در این شرایط بقاء گیاه و نه عملکرد آن مورد توجه قرار می گیرد. این ارقام در زراعت کاربرد محدودی دارند، چون زارع نگران میزان تولید و نه بقاء گیاه می باشد (سرمدنیا، 1372). عدم وجود تنوع کافی در صفات مؤثر در مقاومت به خشکی به صورتی که بتوان میزان اثر متقابل محیط و ژنوتیپ را به خوبی تفسیر نمود یکی دیگر از اشکالات این مطالعات می باشد. نظر به اینکه بخش زیادی از اراضی زیر کشت گندم کشور در مناطق خشک و نیمه خشک قرار گرفته است و در این مناطق بعلت کمبود منابع آب و درنتیجه خشکی محیط عملکرد گندم شدیداً کاهش می یابد اصلاح ارقام پیشرفته برای مناطق خشک و نیمه خشک از طریق انتخاب فقط برای صفت عملکرد دانه چندان موفقیت آمیز نبوده و عقیده بر این است که برای بازدهی بیشتر در اصلاح ارقام سازگار و برتر باید صفاتی را که تحت شرایط کم آبی در افزایش عملکرد دانه مؤثرند شناخت و آنها را نیز علاوه بر عملکرد دانه بعنوان معیارهای انتخاب مورد استفاده قرار داد. از طرفی، بسیاری از معیارهای جدید به خوبی تعریف نشده و استفاده از آنها بهنژادگر را دچار مشکل می کند و به همین دلیل ارزیابی دقیق ژنوتیپ ها بر اساس عملکرد آنها در دو محیط تنش و بدون تنش و تعیین ژنوتیپ های مقاوم بر اساس شاخص های مقاومت به تنش خشکی مورد توجه واقع شده است (پاسیورا، 1977؛ فرناندز، 1992؛ ریچارد، 1989 و 1996؛ ریچارد و همکاران، 1986 و 1989).

feedback
2012,03,31, ساعت : 08:07 PM
اثر تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد دانه و برخی صفات مورفولوژیک در ژنوتیپهای گندم هگزاپلویید متحمل و حساس به تنش

مهدی متقی(1)، گودرز نجفیان(2) و سید علیرضا سید محمدی(3)

1. دانشجوی دکترای اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2. دانشیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج

3. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز

چکیده

بمنظور تعیین رابطه میان میزان تحمل به تنش و برخی صفات مورفولوژیک مانند روز تا گلدهی، روز تا رسیدن و طول گیاه در ژنوتیپهای گندم، آزمايشي با180 ژنوتيپ در دو شرايط تنش آبي انتهايي (قطع آبياري از مرحله گرده افشانی به بعد) و بدون تنش، در قالب طرح سیستماتیک در موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر كرج انجام گرفت. با استفاده از روش کلاستر بندی دو مرحله ای و براساس مقادیر عملکرد بهینه و تنش، اقدام به شناسايي ژنوتيپ هاي با ظرفیت عملكرد مطلوب و متحمل به تنش و ژنوتيپ هاي با ظرفیت عملكرد مطلوب اما حساس به خشكي گرديد. در شرایط بدون تنش، همبستگی مقادیر روز تا گلدهی با روز تا رسیدن در هر دو گروه ژنوتیپها مثبت و معنی دار بود. در شرایط تنش، شدت و جهت همبستگی های صفات در هر گروه بعضا متفاوت از گروه دیگر بود، بطوریکه علیرغم همبستگی مثبت و معنی دار بین وزن هزار دانه و تعداد روز تا رسیدن در ژنوتیپهای متحمل، این رابطه در ژنوتیپهای حساس منفی و معنی دار بود، همچنین در حالیکه رابطه وزن هزاردانه و ارتفاع گیاه در ژنوتیپهای متحمل مثبت و معنی دار بود، این رابطه در بین ژنوتیپهای حساس منفی و معنی دار بود. تحت شرایط تنش و بر اساس تجزیه علیت، وزن هزار دانه بیشترین تاثیر مستقیم مثبت را بر عملکرد ژنوتیپهای متحمل داشته و در ژنوتیپهای حساس، صفت روز تا رسیدگی بیشترین تاثیر منفی مستقیم را بر عملکرد دانه داشت.

واژه های کلیدی : گندم، تنش خشکی، صفات مرفولوژیک، همبستگی صفات.



مقدمه

طبق آمار منتشرشده توسط اداره کل آمار و اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی، متوسط عملکرد گندم آبی در ايران طی دو دهه اخیر روندی رو به رشد اما غیر یکنواخت داشنه است که طبق پژوهش های به عمل آمده مهمترين عامل آن تغييرات در ميزان بارندگی فصلی بخصوص در مراحل گرده افشانی و گلدهی گياه- مراحل بحرانی رشد گیاه- می باشد. در بررسی های بسیاری از محققین کارآیی گزینش ارقام مقاوم به خشکی براساس عملکرد در شرایط مطلوب به علت بزرگی، عدم تفکیک کامل وغیر قابل پیش بینی بودن اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط مورد تردید قرار گرفته است. همچنین اعتقاد براین است که گزینش براساس پایداری عملکرد به تنهایی، معمولا منجر به انتخاب ارقام با عملکرد پایدار ولی پائین می شود، این موارد در کنار شناخت صفات موثر بر میزان عملکرد، سبب شده است که ترکیبی از روشهای مبتنی برمقادیر بالای عملکرد درشرایط تنش و عدم تنش و صفات همبسته با عملکرد بالا، برای گزینش ارقام مقاوم به خشکی مناسب مورد استفاده قرار گیرد. در شرایط تنش خشکی انتهایی، پژوهشگران علاوه بر وزن هزار دانه، برخی ویژگیهای فیزیولژیکی مانند تعداد روز تا گلدهی، روز تا رسیدن و طول گیاه ر را به عنوان صفات مهم مرتبط با عملکرد پیشنهاد کرده و بر استفاده از آنها در امر گزینش ژنوتیپهای مطلوب تاکید کرده اند . در سالهای اخیر تحقیقاتی در زمینه تعیین نوع رابطه صفات مرتبط به تحمل به تنش انجام شده است، اما در شرایطی که هدف مطالعات مربوط به تنش، شناسایی ژنوتیپهای متحمل و بررسی تاثیر صفات مورفولوژیک بر عملکرد آنها می باشد، اقدام مشخصی بمنظور تفکیک ژنوتیپها به گروه های متحمل و حساس به تنش و بررسی روابط میان صفات و عملکرد با توجه به نوع واکنش ژنوتیپها نسبت به تنش، انجام نشده است که این امر موجب اختلاط داده ها و در نتیجه بروز ابهام در نتیجه گیری میشود. بهمین منظور، در تحقیق حاضر، پس از شناسایی و تفکیک ژنوتیپهای متحمل و حساس به تنش، اقدام به بررسی اثر تنش بر روی صفات مرفولوژیک آنها گردیده و اثرات مستقیم و غیر مستقیم هر یک از آنها بر عملکرد دانه تعیین گردید.



مقاله حاضر در اولین همایش منطقه ای اکوفیزیولوژی گیاهان زراعی- دانشگاه آزاد اسلامی واحد جامع شوشتر، اردیبهشت 1390 ارائه شده است. جهت دانلود متن کامل مقاله بر روی لینک زیر کلیک نمایید:
http://s2.picofile.com/file/7175877311/Shoshtar.zip.html

feedback
2012,03,31, ساعت : 09:49 PM
راه اندازی سرویس خبری بیوتکنولوژی ایران
سرویس خبری بیوتکنولوژی ایران

سرویس خبری بیوتکنولوژی ایران با هدف اطلاع رسانی اخبار و رویدادهای مرتبط با بیوتکنولوژی و علوم زیستی، راه اندازی شده است.

در این سایت خبری که یکی از سایت های زیر مجوعه انجمن بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران می باشد، اخبار، گزارش ها، معرفی مراکز علمی، پایان نامه ها، دستاوردهای جدید طرح های تحقیقاتی، نظر سنجی ها، مصاحبه با افراد صاحب نظر، اطلاعیه همایش ها و کارگاه ها، فرصت های شغلی و ... در زمینه های مختلف و گرایش های گوناگون بیوتکنولوژی و علوم زیستی به اطلاع بازدیدکنندگان آن می رسد.

لازم به ذکر است که اخبار وزین و معتبر علمی از مراکز معتبر و نشریاتی مانند Nature، Science، New Scientist و ... که جنبه های واقعی و کاربردی بیوتکنولوژی را نشان دهند در این سایت خبری درج شده و اخبار پوچ و مغرضانه پوشش داده نخواهند شد.

علاقمندان می توانند با مراجعه به سایت سرویس خبری بیوتکنولوژی ایران، ضمن دستیابی به آخرین اخبار و گزارش های داخلی و خارجی، پیشنهادها و انتقادات خود را با استفاده از امکاناتی که در سایت در نظر گرفته شده ارسال دارند. همچنین می توانید با عضویت در سایت، به طور هفتگی اخبار مهم را از طریق پست الکترونیکی خود دریافت کنید.

هم اکنون بیش از 1600 نفر از متخصصان، دانشجویان و علاقمندان به زمینه های مختلف بیوتکنولوژی از طرف مدیر سایت، عضو سایت شده اند و در صورت دریافت پست الکترونیکی از طرف سرویس خبری، برای این افراد نیازی به ثبت نام مجدد نیست.

feedback
2012,03,31, ساعت : 09:50 PM
بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران ( وبلاگ دانشجویاندانشکده کشاورزی سراوان ) در فروردین ماه سال ۸۷توسط دانشجویان ترویج ۸۵ دانشکده کشاورزیسراوان راه اندازی شد و با جذب دانشجویان مستعد دانشکده به کار خود ادامه داد و در حدود 2سال و شش ماه مقالات و تحقیق موجود خود را به10000مقاله و تحقیق رساند.

توجه

به علت اتمام تحصیل توسط نویسندگان وبلاگ و مشغله کاری نویسندگان قبلی این وبلاگ از علاقه مندان به همکاری که توانایی درج مطلب و آشنایی با وبلاگنویسی را دارند دعوت به همکاری مینماید. علاقه مندان جهت ایجاد اکانت کاربری مشخصات خود از جمله

نام و نام خانوادگی

شماره تماس

ایمیل

رشته تحصیلی

نام دانشکده

و توانایی ارسال چند پست در ماه را دارند

را در قسمت نظرات به صورت خصوصی برای ما ارسال کنند

شماره تماس مدیریت:09159561200

موفق و پیروز باشید

feedback
2012,03,31, ساعت : 09:51 PM
تنظیم PH در آکواریم های آب شیرین

ترجمه ای است از یک مقاله که توسط Mark Lehr نوشته شده است :

یکی از مشکلات عمومی و اصلی آکواریم داران نگهداری و حفظ PH در یک میزان ثابت است. خیلی از افراد متوجه اهمیت نقش PH و فاکتورهایی که بر روی آن تأثیر می گذارند، نیستند.

زمانیکه PH را در نظر می گیریم، بیشتر از اینکه هدف خود را، حفظ کردن یک PH ثابت فرض کنیم، باید سعی کنیم هدف ما متعادل نگاه داشتن آن باشد. اگر چه ممکن است PH=7 بهترین و مطلوبترین PH برای ماهیان باشد ولی در هر مقداری بین 6/6 و 8/7 ماهی ها می توانند به زندگی عادی خود ادامه بدهند. ما به عنوان آکواریم دار باید از اتفاقاتی که موجب تغییرات ناگهانی PH می شود، جلوگیری نماییم.


خاصیت تغییر پذیری PH آب می تواند بوسیله ظرفیت بافرینگ شناخته شود. شما می توانید ظرفیت سیستم بافرینگ خود را با اندازه گیری میزان سختی آب بدست آورید. میزان سختی بین 4-6 یا کمی بالاتر معمولا برای نگه داشتن سیستم بافری و به تبع آن نگهداری یک PH ثابت کافی می باشد. وقتی که سختی آب آکواریم شما زیر 4 باشد، به این معنی است که سیستم بافرینگ کافی نیست و احتمال سقوط PH وجود دارد. وقتی که میزان PH بالاست سختی آب را بین 6 تا 12 فرض می کنیم. اکثر آکواریم داران میزان کربنات را برای تنظیم درجه سختی انتخاب می کنند که میزان کربنات کلسیم در آب می باشد. این تست همچنین برای نگهداری و تنظیم یک سیستم بافری مناسب، مؤثر است که برای آن اندازه گیری یکی از مقادیر سختی کل و یا سختی کربنات لازم است، ولی اینکه هر دو را مستقلاً اندازه گیری کنیم نیاز نیست. خوشبختانه آکواریم شما معمولاً دارای منبعی طبیعی از کانی های نامحلولی است که یک سیستم بافری تشکیل می دهند و PH را در حد مطلوب حفظ می کنند. تمام این کانی های نامحلول روی هم سختی تام آب آکواریم شما را می سازند. شما نیاز دارید که تست سختی تام را انجام دهید. دانستن این که PH آب آکواریم شما در حد مناسب است نمی تواند گویای موفقیت کامل باشد. تنها با انجام تست سختی تام است که می توانید پیش بینی کنید PH بعد از آنکه تنظیم شد در همان حد باقی خواهد ماند یا خیر. این مسئله ناشی از چرخه های بیولوژیکی طبیعی است که در آکواریم شما روی می دهند. مانند تنفس ماهی ها و ضایعات و کثیفی های معلق و ته نشین شده که نتیجه آن خنثی شدن یون بیکربنات ساخته شده بوسیله سیستم بافرینگ است. آکواریم داران بوسیله تعویض های مکرر و منظم آب آکواریم و نگهداری های روتین، مثلاً تعویض فیلتر و تمیز کردن تصفیه زیر شنی، این نقصان را جبران می کنند و بدینوسیله به سختی آب می افزایند.

در اینجا بطور خلاصه توضیح می دهیم که چرا هر یک از این نگهداری های روتین آکواریم، برای پایدار نگهداشتن PH لازم هستند. باید بدانید هر کجا که در آکواریم شما ذرات زائد انباشته می شوند، تولید تجمعی از فرآورده های فسفاتی می کنند. تجمع مواد زائد بر روی بستر ماسه ای و لایه فیلتر شما میزان فسفات را در آکواریم افزایش می دهد. یونهای فسفات آزاد می توانند با مواد بافری کلسیمی پیوند تشکیل داده و موجبات ته نشین شدن کلسیم را در آکواریم فراهم کنند. به این شکل توانایی تنظیم و تعادل PH کاهش می یابد. به همین دلیل است که تمیز نگهداشتن لایه فیلتر، بستر، فضای زیر ماسه ها و تعویض های مکرر قسمتی از آب، بسیار با اهمیت می باشد. بعلاوه آب شیر محتوی یونهای بافری می باشد و شما می توانید با تعویض مکرر بخشی از آب به جایگزینی این یونهای بافری از دست رفته کمک کنید. این مسئله در مورد تمام آکواریم ها اهمیت دارد چرا که تنفس ماهی ها و ذرات زائد انباشته شده به تنهایی می توانند سبب کاهش توانایی سیستم بافری در تنظیم PH شوند.

حال سؤالی که مطرح می شود این است که اگر ماهیی که قصد نگهداری از آن را داریم نیاز به یک PH مخصوصی داشت چه کاری باید انجام دهیم. اگر PH آبی که ماهی شما آن را ترجیح می دهد نزدیک به PH طبیعی آب موجود در آکورایم شما است، توصیه می شود که تغییری در آن اعمال نکنید. در غیر اینصورت، یعنی اگر PH طبیعی آب آکواریم شما از PH مورد نیاز ماهیی که قصد نگهداری از آن را دارید زیاد فاصله دارد، کارهایی هست که باید انجام دهید.

اجازه بدهید با روش افزایش سطح PH شروع کنیم. امروزه تعداد زیادی افزایش دهنده PH در فروشگاه ها وجود دارد. محصولات مایع را وقتی به تنهایی استفاده کردم، در حد 50/50 با موفقیت همراه بود. همچنین نیاز به محصولی دارید که بتوانید با آن توان سیستم بافری آکواریم خود را بالا ببرید. برای نگهداری PH در یک مقیاس بالا، به شما استفاده از یک بستر بافری مثل مرجان های خرد شده را پیشنهاد می کنم. شما می توانید این مرجانهای خرد شده را به آکواریم کنونی خود اضافه نمایید. من خودم مرجانهای خرد شده را داخل یک کیسه توری قرار داده و آنرا زیر بستر آکواریم جای داده ام. برای اینکه PH آکواریم خود را در حدود 6/7 حفظ کنید، به ازای هر 40 لیتر آب نیاز به 1 کیلوگرم مرجان خرد شده دارید. برخی از آکواریم داران، این کیسه محتوی مرجان های خرد شده را مانند یک لایه در سیستم فیلترینگ خود قرار می دهند. این متد به شما اجازه استفاده از مرجان های خرد شده درشت تر را نمی دهد. اما اگر شما در حد کمی نیازمند تعدیل و سازگاری در سیستم بافری خود هستید این روش می تواند مؤثر باشد. اگر ترجیح می دهید که از مرجانهای خرد شده استفاده نکنید، پودرهای زیاد دیگری در بازار وجود دارد که عمل افزایش سختی آب یا خاصیت قلیایت آنرا انجام می دهند. شما به راحتی توانید این پودرها را طبق دستورالعمل آن به آکواریم خود بیافزایید. البته این متدها گرایش به ایجاد تغییرات شدید در سختی آب دارند که اگر در تنظیم سختی و PH ورزیده و با تجربه نباشید، ممکن است خطرناک باشند. بی خطرترین متد همان استفاده از مرجان های خرد شده می باشد.پس از اینکه توانایی بافرینگ آکواریم خود را تقویت نمودید، می توانید PH آب را در درجه دلخواه تنظیم کرده و به آکواریم بیافزایید. محصولات زیادی در فروشگاه ها موجود است که اینکار را انجام می دهند. اغلب اوقات آبی که برای آکواریم استفاده می کنید به طور طبیعی دارای PH بالایی است و شما فقط نیازدارید که با اضافه کردن مرجانهای خرد شده به تقویت سیستم بافری خود کمک نمایید تا بتوانید PH را در همین سطح بالا حفظ و نگهداری کنید.



اما پایین آوردن PH کاری سخت تر است. اگر فکر می کنید که می توانید براحتی با اضافه کردن مواد کاهش دهنده PH سطح آنرا پایین بیاورید کاملاً در اشتباه هستید، چرا که سیستم بافری شما بسادگی و بسرعت میزان آنرا به همان مقدار طبیعی خود افزایش خواهد داد. در واقع شما باید یونهای بافری را از آب آکواریم خود جدا کنید، به این شکل می توانید PH آب را نیز پایین بیاورید. بهترین راه برای انجام این کار اینست که یک دستگاه پالاینده آب ( دستگاهی که آب را سبک می کند ) تهیه کنید. این دستگاه آب شیر را بوسیله یونهای رزین که در خود دارد فیلتر می کند. آبی که حاصل می شود عاری از نمک و کانی های دیگر است و در واقع آبی است سبک و با سختی صفر.



( در مورد این دستگاه قبلاً و در مطالب گذشته وبلاگ صحبت شده است که دراینجا نحوه کار آن و چگونگی ساخت نوع دست ساز آن را مروری میکنیم:

درکارگاه های پرورش ماهی معمولاً از این دستگاه برای کاهش سختی آب و در واقع بدست آوردن آبی با سختی صفر ( آب سبک ) استفاده می کنند. این وسیله که داخل آن ماده شیمیایی بنام رزین یا صمغ شیمیایی است املاح اضافی آب را بخود گرفته و آب سبک و صفر درست می کند. قیمت این دستگاه گران است ولی چون مکانیسم ساده ای دارد می توان نمونه دست ساز آن را ساخت. شمایی از مکانیسم عمل این دستگاه را در شکل زیر می بینید. )

feedback
2012,03,31, ساعت : 09:51 PM
استفاده از این دستگاه بهترین روش برای پالایش آب و در نهایت بدست آوردن آبی است که مخصوص استفاده در آکواریم می باشد. همانطور که گفته شد بدون داشتن یک آب پالایش شده نیز می توانید PH آب را با مواد مخصوص اینکار کاهش دهید، ولی این تنظیم فقط یک یا نهایتاً دو روز پایدار خواهد ماند و بزودی دوباره به میزان اولیه خود بازخواهد گشت. ضمن اینکه این پایین آمدن و بالا رفتن مجدد PH، خطرناک تر و بدتر ازPH نامناسبی است که شما از ابتدا داشتید.

این را هم باید اضافه کنم که برخی از آکواریم داران برای بدست آوردن آبی با سختی کم، از زغال سنگ استفاده می کنند. با قرار دادن زغال سنگ در فیلتر تصفیه کننده آب و یا قرار دادن یک لایه از آن در زیر بستر آکوراریم می توانید سختی آب خود را کاهش دهید. این تکنیک نیز می تواند بخوبی مؤثر باشد ولی دارای پیچیدگی بیشتری است و کمتر قابل پیش بینی می باشد و احتمالاً بهتر است که آکواریم داران کم تجربه از آن دوری نمایند.



من به شخصه این طور فکر می کنم که بسیار آسانتر است اگر از ماهی هایی استفاده کنید که مناسب PH طبیعی آب آکواریم شما هستند. بخصوص اگر آب آکواریم شما دارای PH بالایی باشد، صدها نوع ماهی وجود دارند که می توانند براحتی در PH 6/6 تا 8/7 زندگی و رشد کنند.

مطمئن باشید که کنترل PH برای مبتدیان، تجربه ای بسیار ناامید کننده است. من حدس می زنم 50% از مشکلاتی که در آکواریمهای جدید روی می دهند نتیجه همین کوشش آکواریم داران مبتدی برای تغییر میزان PH است.البته برخی از آکورایم داران واقعاً نیاز به تنظیم PH دارند و این یک نیاز مبرم برای آنان است ولی برای اکثر آنها همان PH طبیعی آبی که استفاده می کنید می تواند مناسب باشد.



در خاتمه برای همه علاقه مندان به این مقوله آرزوی سعادت و موفقیت می نمایم.

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:01 PM
تاثير شدت چرا و شيب بر هدر رفتن آب و خاك :
سطح مراتع ايران 90 ميليون هكتار و تعداد دام را 133 ميليون واحد دامي گزارش شده است. سازمانهاي مسئول و همچنين كارشناسان عقيده دارند كه در اثر چراي بي رويه، مراتع كشور سير قهقرائي دارند. تخريب مراتع، نتايج منفي متعددي دارد كه از آن جمله مي توان به هدر رفتن منابع آب و خاك و ايجاد سيل و رسوب گذاري اشاره كرد. براي بررسي اثر چراي بي رويه در شيب هاي مختلف بر توليد رواناب و فرسايش يك طرح تحقيقاتي در منطقه فيروزكوه كه از عرصه هاي مهم دامداري كشور است انجام گرفت. به اين منظور در قالب طرحهاي بلوكي تصادفي بر روي 3 شيب 10،20 و 30 درصد 18 كرت به ابعاد 10X2 متر احداث شد و دو تيمار چراي متعادل و چراي بيش از ظرفيت در سه تكرار به آنها اعمال گرديد. روانآب و تلفات خاك كرتها به مدت دو سال در 6 دوره اندازه گيري شد. بررسي نتايج نشان داد كه حداكثر تلفات خاك به تيمار چراي بيش از ظرفيت در شيب 30 درصد و حداقل نيز به تيمار متعادل در شيب 20 درصد مربوط است. نتايج تجزيه واريانس حاكي از معني دار بودن اثر شيب و مديريت چرا بر توليد رواناب و تلفات خاك در طولاني مدت مي باشد.


منبع مقالات کشاورزی ، مقالات باغبانی ، مقالات گیاهان داروئی مقالات زراعت مقالات ماشین های کشاورزی مقالات بیماریهای گیاهی مقالات حشره شناسی مقالات دامپروری و جدیدترین تحقیق های کشاورزی عکس های کشاورزی و... www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:02 PM
برنج-تیپ های برنج- خصوصیات خاک برنج های غرقابی و شناور- کود های بیولوژیکی- نکات قابل توجه در عملیات

برنج

مقدمه :

برنج یکی از غلات قدیمی و غذای عمده بیش از نیمی از مردم جهان است . در طول سالیان متمادی اکثر دانشمندان توجه کمی به این محصول مبذول نموده اند . چون برنج غذای مهم در کشورهای توسعه یافته نبوده است . ایشی زوکا گزارش کرد که تا سال 1971 فقط 7 کتاب در مورد تولید برنج در انگلستان انتشار یافته است . البته در طی یک دوره 20 ساله پیشرفت در تحقیقات برنج منجر به افزایش تولید آن گشته است. تاسیس انستیتو تحقیقات بین المللی برنج (IRRI)درسال 1960 و پیشرفت های سریع در اصلاح و تولید برنج ، آن را به یک محصول قابل توجه تبدیل کرده است که برنامه اصلاحی آن در جهت تولید ارقام پاکوتاه ، ساقه ضخیم ، کود پذیر و روز خنثی بودن انجام گرفته است.

از موفقیت های مرکز IRRI تاسیس یک کلکسیون بزرگ زرم پلاسم و امکان اجرای برنامه های اصلاح نباتات طولانی مدت بود که تا سال 1982 نزدیک به 5500 رقم برنج که از سرتاسر دنیا جمع آوری شده بود را شامل می شود.

توصیف کلی برنج :

برنج مربوط به خانواده گراس ها می باشد . و دارای ریشه افشان است که شامل یک ریشه سمینال و ریشه نابجا که از گره های بالای گره پایه بوجود می آیند می باشد. ساقه برنج تو خالی و دارای 10 تا 20 میانگره هستند که از هر گره یک برگ یا غلاف باز به وجود می آید. در محل اتصال پهنک برگ یک لیگول طویل وجود دارد. پهنک های برگ باریک ، دراز و دارای ناخنک بلند و کرکدار می باشند.

برگ برنج به دلیل وجود لیگول و ناخنک خاص خودش از سایر گرامینه ها قابل تشخیص است دانه ها بر روی یک پانیکول آزاد که در امتداد بالاترین گره ساقه تولید می شوند و عموما غلاف دارند. در هر پانیکول تعداد 75 تا 150 سنبلچه وجود دارد که هر سنبلچه حاوی یک گلچه بارور می باشد.گلچه ها شامل 6 پرچم ، 1 مادگی ، 2 کلاله پر مانند ، و 2 لودیکول می باشند. طول خوشه ها cm 25-10 است. دانه برنج در غلافی قرار گرفته که همان لما و پالئا ست. میوه غلاف دار شلتوک نامیده می شود .

سازگاری :

برنج عموما یک محصول نیمه آبزی که به خوبی با شرایط غیر هوازی خاک سازگار شده ، توصیف می شود. ارقامی از برنج با شرایط هوازی و خشک خاک سازگاری یافته اند . این ارقام به عنوان برنج آپلند یا برنج کوهی شناخته می شوند. در مقابل ارقام برنج های مناطق پست یا غرقابی می باشند.

توانایی تولید برنج تحت شرایط نیمه آبزی صفت مهمی است و این امکان را می دهد که در سواحل رودخانه های بزرگ که ممکن است برای تولید غذا مورد استفاده قرار نگیرند رشد کند.

آب و هوا :

برنج یک گیاه C3 بوده و در درجه حرارت های بالا از درجه فتوسنتزی بالایی برخوردار است . بیشترین عملکرد برنج در مناطق معتدل بدست آمده است. برنج در تمام قاره ها به جز قطب جنوب کشت شده و تولید آن از 53 درجه شمالی تا 40 درجه جنوبی گسترش داشته است.

خاک :

تحمل برنج به تغییرات وسیع PH خاک ، به توانایی آن به رشد در خاک های غرقابی ارتباط داده شده است. در شرایط غرقابی PH خاکهای اسیدی افزایش و PH خاک های قلیایی کاهش می یابد. برخی ارقام برنج به نمک موجود در خاک متحمل هستند . چون گیاهان C3 مثل برنج کارایی مصرف آب بالایی ندارند.

برنج غرقابی :

ارقام برنج غرقابی به عمق کم ، متوسط و یا عمق زیاد آب سازگاری یافته اند . عمق آب می تواند بوسیله آبیاری تامین شود و ممکن است سیستم های تک کشتی یا دو کشتی را شامل شود و یا ممکن است برای کنترل عمق آب یا برای ایجاد عمق بیشتر آب از آب بند که وابسته به باران می باشد استفاده کنند.

ارقام برنج غرقابی که به عمق کم آب سازگاری یافته اند ممکن است بوسیله عمق بیشتر آب خصوصا در طی زمان ظهور خوشه صدمه ببینند. بالاترین عملکرد در برنج های غرقابی در عمق های کنترل شده آب ، در حدود cm 15 یا کمتر بدست می آید..

در شرایط غرقابی ، اکسیژن برای جوانه زنی بذر ، استقرار ریشه ، رشد و نمو ریشه های موئین ، و متابولیسم طبیعی ریشه مورد نیاز است . بدون وجود اکسیژن در شرایط مرطوب و غرقابی ، اکثر غلات زرد و پژمرده شده و در نهایت می میرند.

برنج غرقابی به اکسیژن موجود در خاک برای بقای خود متکی نیست. چون قادر است درشرایط غوطه ور در آب رشد کند که این به خاطر 3 مکانیزم سازگاری در این گیاه است.

1 – یک سیستم بسیار توسعه یافته تنفس غیر هوازی مخصوصا در مراحل اولیه رشد که به گیاه اجازه می دهد شرایط بدون اکسیژن را تحمل کند.

2 – توانایی انتقال اکسیژن از برگ ها به ریشه ها توسط ساختمان های لوله مانندی که بوسیله سلولهای آئرانشیم در برگ ، ساقه و ریشه شناخته شده اند. سلولهای آئرانشیم این امکان را می دهند که هوا از برگ ها به سمت ریشه حرکت کند.

3- رشد و نمو خوب ، انشعابات فراوان ، زمین گرایی منفی ریشه ها روی سطح خاک در زمان ظهور خوشه.

وقتی که ساقه طویل می شود موقتا شکسته میشود و اکسیژن از داخل به سمت پایین جریان می یابد.

برنج شناور :

در مناطقی از بنگلادش ، تایلند ، هند، یتنام و .... که همه ساله شرایط غرقابی را دارند ارقام برنج شناور را تولید می کنند. ارقام برنج شناور ممکن است در شرایط غرقابی cm 30-4 طویل شوند.

با قطع آب ، ساقه و برگ های شناور روی هم می افتند. یک خصوصیت مطلوب برنج شناور ، توانایی در راست شدن برگ ها و ساقه های بالیی بعد از اینکه به صورت افقی روی سطح آب غرقابی قرار گرفته بودند ، می باشد. شرایط غرقابی به همراه باد های قوی و جریان سنگین آب مکن است گیاهان را از ریشه در آورد .

گیاهانی که از ریشه در آمده اند قادرند مواد غذایی را توسط ریشه های جانبی که از گره های بالاتر تولید می شوند بدست آورند . گیاهان می توانند پس از نشست کردن آب غرقابی مجددا در خاک استقرار یافته و رشد نمایند و تولید پنجه کنند. برنج شناور معمولا در شروع فصل بارندگی کشت می شود تا قبل از اتمام بارندگی در خاک استقرار یابد . بذر ها معمولا روی خاک خشک یا مرطوب پاشیده می شود. به برنج شناور به ندرت کود داده می شود . چون عکس العمل محصول به کود ضعیف است.

برنج آپلند ( کوهی ):

برنج آپلند را می توان با تولید برنج هایی که نیاز به ایجاد آب بند برای نگهداری آب ندارند متمایز کرد.

معمولا مزارع برنج آپلند قبل از فصل باران کشت می شوند . بذر برنج بر روی بستر تهیه شده پخش می شود

بستر کشت می تواند به صورت کپه ای یا شنی به روشی باشد که آب را نگه نداشته و یا آن را بی اثر کند. عملکرد برنج آپلند به دلیل نا منظم بودن بارندگی ، کنترل ضعیف علف های هرز ، در شرایط غرقابی استفاده کم از کود های مور نیاز و شیوع بیماری ها کم می باشد. در مناطقی که فقط برای برنج آپلند مناسب است کشت دیگر غلات ( ذرت ، سورگوم و ارزن) که تحمل بیشتری به خشکی دارند ممکن است با صرفه باشد.


مقاله ای با عنوان زراعت غلات شامل موضوعاتی چون (جنبه های فیزیولوژیکی غلات- فتوسنتز و عملکرد غلات- گیاهان C3 و C4- اختلافات گیاهان C3 و C4- نمو گیاه و فتو سنتز- روابط مخزن – منبع- برنج- تیپ های برنج- خصوصیات خاک برنج های غرقابی و شناور- کود های بیولوژیکی- نکات قابل توجه در عملیات برنج- مقایسه سیستم های کشت برنج)

www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:34 PM
راهنمای تهیه محلول غذایی برای کشت هیدروپونیک




<>
آزمایشها نشان می دهد که هر یک از عناصر مورد نیاز گیاه کار بخصوصی در رشد گیاه انجام می دهد. بنابراین شناخت نقش عناصر و علائم کمبود و زیادی آنها برای کنترل تغییرات محلول الزامی است .

عناصر اصلی و مهم

نیتروژن:
نیتروژن یکی از اجزای موجود در پروتئین است که به صورت غذا در گیاه ذخیره می شود. نیتروژن معمولا در بخشهای دیگری از سلول مثل کلروفیل و همچنین در ساختار آمینو اسیدها نیز وجود دارد.
علائم کمبود: روشن تر شدن قسمتهای سبز گیاه - تغییر رنگ برگهای پیر به رنگ سبز روشن و علائم شدیدتر رنگ برگ به زردی می گراید و سرانجام موجب مرگ برگ می شود.
علائم زیادی: افزایش نیتروژن باعث تولید گیاه پر آب و ضخیم و در نتیجه تغییر رنگ شاخ و برگ به رنگ سبز تیره می شود. همچنین گیاه نسبت به بیماریها و آفات حساسیت زیادی پیدا می کند.افزایش نیتروژن در محصولات میوه ای باعث آسیب شکوفه و گل می شود و کیفیت محصول را کاهش می دهد.
بهترین میزان برای یونهای نیترات 75% و برای آمونیوم25% می باشد. در سیستم های چرخه ای 5% آمونیوم از کل نیتروژن کافی است ولی در سیستم های غیر چرخه ای یک درصد بیشتری احتیاج است.
افزایش غلضت نیترات باعث کاهش تعداد تارهای کشنده ریشه نیز می شود. اگر منبع اصلی تامین نیتروژن آمونیوم با شد می تواند گیاه را مسموم کند. آثار این مسمومیت در ساقه و برگها توسعه پیدا می کند و برگها به صورت پیاله ظاهر می شوند و همچنین بافت های آوندی خراب می شوند. آمونیوم مانع از عملکرد کلسیم، که برای نگهداری دیواره سلولی لازم است می شود در نتیجه گیاه پژمرده می شود. اگر شاخه های مبتلا شده را از وسط ستون ریشه ای ببریم یک محیط سیاه و فاسد از بافت پیوندی را مشاهده می کنیم.
غلظت نیتروژن در اکثر فرمولهای محلول غذایی بین 100 تا 200 mg/l است و نسبت نیترات به آمونیوم در حدود 3 یا 4 به 1 است .
منابع نیتروژن عبارتند از : منو یا دی هیدروژن فسفات آمونیوم به عنوان معمولی ترین منبع تهیه آمونیوم می باشد. ولی در کل از نیترات کلسیم ، نیترات پتاسیم و اسید نیتریک برای تهیه نیترات و از نیترات آمونیوم برای تهیه آمونیوم استفاده می شود .

فسفر:
میزان فسفر در گیاهان از 2/0 تا 5/0 درصد در ماده خشک تغییر می کند.
علائم کمبود: اولین علامت کمبود در رشد دیده می شود و سپس برگهای پیرتر به رنگ زرشکی سیر(ارغوانی) تبدیل می شوند.
علائم زیادی: اگر از 1% در ماده خشک بیشتر باشد باعث مسمومیت فسفر می شود. مسمومیت فسفر بر روی سایر عناصر مانند آهن، منگنز و روی تاثیر می گذارد.
غلظت فسفر در محلول غذایی: در اکثر فرمولهای غذایی غلظت فسفر بین 30 تا 50 mg/l می باشد. شکل فسفر در محلول غذایی به صورت منو یا دی هیدروژن فسفات است.

پتاسیم:
میزان پتاسیم در گیاه 25/1 تا 3 درصد در ماده خشک تغییر می کند.
علائم کمبود: کاهش رشد و کلورز حاشیه ای. علائم کمبود پتاسیم مانند سوختگی برگ است به صورتی که در کنار برگها بیشتر است. در اکثر فرمولهای محلول غذایی غلظت پتاسیم در حدود 200 mg/l و به صورت کاتیون است.
منابع تهیه پتاسیم: نیترات پتاسیم - سولفات پتاسیم یا کلرید پتاسیم

کلسیم:
میزان کلسیم در گیاهان در حدود 5/0 تا2% در ماده خشک است.
علائم کمبود: کمبود کلسیم به صورتی است که برگها به رنگ قهوه ای و یا سیاه ظاهر می شوند و حاشیه برگها نیز در هم فرو می روند. یکی دیگر از تاثیرهای کمبود کلسیم مرگ و پوسیدگی شکوفه و گل است.
علائم زیادی: باعث کمبود کاتیونهای مهم مثل پتاسیم و منیزیم می شود. غلظت کلسیم در اکثر محلول های غذایی در حدود 200 mg/l می باشد.
مهمترین منابع تهیه کلسیم در محلول غذایی نیترات کلسیم می باشد. در صورتی که حلالیت در آب کم باشد می توان از سولفات کلسیم به عنوان یک منبع تکمیلی استفاده کرد.

منیزیم:
میزان منیزیم در گیاه باید حدود 5/0 تا 2/0 درصد باشد. منیزیم در ساختار کلروفیل موجود است.
علائم کمبود: کلروز داخلی برگهای پیر. غلظت منیزیم حدود 50 mg/l و به شکل +mg2 در محلول غذایی است. منبع تهیه منیزیم سولفات منیزیم است.

گوگرد:
حجم گوگرد در گیاهان در حدود 15/0 تا 5/0 درصد در ماده خشک است.
علائم کمبود گوگرد شبیه نیتروژن است به صورتی که تمام گیاه به رنگ سیز روشن تغییر می کند. غلظت گوگرد در بیشتر محلول های غذایی 50 mg/l به صورت -so42 است. نمک های سولفات پتاسیم، منیزیم و آمونیوم از مهمترین منابع تهیه گوگرد است.

عناصر کم مصرف

بر:
غلظت مناسب بر در حدود 50 تا 10 mg/l در ماده خشک است.
علائم کمبود: کاهش رشد و آسیب قسمتهای فوقانی گیاه و ریشه
علائم زیادی : بی رنگی و لکه دار شدن حاشیه برگها و همچنین مرگ حاشیه برگها
غلظت بر در انواع محلولهای غذایی در حدود 3/0 mg/l می باشد. اسید بوریک یکی از منابع تهیه بر است.

کلر:
غلظت کلر در برگها حدود 15/0 درصد است. میزان بیش از 1/0 برای اکثر میوه جات زیاد خواهد بود.
علائم کمبود: ازدیاد نمک در محیط - علائم مسمومیت سوختگی برگها یا حاشیه آنها و همچنین زردی بی موقع برگها است.
برخی از منابع تامین کلر عبارتند از : کلرید پتاسیم یا کلرید کلسیم - اگر غلظت کلر در محلول زیاد باشد مانع از جذب یونهای دیگر مانند نیترات می شود.

مس:
میزان مطلوب مس در حدود 10 تا 2 mg/l در (ppm) ماده خشک است. مس در فتوسنتز و همچنین در ترکیب پروتئین کلروپلاست نقش دارد. مس بعنوان یک آنزیم فعال کننده شناخته می شود.
علائم کمبود: توقف رشد گیاهان و کلروز برگهای پیر از علائم کمبود مس است . همچنین در رشد محصولات میوه ای تاثیر می گذارد و محصولات آنها از حالت طبیعی کوچکتر هستند.
غلظت مطلوب در محلول غذایی 001/0 تا 01/0 mg/l می باشد. میزان بیشتر از 4 mg/l در محلول غذایی باعثشیوع بیماری های قارچی می شود.
منبع تهیه مس سولفات مس می باشد.

آهن:
میزان مناسب آهن در اکثر محصولات حدود 50 تا 100 mg/l در (ppm) ماده خشک است.
علائم کمبود: کم شدن رنگ سبز گیاه بدلیل کاهش کلروفیل. تفاوت علائم کمبود آهن با منیزیم در این است که کمبود آهن ابتدا در برگهای جوان ظاهر می شود ولی منیزیم در برگهای پیر زودتر مشاهده می شود.
منابع تهیه:FeEDTA به عنوان معمولی ترین منبع و آهن های دیگر به صورت مرکب هستند. مثل سولفات آهن، فسفات آهن که شکل های غیر آلی آهن هستند و سیترات آهن و تارتارات آهن که دو شکل آلی آهن هستند.

منگنز:
میزان مطلوب منگنز در میوه جات حدود 100 تا 20 mg/l در (ppm) ماده خشک است.
علائم کمبود: در برگهای جوان به شکل یک کلروز داخلی و میانی نمایان می شود.
علائم زیادی: به صورت نقاط قهوه ای در بعضی از برگهای پیر و یا لکه های سیاه رنگ روی شاخه و میوه ظاهر می شود.این علائم در کمبود آهن نیز مشاهده می شوند که برای اطمینان یک تجزیه گیاهی لازم است.
غلظت منگنز در حدود 5/0 تا 1 mg/l در (ppm) در گیاه وجود دارد و برای تهیه آن از سولفات منگنز استفاده می شود.

مولیبدن:
مولیبدن در حدود 5/0 تا 1 mg/l در (ppm) در گیاه وجود دارد.
مولیبدن یک ترکیب مهم در دو آنزیم است. آنزیم تثبیت نیتروژن و احیاء یون نیترات.
علائم کمبود: این علائم شبیه کمبود نیتروژن است و رشد و نمو گل کم می شود.افتادگی گل کلم یکی از نمونه های کمبود مولیبدن است.
در بیشتر فرمولهای محلول غذایی غلظت آن حدود 5/0 mg/l در (ppm) و به شکل آنیون -MoO42 در محلول موجود است.
منبع تهیه: مولیبدات آمونیوم

روی:
غلظت آن50 تا 5 mg/l در (ppm) در ماده خشک موجود است.
علائم کمبود: شبیه یک کلروز داخلی در برگهای تازه یافت می شود و باعث شکستگی و پارگی بعضی از برگها می شود. زیادی روی باعث کمبود آهن می شود.
غلظت در محلول غذایی: در بیشتر فرمولهای غذایی میزان آن 05/0 mg/l در (ppm) و به صورت کاتیون دو ظرفیتی است.
منبع تهیه : سولفات روی

مخلوط کردن مواد و ساخت محلول:
شما می توانید این مواد را جداگانه تهیه کنید و طبق نسبت های موجود با هم مخلوط کنید. قبل از مخلوط مواد به چند نکته توجه کنید.
به وزن و اندازه مواد غذایی دقت کنید.
مواد غذایی را در ظروف جداگانه قرار دهید تا از تناسب آنها مطمئن شوید.
مواد را یکباره با هم مخلوط نکنید و پس از مخلوط کردن آنها را دوباره بسنجید.
دقت محلول باید حدود 5% باشد.
هنگامی که از تناسب مواد مطمئن شدید آنها را در آب بریزید و آنها را در آب به خوبی مخلوط کنید و ظرف را به شدت تکان دهید.
بهتر است برای مخلوط کردن مواد از آب گرم استفاده کنید.

تفاوت سیستم های کشت:
دو نوع روش کشت هیدروپونیک وجود دارد که هر کدام احتیاج به مدیریت خاصی دارد. در سیستم باز محلول غذایی فقط یکبار بکار می رود ولی در سیستم بسته محلول بصورت پیوسته و چرخه ای می باشد.

کیفیت آب:
کیفیت آب مهمترین مساله در تهیه محلول مناسب است. آبی که دارای مصارف خانگی و کشاورزی است حتما باید آزمایش شود و سپس مورد استفاده قرار گیرد. زیرا ممکن است این آبها دارای موادی باشند که در رشد گیاه تاثیر بگذارند. آب سطحی ممکن است شامل میکروارگانیسم های بیماری زا یا جلبک ها باشد. این عوامل مشکلاتی در سیستم های کشت بوجود می آورند مثلا جلبک ها باعث انسداد دو راهی ها و دریچه ها می شوند. بنابراین برای تهیه آب مناسب باید از روشهای مختلفی استفاده کرد که استفاده از صافی برای تصفیه آب از مواد معلق نامطلوب یکی از این راههاست. در ضمن هزینه آزمایش کردن آب کمتر از هزینه از بین بردن مشکلات ناشی از استفاده آب نامطلوب است.

صاف کردن آب و محلول غذایی:
آب برای اینکه در سیستم کشت بکار گرفته شود باید از یک صافی مناسب مثل لایه های ماسه عبور داده شود. این کار می تواند ذرات معلق که ممکن است شامل موجودات ریز بیماری زا، جلبک ها و یا حتی رسوب بعضی از عناصر باشد را از آب جدا کند.
محلول غذایی را می توان با عبور اشعه ماوراء بنفش (UV) استریل کرد. برای این کار می توان از دو لامپ 16 وات(UV) در مسیر محلول غذایی استفاده کرد.

فرمولهای محلول غذایی:



فرمولهای محلول غذایی هوگلند

احتیاجات غذایی گیاه و انواع محلول های غذایی (خصوصیات یک محلول غذایی مناسب)

فرمول های غذایی متعددی برای کشت هیدروپونیک وجود دارد که بیش از 40 سال بر روی آنها تحقیق و مطالعه شده است.بعضی از این محلولها برای گیاهان خاصی طراحی شده اند ولی بعضی نیز برای تمام گیاهانی که در کشت هیدروپونیک استفاده می شوند بکار می روند. برای رشد گیاهان در کشت هیدروپونیک باید مقدار عناصر مختلف در یک رنج مشخص حفظ شوند که این کار نیاز به آزمایش مرتب محلول غذایی دارد. در کشت هیدروپونیک اشتباهات را به سختی می توان جبران کرد زیرا در این روش هر عنصر اثر خود را به سرعت نمایان می کند. بنابراین باید دقت زیادی در انتخاب یا ساخت محلول غذایی بکار برد.

میانگین عناصری که در یک محلول غذایی مناسب وجود دارد
عنصر
نیتروژن(شکل نیترات) 70-300
نیتروژن(شکل آمونیوم) 0-31
پتاسیم 200-400
فسفر 30-90
کلسیم
گوگرد 60-330
منیزیم 25-75
آهن 0.5-5.0
بر 0.1-1.0
منگنز 0.1-1.0
روی 0.02-0.2
مولیبدن 0.01-0.1
مس 0.02-0.2
پتاسیم دی هیدروژن فسفات 1
نیترات پتاسیم 5
نیترات کلسیم 5
سولفات منیزیم 2
محلول 2
فسفات دی هیدروژن آمونیوم 1
نیترات پتاسیم 6
نیترات کلسیم 4
سولفات منیزیم 2

ریز مغذیهای محلول پایه
اسید بوریک 2/86
کلرید منگنز 1/81
سولفات روی 0/22
سولفات 0/08
اسید مولیبدات 0/02

آهن
برای محلول شماره 1: 5/0 درصد سیترات آمونیوم آهن 1
برای محلول شماره 2: 5/0 شلات آهن 2

<> 150-400 مقدار بر حسب PPM
محلول مادر (پایه) Stock میزان کاربرد ml/l
محلول 1




برخی دیگر از فرمولهای غذایی محلول Knop
منبع mg/l یا (g/l)
KNO3 0/2
Ca(NO3)2 0/8
NH2PO4 0/2
MgSO4 . 7H2O 0/2


برخی فرمولهای غذایی تولید تجاری سبزیجات




FePO4 0/1 Ca(NO3)2 0/82 MgSO4 . 7H2O 0/49
میزان (g در 100 گالن آب)
منبع Johnson Jensen Larson Cooper

میزان (
cg در 100 گالن آب)
منبع Johnson Jensen Larson Cooper
نیتروژن 105 106 172 236
فسفر 33 62 41 60
پتاسیم 138 156 300 300
کلسیم 85 93 180 185
منیزیم 25 48 48 80
گوگرد 33 64 158 68
ریز مغذیها
بر 0/23 0/46 1 0/3
مس 0/01 0/05 0/3 0/1
آهن 2/3 3/8 3 0/1
منگنز 0/26 0/81 1/3 2
مولیبدن 0/007 0/03 0/07 0/2
روی 0/024 0/09 0/3 0/1


گونه های مختلف در ابتدای رشد احتیاج به اصلاح در ترکیب محلول غذایی دارند. بعضی از محصولات نسبت به دیگر محصولات حساسیت بیشتری دارند. بنابراین، امکان دارد فرمولی که برای یک محصول خوب کار می کند، برای گیاه دیگر مناسب نباشد. تنظیم محلول غذایی به عهده شما است. ممکن است در استفاده از این محلول ها به مشکلاتی برخورد کنید که با داشتن آگاهی از نیازهای هر گیاه و علائم کمبود و اطلاعات دیگر می توانید محلول مناسب خود را تهیه کنید.

مقادیر شناخته شده عناصر اصلی در برخی محصولات
محصول نیتروژن فسفر پتاسیم کلسیم منیزیم
خیار 230 40 315 175 42
بادمجان 175 39 235 150 28
گیاهان علفی 210 80 175 180 67
کاهو 200 50 300 200 65
هندوانه 186 39 235 180 25
فلفل 175 39 235 150 28
گوجه فرنگی 200 50 360 185 45



فرمول محلول غذایی برای محصولات مختلف
میزان (g در 100 لیتر)
منبع گوجه فرنگی کاهو گل سرخ

عناصر اصلی
نیترات کلسیم 680 407 543
سولفات منیزیم 250 985 185
نیترات پتاسیم 350 404 429
کلرید پتاسیم 170 - -
فسفات منو پتاسیم 200 136 204
نیترات آمونیوم - 60 20

ریز مغذیها
شلات آهن 15 19/6 19/6

سولفات منگنز 1/78 0/96 3/9 بر 2/43 0/97 1/1 سولفات روی 0/28 0/552 0/448 سولفات روی 0/12 0/12 0/12 مولیبدات سدیم 0/128 0/128 0/127 نیترات پتاسیم 95 77 67 221 فسفات منو پتاسیم 54 103 - 99 سولفات منیزیم پتاسیم - - 167 - سولفات پتاسیم - - 130 - نیترات کلسیم 173 189 360 380 سولفات منیزیم 95 187 - 194 اسید فسفریک 75% - - 40ml - آهن شلات FeDTPA 9 9/6 12 30 اسید بوریک 0/5 1 2/2 0/6 سولفات مس 0/01 - 0/5 0/15 کلرید مس - 0/05 - - سولفات منگنز 0/3 0/9 1/5 2/3 سولفات روی 0/4 0/15 0/5 0/17 اسید مولیبدیک 0/005 0/02 0/04 - مولیبدات آمونیوم - - - 0/14

فرمول تولید سبزیجات به روش تجاری


کنترل EC:

راهنمای کلی میزان مناسب EC گیاهان میوه ای مثل خیار گوجه گیاهان برگی مثل کاهو و ریحان
مرحله ابتدایی رشد (کاشت دانه)
1600 -1800 mMho/cm
1120 -1260 ppm
1400 -1600 mMho/cm
980 -1120 ppm
متوسط EC 2500 mMho/cm
1750 ppm 1800 mMho/cm
1260 ppm
میوه دهی 2400 -2600 mMho/cm
1680 -1820 ppm --------
شرایط کمی نور (زمستان) 2800 -3000 mMho/cm
2000 ppm 2000 mMho/cm
1320 ppm
شرایط زیادی نور(تابستان) 2200 -2400 mMho/cm
1700 ppm 1600 mMho/cm
1120 ppm


KH2PO4 0/136 تارتارات فریک 1mg/l در 5/0 درصد محلول ترلیز Trelease KNO3 0/683 NH4)2SO4) 0/0679 KH2PO4 0/3468 K2HPO4 0/01233 CaCL2 0/4373 MgSO4 . 7H2O 0/4373 FeSO4 . 7H2O 0/00278 محلول Crone منبع a b c KNO3 1 0/75 0/75 Ca3(PO4)2 0/25 0/25 0/25 CaSO4 . 2H2O 0/25 0/25 0/50 Fe3(PO4)2 . 8H2O 0/25 0/25 0/25 MgSO4 . 7H2O 0/25 0/25 0/50 محلول هوگلند و اشنایدر KNO3 0/31


منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:35 PM
تاثیر آبیاری و مصرف زئولیت طبیعی بر عملکرد کمی و کیفی توتون کوکر347

تاثیر آبیاری و مصرف زئولیت طبیعی بر عملکرد کمی و کیفی توتون کوکر347
رنجبر چوبه، مهدی*؛ مسعود اصفهانی؛ مسعود کاووسی؛ محمد رضا یزدانی به منظوربررسي تاثير كاربرد زئوليت درافزايش عملكرد كمي و كيفي توتون، آزمايشي در قالب فاكتوريل 2 عاملي در پايه طرح كاملا تصادفي با 12 تيمار و 4 تكرار به صورت گلداني و جمعا در 48 گلدان اجرا شد. در اين آزمايش مقادير مختلف زئوليت در 4 سطح (0، 20، 25، 30 گرم زئوليت در 17 كيلوگرم خاك) تقريبا معادل 0 - 2300 –2900 –3500 كيلوگرم در هكتار و 3 سطح تخليه رطوبت خاك (50، 60، 70 درصد) طي دوره رشد سريع تا پايان برداشت مورد استفاده قرارگرفت. عوامل مهم تعيين كننده عملكرد كمي و كيفي محصول از جمله، ميزان كلروفيل برگ، ارتفاع بوته، تاريخ گلدهي، وزن تر، وزن خشك، قيمت، قند احياء و نيكوتين اندازه گيري شد. اثر زئوليت فقط روي ارتفاع بوته، وزن خشك، قيمت، درصد قند و درصد نيكوتين در سطح 1% معنيدار شد. اثر سطوح تخليه رطوبت خاك به غير از ميزان كلروفيل برگ روي ساير صفات در سطح 1% معنيدار شد. اثر متقابل زئوليت در سطوح تخليه رطوبت خاك نيز فقط روي صفات درصد قند و نيكوتين در سطح 1% معنيدار شد. مقايسه ميانگين تيمارها نشان داد كه به ترتيب تيمار10 (30 گرم زئوليت وسطح تخليه رطوبت 50%) براي صفات ارتفاع بوته، وزن تر و وزن خشك و تيمار 7 (25 گرم زئوليت و سطح تخليه رطوبت 50%) براي قيمت محصول و تيمار 9 (25 گرم زئوليت و سطح تخليه رطوبت 70%) براي ميزان قند ونيكوتين بهترين تيمارها هستند. با اينكه زئوليت و سطوح تخليه رطوبت خاك بر افزايش صفات كمي و كيفي توتون موثرند ولي سهم سطوح تخليه رطوبت خاك در توضيح تغييرات كل مشاهده شده روي صفات تاريخ گلدهي، وزنتر، درصد قند و درصد نيكوتين بيشتر از زئوليت است. در جمع كاربرد زئوليت روي افزايش كميوكيفي توتون موثر است. براي كسب نتايج قابل تعميم به سطح مزرعه لازم است اين آزمايشها در مزرعه ادامه يابند





www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:35 PM
تعرق

خروج آب از قسمتهای هوایی گیاه به صورت بخار آب تعرق نامیده میشود. اما تعرق انواع مختلف دارد. برگ اندام اصلی و عمده تعرق است و قسمت اعظم تعرق از میان روزنههای آن انجام میشود، لذا این نوع تعرق را تعرق روزنهای مینامند. مقدار کمی بخار آب از برگها و ساقهها بوسیله تبخیر مستقیم از طریق یاختههای اپیدرمی و از میان کوتیکول خیلی نازک آنها خارج میشود که این پدیده را تعرق کوتیکولی میگویند. مقدار آبی که از طریق روزنه خارج میشود، خیلی زیاد است. همچنین خروج بخار آب میتواند از طریق عدسکهای ساقههای چوبی یا عدسکهای میوه انجام شود که تعرق عدسکی نامیده میشود.

نقش تعرق در جذب آب از ریشه


تعرق باعث میشود که پتانسیل آب برگ به پتانسیل آب ریشه کاهش یابد. حوالی ظهر اختلاف پتانسیل آب برگ نسبت به ریشه به بیشترین مقدار خود میرسد. در این هنگام سرعت و شدت جذب آب توسط ریشه نیز بیشترین مقدار را دارا است. اگر منحنی تعرق و منحنی جذب آب در ساعات مختلف شبانه روز را با هم مقایسه کنیم خواهیم دید که تغییرات هماهنگی را نشان میدهد. یعنی هر چقدر تعرق بالاتر باشد به همان اندازه هم شدت جذب آب نیز بالاتر است. زمانی که تعرق صورت میگیرد، پتانسیل آب ریشه منفی تر از خاک است و پتانسیل برگ منفی تر از ریشه و پتانسیل جو منفی تر از برگ است.

در نتیجه جریان آبی از خاک به طرف اتمسفر ، از طریق گیاه برقرار میشود که باعث انتقال مواد محلول مورد نیاز گیاه همراه با صعود آب میشود. هر گاه پتانسیل آب جو افزایش یابد و جو از آب اشباع شود، جذب آب توسط سیستم ریشهای و انتقال شیره خام در آوندهای چوبی به حداقل رسیده و یا متوقف میشود. در موقع شب نیز که روزنهها بستهاند، تعرق به حداقل میرسد و انتقال شیره خام نیز تقریبا متوقف میشود. تعرق در واقع باعث ایجاد یک فشار منفی میشود که میتواند صعود شیره خام را حتی تا ارتفاع بیش از 100 متر در درخت غول موجب شود.


مکانیسم تعرق در برگها


واکوئلهای تمام یاختههای زنده برگ پر از آب هستند. همچنین پروتوپلاسم و دیواره یاخته نیز از آب اشباع است. آب از راه آوندهای چوبی رگبرگها به برگ میرسد. آب دیوارههای مرطوب یاختههای بخار شده به جو درونی فضاهای بین یاختهای وارد میشود. این حالت ممکن است از هر سطحی که مرطوب باشد، به جو پیرامون رخ دهد. فضاهای بین یاختهای شبکه ، ارتباطی درونی با ساختار بعدی برگ ایجاد میکند که بوسیله بخار آب اشباع میشوند و یاخته آخری بخار آب را در هوایی که کمتر اشباع شده ، پخش میکند. تعرق روزنهای از طریق تبخیر سطحی دیوارههای یاختهای که در محدوده فضاهای بین یاختهای قرار دارند و همچنین از بخار آبی که از فضاهای بین یاختهای از طریق روزنه وارد میشود، انجام میگردد.

اهمیت تعرق


نیروی مکشی ایجاب شده در صعود شیره خام کمک مینماید.


با تاثیر بر روی فشار انتشار ، بطور غیر مستقیم پدیده انتشار در یاختهها را کمک میکند.


در جذب آب و مواد کانی توسط ریشهها موثر است.


در تبخیر آب اضافی کمک میکند.


نقش مهمی در انتقال مواد غذایی از قسمتی به قسمت دیگر گیاه دارد.


دمای مناسب جهت برگها را حفظ میکند.

با تاثیر بر باز و بسته شدن روزنهها ، بطور غیر مستقیم در فتوسنتز و تنفس اثر میکند.

در پراکندگی انرژی اضافی دریافت شده از خورشید توسط گیاهان موثر است.





عوامل موثر بر تعرق

رطوبت نسبی

هر قدر رطوبت نسبی جو بیشتر باشد، میزان تعرق کمتر خواهد بود. زیرا پتانسیل آب جو در این حالت افزایش مییابد. اگر رطوبت نسبی جو به حالت اشباع برسد، تعرق متوقف میشود. رطوبت نسبی جو به شدت از دمای محیط متاثر است.

دما
دما علاوه بر اثری که روی رطوبت نسبی دارد در شرایط طبیعی افزایش دما تا 25-30 درجه سانتیگراد باعث افزایش شدت تعرق شده و از این درجه به بعد باعث کاهش تعرق میشود. علت این پدیده آن است که افزایش دما تا 30 درجه سانتیگراد در بعضی از گونهها مانند پنبه ، توتون و قهوه باعث باز شدن روزنهها و پس از آن باعث بسته شدن روزنهها میشود. در شمعدانی حتی در 35 درجه سانتیگراد نیز روزنه باز باقی مانده ، در نتیجه تعرق ادامه مییابد.

باد و جریان هوا


باد باعث تجدید هوا در مجاورت بافتها شده و شدت تعرق را افزایش میدهد. ولی شدید بودن آن باعث بسته شدن روزنهها و کاهش تعرق میشود. از طرف دیگر باد با به حرکت در آوردن برگها ، خروج بخار آب

از برگها را آسان میکند.

روشنایی
در بسیاری از گیاهان شدت تعرق در تاریکی تقریبا صفر است و روشنایی باعث افزایش شدت تعرق می شود. علت آن باز شدن روزنهها در روشنایی است. زیرا نزدیک به 99% تعرق از طریق روزنهها صورت میگیرد. در بعضی از گیاهان مانند گیاهان گوشتی (تیره کاکتوس) روزنهها در روز بسته و در شب بازند. به همین دلیل میزان تعرق این گیاهان در شب بیشتر از روز است.



عوامل ساختاری

سطح اندام هوایی :

سطح اندام ، بویژه برگها در تعرق اهمیت فوق العاده دارد. ریزش برگها هنگام پاییز و زمستان در درختان خزان شونده مناطق معتدل و به هنگام تابستان در گیاهان مناطق نیمه خشک ، بطور قابل ملاحظهای از شدت تعرق میکاهد. همچنین وجود خار یا برگهای بسیار کاهش یافته در گیاهان مناطق خشک موجب کاهش شدت تعرق میشود.


آرایش بافتهای برگ :


آرایش بافتهای برگ در تعرق موثرند. بافت نردهای برگ در گیاهان مناطق خشک همیشه فشرده تر از بافت نردهای گیاهان مناطق مرطوب است و کوتیکول آنها ضخیم میباشد. حتی گاهی بافتهای بیرونی آنها چوب پنبهای و یا چوبی میشود که این امر به مقدار زیاد از میزان تعرق میکاهد.


تعداد و وضع روزنهها :

تعداد و وضع روزنهها از عوامل اصلی تعرق به شمار میآید. همیشه نوعی رابطه مثبت بین تعداد روزنهها و شدت تعرق وجود دارد. در بعضی گیاهان ساختار تشریحی خاص روزنهها باعث کاهش شدت تعرق میشود. مانند کریپت روزنهای در گیاه خرزهره که فرورفتگیهای پر از کرک در سطح زیرین برگ هستند و روزنهها در ته آنها قرار درند.

مواد شیمیایی باز دارنده تعرق

موادی مانند مومهای پلی وینیل و الکلهای سنگین که بتوانند از راه تاثیر بر یاختههای روزنهای موجب بسته شدن روزنهها شوند و یا مستقیما روزنهها را مسدود کنند، مواد باز دارنده تعرق نام دارند. مشاهده شده است که هنگام کاهش تعرق ، فتوسنتز نیز همزمان با آن کاهش مییابد. زیرا به هر نحو که مانع خروج بخار آب از روزنهها شویم، ورود CO2 به داخل برگ و در نتیجه فتوسنتز کاهش مییابد.

روشهای اندازه گیری تعرق

روش وزن کردن


در این روش از دست دادن ، یا با توزین تمام گیاه و یا شاخهای از آن اندازه گیری میشود.

جمع کردن و توزین بخار آب حاصل از تعرق

با این روش میتوان میزان تعرق به مقدار کم را در گیاهان که در هوای بسته و هوای آزاد رشد میکنند، اندازه گرفت. در روش هوای بسته گیاهی را با گلدان در زیر سرپوش میگذارند که در آن ظرف کوچکی حاوی مقدار کلرید کلسیم (CaCL2) با وزن مشخصی قرار دارد. افزایش وزن کلرید کلسیم ، مقدار آب خارج شده از گیاه را معلوم میکند. در روش هوای آزاد ، گیاه در محفظهای قرار دارد که هوای مرطوب از آن عبور میکند.

هوای مرطوب پس از ورود به محفظه از یک طرف از داخل ظرفی حاوی کلرید کلسیم بی آب عبور میکند. رطوبت آن بوسیله کلرید کلسیم جذب میگردد و از طرف دیگر از بخش واجد گیاه نیز عبور میکند و سپس وارد ظرف دیگری میشود که محتوی کلرید کلسیم است. با توجه به اینکه وزن کلرید کلسیم قبل از شروع آزمایش تعیین شده است، میتوان مقداری از آب خارج شده از گیاه را که بوسیله کلرید کلسیم جذب گردیده ، تعیین کرد. ضمنا با عبور دادن هوای آزاد و مرطوب ، شرایط طبیعی گیاه نیز رعایت شده است.

روش لیزیمتری

این روش برای اندازه گیری مقدار تعرق یک پوشش گیاهی بکار میرود. برای این منظور پوشش گیاهی را در ظرفهایی به ابعاد دو متر یا بیشتر به نام لیزیمتر که پر از خاک و پوشیده از گیاهاند و در داخل زمین جای میگیرند، قرار میدهند و با دستگاه پیزوالکتریک وزن لیزیمتر را تعیین میکنند. اندازه گیری در مورد مجموعه آب خارج شده از گیاه و خاک است و این اتلاف آب را تبخیر - تعریق گویند. در قسمت زیرین لیزیمتر ظرفی برای جمع آوری فاضلاب قرار دارد.





روش حجم سنجی یا پوتومتری (آشام سنجی)


در این روش فرض بر این است که میزان آب جذب شده ، تقریبا برابر با میزان تعرق یا آب دفع شده از گیاه است. شاخه پر برگ ، گیاهی را در زیر آب قطع کرده و در ظرف پر از آب آشام سنج (پوتومتر) قرار میدهیم. ظرف آشام سنج دارای دو راه خروجی است که یک لوله مویینه مدرج و یک مخزن آب است. پس از اندازه گیری میزان تعرق ، تمام دستگاه با شیری که جریان آب را از منبع به ظرف کنترل میکند، از آب پر میشود تا دستگاه کاملا از هوا خالی گردد. پس یک حباب هوا را به درون لوله موئین وارد میکنند. در طی تعرق حباب هوا که در طول لوله مویین حرکت میکند، نشان دهنده جذب آب توسط گیاه است و میتوان میزان حرکت آن را اندازه گرفت. روش آشام سنجی برای مطالعه تاثیر عوامل محیطی مثل دما ، نور ، هوا و غیره بر روی تعرق روش مناسبی است.


روش کلرید کبالت


اساس این روش استفاده از کاغذ آغشته به کلرید کبالت (CoCL2) است (تهیه شده با محلول 3% کلرید کبالت). این کاغذ اگر خشک باشد، آبی رنگ است و وقتی مرطوب گردد، صورتی رنگ میشود. هنگام آزمایش ، رنگ کاغذ ابتدا آبی است و به تدریج صورتی رنگ میشود و میزان تغییر رنگ آن معیاری برای اندازه گیری تعرق است.


www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:36 PM
بررسی عملکرد و راندمان محصول در روش های آبیاری LEPA ،SPRAY ، SDI:

سیستم آبیاری سنترپیوت به دلیل هزینه كارگری كم ، انعطاف پذیری زیاد ، راحتی اجرا و بهره برداری آسان ، یك سیستم آبیاری انتخابی درامر كشاورزی است . وقتی كه سیستم سنترپیوت درست طراحی شود و به پخش كننده های آب با راندمان بالا تجهیز شود ، می تواند در منابع پردازش خود( آب ، انرژی ، زمان ) صرفه جویی نماید . از انواع مختلف این پخش كننده ها می توان به موارد زیر اشاره كرد :

حالت پخش اسپری در ارتفاع متوسط mid-elevation spray application ))، حالت پخش اسپری در ارتفاع كم( low-elevation spray applicator ) وحالت پخش دقیق با انرژی كم( low energy precison application).

حالت آبیاری موضعی زیرسطحی (subsurface drip irrigation ) ، به علت راندمان بالا با روش های ذكر شده قابل قیاس است.راندمان یكنواختی بالای آبیاری كه منجر به تولید محصول و راندمان آب مصرفی بالا می شود ، بهترین وسیلة مقایسه روش های آبیاری برای مناطق و محصولات ویژه می باشد .

در آزمایشات مختلف محققان روشهای آبیاری LEPA ، MESA ، LESA ، SDI با 5 نرخ آبیاری ناقص(I0 ، I25 ، I50 ، I75 و I100) به صورت نسبت آب تهیه شده به مقدار آبیاری كامل برای گیاهان مختلف مورد ارزیابی قرار می گیرد ،که نرخ آبیاری كامل بر اساس ET پتانسیل محاسبه شده از ET گیاه مبنا و اعمال ضریب گیاهی محل تعیین می گردد.

براساس مطالعات انجام یافته عملکرد محصول و راندمان آب مصرفی( WUE ) در نرخ های I25 و I50 تحت روش SDI بیشتر از دیگر روش های آبیاری است و در روش LEPA معمولاً بیشتر از Spray ، اما از SDIكمتر می باشد . روند روش ها در نرخ I100معكوس بوده و عملکرد محصول و WUE در روش Spray بیشتر از LEPA و SDI می باشد . در نرخ آبیاری I75، نیز این مطلب صادق است .

كاهش محصول در آبیاری های كامل در نتیجة راناف سطحی برای روش LEPA و نفوذ عمقی برای SDI می باشد . در روش SDI با كاربرد مقادیر كمتر آبیاری نفوذ كاهش می یابد و تبخیر نیز با كاهش سطح خیش شده كاهش می یابد و فقط آبی كه به بالا حركت می كند تبخیر می شود.

هنگامی كه روش LEPA با تدابیری از قبیل شیب كمتر از1 درصد ، كشت دایره ای ، ایجاد خاكریز فارو ، كنترل رطوبت خاك و برنامة آبیاری مناسب همراه باشد، بیش از 95 درصد آب در اختیار گیاه قرار خواهد گرفت .مدیریت راندمان بالای آبیاری Spray نیز شامل كاربرد نازل هایی با قطرات آب درشتتر ، اجرای نسبتاً كند پیوست برای تهیة آب كاربردی عمیق تر و اجتناب از آبیاری اسپری در شرایط باد شدید می باشد. منبع مقاله:از سایت کلوب دات کام گروه کشاورزی اصلاح نباتات


www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:37 PM
لغات و اطلاحات انگلیسی و فارسی آبیاری:
انگليسي فارسي

Accuracy صحت - درستي

Annual peak flood دبي اوج سالانه

Annual variation
نوسانات سالانه

Antecedent precipitation
پيش بارش – بارش قبلي

Area
مساحت

Area Ratio نسبت مساحت

Arithmetic mean
ميانگين حسابي

Asymmetrical distribution
توزيع نامتقارن

Automatic Delineation of Watershed استخراج اتوماتيك حوزه آبخيز

Average
متوسط

Average velocity
سرعت متوسط

Backwater
برگشت آب

Base flow
آب پايه

Basic data
داده هاي پايه

Bias
اريب

Bifurcation
انشعاب ( ابراهه ها )

Bifurcation ratio
نسبت انشعاب

Buffer بافر

Catchment
حوزه آبخيز

Catchment geomorphology
ژئومورفولوژي حوزه آبخيز

Catchment hydrology
هيدرولوژي حوزه آبخيز

Center tendency
تمايل به مركز

Channel precipitation
كيال بارش (بارش مستقيم روي رود )
Channel Routing
روند سيل در رودخانه
Channel storage
ذخيره آبراهه

Coefficient of variation
ضريب تغيرات

Comactness coefficient ضريب فشردگي

Compound hydrograph
هيدروگراف مركب

Convolution integral انتگرال پيچشي

Coordinate system سيستم مختصات

Correlation
همبستگي

Correlation coefficient
ضريب همبستگي

Critical velocity
سرعت بحراني

Cross section
برش ارضي- مقطع ارضي

Current meter
سرعت سنج- مولينه

Data
داده ،آمار

Deconvolution از حالت پيچشي درآوردن

DEM Resolution تفكيك مدل رقومي ارتفاع

Design flood
سيل طرح

Design storm
رگبار طرح

Depression storage
ذخيره چالابي

Diffusion Equation معادله پخشودگي

Digital Elevation Models مدل رقومي ارتفاع

Dimensionless unit hydrograph
هيدروگراف واحد بي بعد

Direct runoff
رواناب مستقيم

Direct Runoff Hydrograph هيدروگراف رواناب مستقيم

Discharge
بده – دبي
Distributed modeling
مدلسازي توزيعي

Division Ratio نسبت تقسيم

Drainage
زهكشي

Drainage basin yield
آورد حوزه

Drainage density
تراكم زهكشي

Drainage pattern
الگوي شبكه زهكشي

Effective rainfall
باران موثر – باران مازاد

Elongation Ratio نسبت كشيدگي

Envelope curve
منحني پوش

Extreme values
مقادير حد

Feedback پس خور

Filter فيلتر

Flash flood
تند سيل – تند اب

flood
سيل

Floodplain
دشت سيلابي – سيل دشت

Fluctuation=Oscillation
نوسان

Forecasting
پيش گويي

Form Factor فاكتور شكل

Gauge
اندازه گير (آب ، باران )

Gauging station
ايستگاه اندازه گيري

Geographic Information System(GIS) سيستم اطلاعات جغرافيائي

Geomorphological Instantaneous Unit Hydrograph هيدروگراف واحد لحظه اي ژئومورفولوژيكي

Geomorphological Behavior رفتار ژئومورفولوژيكي

Geomorphometry ژئومورفولوژي كمي

Georeference ژئورفرنس

Hill Shading Maps نقشه سايه روشن

Hillslope
دامنه

Hydraulic radius
شعاع هيدروليكي

Hydrograph
هيدروگراف

Hydrologic Distance فاصله هيدرولوژيكي

Hydrological Modeling Extension برنامه الحاقي مدلسازي هيدرولوژيكي در Arcview

Hydrological Response واكنش هيدرولوژيكي

Hydromodelling مدلسازي در علوم آب

Impulse Response Function تابع واكنش لحظه اي

Index hydrograph
هيدروگراف شاخص

Infiltration
نفوذ

Initial abstraction
كاهش اوليه

Initial detention
نگهداشت اوليه

Input ورودي

Instantaneous Unit Hydrograph (IUH)

هيدروگراف واحد لحظه اي

Integrated Land and Water Information System
نرم افزار سيستم اطلاعات جغرافيائي براي آب و خاك ارائه شده توسط ITC هلند

Interception
اينترسپشن،گيرش گياهي

Isochron Map نقشه خطوط هم زمان تمركز

Isodistance هم فاصله

Isohyetal map
نقشه همباران

Isovels
خطوط هم سرعت

Junction پيوند

Kurtosis
كشيدگي ( منحني توزيع )

Lag time
زمان تأخير

Least Squeres Method روش حداقل مربعات

Legend راهنما

Lemniscate Ratio نسبت پروانه اي

Length Ratio نسبت انشعابات

Level of significance
سطح معني دار بودن

Linear Programming برنامه ريزي خطي

Links اتصالات

Logitudinal section
برش طولي

Lognormal distribution
توزيع نرمال لگاريتمي

Longitudinal section
برش طولي

Lumped Model مدل يكپارچه

Map calculation محاسبه نقشه اي

Maximum possible precipitation
بيشينه بارش ممكن

Maximum likelihood بيشينه درست نمايي

Maximum probable precipitation
بيشينه بارش متحمل

Mean
ميانگين - متوسط

Mean depth
بارش متوسط سالانه

Mean velocity
سرعت متوسط

Mete-Channel متاكانال، ابركانال

Network Hydrology هيدرولوژي شبكه زهكشي

Node گره

Operator عملگر

Optimomization بهينه سازي

Order,
رتبه

Output point
نقطه خروجي حوزه ابخيز

Overlandflow
رواناب سطحي

Peak
اوج ( سيل )

Peak Discharge
دبي اوج

Perimeter of Watershed محيط حوزه

Prediction
پيش بيني



Principle of Additivity or Superposition اصل جمع پذيري يا تجمع
Principle of Proportionality اصل تناسب

Principle of Time Invariance اصل عدم وابستگي زماني

Probabability curve
منحني احتمال

Probability Density Function تابع چگالي احتمال

Pulse Response Function تابع واكنش پالسي

Rain guage
باران سنج

Rain guage
باران نگار

Rain recorder , Pluviograph
باران نگار

Rain storm ,Cloud burst
رگبار ، بارش شديد، بارش طوفاني

Rainfall
بارش

Rainfall excess
بارش مازاد

Rainfall intensity
شدت باران

Rank
رديف

Raster map نقشه رستري

Reach
بازه

Recession curve
منحني خشكيدگي( فروكش) هيدروگراف

Relative frequency
فراواني نسبي

Reservoir routing
رونديابي مخزن

Residual error
خطاي باقيمانده

Resulation قدرت تفكيك

Retention
نگهداشت – ذخيره

Return period
دوره بازگشت – دوره برگشت

Roughness coefficient
ضريب زبري

Rougosity
زبري

Runoff
رواناب، هرزاب

Runoff coefficient
ضريب رواناب – ضريب هرزاب

Sample Data System سيستم داده نمونه اي

Sensitivity
حساسيت

Skeletons Line خطوط اسكلتي

Slop Map Script اسكريپت نقشه شيب

Source مشاء، مبدا

Stage discharge relation
منحني سنجه آب

Standard deviation
انحراف معيار

Standard error
خطاي استاندارد

Steady flow
جريان ماندگار

Step Response Function تابع واكنش پلكاني

Stream
رودخانه

Stream gauging
اندازه گيري آب رودخانه

Subsurface runoff
رواناب زير پوسته اي

Surface runoff
نگهداشت سطحي

Tide mark
داغ آب

Time Area Method روش زمان مساحت

Time base
زمان پايه ( در هيدروگراف )

Time of concentration
زمان تمركز

Time series
دنباله هاي زماني – سري هاي زماني

Torrent
مسيل

Trend
روند

Triangulated Irregular Network مدلهاي رقومي ارتفاع مثلثي

Uniform flow
جريان يكنواخت

Unit Graph
گراف واحد

Unit hydrograph
هيدروگراف واحد

Vector map نقشه برداري

Viewshed نقشه خطوط قابل ديد

Ware right
حقابه

Water divide line
خط تقسيم آب – مرز حوزه آبخيز

Water level
تراز آب

Water level(stage) recorder
آب نگار – ليمنيگراف

Water resorces
منابع آب

Water year
سال آبي

Watershed
حوزه آبخيز

Watershed Management
آبخيز داري

Watershed Modeling System سيستم مدلسازي حوزه آبخيز

Waterway
آبراهه

Weighted coefficient
ضريب وزني

Weighted mean
ميانگين وزني

Wetted perimeter
محيط خيس شده

Width Function Instantaneous Unit Hydrograph (WFIUH)
هيدروگراف واحد لحظه اي تابع عرض
With Function
تابع عرض

منبع




منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:38 PM
آبیاری یعنی آب دادن به خاک و به اهداف زیر انجام می گیرد:

• رفع نیاز آبی گیاه

• اصلاح خاک
• مبارزه با آفات گیاهی
• تعدیل دمای محیط
• جلوگیری از فرسایش بادی
• کنترل علف هرز
• تسطیح اراضی
• اصلاح شرایط فیزیکی خاک
...
در آبیاری هر منطقه برای تحقق اهداف مورد نظر باید به نکاتی توجه کرد که آنها را در قالب چند سوال مطرح کرد:

مقدار آب داده شده بستگی به میزان آب نگه داشته شده در خاک دارد که با توجه به خاصیت موئینگی و سطح ویژه ( خاصیت استاتیکی) , ساختمان خاک( تخلخل خاک) , مواد هموسی , مقدار رس خاک و نوع خاک , ضخامت لایه ی خاک و بافت خاک دارد.
کشش سطحی مایع به این معنی است که مایع می خواهد سطح خود را به حداقل برساند به همین دلیل قطره ی آب کروی است زیرا در بین اشکال هندسی کره تنها شکلی است که نسبت به حجم آن کمترین سطح را دارد.

نیروی وزن آب را به سمت پایین می کشد و نیروی با فاکتورهای کشش سطحی , عدد بی و قطر ذرات خاک آب را به سمت بالا میکشد و زمانی که این دو نیرو ثابت شوند آب در سظح ثابتی قرار میگیرد.
H=0.3/D
لذا هر چه ذرات ریزتر باشند آب بیشتر بالا می رود.
سطح ویزه : به مجموع سطوح ذرات تشکیل دهنده ی واحد جرم( یک گرم) یا واحد حجم (یک سانتی متر مکعب)از هر جسم گفته می شود هر چه ذرات ریزتر باشند سطح ویژه ی آنها بیشتر است.
سطح ویژه ی کره =6/D
در زمان آبیاری در حد ظرفیت مزرعه تخلخل ریز از آب بر می شود . برای محاسبه ی این مقدار آب در زمینی با تعداد لایه های مشخص به اطلاعات زیر احتیاج است:
وظایف خاک عبارتند از :
1.تامین غذای گیاه
- آماده سازی
2.نگهداری گیاه
3.نگهداری آب
- ذخیره و نگهداری آب
- انتقال آب
4. تهویه ی آب

خاک مخزنی است که می تواند آب را در خود نگه دارد و در فاطله ی دو آبیاری در اختیار گیاه بگذارد. در هر نوبت آبیاری , رطوبت مقداری بالاتر از ضریب پژمردگی دائم ست و با آبیاری میزان رطوبت به حد میزان رطوبت مزرعه می رسد.(ضریب پژمردگی دائم به بالاترین درصد وزنی رطوبت خاکی گفته می شود که اگر رطوبت خاک از آن درصد کمتر باشد گیاهان زراعی مشخصی دچار پژمردگی می شوند.)
1. گنجایش خاک
2. میزان ورود و خروج آب

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:38 PM
آب به دو شکل از زمین خارج می شود :
1. تبخیر
2. تعرق

تبخیر خارج شدن آب به صورت بخار از سطح خیس است و تعرق مقدار آبی است که به صورت بخار از روزنه های گیاه خارج می شود. میزان تبخیر و تعرق به عواملی بستگی دارد:

1. عوامل آب و هوایی
- نور
- دما
- باد
- فشار هوا
- رطوبت
2. عوامل گیاهی
- نوع گیاه
- مرحله ی رشد گیاه
- نوع استفاده از گیاه
3. عوامل خاکی
- بافت خاک
- ساختمان خاک
- رنگ خاک
- شوری خاک
4. عوامل آبیاری
5. عوامل مدیریتی یا زراعی
- مصرف کود
- حاصلخیزی خاک
- تراکم
- نحوه ی مبارزه با علف های هرز
- مبارزه با آفات و بیماری ها
- شخم
- هرس و تنک کردن
- تاریخ کاشت
و...
6. عوامل موقعیتی
- شیب مزرعه
- ارتفاع از سطح دریا
روش های تعیین و تخمین آب مصرفی گیاه

1. استفاده از لایسیمتر
لایسیمتر یک حجم هندسی است که معمئلا به شکل استوانه ویا مکعب مستطیل است و جنس آن از فلزات مختلف , پلاستیک,چوب, بتن یا هر ماده ی غیر قابل نفوذ دیگری است.
2.استفاده از میزان آب مزرعه
مقدار آبی که وارد مزرعه می شود از دو طریق است:
- آب آبیاری
- آب بارندگی
این آب به چند طریق از خاک خارج می شود:
- آب روی سطحی
- آب جذبی
- تبخیر تعرق
- آب ذخیره شده
3. استفاده از تغییرات رطوبت در فاصله یبین دو آبیاری در طول فصل رشد
4. استفاده از کرت های آزمایشی
5. استفاده از میزان تبخیر از سطوح آزاد آب و یا سطوح خیس
6. استفاده از فرمول های شیمیایی
مراحل رشد گیاه
برای محاسبه ی آب مصرفی گیاهان زراعی طول دوره ی رویش را به چهار دوره تقسیم می کنند:
1. مرحله ی ابتدایی
این دوره از کاشت بذر شروع می شود و تا زمانی ادامه می یابد که گیاه کاشته شده سبز شود و 10%سطح زمین را بپوشاند.
2. مرحله ی رشد سیع
این مرحله از پایان مرحله ی ابتدایی شروع و تا زمانی ادامه دارد که گیاه کاشته شده 75-80 % سطح خاک را بپوشاند.
3. مرحله ی میان فصلی
این مرحله از بایان مرحله ی دوم شروع و پایان آن برای هر محصول فرق می کند .
4. مرحله ی پایان فصلی

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:39 PM
پسروی و پیشروی دریا
سطح دریا یک سطح هم پتانسیل میباشد و هر تغییری در بخشی از آن در همه جا دیده میشود. جاذبه زمین ، باد و امواج تعیین کننده سطح آب میباشند...

سطح دریا یک سطح هم پتانسیل میباشد و هر تغییری در بخشی از آن در همه جا دیده میشود. جاذبه زمین ، باد و امواج تعیین کننده سطح آب میباشند. وجود تودههای عظیم یخ موجب کاهش اثر جاذبه زمین میشود. به این علت سطح آب اقیانوسها در همه جا یک عمق را ندارد بطوری که مرتفع ترین آنها در شمال اقیانوس اطلس و کمترین آن در بخش استوایی اقیانوس هند میباشد. اختلاف ارتفاع این دو نقطه حدود ۲۰۰m میباشد. شکل سه بعدی این سطح ناهموار را زمین نما و یا ژئوئید مینامند
● تغییرات سطح دریا
▪ تغییرات سطح دریا دو گونه است :
الف) محلی (local)
ب) ائوستاتیک (Eustatic) در حالت اول تغییرات سطح دریا در ناحیه کوچکی دیده میشود ولی تغییرات ائوستاتیک در کل جهان قابل مشاهده است. ولی باید توجه کرد مقدار افزایش و یا کاهش سطح دریا در همه جا به یک اندازه نیست. عوامل تکتونیکی موجب میشود که تغییرات خط ساحلی بسیار پیچیده تر شوند. در نتیجه تعیین میزان مطلق کاهش و افزایش سطح دریا در سواحل مشکل است.
برای روشن تر شدن این موضوع دو واژه زیر دارای اهمیت بسزائی است.
۱) Gauge : سطح مطلق آبهای آزاد است که نسبت به یک نقطه ثابت مانند مرکز زمین اندازه گیری میشود و تحت تاثیر تکتونیک نمیباشد.
۲) Relative sealevel : سطح نسبی دریا میباشد. موقعیت سطح آب نسبت به خشکی است و توسط شواهدی چون سواحل قدیمی ، ریفهای مرجانی و … تعیین میشود. عملا برای تعیین تغییرات سطح دریا از حالت دوم استفاده میشود. تغییرات خط ساحلی ممکن است به علت بالا و پایین رفتن خشکی و یا تغییر میزان آب دریاها باشد. در یک نقطه که سطح آب بالا میآید در نقطه مجاور سطح آب پایین میآید به این حالت Forbulge میگویند که نشان میدهد تعیین تغییرات سطح آب دریاها بسیار مشکل است.

● علت تغییرات سطح آب دریا همانطوری که میدانیم ویژگیهای حرارتی گوشته در زیر قارهها نسبت به اقیانوسها تفاوت دارد و در نتیجه حرکات عمودی و یا خشکیزائی در قارهها و اقیانوسها نسبت به هم متفاوت میباشد که موجب اختلاف در میزان بالا آمدن قارهها نسبت به اقیانوسها میشود. از طرفی به علت کروی بودن زمین در نقطهای که بالا آمدگی ایجاد میشود در نقطه مجاور در گوشته یک فروافتادگی اتفاق میافتد و در نتیجه در سطح زمین یک فرونشست داریم. به عنوان مثال از شروع هولوسن به علت ذوب شدن یخچالها ، سواحل اسکاندیناوی در حال بالا آمدن میباشند ولی در عوض باعث پایین افتادن و فرونشست هلند و نواحی مجاور شده است.

● تعیین مقدار تغییرات نسبی سطح دریاها تعیین مقدار تغییرات نسبی سطح دریاها را میتوان به شیوه مختلف انجام داد که یکی از آنها محاسبه ارتفاع تراسهای دریایی است. تراسهای سواحل شبه جزیره Huon در Papua واقع در گینه نو ، به خوبی تغییرات سطح آب اقیانوسها در کواترنری را ثبت کرده است. این تراسها از ریفهای مرجانی ساخته شدهاند. بطور متوسط این سواحل به علت فرایندهای تکتونیکی ۳mm در سال بالا میآیند، از آنجا که ریفها در پیشروی ساخته میشوند، با محاسبه کل بالا آمدگی این تراسها به علت فرایندهای تکتونیکی ، بقیه ارتفاع آنها به علت پیشروی آب دریاها میباشد که با محاسبه سن مطلق هر تراس میزان و زمان پیش روی دریا تعیین میشود.

● عوامل موثر در تغییر سطح دریاها در اقیانوسها ارتفاعاتی وجود دارد که به آنها برآمدگیهای میان اقیانوسی میگویند. از میان این برآمدگیها مواد آذرین حاصل از گوشته فوقانی به بیرون فوران میکنند و به سرعت سرد میشوند. در این مناطق پوسته جزایر اقیانوسی ساخته میشود. اگر این برآمدگیها وسیع باشند یعنی سرعت بازشدگی زیاد باشد، حجم کمی برای آبهای اقیانوس باقی میماند و در نتیجه در کنارههای اقیانوس یک پیشروی اتفاق میافتد. ولی برعکس اگر سرعت بازشدگی کف اقیانوس کم باشد برآمدگیهای اقیانوسی باریکتر و کوچکتر خواهند شد و در نتیجه حجم زیادی برای آب اقیانوسها خواهد شد و در نتیجه یک پسروی در کنارهها خواهیم داشت. برخی از محققان ژاپنی در سالهای اخیر محاسبه کردهاند در هنگام یخبندان مقدار آب اقیانوسها کم میشود و در نتیجه فشار آنها روی کف اقیانوسها کاهش مییابد که آن هم به نوبه خود باعث کاهش فشار بر روی دهانه آتشفشانهای میان اقیانوسی میشود و در نتیجه سرعت بازشدگی افزایش مییابد. ذوب شدن و یا گسترش یخچالها عاملی بزرگ در تغییرات سطح دریاها میباشد. اگر یخچالهای امروزی ذوب شوند سطح اقیانوسها تا حدود ۹۰ متر بالا خواهد آمد. تغییرات سطح دریاهای کواترنری بیشتر به این علت بوده است. در اوج دوره یخبندان سطح آب اقیانوسها ۱۲۰ تا ۱۵۰ متر پایینتر از امروزه بوده است. این نوع تغییرات سطح آب دریا بسیار سریع میباشد و بطور متوسط در هر ۱۰۰۰ سال ۵ تا ۱۰ متر میباشد. تغییرات تکتونیکی و عوامل خشکیزائی (Epilogeny) و کوهزائی (Orogeny) موجب بالا آمدگی سواحل و عقب نشینی در دریاها میشوند. ورود آبهای ماگمایی به داخل اقیانوسها که در زمان افزایش فعالیتهای آذرین تشدید میشوند موجب تغییر مقدار آب اقیانوسها و در نتیجه موجب پیشروی میشود.

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:40 PM
آشنایی با روشهای آبیاری تحت فشار

آبیاری تحت فشار روش جدیدی از آبیاری است که در آن آب با فشار وارد لوله های اصلی و فرعی شده و از سوراخهایی که به آنها قطره چکان ، آب پاش ، آب فشان و یا نازل می گویند ، به صورت قطره یا ذرات ریز خارج می شود وبدین طریق از تلفات آب در عمل انتقال به درون مزرعه جلوگیری و آب به اندازه ای که لازم است به مزرعه و محصول داده می شود . آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و قطره ای تقسیم می گردد که راندمان آبیاری در روش بارانی از 32% به 70% و در روش قطره ای به 90% افزایش می یابد .

ویژگیها و مزایا ی آبیاری تحت فشار
1. صرفه جویی در مصرف آب
2. عدم نیاز به تسطیح اراضی
3. توزیع یکنواخت آب در مزرعه
4. افزایش کمی و کیفی محصول
5. سهولت در انجام عملیات زراعی
6. قابل استفاده برای تمام گیاهان
7. کنترل فرسایش خاک و رواناب سطحی
و ادامه مطلب .....





آبیاری تحت فشار روش جدیدی از آبیاری است که در آن آب با فشار وارد لوله های اصلی و فرعی شده و از سوراخهایی که به آنها قطره چکان ، آب پاش ، آب فشان و یا نازل می گویند ، به صورت قطره یا ذرات ریز خارج می شود وبدین طریق از تلفات آب در عمل انتقال به درون مزرعه جلوگیری و آب به اندازه ای که لازم است به مزرعه و محصول داده می شود . آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و قطره ای تقسیم می گردد که راندمان آبیاری در روش بارانی از 32% به 70% و در روش قطره ای به 90% افزایش می یابد .


آبیاری بارانی
سیستم آبیاری بارانی روشی است که در آن آب تحت تاثیر فشار ایجاد شده بوسیله موتور پمپ ، وارد لوله های مسیر شده و از طریق آب پاش ها به اطراف پخش می شود که به طور کلی به دو دسته سیستمهای لوله ای یا کلاسیک از قبیل سیستم کلاسیک ثابت و متحرک و سیستمهای مکانیکی نظیر سیستم دوار مرکزی تقسیم می شود .

آبیاری قطره ای
آبیاری قطره ای یکی از روشهای پیشرفته و تکامل یافته آبیاری تحت فشار می باشد که درآن ، آب به صورت قطره قطره توسط قطره چکان به میزان لازم در اختیار درختان و انواع محصولات وجینی قرار می گیرد و فقط منطقه ی اطراف ریشه را خیس می کند ، در واقع در این روش با مصرف حداقل آب ، نیاز آبی گیاه تامین می گردد .




آبیاری قطره ای سوپر دریپ

این نوع سیستم برای زراعت گیاهان زراعی ردیفی مثل سیب زمینی ـ ذرت ـ پنبه و چغندر قند مورد استفاده قرار می گیرد و لوله ها به صورت نوارهایی در روی سطح خاک قرار گرفته و در هر 10 ـ 20 ـ 30 سانتی متری دارای قطره چکان می باشند .








ویژگیها و مزایا ی آبیاری تحت فشار
1. صرفه جویی در مصرف آب
2. عدم نیاز به تسطیح اراضی
3. توزیع یکنواخت آب در مزرعه
4. افزایش کمی و کیفی محصول
5. سهولت در انجام عملیات زراعی
6. قابل استفاده برای تمام گیاهان
7. کنترل فرسایش خاک و رواناب سطحی
8. جلوگیری از سله بستن و حفظ پوکی خاک
9. عدم نیاز به ایجاد نهرهای خاکی درون مزرعه و نهرهای زهکشی
10. امکان انجام آبیاری همراه با کود پاشی و سمپاشی و پخش یکنواخت آنها
11. عدم نیاز به نیروی کارگر زیاد به دلیل ثابت بودن اجزای سیستم
12. وارد نشدن بذر علفهای هرز به مزرعه به دلیل انتقال آب از طریق لوله ها
13. عدم امکان رویش بذر علفهای هرز به دلیل مرطوب شدن فقط بخشی از سطح خاک اطراف ریشه آبیاری قطره ای )

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:41 PM
توصيه هاي كودي ازت براي جو آبي :

نوع خاك كود اوره مورد نياز ( كيلوگرم در هكتار )

سبك - - - - - - - - - - - 300-250

متوسط و سنگين - - - - - - - - - - - 250-200

آبياري:

جو معمولا زودرس تر از گندم است و دوره رشد كوتاه تري دارد. به همين دليل زراعت جو معمولا يك آب كمتر از گندم نياز دارد. آبياري جو يا بصورت جويچه اي و يا بصورت كرتي وغرقابي است. در زراعت هاي بزرگ و مكانيزه ، آبياري جو بصورت جويچهاي مي باشد. فاصله هاي آبياري در روش غرقابي بيشتر و در روش جويچهاي كمتر است و مقدار مصرف آب در هر نوبت آبياري در روش غرقابي بيشتر از روش جويچهاي است. همچنين مقدار تلفات آب و حجم عمليات زراعي در روش كرتي بيشتر است.

براي توليد جوانه ، خاك بايد رطوبت كافي داشته باشد. پس از آنكه جوانه از خاك خارج شد ، در مراحل مختلف رشد نيز بايد آب كافي در اختيار گياه قرار گيرد تا بتواند به رشد خود ادامه داده و دانه توليد نمايد. مراحل مهم زندگي جو كه احتياج شديدي به آب دارد عبارتند از :

- مرحله جوانه زدن

- مرحله ساقه رفتن

- مرحله توليد سنبله

- مرحله گل كردن

- مرحله توليد دانه

جوهاي بهاره نسبت به جوهاي پاييزه احتياج كمتري به آب دارند. براي جوهاي بهاره 3 و جوهاي پاييزه 4 تا 5 مرحله آبياري كافي است. نياز كلي جو به آب در دوره زندگي بين 4 تا 7 هزار متر مكعب و براي توليد يك كيلوگرم ماده خشك احتياج به 518 كيلوگرم آب مي باشد.

احتياج جو به آب در ابتداي دوره رشد زياد است و تامين رطوبت در اطراف ريشه يكي از عوامل مهم موفقيت در توليد محصول خوب مي باشد. لكن در آخر دوره رشد ، كم آبي صدمه زيادي به گياه وارد نخواهد آورد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 10:41 PM
سیستم آبیاری سنترپیوت به دلیل هزینه کارگری کم ، انعطاف پذیری زیاد ، راحتی اجرا و بهره برداری آسان ، یک سیستم آبیاری انتخابی درامر کشاورزی است . وقتی که سیستم سنترپیوت درست طراحی شود و به پخش کننده های آب با راندمان بالا تجهیز شود ، می تواند در منابع پردازش خود( آب ، انرژی ، زمان ) صرفه جویی نماید . از انواع مختلف این پخش کننده ها می توان به موارد زیر اشاره کرد :

حالت پخش اسپری در ارتفاع متوسط mid-elevation spray application ))، حالت پخش اسپری در ارتفاع کم( low-elevation spray applicator ) وحالت پخش دقیق با انرژی کم( low energy precison application).

حالت آبیاری موضعی زیرسطحی (subsurface drip irrigation ) ، به علت راندمان بالا با روش های ذکر شده قابل قیاس است.راندمان یکنواختی بالای آبیاری که منجر به تولید محصول و راندمان آب مصرفی بالا می شود ، بهترین وسیلة مقایسه روش های آبیاری برای مناطق و محصولات ویژه می باشد .

در آزمایشات مختلف محققان روشهای آبیاری LEPA ، MESA ، LESA ، SDI با 5 نرخ آبیاری ناقص(I0 ، I25 ، I50 ، I75 و I100) به صورت نسبت آب تهیه شده به مقدار آبیاری کامل برای گیاهان مختلف مورد ارزیابی قرار می گیرد ،که نرخ آبیاری کامل بر اساس ET پتانسیل محاسبه شده از ET گیاه مبنا و اعمال ضریب گیاهی محل تعیین می گردد.

براساس مطالعات انجام یافته عملکرد محصول و راندمان آب مصرفی( WUE ) در نرخ های I25 و I50 تحت روش SDI بیشتر از دیگر روش های آبیاری است و در روش LEPA معمولاً بیشتر از Spray ، اما از SDIکمتر می باشد . روند روش ها در نرخ I100معکوس بوده و عملکرد محصول و WUE در روش Spray بیشتر از LEPA و SDI می باشد . در نرخ آبیاری I75، نیز این مطلب صادق است .

کاهش محصول در آبیاری های کامل در نتیجة راناف سطحی برای روش LEPA و نفوذ عمقی برای SDI می باشد . در روش SDI با کاربرد مقادیر کمتر آبیاری نفوذ کاهش می یابد و تبخیر نیز با کاهش سطح خیش شده کاهش می یابد و فقط آبی که به بالا حرکت می کند تبخیر می شود.

هنگامی که روش LEPA با تدابیری از قبیل شیب کمتر از1 درصد ، کشت دایره ای ، ایجاد خاکریز فارو ، کنترل رطوبت خاک و برنامة آبیاری مناسب همراه باشد، بیش از 95 درصد آب در اختیار گیاه قرار خواهد گرفت .مدیریت راندمان بالای آبیاری Spray نیز شامل کاربرد نازل هایی با قطرات آب درشتتر ، اجرای نسبتاً کند پیوست برای تهیة آب کاربردی عمیق تر و اجتناب از آبیاری اسپری در شرایط باد شدید می باشد.

تانسیومتر : اندازه گیری پتانسیل ماتریک با وسایل ساده ای به نام تانسیومتر انجام می شود . تانسیومترها یا از نوع جیوه ای هستند و یا از نوع فلزی . تانسیومتر جیوه ای ، لوله ساده و خمیده ای است پر از آب که یک طرف آن منتهی به کلاهک سرامیکی است . طرف دیگر لوله وارد یک مخزن جیوه می شود . حال اگر کلاهک سرامیکی در داخل یک خاک قرار گیرد ، پس از مدتی توازن پتانسیل رطوبتی بین آب داخل تانسیومتر و آبی که در بیرون از آن در داخل خاک وجود دارد برقرار می گردد . برقراری تعادل با وارد شدن یا خارج شدن آب به داخل لوله تانسیومتر از طریق کلاهک آن که نسبت به آب نفوذپذیر است انجام می شود . اگر خاک خشک باشد ، آب را از داخل تانسیومتر به طرف خود خواهد کشید . در این وضعیت خلا ایجاد شده در داخل تانسیومتر موجب می شود که در طرف دیگر لوله ، جیوه صعود می نماید . مقدار بالا آمدن جیوه متناسب با پتانسیل آب در خاک خواهد بود .

تانسیومترهای جیوه ای بیشتر در کارهای آزمایشگاهی و تحقیقی مورد استفاده می باشند و چون کاربرد آنها در صحرا مشکل است در عمل از نوعی دیگر از تانسیومترها با نام تانسیومتر فلزی استفاده می شود . این تانسیومترها نیز اساسا مشابه تانسیومترهای جیوه ای هستند با این تفاوت که در آنها به جای خلاء سنج جیوه ای از یک خلاءسنج فلزی استفاده شده است تا حمل و نقل آن ساده باشد .
تانسیومتر فلزی از یک لوله پر آب تشکیل شده است که قسمت پایین آن از یک کلاهک سرامیکی درست شده و قسمت بالای آن مسدود است ، به طوری که اگر آب از کلاهک سرامیکی خارج شود در داخل لوله خلاء ایجاد می شود . به همین منظور در کنار لوله تانسیومتر ، خلاءسنجی به آن متصل است که قادر می باشد مقدار خلاء یا فشار منفی را اندازه گیری کند . اگر کلاهک سرامیکی در داخل خاک قرار گیرد با خروج یا ورود آب به تانسیومتر تعادل پتانسیلی بین آب داخل و خارج تانسیومتر براقرار می شود . بنابراین با تعادل پتانسیل رطوبتی بین آب داخل و خارج کلاهک ممکن است مقداری آب از لوله تانسیومتر خارج شود که این عمل باعث ایجاد خلاء و کاهش فشار در لوله می شود . مقدار خلاء یا فشار منفی توسط خلاءسنج قابل قرائت است . معمولا درجه بندی خلاءسنج بین 0 تا 100 بوده که هر کدام از درجات آن معادل 10 سانتی متر فشار منفی است . بنابراین اگر عقربه خلاءسنج روی عدد 25 باشد نشان می دهد که فشار در خلاءسنج 250- سانتی متر است .
همانطور که گفته شد تانسیومترها در پتانسیل بالاتر از یک اتمسفر کارآیی ندارند زیرا در این پتانسیل حباب های هوا وارد تانسیومتر گردیده و عدد قرائت شده صحیح نخواهد بود . برای اطمینان از اینکه تانسیومتر تا این پتانسیل به خوبی کار خواهد کرد لازم است تانسیومترها را قبل از استفاده آزمایش کنیم . برای تست تانسیومتر ابتدا کلاهک را به مدت چند ساعت داخل ظرف آبی قرار دهید تا کاملا اشباع شود سپس در حالی که کلاهک داخل آب قرار دارد لوله تانسیومتر را به کمپرسور هوا وصل کرده و بتدریج فشار هوا را افزایش دهید . هنگامیکه فشار به 8/0 تا 9/0 اتمسفر رسید حبابهای هوا در داخل ظرف از کلاهک بیرون خواهند آمد . در این صورت تانسیومتر خوب کار خواهد کرد . چنانچه حباب هوا در فشار کمتر از 8/0 اتمسفر ظاهر شد آن تانسیومتر برای استفاده مناسب نخواهد بود .
برای استفاده از تانسیومتر با مته ای که قطر آن به اندازه قطر لوله تانسیومتر یا کمی کمتر از آن باشد چاهکی را تا عمق مورد نظر حفر کنید . قبل از گذاشتن تانسیومتر کمی خاک نرم و مرطوب در چاهک بریزید . حال تانسیومتر را داخل چاهک قرار دهید و اطمینان حاصل کنید که با لگد کردن اطراف آن خاک کاملا به کلاهک و لوله اطراف آن چسبیده و تماس داشته باشد . با خاک در اطراف تانسیومتر برآمده گی کوچکی بسازید تا از تجمع آب در اطراف لوله تانسیومتر و نفوذ عمودی آن در طول لوله تانسیومتر جلوگیری شود . چون در خاکهای شنی حدود 80 درصد آب قابل استفاده در مکش 85/0- اتمسفر قرار دارد . لذا تانسیومترها در خاکهای شنی بیشتر قابل استفاده است . برای ساختن تانسیومتر می توان به شرح زیر عمل نمود :
1 _ یک لوله از جنس PVC یا پلکسی گلاس به قطر 1 سانتی متر انتخاب کرده و دو انتهای باز آن را با سوهان صاف کنید .

2 _ در فاصله 10 سانتی متری از انتهای بالای لوله سوراخی تعبیه کنید .
3 _ در صورتی که خلاءسنج فلزی در اختیار باشد آن را به سوراخ تعبیه شده پیچ کرده و آب بندی نمایید . در غیر اینصورت یک لوله مسی به طول 4 سانتی متر را که قطر خارجی آن کمی کوچکتر از قطر داخلی سوراخ تعبیه شده می باشد وارد سوراخ نموده و با چسب اطراف آن را محکم کنید . این لوله بعدا به فشارسنج جیوه ای یا فلزی متصل گردد .
4 _ کوزه متخلخل سرامیکی با مخلوط کردن اجزاء زیر و سپس قالب ریزی در قالب مخصوصی که از گچ درست شده است ساخته می شود .
_ 75% رس ایلیت
_ 20% کوارتز
_ 5% کربنات کلسیم
_ کمی سیلیکات سدیم و پروسلین
_ آب
5 _ پس از قالب کوزه را در مجاورت هوا قرار داده تا خشک شود و سپس در حرارت 1000 درجه آن را بپزید .
6 _ کوزه را با چسب به لوله اصلی متصل کنید .
7 _ با درب بند لاستیکی انتهای بالایی لوله را مسدود کنید .

منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:04 PM
باران نگار یا باران سنج ثبات :

دستگاهی ایت که میزان بارنئگی را بصورت خودکار ثبت می کند. علاوه بر ثبت دائم میزان بارش و زمان شروع و پایان بارندگی و تغیرات شدید باران را نیز نسبت به زمان نشان می دهد . گراف باران نگار هر هفته عوض می شود. سه نوع باران نگار شناور ِ وزنی ِ و ظرف مایل داریم . موقع نسب باران نگار باید دقت شود که ارتفاع دهانه ان از سطح زمین ۱۲۰ سانتی متر باشد اگر کمتر از الین مقدار باشد ممکن است در هنگام بارندگی مقداری باران اضافی در اثر برخورد با سطح زمین به داخل دهانه آن ریخته شود. در نتیجه مقدار صحیح باران را نتوانیم بدست آوریم.

باران سنج:

قطر دهانه باران سنج در ایران ۸ اینچ است . باران سنج تشکیل شده است از یک قیف ِ لوله باران سنج ِ خط کش مدرج داخل استوانه .

نحوه کار : در هنگام بارندگی سر آن را برداشته ِ آب باران برف و تگرگ در قيف ريخته می شود از طريق لوله به داخل استوانه می ريزد .داخل استوانه خط کش مدرجی است که تا هر کجا که تر شده باشد ميزان بارندگی همان قدر خواهد بود. ( قطر دهانه قيف ۱۰-۲۰ سانت متر است) .

تشتک تبخير E vapovation Pan :

وسيله ايست استاندارد و قرار دادی که برای اندازه گيری تبخير آب از سطح آزاد آب در سطح آزاد به کار می رود .تبخير در واقع جدا شدن ذرات سطحی آب وپراکنده شدن آن در فضای اطراف آب است. هر چه درجه حرارت هوا بيشتر باشد تبخير افزايش می يابد .هر چه ميزان املاح بيشتر باشد تبخير کمتر است . آب شور نسبت به آب شيرين تبخير کمتری دارد. هر چه سطح تبخير شونده بيشتر باشد تبخير بيشتر است . . ئاحد اندازه گيری تبخير در هاو شناسی ميلی متر است . که می توانيم بر حسب وزن آبی که از يک سطح تبخير می شود بيان بکنيم.

می توان گفت هر ميليمتر تبخير معادل معادل يک کيلوگرم آب از سطح ۱ مترمربع است. ( سطح تبخير شونده)*(ارتفاع آب تبخير شده)= حجم تبخير

اندازه گيری ميزان تبخير آب از سطوح آب ؛ خاک ؛نباتات؛ مهم است .تبخير آب به ميزان رطوبت جو ؛ سرعت باد ؛ فشار اتمسفر؛ تشعشع خورشيد وزمين و چگونگی تبخير بستگی دارد.

تشتک تبخير در کشور ما از نوع A امريکايی است .استوانه ای با قطر۱۲۲ سانتی متر و ارتفاع استوانه ۲۵.۵ سانتی متر است.اين استوانه بر روی پايه ای چوبی به ارتفاع ۱۰ سانتی متر نسبت به سطح زمين قرار داده می شود . جنس استوانه از اهن گالوانيزه است. تمام ارتفاع استوانه را پر از آب نمب کنندو ۵-۷.۵ سانتی متر از محل ارتفاع ۲۵.۵ سانتی متری خالی
www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:05 PM
بررسي عملکرد و راندمان محصول در روش هاي آبياري LEPA ،SPRAY ، SDI:

سيستم آبياري سنترپيوت به دليل هزينه كارگري كم ، انعطاف پذيري زياد ، راحتي اجرا و بهره برداري آسان ، يك سيستم آبياري انتخابي درامر كشاورزي است . وقتي كه سيستم سنترپيوت درست طراحي شود و به پخش كننده هاي آب با راندمان بالا تجهيز شود ، مي تواند در منابع پردازش خود( آب ، انرژي ، زمان ) صرفه جويي نمايد . از انواع مختلف اين پخش كننده ها مي توان به موارد زير اشاره كرد :

حالت پخش اسپري در ارتفاع متوسط mid-elevation spray application ))، حالت پخش اسپري در ارتفاع كم( low-elevation spray applicator ) وحالت پخش دقيق با انرژي كم( low energy precison application).

حالت آبياري موضعي زيرسطحي (subsurface drip irrigation ) ، به علت راندمان بالا با روش هاي ذكر شده قابل قياس است.راندمان يكنواختي بالاي آبياري كه منجر به توليد محصول و راندمان آب مصرفي بالا مي شود ، بهترين وسيلة مقايسه روش هاي آبياري براي مناطق و محصولات ويژه مي باشد .

در آزمايشات مختلف محققان روشهاي آبياري LEPA ، MESA ، LESA ، SDI با 5 نرخ آبياري ناقص(I0 ، I25 ، I50 ، I75 و I100) به صورت نسبت آب تهيه شده به مقدار آبياري كامل براي گياهان مختلف مورد ارزيابي قرار مي گيرد ،که نرخ آبياري كامل بر اساس ET پتانسيل محاسبه شده از ET گياه مبنا و اعمال ضريب گياهي محل تعيين مي گردد.

براساس مطالعات انجام يافته عملکرد محصول و راندمان آب مصرفي( WUE ) در نرخ هاي I25 و I50 تحت روش SDI بيشتر از ديگر روش هاي آبياري است و در روش LEPA معمولاً بيشتر از Spray ، اما از SDIكمتر مي باشد . روند روش ها در نرخ I100معكوس بوده و عملکرد محصول و WUE در روش Spray بيشتر از LEPA و SDI مي باشد . در نرخ آبياري I75، نيز اين مطلب صادق است .

كاهش محصول در آبياري هاي كامل در نتيجة راناف سطحي براي روش LEPA و نفوذ عمقي براي SDI مي باشد . در روش SDI با كاربرد مقادير كمتر آبياري نفوذ كاهش مي يابد و تبخير نيز با كاهش سطح خيش شده كاهش مي يابد و فقط آبي كه به بالا حركت مي كند تبخير مي شود.

هنگامي كه روش LEPA با تدابيري از قبيل شيب كمتر از1 درصد ، كشت دايره اي ، ايجاد خاكريز فارو ، كنترل رطوبت خاك و برنامة آبياري مناسب همراه باشد، بيش از 95 درصد آب در اختيار گياه قرار خواهد گرفت .مديريت راندمان بالاي آبياري Spray نيز شامل كاربرد نازل هايي با قطرات آب درشتتر ، اجراي نسبتاً كند پيوست براي تهية آب كاربردي عميق تر و اجتناب از آبياري اسپري در شرايط باد شديد مي باشد.

www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:05 PM
معرفی رشته آبیاری و زهکشی در دوره ارشد
مقدمه

با توجه به نقشی که آب در کشاورزی دارد و نظر به اهمیتی که مسائل مربوط به حفظ و حراست و بهره برداری منابع آب بعنوان حیات کشاورزی دارا می باشد، ضرورت و اهمیت رشته کارشناسی ارشد مهندسی آبیاری و زهکشی روشن می گردد.

کشور ایران با وسعت زیاد آب و هوای خشک و نیمه خشک دارای منابع آبی تقریبا محدود و کنترل نشده می باشدکه برای مدیریت آن لازم است متخصصینی با بینش و آگاهی های کافی تربیت شوند تا از عهده این مهم بر آیند.

دانشجویان دوره ی کارشناسی ارشد رشته آبیاری و زهکشی به مطالعه، شناسایی، طراحی پروژه های آبیاری و زهکشی و مدیریت آنها خواهند پرداخت.

هدف از ایجاد این دوره، تربیت متخصصینی است که با کسب دانش های لازم درزمینه های ذکر شده بتوانند به تحقیق، برنامه ریزی، هدایت و مدیریت امور اجرایی در مسائل مبتلا به پرداخته و به امر تدریس نیز در صورت لزوم مشغول گردند.











مشخصات دوره ی کارشنا سی ارشد رشته آبیاری و زهکشی



دوره ی کارشناسی ارشد رشته آبیاری و زهکشی، یکی از رشته های تخصصی مهندسی کشاورزی – آب است که مجموعه ای از دانش های مربوط به این رشته را در بر می گیرد.

طول این دوره بطور متوسط دو سال می باشد. ولی در صورت لزوم دانشجویان مجازند که حداکثر ظرف سه سال آنرا به اتمام برسانند.

تعداد واحد های درسی دوره ی کارشناسی ارشد رشته آبیاری و زهکشی 32 واحد می باشد که به شرح زیر است :

- دروس الزامی 14 واحد

- دروس انتخابی 12 واحد

- پایان نامه 6 واحد



عناوین دروس الزامی رشته آبیاری و زهکشی در دوره ی کارشناسی ارشد عبارتند از :

1 – آبیاری تحت فشار ( 3 واحد)

2 - آبیاری سطحی ( 2 واحد)

3 - زهکشی تکمیلی ( 3 واحد)

4- ریاضیات مهندسی تکمیلی ( 3 واحد)

5- آمار مهندسی ( 2 واحد)

6- سمینار ( 1 واحد)



وظایف و مهارت های فارغ التحصیلان رشته آبیاری و زهکشی

فارغ التحصیلان این رشته می توانند در دانشگاه ها و موسسات پژوهشی بعنوان مربی در وزارت جهاد کشاورزی و همچنین وزارت نیرو بعنوان مدیر فنی، برنامه ریز و سرپرست پروژه به انجام وظیفه مشغول کردند.

سایر زمینه هایی که فارغ التحصیلان رشته آبیاری وزهکشی می توانند در آن مسئولیت پذیرفته ونقش خود را ایفا نمایند عبارتند از :

- برنامه ریزی و هدایت امور اجرایی و نظارت بر تهیه و اجرای راه های استفاده ی درست از منابع آب کشور

- تحقیق در زمینه های مختلف آبیاری و زهکشی

- تدریس دروس مربوط به آبیاری و زهکشی در آموزشکده ها و دانشکده های کشاورزی



دروس و ضرایب آنها در کنکور کارشنا سی ارشد



1 - زبان عمومی و تخصصی ( ضریب 2 )

2 - ریاضیات ( ضریب 2 )

3 - هیدرولیک هیدرولیک انهار ( ضریب 2 )

4 - رابطه ی آب و خاک و گیاه ( ضریب 2 )

5 - سیستم های آبیاری ( ضریب 3 )

6 - مهندسی زهکشی ( ضریب 3 )





ظرفیت دانشگاه ها در رشته آبیاری وزهکشی سال

1387
مجموع

( نفر )
ظرفیت شبا نه

( نفر )
ظرفیت روزانه

( نفر )
نام دانشگا ه

16
4
12
دانشگاه تهران

6
-
6
دانشگاه تربیت مدرس

6
2
4
دانشگاه تبریز

7
2
5
دانشگاه ارومیه

13
6
7
دانشگاه بو علی سینا - همدان

6
2
4
دانشگاه رازی کرمانشاه

16
6
10
دانشگاه زابل

5
2
3
دانشگاه زنجان

6
3
3
دانشگاه شهر کرد

16
5
11
دانشگاه شهید چمران اهواز

19
4
15
دانشگاه شیراز

14
5
9
دانشگاه صنعتی اصفهان

13
5
8
دانشگاه فردوسی مشهد

6
-
6
دانشگاه کردستان

149
46
103
جمع کل

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:06 PM
مدیریت بحران آب




مديريت منابع آب و مقابله با خشكي در كشاورزي

چكيده

منابع آب كره زمين در حال حاضر با بحران ها و چالش هاي نگران كننده اي همچون كمبود آب، عدم دسترسي به آب شرب بهداشتي و تميز، كنترل منابع آب، درهم گسيختگي شبكه مديريت منابع آب، كاهش در منابع مالي اختصاص داده شده،

فقدان آگاهي در تصميم گيران و عموم و در معرض خطر بودن صلح و امنيت جوامع دست در گريبان است. با توجه به بحران ها و چالش هاي پيش آمده رهيافت هاي گوناگون مديريت منابع آب همچون مديريت مبتني بر عرضه آب، مديريت يكپارچه منابع آب و رهيافت راهبردهاي با گذشت زمان نشو و نما يافته اند. در حال حاضر حفظ پايداري منابع آب از اهداف نظام هاي مديريت منابع آب مي باشد. در كشاورزي به عنوان بزرگترين مصرف كننده منابع آب، مديريت در دو بخش عرضه و تقاضاي آب اعمال مي گردد كه با توجه به محدودبت هاي موجود در عرضه منابع آب توجه ويژه اي به بخش تقاضا و مصرف كنندگان مي گردد. در ادامه روش ها و فنون بهره برداري بهينه از منابع آب كشاورزي با تاكيد بر مناطق خشك آورده شده است.

مقدمه

هم اكنون آب يك عنصر كمياب مي باشد. توزيع نامتقارن بارندگي در مناطق مختلف منجر به ظهور اقليم هاي خشك و نيمه خشك در مناطق مختلف گرديده است. اين مناطق عليرغم برخورداري از توانمندي هاي بالقوه، در توسعه و پيشرفت خود با عوامل محدودكننده بي شكاري مواجه هستند. براي رشد و پيشرفت در اين مناطق راه ها را نبايد بسته ديد بلكه با برنامه ريزي دقيق و اعمال مديريت همه جانبه در اين مناطق مي توان شاهد شكوفايي اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي بود. امروزه آب به عنوان يك نعمت لايتناهي و فراوان تلقي نمي شود بلكه دولت ها و دانشمندان پي به اين نكته بردان اند كه از ذخاير آبي بايد حداكثر بهره برداري را با كمترين اتلاف و ضايعات به عمل آورد. مديريت منابع آب بخشي از برنامه ريزي توسعه كشورها تلقي مي شود و هر كشوري بر مبناي ميزان منابع آب در دسترس، استراتژي و برنامه خاصي را براي بهره برداري بهينه از منابع آب موجود اجرا مي نمايد. به علت ارتباط مستقيم كشاورزي با آب و طبيعت لذا به شدت از تنش هاي آبي تاثير مي پذيرد. عموما مناطق خشك كه از خصيصه كم آبي و بارندگي كم، رنج مي برند در مقايسه با مناطق پرباران از شرايط كشاورزي متفاوتي برخوردار هستند. كشاورزي در مناطق خشك به علت بروز خشكسالي، سيل و بيابان زايي در سال هاي مختلف نيازمند استراتژي و برنامه هاي سازگار با اين نوع اقليم ها مي باشد. اما كشورهاي در حال توسعه به علت فقدان مديريت هوشمند بر منابع آب و عدم به كارگيري راهكارها و عمليات فوق به مراتب بيشتر از تنش هاي آبي و خشكسالي ها آسيب مي بينند.

وضعيت منابع آب در كره زمين

97% منابع آب كره زمين را آبهاي شور اقيانوس ها تشكيل مي دهند. از 3 درصد باقيمانده، دو سوم آن به صورت توده هاي يخ در قطب ها و برف در مناطق كوهستاني انباشته شده است. با اين حساب يك درصد آبهاي كره زمين را آب شيرين جاري تشكيل مي دهد كه 98% آن شامل آبهاي زيرزميني مي شود(2000،Bouwer) در كشورهاي غربي و صنعتي سالانه هر فرد حداقل به 2000 مترمكعب آب براي برخورداري از يك استاندارد مطلئب نياز دارد. اگر سرانه آب هر فر بين 1000 تا 2000 مترمكعب باشد آن كشور تحت تنش آب است ولي سرانه از 500مترمكعب در سال كمتر باشد كشور مذكور با كم آبي مواجه است. در حال حاضر منابع آب موجود مي تواند سالانه 7000 مترمكعب براي هر فرد آب فراهم نمايد. اگر چه آب كافي حداقل براي سه برابر جمعيت كره زمين موجود است ولي عدم تعادل بين توزيع جمعيت و بارندگي موجب كمبود آب در بعضي از مناطق شده است (2000،Bouwer). امروزه 26 كشور جهان جزء كشورهاي كم آب قلمداد مي شوند كه در اكثر آنها نرخ رشد جمعيت بالاست. از اين 26 كشور 9 كشور در خاورميانه با كم آبي مواجه مي باشند. آفريقا بالاترين تعداد كشورهاي كم آب را شامل مي شود(11 كشور). در سال 2000تعداد آفريقايي هايي كه در كشورهاي كم آب زندگي مي كردند بالغ بر 300 ميليون نفر بود(پوستل، 1375)، اقليم هاي خشك حدود يك سوم سطح كره زمين و 15 درصد جمعيت كره زمين را در بر مي گيرند. سه چهارم مناطق خشك در قاره هاي آسيا، آفريقا و استراليا پراكنده مي باشند. گياهان مناطق نيمه خشك، خشك و بسيار خشك به ترتيب5، 23 و 4 درصد اراضي كره زمين را به خود اختصاص داده اند(عليها، 1380).

وضعيت منابع آب در ايران

مطالعات و بررسي نشان مي دهد كه در حال حاضر از كل منابع آب تجديدشونده كشور 5/88 ميلياردمتر مكعب جهت مصارف بخش هاي كشاورزي، صنعت و شرب برداشت مي شود. از اين ميزان حدود 83 ميليارد مترمكعب (5/93 درصد) در بخش كشاورزي، 5/4 ميليارد مترمكعب براي مصارف شرب و بهداشت و مابقي در صنعت و نيزهاي متفرقه ديگر مصرف مي شود( كشاورز و صادق زاده، 1379). ايزان با متوسط نزولات آسماني حدود 252 ميليمتر در سال در زمره مناطق خشك جهان محسوب مي شود. 65 درصد كشور ما را مناطق خشك و نيمه خشك تشكيل مي دهد كه به طور متوسط مقدار بارندگي در آنها از 150ميليمتر در سال كمتر است (شريعتمداري، 1380).

بحران ها و مسائل موجود پيرامون منابع آب

امروزه جهان براي تامين آب مورد نياز با مسائل و مشكلات معتنابهي مواجه مي باشد. محيط زيست و اكوسيستم هاي مبتني بر منابع آب شيرين با وقوع خشكسالي هاي متعدد و برداشت بي رويه از ذخاير آبي با بحران ها و چالش هاي زيادي روبرو شده اند. عادل رديف (1999) مسائل و مشكلات زير را در سيستم هاي آبي ذكر مي كند:

1- توزيع نابرابر منابع آب

2- رشد جمعيت

3- تنش هاي آبي

4- كميابي وسيع منابع آب

5- كنترل كيفيت آب

6- سيل و خشكسالي.

همچنين، ابوزيد(1998) نيز چالش هاي زير را مورد بررسي قرار مي دهد و معضلات جهان در زمينه تامين آب را به شرح زير اعلام مي نمايد:

1- كمبود آب: با توجه به روند كنترل ميزان منابع آب پيش بيني مي شود كه دوسوم جمعيت جهان با كمبود آب در سال 2025 روبرو شوند.

2- عدم دسترسي به آب شرب تميز و بهداشتي: عليرغم تلاش هاي بين المللي تخمين زده مي شود 72 ميليارد نفر فاقد دسترسي به آب شرب تميز و 2/2 ميليارد نفر فاقد دسترسي به آب بهداشتي باشند.

3- كنترل كيفيت آب: صنعتي شده، شهرنشيني، رشد كلان شهرها و كشاورزي فشرده همگي باعث آلودگي آبراهه ها و آبهاي زيرزميني شده اند و كاهش كيفيت آب را به همراه داشته است.

4- درهم گسيختگي شبكه مديريت منابع آب: مديريت ملي و بين المللي منابع آب در يك مسير درهم گسيختگي خركت مي كند. در آن به جاي توجه به محدوديت آب و ارتباط دروني اجزاي چرخه آب در طبيعت، صرفا با تامين نيازهاي آني توجه مي شود.

5- كاهش در منابع مالي اختصاص داده شده: در حال حاضر سيستم هاي تامين آب، آبياري، زهكشي، كنترل سيلاب، تصفيه و حفاظت آبخيزها به علت فقدان سرمايه گذاري با مشكلات مالي زيادي روبرو هستند.

6- فقدان آگاهي در تصميم گيران و عموم: تو هم فراواني آب و كيفيت لامتغير منابع آب باعث اغفال عمومي شده است. اين توهم مي تواند آنقدر ادامه يابد تا كمبود منابع آبي به يك واقيت تبديل شود و باعث تنزل كيفيت به سطح غيرقابل استفاده اي گردد.

7- در معرض خطر گذاشتن صلح و امنيت جوامع: آب يك عنصر اساسي در حيات و بنيان اقتصادي – اجتماعي جامعه و محيط اطرافش مي باشد. كاهش دسترسي به آب به طور فزاينده اي صلح و امنيت را در بسياري از نقاط كره زمين تهديد مي كند. بسياري از كشورهايي كه با كمبود آب روبرو مي شوند از ناآرامي هاي سياسي، تنش هاي اجتماعي و ناراحتي عمومي رنج مي برند.

مديريت منابع آب

با توجه به بحران ها و چالش هاي ذكر شده امروزه استفاده بهينه از منابع آب از برنامه هاي اصلي كشورها مي باشد. برنامه ريزي براي حفظ و بهره برداري بهينه از منابع آبي نيازمند به كارگيري ضوابط خاص خود مي باشد. عادل رديف (1999) رهيافت ها و خط مش هاي مديريت منابع آب را به صورت رهيافت هاي زير ذكر مي كند:

1- مديريت مبتني بر عرضه آب: با توجه به رشد جمعيت از دو به سه ميليارد نفر در طي سال هاي 1900 الي 1960 و فراواني منابع آب، دولت ها تاكيد بر برداشت از منابع آب جهت تامين نيازهاي آبي مي كردند. در واقع محور اين روش عرضه منابع آب در پاسخ به تقاضاي در حال رشد بود.

2- مديريت يكپارچه منابع آب: در اين روش ابعاد اقتصادي، اجتماعي و محيطي همگي در منابع آب در نظر گرفته مي شوند. هدف اين روش حفظ پايداري آب و اكوسيستم از طريق اعمال مديريت يكپارچه مي باشد.

3- رهيافت راهبردي(استراتژيك): در اين رهيافت سه هدف دنبال مي گردد: 1- حفظ كارايي اكوسيستم هاي منابع آب شيرين 2- مديريت مبتني بر اكوسيستم 3- بررسي نحوه اختصاص آب در آينده.

يكي از مباحث مهم در مديريت منابع آب اعمال روش مديريت يكپارچه منابع آب مي باشد. اجزاي مديريت آب يكپارچه شامل موارد زير است:

1- كيفيت آب 2- كميت آب 3- آب زيرزميني 4- آب سطحي.

در اين شيوه سياست ها بر سه محور متمركز است: 1- آب 2- برنامه ريزي 3- محيط (1995،Tolkaup Rooy, Sluis and).

امروزه يكي از مباحث مهم در امر مديريت منابع آب، حفظ پايداري اين منابع مي باشد. سيستم هاي منابع آبي پايدار، براي دستيابي كامل به اهداف جامعه در حال و آينده طراحي و اداره مي شوند. اين در حالي است كه به ملاحظات اكولوژيكي اين سيستم ها توجه گردد. سيستم هاي منابع آبي پايدار به نحوي طراحي و اجرا مي شوند كه در مقابل تغييرات مختلف سازگار، قدرتمند وداراي توانايي واكنش باشند.

(2000، Loucks, stakhiv and Martin).

پرييرا و همكاران(2002) نيز حفاظت از منابع آب، توجه به ملاحظات محيطي، استفاده از تكنولوژي هاي مناسب، حفظ توان اقتصادي و پذيرش اجتماعي مباحث توسعه منابع آب در ارتقاء سطح پايداري اين سيستم ها ضروري مي دانند.

مديريت منابع آب در كشاورزي

كشاورزي به علت ماهيت بيولوژيكي آن و وابستگي شديد آن به طبيعت بزرگترين مصرف كننده منابع آبي بيشترين كشورها مي باشد. در كشور ما 5/93 درصد منابع آبي در كشاورزي مورد بهره برداري قرار مي گيرد (كشاورز و صادق زاده، 1379) آبياري امروزه نقش مهمي را در اقتصاد كشورها بازي مي كند براي مثال جين و يانگ (2001) براي آبياري در كشاورزي چنين نقش هاي زير را ذكر مي كنند:

1- امنيت غذايي: تامين امنيت غذايي مردم چين به ميزان زيادي به آبياري بستگي دارد.

2- فقرزدايي: آبياري نقش مهمي را در افزايش درآمد كشاورزان چين بازي مي كند. افزايش درآمد كشاورزان با توليد و عملكرد بالا و با كشت بسياري از محصولات نقدي تحقق پيدا مي كند.

3- اهميت بين المللي: چين در بازار غله جهان نقش مهمي را ايفا مي كند. 75 درصد توليد غله چين از زمين هاي آبي به دست مي آيد.

در كشورهاي خشك و كم آب حفظ پايداري سيستم هاي آبي نيازمند به كارگيري اصول و برنامه ريزي دقيق تري مي باشد. خشكي و كم آبي بر روي كشاورزي مناطق خشك تاثير قابل توجهي دازند. امروزه مديريت منابع آب كشاورزي در دو بخش اعمال مي گردد. بخش اول شامل مديريت عرضه آب و بخش دوم شامل مديريت تقاضاي آب مي باشد. محدوديت منابع آب و فشار زياد بر ذخاير آبي موجب شده است تا توجه زيادي به مديريت كارآمد و بهينه منابع آبي در بخش تقاضا گردد. مديريت عرضه شامل عملياتي همچون انتقال آب را از طريق كانال، استفاده از آب زيرزميني در آبياري، استفاده تلفيقي از آب كانال ها و زيرزميني مي شود. مديريت تقاضا مواردي همچون كاهش مقدار آب مصرفي در آبياري، تغييرات نهادي و اصلاحات سازماني، مشاركت كشاورزان در امر مديريت منابع آب مي گردد(2001، Kijne). امروزه كشاورزي با بحران هايي همچون كمبود آب و آلودگي ذخاير آبي انتقال آب كشاورزي به ساير بخش ها و كارايي پايين مصرف آب در كشاورزي روبرو است كه نيازمند نگاه دقيق به اين موضوعات مي باشد(2001Jin and Young,). در ادبيات منابع آب و آبياري دو واژه پرمعنا ديده مي شود اولي بازده آبياري مي باشد. بازده آبياري حاصل نسبت مقدار آبي كه مفيد واقع مي شود به مقدار آبي كه مصرف مي گردد، مي باشد. مثلا گفته مي شود بازده آبياري در ايران رقمي حدود 32% است. واژه دوم بهره وري آب مي باشد. بهره وري آب مفهومي است مربوط به مقدار درآمدي كه از هر واحد آب مصرفي در كشاورزي عايد مي شود. نزديك ترين واژه به بهره وري آب، كارايي مصرف آب مي باشد. كارايي مصرف به مقدار محصولي گفته مي شود كه از هر واحد حجم آب به دست مي آيد. ارتقاي بازده آبياري، بهره وري اب و كارايي مصرف آب در بخش تقاضاي منابع آب از جمله اهداف مهم و قابل توجه دولت ها مي باشد (عليزاده، 1380)و بهره وري آب نقش هر واحد آب را در توليد ناخالص ملي تحت پوشش قرار مي دهد. بهره وري آب را به چهار روش مي توان افزايش داد:

1- بخشي از منابع آب را كه تبخير شده و از دسترس خارج مي شود كاهش دهيم و آب صرفه جويي شده را در بخش هاي ديگر مورد استفاده قرار مي دهيم.

2- با اجراي روش هاي آبياري بهتر و انجام عمليات صحيح كشاورزي از همان مقدار آبي كه در كشاورزي به كار مي بريم حداكثر محصول را توليد نماييم.

3- از آب هايي كه بدون استفاده به دريا، درياچه ها و كويرها مي ريزند استفاده كنيم.

4- آب را در جايي مصرف كنيم كه بهره وري آن زيادتر باشد(عليزاده، 1380).

روش ها و فنون بهره برداري بهينه از آب كشاورزي

پرييرا و همكارانش (2002) اقدامات زير را براي كاربرد پايدار منابع آب خصوصا در نواحي كم آب و خشك پيشنهاد مي كنند:

1- پذيرش و اجراي برنامه ريزي تلفيقي و يكپارچه منابع آب و زمين

2- بهبود سيستم هاي تامين آب و آبياري براي استفاده كارآمد از آب موجود

3- پذيرش سياست هاي واگذاري آب كه باعث حفاظت و كاربرد بهينه اين منابع مي شوند.

4- ارزش گذاري آب به عنوان يك كالاي اقتصادي، اجتماعي و محيطي

5- اقداماتي براي افزايش منابع آب موجود همچون استفاده مجدد از هرز آب ها، زهكش ها، پساب ها و ساير موارد اتلافي ديگر

6- پذيرش فن آوري هاي آبياري و آبرساني مناسب كه از اتلاف و ضايعات آب جلوگيري مي كنند.

7-ارتقاي آگاهي كاربران، پيرامون معضل كمبود آب و افزايش مشاركت آنان، مديريت سيستم ها و منابع آب.

يانگ و جين (2001) راه حل هاي زير را براي مديريت بهينه بخش تقاضاي منابع آب ذكر مي كنند:

1- استفاده از تكنولوژي هاي كارآمد و پيشرفته در آبياري: تكنيك هاي آبياري قطره اي و باراني قادرند ضايعات و تلفات آب را به شدت كاهش دهند. كانال هاي بتني، تا 50 درصد و لوله هاي آب تا 90 درصد قادرند تلفات آب را كاهش دهند.

2- استفاده مجدد از آب هاي تلف شده و اضافي در آبياري

3- كشت محصولات آبي كم مصرف تر: مثلا ذرت و گندم در مقايسه با كتان و برنج آب كمتري نياز دارند. بنابراين با توجه به ميزان آب موجود بايد برنامه ريزي به نفع محصولات كم مصرف تر انجام پذيرد. ساستري(2000) استراتژي هاي مديريت منابع آبي را در شرايط كمبود آب و در حين خشكسالي به صورت زير ذكر مي نمايد:

1- استفاده از واريته هاي مقاوم به كم آبي و خشكسالي 2- مديريت علف هاي هرز 3- كاربرد آبياري تكميلي 4- برداشت از آب باران و زيرزميني.

در چنين شرايطي خصوصا در مناطق خشك و كم آب لزوم به كارگيري روش ها و تكنيك هاي كاهش دهنده تنش هاي رطوبتي ضروري ني باشد. حفظ رطوبت و منابع آب با توجه به محدوديت هاي فعلي امري الزامي و اجتناب ناپذير است عليزاده (1380). راهكارهاي زير را براي افزايش بهره وري آب ذكر مي نمايد:

1- راهكارهاي فني: شامل تسطيح اراضي، استفاده از روش هاي آبياري باراني، قطره اي، پشته سازي، در آبياري به نحوي كه از اتلاف روان آب جلوگيري شود.

2- راهكارهاي مديريتي: شامل برنامه ريزي صحيح آبياري، آبياري در زماني كه گياه از نظر توليد محصول به شدت به آب نياز دارد، انجام عمليات خاك ورزي در جهت ذخيره آب در خاك، نگهداري بهتر كانال ها و تجهيزات آبياري.

3- راهكارهاي تشكيلاتي: همچون توسعه تشكيلات غيردولتي براي مشاركت مردمي، كاهش يارانه هاي بخش آب و قيمت گذاري، فراهم آوردن بازارهاي مناسب و موثر آب در چارچوب قانون.

4- راهكارهاي زراعي: همچون انتخاب ارقامي كه به ازاء هر واحد آب مصرفي حداكثر محصول را توليد كنند، ارقام مطابق با شرايط اقليمي، ارقام مقاوم به خشكي، انجام كشت مخلوط براي استفاده حداكثر از رطوبت آب.

امروزه بخش مهمي از تحقيقات در علوم كشاورزي بر روي راهكارهاي زراعي كاهش دهنده مصرف آب متمركز شده است. اين راهكارها قادرند رطوبت خاك و محيط اطراف گياه را تا حداكثر ممكن حفظ نمايند.

نتيجه گيري

همان طور كه آمار و ارقام نشان مي دهد كشور ما يك كشور خشك و كم آب است. مديريت بهينه و صحيح منابع آب در كشور ما نيازمند يك تحول عظيم مي باشد. اگر روند فعلي آن ادامه يابد آن وقت ما در مقابل حوادثي چون خشكسالي چند سال اخير متزلزم و آسيب پذير بوده و قافيه را خواهيم باخت.

امروزه در مديريت منابع آب خصوصا در كشاورزي به ابعاد محيطي، اقتصادي، اجتماعي و... توجه ويژه اي مي گردد. مديريت يكپارچه و سيستمي (نظام مند) براي تامين پايداري اين منابع جايگاه رفيعي را در برنامه ريزي سران كشورها به دست آورده است. در دنيا تلاش ها در راستاي استحصال بهينه منابع آب و بهره برداري حداكثر و كارآمد از اين منابع مي باشد. افزايش سطح آگاهي و مشاركت فعال كاربران در سياست گذاري هاي آب، به كارگيري تكنولوژي هاي نوين و كارآمد، كاربرد روش هاي كاهش دهنده تنش كم آبي و خشكي از اركان مديريت بخش تقاضا (كشاورزان) مي باشد. در عالم كشاورزي ديدگاه ها و تفكرات كشاورزان بايد از نوع نگرش هاي سنتي نسبت به منابع آب آزاد گردد. آب ديگر نبايد يك منبع لايتناهي و فراوان تلقي شود. روش ها و فنوني كه به كمترين ميزان آب براي دستيابي به اهداف از پيش تعيين شده نيازمند هستند بايد در برنامه ريزي هاي كشاورزي و حتي غيركشاورزي جايگزين روش هاي سنتي در مصرف منابع آب گردد

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:08 PM
تاثير تنش قطع آبياري بر كلروفيل و اجزائ عملكرد ارقام پيشرفته كلزا"
چكيده

به منظور ارزيابي اثر تنش خشكي در كلزا (Brassica napus L.)،آزمايشي در سال 1381 در مزرعه تحقيقاتي موسسه نهال و بذر كرج اجرا شد. در اين آزمايش آبياري به عنوان عامل اصلي در دو سطح آبياري معمولي بر اساس 80 ميلي متر تبخير از تشنك كلاس A (شاهد) و تنش (قطع آبياري از مرحله ساقه دهي ) و ارقام كلزا به عنوان عامل فرعي در 10 سطح، شامل ارقام : ساريگل(Sarigol)،گليات(Goliath)،هرو س(Heros)،كامت(Comet)،آميكا(Amica)، اس دبليو5001(Sw5001)،كراكرجك(Crackerjack )،ايگل(Eagle)،ويلدكت(wildcat)،اس دبليوهات شات (SwHotshat)،به صورت كرتهاي خرد شده در قالب طرح آماري بلوكهاي كامل تصادفي با چهار تكرار، مورد بررسي قرار گرفت . صفات مورد بررسي عبارت بودند از : عملكرد بيولوژيك ، عملكرد اقتصادي ، شاخص برداشت ، وزن هزار دانه ، درصد روغن دانه,تعداد كپسول,طول كپسول,دانه در گپسول و مقادير كلروفيلa و b درصد و نسبت آنها, مورد اندازه گيري قرار گرفت.نتايج نشان داد كه سطوح آبياري تفاوت معنيداري را بر عملكرد بيولوژيك,عملكرد اقتصادي, شاخص برداشت وزن هزار دانه و درصد روغن بر روي ارقام نداشت.رقم آميكا بيشترين تعداد كپسول(1/150),طول كپسول(6/6),نسبت كلروفيلa/b (29/2)و درصد كلروفيل a (33/69)را به خود اختصاص دادكه تفاوت معني داري را در سطح احتمال 1% آماري با ساير ارقام مورد آزمون داشت.رقم اس دبليوهات شات بيشترين مقدار كلروفيل(mg/g.fw39/2),كلروفيل b (mg/g.fw37/1) و كلروفيل a (mg/g.fw56/1)را به خود اختصاص داد.ارقام هروس (6/23) و گليات (75/16) به ترتيب بيشترين و كمترين تعداد دانه در كپسول را به خود اختصاص دادند.اثرات متقابل سطوح آبياري و رقم نشان داد كه بيشترين درصد كلروفيلa (23/73) و نسبت كلروفيلa/b (73/2) مربوط به رقم آميكا و در شرايط آبياري معمولي بودهمچنين رقم اس دبليوهات شات داراي بيشترين مقدار كلروفيل (mg/g.fw16/3) و كلروفيل b(mg/g.fw56/1)در شرايط قطع ابياري از شروع مرحله ساقه دهي بود.اما بيشترين مقدار كلروفيل a (mg/g.fw67/1) وتعداد دانه در كپسول (26) مربوط به رقم هروس بود.همچنين رقم كامت نيز داراي بيشترين تعداد كپسول(7/192) در همان شرايط بود. در هرحال رقم آميكا با 4233 كيلوگرم در هكتار, داراي بيشترين عملكرد دانه در شرايط آبياري معمول و ارقام هروس و كامت نيز به ترتيب با عملكرد3830 و 3620 كيلوگرم در هكتار جز ارقام برتر در شرايط

تنش(قطع آبياري از شروع مرحله ساقه دهي)بودند كه همان طور كه اشاره شد فاقد اختلاف معني دار با ساير ارقام مورد آزمون بودند.

مقدمه

نش معمولاً به عنوان يك عامل خارجي كه اثرات سوء بر گياه بجا مي گذارد، تعريف مي شود (2). خشكي شايع ترين تنش محيطي است و تقريباً توليد 25% زمينهاي جهان را محدود مي كند (6). اخيراً افزايش مقاومت در برابر خشكي و نمك اهميت يافته است و كشاورزان و متخصصان اصلاح نژاد، پذيرفته اند كه كلزا اين قابليت را دارد كه دامنه خود را تا حد زيادي وسعت دهد (4). مقاومت به خشكي در اثر خصوصيات مورفولوژيكي و فيزيولوژيكي متعدد، و غالباً مستقل از يكديگر كه اثرات متقابل آنها، هنوز به اندازه كافي مطالعه نشده است، حاصل مي شود (7).

كلزا با استفاده عمده از بقاياي رطوبت خاك، محصول خوبي به بار مي آورد به شرط آن كه در فاصله كاشت و مرحله پيشرفته خروج گياهچه ها و نيز در زمان گلدهي اصلي باران كمي ببارد (4). نظر بر اينكه اغلب بارندگي هاي اكثر استانهاي كشور در پائيز، زمستان و اوايل بهار، اتفاق مي افتد كلزاي پاييزه مي تواند از رطوبت فصول فوق استفاده نموده، و احتياجي به آب گران قدر تابستانه نداشته باشد (1).از جمله فاكتورهاي موثر در مقدار عملكرد كلزا مساله پيري زودرس و ميزان كلروفيل ها و تاثير مستقيم اين رنگدانه، بر تجمع مواد ذخيره اي در بذر مي باشد، همچنين از بين رفتن رنگيزه سبز (كلروفيل)، باعث كاهش توليد موادي نظير، پروتئين (شيره پرورده)، كه ارتباط مستقيم با ميزان كلروفيل دارد مي گردد (5). البته همبستگي بالايي بين مقدار كلروفيل و نسبت فتوسنتز مشخص نشده است(9).

واكنش ميزان فتوسنتز برگ (در واحد سطح برگ)، در پاسخ به تنش متوسط آب به ندرت مشابه واكنش توسعه برگ به تنش است، به اين دليل كه فتوسنتز در مقايسه با توسعه برگ حساسيت كمتري به پتانسيل فشاري دارد (2).مشخص شده است كه تفاوت در نسبت كلروفيل كل/ كاروتنوئيد، شاخص هاي خوبي براي تنش در گياهان هستند (8).

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:09 PM
آلندگی پسابهای شهری در خاکهای کشاورزی
به منظور بررسی اثرات استفاده از لجن فاضلاب و سایر مواد زائد شهری و کشاورزی بر آلودگیهای میکروبی خاک ، چهار نوع کود آلی شامل لجن فاضلاب ، کود حیوانی ، کمپوست زباله و مخلوط کاه گندم و یونجه در آزمایشات گلخانه ای در قالب طرح های کاملا تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. بررسی تغییرات جمعیت میکروبی مخلوط کودهای فوق با خاک شامل باکتریها ، قارچها و آکتینومایستها بررسی تغییرات جمعیت کلیفرمها و شناسایی تعدادی از آنها و همچنین شناسایی انواع میکرو فلور غالب در تیمارهای مختلف به روش اسلاید پنهان ، از اهداف اختصاصی در تحقیق فوق بوده است. بیشترین جمعیت باکتریها و قارچها در کودهای کمپوست زباله و لجن فاضلاب و بیشترین جمعیت آکتینومایست ها در کاه گندم مشاهده شد. شمارش کلیفرمها نشان داد که در هفته اول انکوباسیون ، جمعیت کلیفرمها بخصوص در کود حیوانی بسیار زیاد است. در این مدت وجود بعضی از باکتریهای کلیفرم در کودهای لجن فاضلاب ، حیوانی و کمپوست زباله تشخیص داده شد. همچنین در این تحقیق ، تکنیک اسلاید پنهان به عنوان یکی از بهترین روشهای بررسی تنوع اکولوژیکی موجودات ذره بینی خاک معرفی شده است.
کلمات کلیدی: لجن فاضلاب ، خاک، محیط زیست ، میکروارگانیسم ها

مقدمه
خاک می تواند موجب انتقال عوامل بیماریزای بسیاری از امراض عفونی گردد(11) . تعداد میکروبهایی که از طریق فضولات به خاک اضافه می شوند ، به وسعت آلودگی های خاک می افزایند. بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی مواد زائد یا به عبارتی کودهای آلی ، مدتهاست که به منظور بهینه سازی و استفاده آگاهانه از آنها صورت می پذیرد(9)در این میان خصوصیات بیولوژیکی کودهای آلی در مطالعات فوق نادیده گرفته می شود و توصیه به استفاده از کودهای آلی بدون بررسیهای همه جانبه بیولوژی و زیست محیطی آنها صورت می گیرد. از آنجایی که خاک پایگاه موجودات خشکی زی بویژه جوامع انسانی است و انتقال عوامل پاتوژن از راههای گوناگون توسط گرد و غبار از راه تنفس و زخمهای سطحی بدن به انسان و حیوان صورت می گیرد ، بنابراین خصوصیات بیولوژیکی و جمعیت فلور میکروبی بیماریزای خاک را باید تعیین نمود. کلیفرمها که از باکتریهای خانواده انتروباکتریاسه هستند ، معمولا به عنوان شاخص آلودگی آب و خاک مورد ارزیابی قرار می گیرند(8). خانواده انتروباکتریاسه شامل گروه بزرگی از باکتریها می باشد که بطور وسیع در طبیعت پراکنده هستند. این باکتریها در روده انسان ، حیوانات ، در خاک و آب وجود دارند که به دلیل زندگی آنها در روده انسان و حیوانات به باسیلهای انتریک معروفند. همه این باکتریها هوازی و بی هوازی اختیاری ، گرم منفی ، بدون اسپور و میله ای شکل ، دارای متابولیسم تنفسی و تخمیری ، دارای قدرت تخمیر گلوکز و لاکتوز هستند. علاوه بر تولید بیماریهای مختلف ، از انجایی که این باکتریها ساکن طبیعی دستگاه گوارش می باشند ، به محض وارد شدن به هر نقطه از بدن ، می توانند در تمام بافتها و اعضاء ایجاد عفونت کنند (5). در شهر اصفهان به دلیل وجود کارخانه تولید کود آلی کمپوست و چند تصفیه خانه فاضلاب ، هر ساله مقادیر زیادی کمپوست زباله و لجن فاضلاب در زمینهای کشاورزی مصرف می شود و چون مصرف این کودها بدون نظارتهای بیولوژیکی صورت می گیرد ، لذا می تواند تاثیر نا مطلوبی را در محیط زیست بگذارد. تحقیق حاضر نیز در راستای ارزیابی آلودگیهای میکروبی خاکهای کشاورزی که با استفاده از انواع مواد زائد و فضولات تیمار میشوند ، صورت پذیرفت.

مواد و روشها
در این تحقیق چهار نوع کود آلی شامل لجن فاضلاب ، کود حیوانی ، کمپوست زباله و مخلوط کاه گندم و یونجه ، به عنوان چهار تیمار اصلی ( به میزان دو درصد وزنی ) به همراه شاهد بدون کود در سه تکرار در یک طرح آماری کاملا تصادفی در آزمایشات گلخانه ای ارزیابی شدند. این آزمایشات بطور کلی در سه بخش شامل تعیین جمعیت باکتریها ، قارچها و اکتینومایست ها در خاک ، بررسی میزان آلودگی خاک به کلیفرمها و شناسایی انواع میکروفلور غالب در تیمارهای مختلف به روش اسلاید پنهان انجام پذیرفت. برای تعیین جمعیت میکروبی خاک ، ابتدا از نمونه خاک در تیمارهای مختلف ، سوسپانسیون و سپس سری رقت تهیه شده و به منظور پراکنده شدن خاکدانه ها و جداشدن میکروارگانیسمها از ذرات خاک ، از ارتعاشات اولتراسونیک استفاده شد. پس از تهیه سری رقت ، از محیط کشت نوترینت آگار برای کشت باکتریها ، از محیط کشت +PDA کلرامفنیکل برای کشت قارچ و از محیط کشت جنسون آگار به منظور کشت اکتینومایست ها استفاده شد. پس از طی زمان انکوباسیون ، تمام کلنی ها بر روی محیط کشت مورد نظر توسط کلنی کانتر کوبک شمارش گردید. برای مطالعه کلیفرمها از روش تخمیر چند لوله ای در محیط کشت لاکتوز برات و EMB و تست های فرضی و تأییدی و IMVic استفاده شده و نتایج به صورت MpN گزارش گردید(2و8) . برای مشاهده میکروارگانیسم ها به روش اسلاید پنهان ، محیط کشت مورد نظر را به طریقه استریل تهیه کرده و لایه نازکی از آن را روی لام شیشه ای قرار می دهیم. سپس لام مغذی را درون پلیت حاوی خاک در تیمارهای مورد نظر قرار داده پس از 7-4 روز انکوباسیون در دمای 30 درجه سانتی گراد ، لام را از خاک در آورده ، پس از شستشو و حرارت دادن به منظور فیکسه کردن ، لام را با استفاده از رنگ آمیزی گرم ، رنگ کرده و با بزرگنماییهای مختلف توسط میکروسکپ مشاهده و عکسبرداری می شود.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:09 PM
نتایج و بحث
در میان تیمارهای مورد استفاده ، بیشترین جمعیت باکتریها و قارچها در کودهای کمپوست زباله و لجن فاضلاب مشاهده شد ، نتایج تجزیه واریانس نیز معنی دار بودن اثر زمان نگهداری و تیمار کودی را بر تعداد جمعیت باکتریها و قارچها نشان می دهند. شاید بتوان مهمترین علت افزایش جمعیت باکتریها در لجن فاضلاب را نسبت C/N پائین این کود دانست این نسبت باعث می شود شرایط تجزیه مواد آلی برای یورش میکروبی مساعد شده و باکتریها که عمدتا بر روی مواد با C/N کم فعالیت بیشتری دارند ، در مدت کوتاهی رشد و تکثیر یابند(10). در مورد افزایش جمعیت باکتریها در کود کمپوست می توان به چند دلیل اشاره کرد. اول اینکه بسیاری از محققین معتقدند وجود مواد مغذی و احتمالا بعضی از کاتالیزورهای حیاتی در کمپوست زباله می تواند رشد باکتریها را تشدید کند (3). همچنین جمعیت بالای ازتوباکترهای تثبیت کننده ازت در این کود می تواند نوعی منبع دائمی ازت را برای رشد باکتریها فراهم کرده و اثر C/N بالای این کود را تا حدی برطرف نماید. در این راستا ، نتایج آزمایشات مختلف نشان داده است که باکتریهای تجزیه کننده سلولز ، به دلیل نیاز شدیدی که به ازت دارند ، در مجاورت باکتریهای تثبیت کننده ازت خیلی بهتر رشد می کنند(4) . افزودن مواد آلی قابل تجزیه در تیمارهای مختلف باعث شد که قارچهای خاک از حالت فونجیستاسیس و رکود خارج شده و رشد فعال خود را از سر بگیرند (6). نتایج نشان می دهد که جنسهای پنیسیلیوم ، آسپرژیلوس ، آلترناریا و فوزاریوم که جزء قارچهای ناقص محسوب می شوند ، درصد بالایی از قارچهای خاک را تشکیل می دهند. همچنین علاوه بر قارچهای فوق ، در تیمار لجن فاظلاب قارچهای کریزوسپوریوم،تریکوفیتون و اسکو پولاریوپسیس،در تیمار کود حیوانی قارچ موکور و پسیلومایسس در تیمار کود کمپوست زباله، قارچ کلادوسپوریم،کریزوسپوریوم و تریکو درما و در تیمار کود گیاهی جنس کلادو سپوریوم،پسیلو مایسس، رایزو پوس و تریکو درما مشاهده شدند.وجود قارچهای تجزیه کننده سلولز مثل آلترناریا،آسپرژیلوس، فوزاریم،پنیسیلیوم و رایزوپوس بخصوص در تیمار کود گیاهی ، اهمیت این پروسه را نشان می دهد.همچنین بیشتر جمعیت آکتینومایست ها در کود کاه گندم و یونجه مشاهده شد . مقایسه میانگین جمعیت آکتینومایست ها نشان می دهد که کود گیاهی بالا ترین اثر معنی دار را نسبت به شاهد داشته و با کود کمپوست زباله اختلاف معنی داری ندارد. آکتینومایست ها در مراحل اولیه تجزیه مواد آلی تازه ،بعلت قدرت رقابت ضعیفی که در مصرف مواد کربن دار ساده با باکتریها و قارچها دارند، تعداد و فعالیتشان خیلی کم است اما به تدریج با کاهش مواد ساده و میکرو ارگانسیم های وابسته به این مواد، تعداد آکتینو مایست ها افزایش یافته و فعالیت خود را روی قسمتهای مقاوم باقی مانده شروع می کنند .
نتایج حاصل از بررسی تغیرات جمعیت کلیفرمها در تیمارهای مختلف نشان داد که در اولین زمان نمونه برداری ، کود حیوانی بیشترین آلودگی را از نظر تعداد کلیفرمها در خاک ایجاد کرده است. علت این امر را می توان تازه بودن کود حیوانی مورد استفاده عنوان کرد. در همین زمان کود های لجن فاضلاب و کمپوست زباله به ترتیب دارای بیشترین جمعیت کلیفرمها بعد از کود حیوانی بوده اند. در یک هفته بعد جمعیت کلیفرمها در خاک حاوی کود حیوانی هنوز جمعیت بالایی را نشان می دهند820×102 در 100میلی لیتر). در خاک تیمار شده توسط لجن فاضلاب جمعیت کلیفرمها به شدت کاهش یافته و به حدود یک چهارم خود رسیده اند. از آنجائی که کلیفرمها عمر کوتاهی دارند و بعنوان باکتریهای فرصت طلب در خاک شهرت دارند،پس از کاهش مواد مغذی مورد استفاده و همچنین رقابت سایر میکروارگانیسم ها با آنها ، جمعیت آنها در همه تیمارها در هفته سوم و هشتم نیز سیر نزولی داشته است.
نتایج تجزیه واریانس نشان می دهد که زمان نگهداری مخلوط کود و خاک ، اثر معنی داری در سطح یک درصد بر جمعیت کلیفرمها داشته است. همچنین مقایسه میانگین جعمیت کلیفرمها نشان می دهد که جمعیت کلیفرمها در اولین و دومین زمان نمونه برداری و همچنین در پنجمین و ششمین زمان نمونه برداری ، اختلاف معنی داری ندارد و تیمار کود حیوانی بیشترین اختلاف معنی دار در سطح 5 درصد با شاهد را داشته است اگر چه پیش از حصول نتایج ، به نظر می رسید که تیمار لجن فاضلاب می بایستی بیشترین جمعیت کلیفرمها را داشته باشد. علت این امر را می توان کاهش جمعیت کلیفرمها در طی مراحل تصفیه و همچنین قرار گرفتن در معرض نور خورشید در استخرهای ته نشینی فاضلاب عنوان کرد.
اربابی (1373) که بر روی سیستمهای تصفیه فاضلاب شهر اصفهان و بعضی از پارامترهای بیولوژیکی ، شیمیائی و فیزیکی پسآب مطالعاتی انجام داده است ، گزارش کرد که میانگین جمعیت کل کلیفرمها در فاضلاب ورودی به تصفیه خانه جنوب در شش ماه نمونه برداری108 ×3/4 در 100 میلی لیتر و در پسآب خروجی از تصفیه خانه 105×6/8 در 100 میلی لیتر است. این مقادیر در تصفیه خانه شمال به ترتیب برابر 109 ×8/3 در 100 میلی لیتر است و با توجه به اینکه پسآب خروجی این تصفیه خانه جهت آبیاری کشاورزی استفاده می شود و از طرفی چون استاندارد سازمان جهانی بهداشت (WHO) در مورد تعداد کلیفرمها برای آبیاری ، 1000 کلیفرم در 100 میلی لیتر است ، بنابراین چنین پسآبی نمی تواند در آبیاری کشاورزی استفاده شود و لازم است جهت برآورد استاندارد سازمان بهداشت جهانی اقدامات تصفیه اضافی مثل کلر زنی یا استفاده از لاگونهای هوازی در نظر گرفته شود(1).نتایج نشان می دهند که کودهای لجن فاضلاب ، حیوانی و کمپوست زباله به ترتیب دارای بیشترین پتانسیل میکروبی در خاک هستند و از این نظر باید در مورد چگونگی و محل مصرف آنها دقت لازم به عمل آید. از طرف دیگر به نظر می رسد احتمال حضور این باکتریها در تیمارهای فوق و در روزهای اولیه افزودن آنها به خاک بسیار بیشتر است بنابراین وجود فاصله زمانی بین افزودن آنها به خاک و استفاده از محصولات ، لازم به نظر می رسد.
نتایج حاصل از تکنیک اسلاید پنهان در پنج مرحله اسلاید گذاری با فواصل ده روزه در تیمارهای مختلف نشان می دهد که تیمار لجن فاضلاب دارای تنوع بیشتری از موجودات نسبت به سایر تیمارها می باشد. نسبت C/N کم این کود باعث شده که باکتریها به تعداد بسیار زیاد و در آرایشهای مختلف ، در تمام اسلایدهایی این تیمار مشاهد شوند. در این تیمار همچنین بعضی از باکتریهای موجود در لجن فاضلاب مثل زوگله آ ، 1701 غلافدار و میکرو تریکس دیده شدند که مؤید آلودگی خاک به این نوع میکروارگانیسم ها می باشد.دیاتومها و بعضی از جلبکهای مشاهده شده ، در اسلاید های این تیمار، در هیچ یک از تیمارهای دیگر مشاهده نشد و این نشان دهنده جمعیت بالای جلبکهای رشد کرده در استخرهای لجن فاضلاب می باشد. در تیمار کود حیوانی ، باکتریهای ویبریو و میکرو کوکوس دارای بیشترین تعداد بوده و نشان دهنده آلودگی احتمالی این کود به میکرو ارگانیسم های فوق می باشند. به علت وجود بافتهای گیاهی در این کود ، جمعیت قارچها و آکتینومایست ها به مرور در خاک افزایش یافته است. در تیمار کود کمپوست زباله، باکتریها عمدتا دارای آرایش خوشه ای یا استا فیلو کوکوس و استر پتوکک هستند که از نظر آلودگی محیطی مد نظر می باشند. همچنین جمعیت نماتدها در این تیمار ، نسبت به تیمارهای دیگر افزایش بیشتری را نشان داده و جمعیت قارچها نیز در آخرین مراحل ،افزایش بیشتری را نشان می دهند. باسیلوسهای اسپوردار و بدون اسپور و تجمع قارچها و آکتینو مایستها در کلیه مراحل اسلاید گذاری در تیمار کود گیاهی، حاکی از انجام پروسه تجزیه مواد سلولزی و سخت تجزیه شونده با C/N بالا می باشند جان کلام این که حفظ بار وری خاکها و در عین حال آلوده نکردن آنها یک امر ضروری جهت تولید دراز مدت در کشاورزی پایدار می باشد.از این رو استفاده صحیح از مواد زائد شهری و کشاورزی به عنوان کودهای آلی ،علاوه بر بهبود خصوصیات فیزیکی و شیمیایی ،بر خصوصیات بیولوژیکی خاک نیز اثرات بسیار مفیدی خواهد گذاشت.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:10 PM
بررسي مقايسه زمانهاي آبشويي در اصلاح خاكهاي شور :

شوري خاك يكي از عوامل موثر در تمدن هاي بشري و سيستم هاي كشاورزي بوده كه زندگي انسان بر اين سيستم ها تكيه داشته است تمدن هاي بسياري در اثر عدم اعمال مديريت صحيح آبياري اراضي و تجمع نمك در سطح خاك نابود شده اند .

با توجه به اينكه بخش عمده اي از اراضي كشاورزي كشور ما به دليل قرار داشتن در منطقه آب و هوايي گرم و خشك و همچنين مساله شوري كه در تمام كشورهاي كه در آنها آب و هواي خشك و نيمه خشك دارند مشاهده مي شود.

لذا بررسي بهترين زمان براي آبشويي در اصلاح خاك هاي شور با حداقل آب مصرفي مد نظر گرفته شد تا بتوانيم با حداقل آب مصرفي نمك هاي موجود در منطقه فعاليت ريشه گياه در خاك را كاهش داده و درصد جوانه زني را نيز افزايش دهيم در اين رابطه سه زمان آبشويي را در نظر گرفتيم آبشويي قبل از كاشت ، آبشويي بعد از كاشت ، بدون آبشويي و آبياري طبق روال زارعين .

قبل از كشت نمونه برداري از اعماق مختلف خاك (خاك سطحي و خاك زير سطحي ) انجام گرفت و تجزيه هاي لازم نظير هدايت الكتريكي عصاره اشباع و همچنين تجزيه آب كاربردي انجام گرفت .

نتايج بررسي نشان داد كه آبشويي قبل از كاشت بيشترين كاهش نمك را در اطراف ريشه دارد چون در اين رابطه سعي بر اين بوده كه ابتدا با كمترين ميزان آب مصرفي حداقل عمق خاك لازم براي جوانه زني بذر و سبز شدن يك گياه متحمل به شوري ، آبشويي گردد چرا كه در زمان كاشت بذر كافي است مقدار نمك در عمق چند سانتيمتري بالاي خاك كاهش يابد و آبشويي بقيه املاح نيم رخ خاك طي آبياري بعدي انجام گيرد.

هيو و همكاران (1997) بيان كردند كه تاثير سؤ شوري بيشتر در اوايل دوره رشد گياه است .با افزايش ارتفاع گياه تعداد برگ و تعداد پنجه كاهش مي يابد . كوتاه شدن دوره رشد در شرايط استرس شوري يكي از دلايل كاهش عملكرد محصول است .

گريو و همكاران (1992) اظهار داشتند : كم كردن شوري خاك در مرحله جوانه زدن چند برگي شدن و اوايل پنجه زني ميزان محصول گندم را به مقدار قابل ملاحظه اي افزايش مي دهد و اگر امكان پذير نباشد افزايش تراكم بذر براي تحصيل تعداد گياه لازم براي جايگزين نمودن پنجه هاي از دست رفته مفيد به نظر مي رسد .

ماس (1989) نشان داد كه تنش شوري جوانه زدن گندم را چهار روز به تعويق انداخت باعث تاخير در رشد برگها و پنجه زني گرديد و رسيدن گياه را تسريع نمود. شوري زياد با كم كردن تعداد دانه باعث كاهش عملكرد محصول مي شود بدين معني كه شوري در مرحله رويش بر تغيير تعداد سنبله تاثير مي گذارد .

روي و گالاغر (1985) دريافتند پنجه زني گندم ارتباط نزديكي با توسعه سطح برگ در مراحل اوليه رشد دارد .



گريو و همكاران (1992) اظهار داشتند شوري به همراه ساير تنشهاي محيطي مانند دماي زياد طول روز زياد و كمبود رطوبت تعداد سنبلچه ها را كاهش مي دهد .

در آبشويي بعد از كاشت چون نمي توان از ارتفاع زياد آب براي آبشويي استفاده كرد باعث مي شود كه در شستشو نمكها تاثير زيادي نداشته باشد . دليل اينكه نمي توان از ارتفاع زياد آب براي آبشويي استفاده كرد اين است كه بكار گيري مقدار بيشتر آب منجر به خفگي گياهچه تازه سبز شده مي گردد ولي در آبشويي قبل از كاشت محدوديتي از اين نظر وجود ندارد .

در آبياري سنتي با آنكه راندمان آبياري كم است ولي بطور قابل ملاحظه اي در شستشو نمكها تاثير گذار است چون بيشتر آب صرف شستشو نمكها مي شود معايب اين آبياري اين است كه اولا آب زيادي مصرف مي شود ثانيا حالت غرقابي بوجود مي آورد كه باعث خفگي بذرها ي تازه جوانه زده مي شود.

در تحقيقات به عمل آمده نشان داده است كه در آبشويي قبل از كاشت هم بايد مديريت صحيحي بكار برد و مسائلي مانند فاصله آبشويي تا كاشت و ارتفاع آب آبشويي مد نظر باشد تا بتوان بهترين نتيجه را بدست آورد.


اقدامات مديريتي براي نگهداري خاك مزرعه در كاهش شوري


× در مناطق خشك ونيمه خشك چون كه تبخير بالاست و همچنين بعلت وجود خاصيت لوله موئينگي آب به همراه نمك به بخش سطحي آمده و آب تبخير شده و نمك باقي مي ماند در نتيجه براي جلوگيري از اين مساله مي توان با گاو آهن پنجه غازي لوله هاي كاپيلاري را قطع كرد ضمن اينكه يك نوع مالچ خاكي روي سطح زمين ايجاد مي شود البته بايد اين مسائل را در سالهايي كه زمين بدون كشت مي ماند و يا آيش گذاشته مي شود مد نظر قرار مي گيرد.

× استفاده كردن از مالچ ها هم مي تواند تا حدودزيادي از آمدن نمك به سطح خاك جلوگيري كرد .
× اگر خاك مزرعه خيلي سنگين باشد مي توانم قسمت سطحي خاك را با شن مخلوط كرد چون در خاك سنگين خلل و فرج كم است و در آبشويي نمك كمتر شسته شده و به عمق مي رود.

در پايان با بررسي هاي بعمل آمده براي آبياري اين گونه اراضي يعني بعد از آبشويي قبل از كاشت نشان مي دهد كه استفاده از آبياري تحت فشار در صرفه جويي آب نقش بسزايي دارند مخصوصا استفاده از آبياري قطره اي خيلي كار آمد است .همچنين روش كاشت نيز مساله مهمي است كه بايد مد نظر گرفته شود چون در كاشت سطحي بعد از آبياري نمكها از ناحيه ريشه دور شده و بعد از چند روز دوباره به ناحيه ريشه مي آيند و اين مساله در پشته يك رديفه هم وجود دارد ولي در پشته دو رديفه نمك به قسمت وسط پشته جمع مي شود .

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:10 PM
تاثير وضعيت آب خاک و کمبود فشار بخار هوا بر روي تبادل گازي گندم زمستانه در مزرعه:

وضعيت آب خاک و کمبود فشار بخار هوا (VPD) عوامل محيطي مهمي هستند که تبادل گازي گياه را تحت

تاثير قرار مي دهند. اهداف اين آزمايش مطالعه اثرات پتانسيل آبي خاک (ψs) بر روي عکس العمل تبادل گازي

به VPD در چهار رقم گندم کاشته شده در مزرعه بود. پارامترهاي تبادل گازي: سرعت جذب خالص دي اکسيد

کربن (An)، هدايت روزنه اي (gs)، سرعت تنفس (E)، غلظت داخل سلولي دي اکسيد کربن (ci)، تحت شرايط

کمبود فشاربخار هوا و پتانسيل هاي آبي مختلف خاک در طي دوره سنبل دهي تا اواسط پر شدن دانه اندازه

گيري شدند.پتانسيل آب خاک تاثير معني داري بر روي عکس العمل پارامترهاي تبادل گازي به VPD داشت.

در (ψs) بالا (-0.09 MPa)، An نسبت به افزايش VPD عکس العملي نشان نداد. در حاليکه An نسبت به

افزايش VPD در پتانسيل پايين حساس بود و کاهش An در مقابل افزايش VPD اغلب تحت شرايط تنش شديد

خشکي ديده شد. عکس العمل (gs) به VPD به عنوان يک مکانيسم پسخور نمي تواند شرح داده شود و

کاهش (gs) به علت افزايش سرعت تنفس در VPD بالا نيست. عکس العمل (gs) به VPD در اين آزمايش

شامل يک مکانيسم پيشخور بود. در ميان چهار رقم، Karl 92 کمترين سرعت جذب خالص دي اکسيد کربن،

هدايت روزنه اي و سرعت تنفس را داشت. در حاليکه سه رقم ديگر (Arapahoe، Cheyenne و Scout 66)

بيشترين سرعت جذب خالص دي اکسيد کربن، هدايت روزنه اي و سرعت تنفس را تحت شرايط پتانسيل آب

خاک پايين و کمبود فشار بخار هواي بالا داشتند.

منبع:

-Environmental and Experimental Botany

Volume 51, Issue 2, April 2004, Pages 167-179

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:11 PM
آشنايي با انواع آلودگي هوا و تاثيرات مخرب آن

هوا اقيانوسي است كه در آن نفس مي كشيم. اين اقيانوس پر نعمت، اكسيژني را كه براي زندگي به آن نيازمنديم فراهم مي كند. اجزاي اين اقيانوس، نيتروژن، اكسيژن، بخار آب و ديگر گازها هستند. فعاليت هاي انساني ، ميهمانان ناخوانده ديگري را به اين اقيانوس تحميل مي كند. اين ميهمانان ناخوانده ذرات معلقي هستند كه برخي از آنها مي توانند زندگي انسان را تهديد كنند.
در حال حاضر چند عامل اصلي آلوده كننده هوا و اثرات ناشي از آن شناخته شده است. اين عوامل به ترتيب مه دود، باران هاي اسيدي، تاثيرات گازهاي گلخانه اي و سوراخ هاي موجود در لايه ازن هستند. هركدام از اين عوامل به تنهايي مي توانند زندگي هر انساني را به خطر بيندازند.
يكي از عوامل آلاينده هوا رها شدن ذرات معلق ناشي از سوختن سوخت هاي فسيلي ست. دود موتورهاي ديزلي يكي از بهترين نمونه هاي اين ذرات معلق است. اين ذرات بسيار ريزتر از آنچه كه به نظر مي رسند هستند؛ به گونه اي كه اندازه آنها در حدود 5/2ميكرون است. گاهي اوقات به اين نوع آلودگي، آلودگي كربن سياه هم گفته مي شود. خروجي سوخت سوزانده شده در موتور خودروها، خانه ها و مراكز صنعتي عمده ترين منابع توليد كربن سياه هستند.
تعريف آلودگي هوا :
آلودگي هوا به وجود هر ماده اي در هوا كه ميتواند براي انسان يا محيط او مضر باشد اطلاق مي گردد. آلاينده ها ممكن است طبيعي و يا ساخته دست بشر باشند و ممكن است به اشكال مختلف ذرات جامد يا قطرات مايع يا گاز باشند كه بالغ بر 180 آلاينده مي باشند . به طور كلي مي توان آلودگي هايي را كه در هوا وجود دارد به دو دسته آلودگي هاي بيروني و آلودگي هاي دروني تقسيم كرد.
آلودگي هاي بيروني :
بزرگترين منبع آلاينده بيروني هوا، مه دود است. مه دود ثمره واكنش هاي شيميايي آلاينده هاي مختلف هواست كه اين تركيبات عمدتا خروجي خودروها و مراكز صنعتي هستند. از آنجا كه اين تركيبات غالبا در مراكز شهري يافت مي شوند، مناطق شهري، مركز پيدايش و تجمع مه دود است. اين پديده بيشتر در ماه هاي گرم سال اتفاق مي افتد.
در هر شهري عوامل آلاينده هوا بسته به شرايط جغرافيايي و بافت شهري متفاوت است، با اين حال معمولا آلودگي هوا مي تواند به صورت بالقوه در هر منطقه اي اتفاق بيفتد.
يكي ديگر از آلاينده هاي مهم هوا باران هاي اسيدي هستند. وقتي كه يك آلاينده هوا مثل اسيد سولفوريك در هوا با قطرات آب تركيب مي شود، باران يا برفي كه بر اثر اين بخار آب بر زمين باريده مي شود به اصطلاح اسيدي مي شود. اثرات اين باران در محيط زيست مي تواند بسيار خطرناك باشد. اين باران با صدمه رساندن به برگ گياهان آنها را از بين مي برد، خاك را سمي مي كند و خواص شيميايي رودخانه ها و درياچه ها را تغيير مي دهد. اين صدمات در نهايت باعث از بين رفتن درختان، حيوانات، ماهي ها و حيات وحش مي شود.
عامل مهم و نگران كننده ديگر آلودگي هوا در دسته آلاينده هاي بيروني، اثرات گلخانه اي هستند. اين اثرات هرچند كمتر شناخته شده اند، اما به مراتب خطرناك تر از ديگر عوامل آلاينده هوا هستند. اين اثرات باعث افزايش گاز دي اكسيد كربن مي شوند. پيشتر گياهان زمين مي توانستند ميزان دي اكسيد كربن موجود در هوا را به اكسيژن تبديل كنند، اما با افزايش بسيار زياد دي اكسيد كربن و از طرفي از بين رفتن جنگل هاي زمين به ويژه در آمازون دي اكسيد كربن روز به روز بيشتر مي شود. ملموس ترين اثر افزايش دي اكسيد كربن گرم شدن زمين است. اين پديده در حال حاضر بزرگترين نگراني زيست محيطي جامعه بشري ست كه فكري در مورد آن نشده است و مي توان به جرات گفت روزي تمامي جنبه هاي زندگي او را تحت تاثير قرار خواهد داد.
عامل ديگر در افزايش آلودگي هوا، سوراخ شدن لايه ازن است. اين سوراخ بر اثر خروج گازهاي شيميايي(CFC) مخرب به وجود آمده اند و طبيعتا اين گازها را هيچ كس ديگر به جز انسان توليد نكرده است. لايه ازن وظيفه دارد اشعه هاي خطرناك مادون بنفش نورخورشيد را دفع كند. وجود هر سوراخي به هر اندازه در اين سپر محافظ، باعث رسيدن ميزان زيادي اشعه مادون بنفش به سطح زمين مي شود كه اين اشعه باعث از بين رفتن گياهان و پوشش هاي گياهي و همچنين سرطان پوست در انسان مي شود.
آلودگي هاي دروني :
بسياري از مردم بيشتر اوقات زندگي خود را در حدود 80 تا 90 درصد در محيط هاي سربسته زندگي مي كنند. ما در جاهايي كار مي كنيم، مطالعه مي كنيم، غذا مي خوريم و مي خوابيم كه جريان هوا در آنها محدود و بسته است. به همين خاطر برخي عقيده دارند آلودگي موجود در محيط هاي بسته خطرناك تر از آلودگي بيرون از منازل است و اثرات بيشتري بر سلامت انسان دارد.
منابع آلودگي دروني بسيار زياد هستند. دود سيگار، دستگاه هاي گرم كننده و بخار ناشي از مصالح ساختماني، رنگ و اثاثيه و... برخي از منابع آلاينده محيط هاي بسته هستند. از ديگر آلاينده هاي دروني منازل مي توان به گاز راديو اكتيو رادون اشاره كرد كه به وفور در اكثر زيرزمين هاي منازل پيدا مي شود. ميزان آلودگي دروني، بسيار بيشتر از آلودگي بيروني ست به طوري كه بنا به آمار منتشر شده از سوي موسسه منابع هواي كاليفرنيا، آلودگي دروني 25 تا۶۲ درصد بيشتر از آلودگي بيروني ست و مي تواند صدمات بهداشتي جبران ناپذيري به بار آورد.
منابع انتشار آلاينده هاي هوا:
منابع آلوده كننده هوا به دو قسمت طبيعي و مصنوعي تقسيم بندي مي شود.
1- منابع طبيعي :
- فعاليت هاي آتشفشانها و آتش سوزي جنگل ها
- گرد و غبار طبيعي
- دود و مونواكسيد كربن ناشي از آتش سوزي ها
- گاز رادون ناشي از كاني هاي زمين
- درختان كاج كه تركيبات آلي را از خود متصاعد مي كنند.

2- منابع مصنوعي :
وسايل نقليه موتوري مشكلي اساسي هستند كه دي اكسيد نيتروژن كه مهمترين آلوده كننده هوا است را توليد مي كنند .ساير منابع مصنوعي آلوده كننده هوا عبارتند زغال سنگ سوزها ، صنايع مختلف آلودگيهاي ناشي از سوزاندن بقاياي كشاورزي و ...
آلاينده ها ي هوا :
تركيبات آلوده كننده هوا به دو قسمت گازها و ذرات جامد تقسيم مي شوند :
1- ذرات جامد :
ذرات كوچك و جامد براساس اندازه تقسيم مي شوند و عبارتند از: pm10 و pm2/5 . دسته اول ذراتي كه داراي قطر كمتراز 10 ميكرومتر هستند و دسته دوم ذراتي كه داراي قطر كمتر از 5/2 ميكرومتر هستند . ذرات با قطر كمتر از 5/2 ميكرومتر براي سلامتي زيانبارترند .
2- گازها :
شامل مونواكسيد كربن ، دي اكسيد نيتروژن ، دي اكسيد گوگرد ، هيدروكربن ها ، ازن و ... مي باشند .
آلودگي هوا در منازل :
دي اكسيد كربن يك گاز آلوده كننده هوا نيست ولي همواره به عنوان يك عامل مهم در بررسي كيفيت هواي منازل مورد توجه قرار گرفته است و به عنوان شاخص كيفيت هوا لحاظ مي شود . افراديكه در معرض اين هوا قرار مي گيرند ، دچار خستگي - عدم رضايت و عدم تمركز مي گردند . مواد و مصالح ساختماني مثل رنگ ها بخصوص رنگهاي با تركيبات سربي ، حشره كش ها و اسپري فرمالدئيـــد نيز مي توانند باعث آلودگي هوا در منازل گردد.

اثرات آلودگي بر سلامتي :
آلودگي مي تواند باعث صدمات بلند مدت و كوتاه مدت شود. آلودگي بر افراد زيادي تاثير مي گذارد، اما در اين ميان كودكان و افراد سالخورده صدمات بيشتري را از ناحيه آلودگي هوا متحمل مي شوند. افرادي هم كه داراي بيماري هاي قلبي و ريوي هستند ديگر قربانيان عمده آلودگي هوا هستند.
اثرات كوتاه مدت آلودگي، سوزش چشم ها، بيني و گلو و التهاب اجزاي ريوي نظير برونشيت هستند. سردرد، حالت تهوع و واكنش هاي آلرژيك هم از ديگر اثرات افزايش آلودگي هوا هستند. اين اثرات كوتاه مدت هم مي توانند بسيار خطرناك باشند، به گونه اي كه در فاجعه مه دود لندن در سال 1952 حدود چند هزار نفر فقط در عرض چند روز بر اثر آلودگي جان باختند. اثرات مخرب بلندمدت آلودگي هوا بسيار خطرناك هستند. اين اثرات را مي توان بيماري هاي عروقي، سرطان ريه و حتي صدمه به مغز، كليه و كبد دانست. اين صدمات بلندمدت در حال حاضر يكي از بزرگترين نگراني هاي بهداشتي مسئولان و مردم در سراسر دنياست و هر ساله در جهان افراد بسياري بر اثر آلودگي هوا جان خود را از دست مي دهند، به گونه اي كه فقط در آمريكا سالانه نيم ميليون نفر بر اثر آلودگي هوا جان مي بازند.
آلودگي هوا، هرچه كه باشد چه بيروني و چه دروني مي تواند ضايعات اسفناكي به همراه داشته باشد، به همين خاطر كاهش يا جلوگيري از به وجود آمدن آنها طي چندسال گذشته مورد توجه بسياري از كشورها قرار گرفته است . آژانس حفاظت از محيط زيست (EPA) در آمريكا كيفيت هوا را كنترل مي كند و وضعيت آن را گزارش مي دهد. به علت تلاش هاي اين آژانس، وضعيت هواي آمريكا در 20 سال گذشته بسيار بهبود يافته است. آژانس حفاظت از محيط زيست با همكاري هيئت هاي كنترل وضعيت هوا، ميزان آلودگي هوا را در بسياري از شهرهاي بزرگ و مناطق روستايي اندازه گيري مي كنند.

حفاظت با آلودگي هوا:
در روزهايي كه اخبار و راديو تلويزيون و روزنامه ها هوا را در شرايط بحراني اعلام مي كنند اين خبر به شما كمك مي كند كه خود را از آلودگي هوا محافظت كنيد . AQI ( يا شاخص كيفيت هوا ) يك شاخص براي گزارش كيفيت هواي روزانه مي باشد . AQI با اندازه گيري آلاينده هايي چون ازن ، منواكسيد كربن ، دي اكسيد گوگرد ودي اكسيد نيتروژن و گردوغبار ( ذرات معلق 10-Pm ) محاسبه مي شود .

وضعيت شاخص استاندارد آلودگي(PS.I) :
پاك 50-0
سالم 100-50
ناسالم 200-100
بسيار ناسالم 300-200
خطرناك 300و بیشتر

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:11 PM
دستگاه آبیاری كه قابلیت كنترل توسط تلفنهمراه، تایمر و سنسور رطوبتی الكترونیكی بدون نیاز به اپراتور را دارد، ساخته شد. به گزارش روز دوشنبه ایرنا و به نقل از روابط عمومی واحد علوم و تحقیقات، این دستگاه آبیاری كنترل با تلفن همراه، تایمر الكترونیكی و سنسور رطوبتی الكترونیكی كه قابلیت باز و بسته كردن شیر برقی را با قابلیت آبیاری موجی دارد، با همت یك دانشجوی كارشناسی ارشد واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی ساخته شده است.
"برهان محمدی نوكنده" دانشجوی كارشناسی ارشد مهندسی آب واحد علوم و تحقیقات و مجری این طرح گفت این دستگاه دارای قابلیت كنترل از سراسر كشور و تمام نقاطی است كه تحت پوشش شبكه مخابراتی كشور باشند.
وی با اشاره به اینكه این دستگاه دارای سه حالت مختلف آبیاری است افزود، آبیاری با تلفن همراه و تایمر الكترونیكی حالت ابتدایی این دستگاه است كه با توجه به محاسبات انجام شده از روی فرمول (پنمن- مانتیس) یا هر فرمول دیگری برای برآورد نیاز آبی گیاه در فصل رشد درنظر گرفته شده است.
برهان محمدی به حالت دوم این دستگاه یعنی آبیاری موجی اشاره كرد و گفت، در علم مهندسی خصوصا در بخش آبیاری سطحی به وسیله فارو، جلوگیری از رواناب و هدر رفت آب از انتهای مزرعه (فارو) مسئله مهمی است و یكی از این روشها آبیاری موجی است كه به علت عدم وجود امكانات معمولا بكار برده نمیشود.
وی خاطرنشان كرد، به محض آنكه آب به انتهای فارو رسید جریان قطع شده و به آب فرصت نفوذ داده میشود و بعد از مدت زمان مشخص، مثلا ‪ ۱۰‬دقیقه جریان برقرار شده و این سیكل ادامه مییابد.
این دانشجوی واحد علوم و تحقیقات گفت، حالت سوم، سنسور رطوبتی، در واقع متمایزكننده این دستگاه از نمونههای داخلی مشابه است كه با بررسیهای انجام شده از سازمان ثبت اختراعات و مالكیتهای صنعتی نمونههای مشابه این دستگاه تا حدودی در كشور موجود است، ولی هیچ یك دارای سنسور رطوبتی هوشمند نبودند و آبیاری با این روش هر نوع نیاز به زارع و اپراتور آبیاری و برآورد نیاز آبی گیاه را از سیستم آبیاری حذف میكند.
وی اظهار داشت، در این روش از اهممتر برای اندازهگیری رطوبت خاك استفاده شده است، كه به محض آنكه رطوبت خاك به حد اشباع رسید شیر آب بسته شده و به مرور زمان كه رطوبت خاك كاهش یافت و به حد مجاز از قبل تعیین شده رسید با كاهش عقربه اهممتر شیر آب باز شده و آبیاری تا حد اشباع انجام میشود.
بنا بر این گزارش، مشابه این دستگاه تاكنون ساخت نشده است و در كل ضریب اطمینان دستگاه حدود ‪ ۸۰‬درصد برآورد شده كه به علت عدم وجود امكانات كافی ‪ ۲۰‬درصد خطا برای آن در حالت آبیاری با تلفن همراه در نظر گرفته شده است. ولی در حالتهای آبیاری موجی و آبیاری با سنسور رطوبتی الكترونیكی ضریب اطمینان آن به ‪ ۹۰‬درصد خواهد رسید.


لودگي عوامل کشاورزي:

این عوامل شامل استفاده از کودها و سموم شیمیایی ، استفاده از آب های آلوده و فاضلاب ها برای کشاورزی ، عدم مدیریت صحیح در امر آبیاری می باشند .
کودهای شیمیایی خواص خاک را تغییر می دهند یعنی نفوذپذیری خاک را نسبت به هوا و آب کم می کنند و اصطلاحاً خاک ها را سخت می کنند . راه درمان این است که همراه کودهای شیمیایی کودهای آلی هم استفاده کنیم .
عدم مدیریت صحیح آبیاری هم بدین شکل در آلودگی خاک نقش دارد که در بعضی انواع آبیاری ها پشته ای یا حوضچه ای برای تجمع آب به منظور آبیاری فراهم می کنند که منجر می شود به :
1) شستن مواد غذایی از خاک و حمل آنها به اعماق خاک جایی که دیگر نمی توانند در دسترس گیاهان قرار گیرد . لذا نیاز به کود را دوباره فراهم می کند .
2) آب در این روش زیاد تبخیر می شود و پرت آب داریم .
3) در اثر تبخیر آب مواد محلول آب روی خاک باقی می مانند و آنها را سخت می کنند .
سموم شیمیایی نیز در خاک آلودگی ایجاد می کنند . تعدادی از آفات بویژه حشرات در مقابل سموم مصرفی مقاوم می شوند که ناچار هستیم یا تعداد سمپاشی را افزایش دهیم یا غلظت سموم را بالا ببریم . این سموم به راحتی تجزیه نمی شوند و برای سالیان دراز در خاک باقی می مانند . سرنوشت سموم در خاک ممکن است به صور زیر باشد :
1) بدون تغییرات شیمیایی متصاعد می شوند .
2) جذب ذرات سطحی خاک می شوند .
3) از طریق دواناب یا آبشویی از خاک خارج می شوند .
4) دستخوش واکنش های تجزیه نوری ، شیمیایی و بیوشیمیایی می شود .

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:12 PM
آبیاری
آبیاری از نظر علمی تعابیر مختلفی دارد اما به معنای واقعی کلمه، پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول است. هر چند فقط ۱۵ درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار میگیرند اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل میشود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.
منابع آب آبیاری
• بارشهای آسمانی شامل برف و باران.
• آبهای سطحی شامل رودخانهها - سدها - مخازن آب - دریا - برکههای آب شیرین - یخچالها و …
• آبهای زیرزمینی شامل چاه - قنات - چشمه
منافع آبیاری
• افزایش کمی و کیفی محصول
• سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول
• درآمد حاصل از فروش آب برای دولت
• افزایش فرصت شغلی
زیانهای آبیاری سنتی
• فرسایش
• شور و قلیایی شدن خاک
• غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی
• تخریب زمینهای کشاورزی
• اتلاف سود و اتلاف بیهوده آبی که با قیمت گزاف تأمین گردیده و برای نگهداری و توزیع آن سرمایه گذاری زیادی صورت گرفتهاست.
انواع روشهای آبیاری
آبیاری سطحی آب از نهر آبیاری یا لوله دریچهدار در سطح خاک جریان یافته و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار میگیرد. آبیاری سطحی به سه روش آبیاری کرتی - آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام میشود.
آبیاری تحت فشار بطور کلی سیستمهای آبیاری تحت فشار به روشهایی گفته میشود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع میکنند. آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام میشود. روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطرهای و خطی انجام میگیرد. که این دو روش به مقدار زیادی صرفه جویی در مصرف آب خواهد داشت.
آبیاری زیرزمینی در این روش، آبیاری، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ایستایی را کنترل نمود. از مهمترین مشخصههای این روش مرطوب نشدن سطح خاک است بطوریکه معمولاً برای تأمین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده میشود که رطوبت بتواند با استفاده از خاصیت موئینگی به محیط ریشه برسد.
معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری
در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا میکند. اساسیترین عوامل موثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند: بافت خاک - آماده کردن زمین - اندازه مزارع - شوری خاک - زهکشی - آب قابل دسترس - کیفیت آب - گیاهان الگوی کشت - انرژی قابل دسترس - تناوب زراعی و عملیات زراعی - کیفیت و میزان محصولات - وضعیت آب و هوایی - هزینه آب - مسائل فرهنگی و اجتماعی.
هدف آبیاری
• تامین آب کافی برای ادامه زندگی گیاه.
• حفاظت و بیمه گیاهان در مقابل تنشهای ناشی از کم آبی یا بی آبیهای کوتاه مدت.
• خنک کردن خاک و اتمسفر یا هوای اطراف گیاه.
• شستن املاح مضر در خاک.
• نرم کردن ناحیه قابل شخم خاک.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:15 PM
روش هاي كشت گندم به وسعت و شيب زمين، مقدار آب موجود و مديريت زارعي بستگي دارد.

به طور كلي روش هاي كشت عبارتست از:

1- روش كرتي:

روشي است سنتي و در زمين هايي اعمال مي شود كه داراي سطح كم، شيب نامناسب و يا آب كم براي آبياري هستند. در اين روش معمولاً پس از انجام گاوآهن و ديسك، بذر را پاشيده و با ديسك زير خاك برده و مرزهايي با مرزبند ايجاد مي كنند. در اين روش استفاده از ماشين آلات براي انجام امور داشت مانند سمپاشي عليه علف هاي هرز غيرممكن و برداشت با كمباين به دليل مرزهاي زياد مشكل است. همچنين از سطح مفيد مزرعه به خوبي استفاده نشده و ضايعات زمين زياد است.

2- روش خطي يا فارويي:

اين روش براي زراعت گندم آبي انجام مي شود و به اين ترتيب است كه پس از انجام گاوآهن، ديسك و تسطيح، با استفاده از دستگاه كودپاش (سانتريفوژ) بذر را در سطح مزرعه پاشيده و سپس با دستگاه فاروئر جوي و پشته ايجاد مي شود. در مواردي پيش از انجام جوي و پشته به وسيله ديسك بذر را زير خاك مي كنند كه آزمايش ها نشان داده، اين عمل چندان موثر و مورد نياز نيست.

در اين روش پشته ها، كم عرض (25 – 10 سانتيمتر) و كم عمق (15 – 10 سانتيمتر) هستند و در مواردي هنگام آبياري، حالت غرقابي ايجاد مي شود. بذرپاشي به روش سانتريفوژ باعث مي شود بذرها به طور تصادفي و كنترل نشده پخش و در خاك مستقر شوند، بنا بر اين تعدادي بوته نيز در كف جويچه ها سبز مي شوند كه جايگاه مناسبي براي استقرار گياه نبوده و ممكن است بوته هاي اين ناحيه مقداري از مواد غذايي و رطوبت موجود را مصرف كنند. ولي قدرت رقابت با بوته هاي روي پشته را ندارند و محصولي نيز توليد نمي كنند و در صورت توليد از كيفيت كمي برخوردارند.

نوع ديگري از كشت رديفي گندم در ايران وجود دارد كه در آن از ماشين هاي بذركار استفاده مي شود. عرض پشته ها در اين نوع بذركارها تقريباً ثابت (حدود 30 سانتيمتر) بوده و دستگاه قادر است سه رديف بذر بر روي هر پشته بكارد. فاصله بين رديف كاشت (فاصله وسط يك جويچه تا وسط جويچه مجاور) حدود 55 سانتيمتر است. برخي بذركارها همزمان دو عمل احداث پشته و كاشت بذر بر روي پشته را انجام مي دهند كه نوعي مزيت براي اين دستگاه ها محسوب مي شود.

3- روش نواري:

اين روش در زمين هايي كه شيب مناسب داشته و انجام عمل تسطيح در آن ها ميسر باشد قابل اجراست. در اين روش با توجه به شيب مناسب نيازي به ايجاد جويچه نيست. كاشت با ماشين هاي بذركار صورت گرفته زمين در قطعات بزرگ قابل آبياري است. از دستگاه كمباينت مي توان در اين روش كشت استفاده كرد. اين دستگاه همزمان در اراضي شخم خورده عمليات ديسك، تسطيح و كشت را انجام مي دهد. اگر در اراضي با شيب نامناسب روش نواري اجرا شودف ناچار مرزهاي متعددي بايد ايجاد كرد كه در نهايت همان روش كرتي خواهد بود.

4- روش كشت بذر بر روي پشته هاي بلند:

مدرن ترين روشي است كه در كشورهاي پيشرفته اجرا مي شود. به طور خلاصه، در اين روش دو الي سه رديف بذر بر روي پشته هاي بلند و عريض كاشته مي شود. در اين سيستم عرض پشته 70 – 45 سانتيمتر، فاصله رديف كاشت بر روي پشته 20 – 15 سانتيمتر، عرض جويچه ها (فارو) 30 – 25 سانتيمتر و ارتفاع پشته (عمق فارو) 20 – 12 سانتيمتر است. هدايت آب در زمين از طريق جويچه ها انجام مي شود، به طوري كه رطوبت ه صورت نشتي به محل استقرار بذرها نفوذ مي كند و حالت غرقابي ايجاد نمي شود. روش كاشت گندم با اين روش به شرح زير است:

پس از عمليات شخم عميق، ديسك، تسطيح و قبل از بذركاري جوي و پشته ها را متناسب با اين روش با يك دستگاه خطزن احداث و زمين را آبياري بسيار سنگين مي كنند. پس از سبز شدن نسل ااول علف هاي هرز (كه حدود 80 درصد كل علف هاي هرز است) و در رطوبت كمي بيشتر از گاورو شدن، دستگاه را وارد زمين مي كنند. اين دستگاه به گوته اي طراحي شده است كه بيلچه هاي كوليتواتور كه قبل از لوله هاي سقوط بذر قرار دارند روي پشته ها قرار گرفته، با تخريب پشته ها علف هاي هرز را از بين مي برند، سپس بذرها به صورت رديفي (معمولاً سه رديف روي پشته) در عمق 12 – 8 سانتيمتر كاشته مي شوند و بيلچه هاي احداث فارو كه در پشت لوله هاي سقوط بذر قرار دارند، دوباره فاروها و پشته ها را در جاي قبلي بازسازي
مي كنند. بنابراين با عبور بذركار همزمان، پشته ها تخريب مي شوند، علف هاي هرز از بين
مي روند، بذرها به صورت رديفي كاشته شده و دوباره پشته ها و جويچه ها احداث مي شوند.

پس از كاشت بذر، زمين به صورت رديفي كاشته شده و دوباره پشته ها و جويچه ها احداث
مي شوند. پس از كاشت بذر، زمين به مدت حدود 40 روز آبياري نمي شود (به دليل اين كه بذر گياه زراعي عمق كاشته شده است و رطوبت كافي براي جوانه زدن آن وجود دارد) در اين مدت گياهچه ها رشد كرده و در حالي كه قسمت اعظم بذرهاي علف هاي هرز قبل از كشات بذر جوانه مي زنند و با بيلچه هاي كوليتواتور بذركار از بين مي روند، باقيمانده بذر علف هاي هرز در عمق كم قرار گرفته و رطوبت كافي براي سبز شدن آن ها وجود ندارد.

از مزاياي روش كشت بذر بر روي پشته هاي بلند مي توان به موارد زير اشاره كرد:

- سهولت آبياري قبل از كاشت كه كنترل مكانيكي علف هاي هرز را فراهم مي كند.

- افزايش ميزان سبز شدن بذر و يكنواختي مزرعه

- امكان استفاده از همان پشته ها در كشت هاي بعدي

- استفاده كمتر از بذر (بعضي از كشاورزان با مصرف فقط 75 – 50 كيلوگرم بذر در هكتار به تراكم مورد نظر مي رسند)

- كاهش ميزان مصرف علف كش ها

- كاهش سله بندي و خفگي بذر

- كاهش ورس (خوابيدگي) به دليل عدم شرايط غرقابي

- امكان مصرف كود به صورت نواري و افزايش بازدهي مصرف كود

- كاهش فرسايش در مناطق پرباران به دليل هدايت آب توسط فاروها

- افزايش توليد

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:16 PM
تاثير آبياري بر رشد گياهان:

تاثير آبياري بر رشد گياهان : كم آبي در گياهان به صورت علايمي مانند توقف رشد , كوچكتر شدن برگ , كوتاه شدن فاصله ميان گره ها , بد شكل شدن برگ ها , سوختگي حاشيه برگ ها و ريزش برگ در گياهان حساس به ريزش برگ مشاهده مي شود . علايم كمبود آب در گل داوودي شامل تيره شدن برگ ها و در بگونيا به صورت خاكستري شدن برگ ها ديده مي شود.


پر آبي به صورت علايمي مانند افزايش ارتفاع گياه , آبدار شدن ساقه و نرم و شكننده شدن و گاهي پژمردگي و مرگ گياه (در معرض نور ) , كاهش اكسيژن و صدمه به ريشه و عدم جذب آب و مواد غذايي و در نهايت پژمردگي و توقف رشد نمايان مي شود . پر آبي به معني مصرف بيش از حد آب در هر دور آبياري نيست بلكه نشان دهنده تكرار دفعات استفاده از آب است . در زمستان گياهان در مدت طولاني در معرض آب و هواي ابري هستند و معمولا يك يا دو روز در معرض هواي آفتابي قرار مي گيرند . گياهاني كه به نور كم عادت كرده اند نمي توانند به سرعت به شدت نور زياد پاسخ دهند در نتيجه مقدار آب كمي كه از طريق ريشه ها جذب مي شود نمي تواند مقدار آب از دست رفته از طريق تعرق را جبران نمايد و پژمردگي اتفاق مي افتد در اين حالت ممكن است تصور شود كه گياه به آبياري نياز دارد ولي آبياري مشكل را حادتر مي كند . كندن خاك نشان مي دهد كه خاك مرطوب اما سرد است . پس سرما عامل اصلي است و ريشه ها نمي توانند آب جذب كنند .


زمان آبياري : مديريت آبياري عامل اصلي در موفقيت كشت است . نياز هاي رطوبتي گياه با مرحله رشد فرق مي كند و داننهال نسبت به گياه بالغ به آب كمتري نياز دارد . فصل سال بر ميزان آب مورد نياز موثر است . ميزان نياز آبي در تابستان بيشتر از زمستان است . نوع بستر رشد به كار رفته , سيستم حرارتي , نوع گلدان و نوع محصول نيز بر ميزان نياز آبي موثر است . بهترين روش براي راهنمايي كشاورز براي آبياري استفاده از تجربيات سال هاي گذشته است كه چه مقدار آب مصرف شده و واكنش گياه به آن چگونه بوده است . ساده ترين روش استفاده از تانسيومتر است .


بايد در زمان مناسب زمين يا گلدان را به خوبي آبياري كرد . آبياري ناقص (مثلا اگر نصف آب مورد نياز داده شود) باعث مي شود فقط نيمه بالايي سطح خاك خيس شده و نيمه ديگر آن خشگ باقي بماند و گياه زود تر از موعد مقرر نياز آبياري مجدد پيدا مي كند . و تكرار اين عمل باعث صدمه به ريشه واز بين رفتن آن مي شود . مقدار آب خارجي از گلدان بايد حدود 15 – 10 درصد آب داده شده به گلدان باشد تا باعث شستشوي املاح از خاك و جلوگيري از تجمع آن شود .


به طور كلي هر متر مربع بستر كشت به عمق 1 سانتي متر به 1/1 ليتر آب و هر متر مربع كاشت با 18 سانتي متر عمق به 20 ليتر آب نياز دارد .


PH آب آبياري : بهترينPH بين 5/5 تا 7 متغير است . خاك اره نرم و ظروف تورب يا پيت باعث كاهش PH آب و اسيدي شدن آن مي شود .


سيستم هاي آبياري : در گلخانه ها روش هاي مختلفي جهت آبياري گياهان مورد استفاده قرار مي گيرد كه مهمترين آن ها به اختصار شرح داده مي شود .


آبياري دستي :آبياري دستي ابتدايي ترين و متداول ترين روش است . از معايب آن مي توان به زياد شدن هزينه كارگري . اتلاف وقت , شسته شدن خاك و پاشيدن گل روي شاخساره گياهان اشاره نمود . در اين روش بايد تمام گلخانه را لوله كشي كرد و شير هاي آب در دو طرف سطح زمين انجام شود چون فشار آب موجب شسته شدن سطح خاك و فشردگي آن مي شود . با استفاده از سر شيلنگ فشار آب كاهش مي يابد .


آبياري قطره اي : در اين روش آبياري از لوله پلاستيكي و پلي وينيل كلريد استفاده مي شود (لوله نوع دوم نيازي به قيم نداشته و لنگر نمي اندازد) . بسته به دما , نوع خاك و گياه حدود يك ليتر آب در متر مربع لازم است . از مزاياي اين روش مي توان به شسته شدن نمك خاك , صرفه جويي در آب از طريق پخش مستقيم آب در اطراف ريشه و تسهيل كوددهي اشاره كرد .


آبياري مه افشاني يا ميست :در اين روش پخش آب به صورت قطرات ريز در محيط كشت برخي از گياهان زينتي و قلمه ها صورت مي گيرد . پخش متناوب آب باعث كاهش دما و افزايش رطوبت در اطراف قلمه ها و در نهايت پايين آمدن تبخير و تعرق مي شود .


آبياري زير زميني : در اين روش با خاصيت كاپيلاريته آب بيشتري در دسترس گياهان قرار مي گيرد . در روش كشت مستقيم گياه , در قسمت تحتاني يك لوله سفال به شكل 8 قرار داده مي شود . كف بستر مقداري سنگريزه ريخته و به آن خاك اضافه مي كنند و سپس گياهان را داخل آن مي كارند . در بهار و تابستان و اوايل پاييز با غرقاب كردن بستر آبياري انجام مي گيرد و مازاد آب خارج مي شود . روش هاي ديگر آبياري بستر كشت گياهان گلخانه ي از روش هاي ذيل نيز استفاده مي شود : آبياري باراني , آبياري ثقلي(ميكرودريپ), آبياري نوراني, مه پاشي ديناميكي.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:16 PM
مدیریت آبیاری :
نحوه گرفتگی فیزیکی:
منابع آبی داری ذرات ماسه به بزرگی دهانه ورودی و خروجی قطره چکانها از مهمترین عواملی هستند که باعث گرفتگی قطره چکانها از نوع فیزیکی می شوند. بنابراین انتخاب نوع قطره چکان نیز در پیشگیری از گرفتگی فیزیکی نقش موثری دارد. معمولا منابع آبی زیرزمینی می تواند حاوی ذرات شن و ماسه مضر باشد. حتی اگر غلظت ذرات موجود در آب آبیاری به میزان 500 ppm برسد در صورتی که از سیستم فیلتراسیون مناسب استفاده شود مشکلی پیش نخواهد آمد. نحوه گرفتگی بیولوژیکی:
معمولا سلولهای باکتریایی و همچنین جلبکها آنقدر کوچک هستند که براحتی از فیلتر های آبیاری عبور می کنند و موجب مسدود شدن قطره چکانها در سیستمهای قطره ای می گردند. معمولا سیستمهای آبیاری قطره ای نیز محیط مناسبی جهت رشد اینگونه موجودات هستند. بعلاوه اگر آب آبیاری از منابع آبهای سطحی تامین شود می تواند حاوی خزه، حلزون و قطعات گیاهی باشد که باید از ورودشان به سیستم جلوگیری شود. جهت جلوگیری از ورود ذرات بسیار درشت به سیستم می بایست از محفظه های توری مناسب در لوله مکش پمپ استفاده نمود. در مواردی که در بالا به آن اشاره شد وجود یک فیلتر شن مناسب قبل از فیلتر دیسکی اجتناب ناپذیر می باشد.
فیلتر های مناسب جهت مقابله با رسوبات فیزیکی وبیولوژیکی:
1- هیدروسیکلون: از فیلتر های اولیه مجموعه سیستم کنترل می باشد و صرفا ذرات شن بزرگتر از 1 میلیمتر را می تواند جدا سازد. معمولا جهت استفاده از منابع آبهای سطحی با کیفیت نامطمئن، هیدروسیکلون نقش مهمی جهت تصفیه ذرات درشت ایفا می کند. در کل یک هیدروسیکلون می تواند تا 90
درصد ذرات شن و ماسه با دانه بندی متوسط را تصفیه کند.
معمولا بسته به غلظت مواد معلق در آب آبیاری محفظه زیرین آن می بایست بین هر 3 الی 10 روز یکبار باز بینی شود.
2- فیلتر شنی: فیلتر شن که پس از هیدروسیکلون قرار می گیرد عامل بسیار موثری در تصفیه عوامل آلی و جلبکها می باشد در حالی که می تواند درصد مناسبی از ذرات معلق بزرگتر از 0.5 میلیمتر را نیز در خود نگاه دارد(بسته به اندازه دانه بندی درون فیلتر). میزان جریان عبوری مجاز در فیلتر های شنی نباید از حدود 1000 لیتر در دقیقه در هر متر مربع مساحت مقطع، تجاوز نماید. در صورت بروز افت فشار معادل
حدود 0.8 اتمسفر بین ورودی و خروجی فیلتر می بایست فیلتر ها شستشو شوند بدین معنی که جریان آب در محفظه ها عکس شده تا ذرات تصفیه شده مابین دانه های فیلتر از آن خارج شوند.
باید دقت شود در هنگام شستشو از آب تصفیه شده استفاده گردد. در جدول زیر جدول انواع فیلتر های شنی ارائه شده است
شماره فیلتر شنیجنس دانه های محفظهاندازه متوسط دانه هامش
8ذرات گرانیت خرد شده1.5 mm100-140
11ذرات گرانیت خرد شده0.78 mm140-200
16ذرات سیلیس خرد شده0.66 mm140-200
20ذرات سیلیس خرد شده0.46 mm200-230
30ذرات سیلیس خرد شده0.34 mm230-400

3-فیلتر دیسکی یا توری: فیلتر های دیسکی معمولا جهت جلوگیری از عبور ذرات در شت تر از 100 میکرونی یا به عیارتی ذرات بین 300 الی 100 میکرونی (0.3 -0.1 م م) بکارمی روند و در میان ذرات گرفتار شده در این نوع فیلتر ها می توان انواع شن و ماسه های ریز دانه، ذرات جلبک و مواد
ارگانیک عبور کرده از فیلتر های قبلی را نیز مشاهده نمود.
بنابر این در یک ایستگاه مرکزی در سیستمهای آبیاری قطره ای، این نوع فیلتر آخرین فیلتر می باشد و از اهمیت ویژه ای مخصوصا در سیستمهایی که در آن قطره چکانها و یا نوارهای آبیاری قطره ای از حساسیت ویژه ای برخودار هستند، برخوردار می باشد. در کل فیلتر های دیسکی یا توری با مش مناسب یکی از حساس ترین عضوهای سیستم کنترل مرکزی می باشند. در این نوع سیستم ها پیشنهاد می شود تا در صورت بروز افت فشار به میزان 0.7 اتمسفر بین دو سر ورودی و خروجی فیلتر، فیلتر شستشو(backwash) شود. شستشو در صورت پکیج بودن سیستم مراحل سهلی داشته و تنها با باز و بسته کردن دو شیر جهت هر فیلتر
به صورت متوالی امکان پذیر می باشد. در غیر این صورت معمولا با باز شدن محفظه آن اقدام به تمیز نمودن دیسکها می شود. اخیرا فیلتر های دیسکی از نوع تلفیق دیسک های شبکه ای با نام فیلتر های دیسکی 3 بعدی این امکان را به مصرف کننده می دهد تا با افزایش سطح جانبی فیلتراسیون به میزان 10 برابر فیلترهای دیسکی پیشین و افزایش راندمان و کاهش افت فشار، دفعات شستشو در یک دوره کاری کاهش داده شود.
بعلاوه شستشوی دیسکهای شبکه ای در این نوع سیستمها بسیار ساده تر از دیسکهای پیشین می باشد.
نکته مهمی که در طراحی سیستمهای فیلتراسیون می بایست به آن توجه نمود کارایی فیلتر های مختلف و کاربرد متفاوت آنها می باشد. به عنوان مثال هیچگاه نمی توان بدلیل ریز مش بودن فیلتر های دیسکی از نصب هیدروسیکلون و فیلتر شن صرفنظرنمود مگر در مواردی خاص و پس از تحقیق و آزمونهای مختلف
به حذف برخی از فیلتر ها از چرخه فیلتراسیون اقدام نمود.

نحوه گرفتگی شیمیایی:
بیش از 90 درصد گرفتگی های شیمیایی در سیستمهای آبیاری معمولا از دو عامل 'کربنات کلسیم'(CaCO3) و 'آهن' نشات می گیرد. کربنات کلسیم به دو صورت زیر قابل رسوب گذاری می باشد: 1- تبخیر آب و باقی گذاردن نمکهای موجود در آب که بیشتر در دهانه قطره چکانها صورت می گیرد. 2- افزایش دما و
یا pH که باعث کاهش حلالیت کربنات کلسیم در آب شده و با واکنش با سایر فلزات موجود در آب از جمله Ca با عث رسوب کربناتها در لوله و قطره چکانها می شود. عناصرآهن موجود در آب آبیاری با اکسیداسیون بیولوژیکی مواجه شده و رسوبات اکسید آهن با رسوب در آب موجب گرفتگی دریپر ها می شود.
تزریق مواد شیمیایی به درون سیستم آبیاری:
موارد ذکر شده در زیر تنها در صورتی که آب آبیاری آنالیز شده در سطح مرزی و خطر قرار دارند پیشنهاد می گردد.
1- جلوگیری از رسوب کربنات کلسیم: تزریق دایم اسید سولفوریک، هیدروکلریک و یا فسفریک جهت نگاه داشتن pH آب آبیاری نزدیک به 7 و در مواردی که به صورت موضعی هر یک ماه یکبار تزریق صورت می گردد پایین آوردن pH تا حد 3 و در مواردی که تزریق اسید به منظور بر طرف کردن رسوب تثبیت شده
بکار می رود، pH میبایست تا حد 2 پایین آورده شود. در مواردی که pH به میزان 3 یا پایین تر می رسد جهت جلوگیری از آسیب دیدن ریشه ها مدت تزریق می بایست نهایتا 15-20 دقیقه باشد. در این مورد قبل از تزریق اسید حتما با کارشناسان مشورت کنید. . با تزریق اسید حلالیت کربنات کلسیم بالا رفته و امکان رسوب گذاری کربنات کلسیم پایین می آید. قبل از تزریق خورندگی اتصالات آهنی وآلمینیومی توسط اسید می بایست مد نظر قرار گیرد. معمولا اتصالات پلی اتیلن و پی وی سی نسبت به اسید مقاوم هستند.
2-جلوگیری از رسوب آهن: جهت جلوگیری از رسوب آهن می توان قبل از ورود آب به پمپ آن را به استخر هدایت نموده و عملیات هوادهی صورت گیرد و بدین ترتیب آهن اکسیده شده در کف استخر رسوب نماید. اقدام شیمیایی در این مورد تزریق کلرین به سیستم آبیاری می باشد که در این مورد مسائل زیست محیطی، تثبیت کلرین در خاک و حساسیت گیاهان می بایست در نظر گرفته شود. در مورد میزان و نحوه تزریق کلرین جهت
جلوگیری از رسوبات آهن با کارشناسان مشورت شود.
3-شستشوی گرفتگیهای بیولوژیکی و ارگانیک: جهت جلوگیری از گرفتگی بیولوژیکی در سیستمهای آبیاری تزریق کلرین به صورت دایم به میزان 1 الی 2 ppm پیشنهاد میشود. مدت تزریق می بایست برابر با 10 الی 20 دقیقه جهت دور ترین دریپر درسیستم باشد. اگر گرفتگی شروع شده و در مرحله میانی قرار
دارد غلظت 5 ppm پیشنهاد شده و در صورتی که گرفتگی درمرحله بحرانی قرار گرفته باشد با غلظت 20 الی 30 ppm می توان سیستم را شستشو داد. در کل جهت کنترل رشد بیولوژیکی مواد ارگانیک تزریق دوره ای به روزانه ترجیح داده می شود.
با توجه به اینکه سفید کننده های موجود در بازار که به مصارف خانگی میرسد همه جا در دسترس می باشد می توان از این محلول به جای کلرین استفاده نمود به شرطی که به این نکته که سفید کنننده ها دارای کلرین 5 درصد هستند توجه شود. به عنوان مثال در صورت نیاز به 0.5 لیتر کلرین می بایست 10 لیتر سفید کننده تهیه نمود و در صورت نیاز به تزریق 1 ppmکلرین می بایست سفیدکننده را به غلظت 20 ppm تزریق نمود.
جهت تست و کنترل شستشوی کامل سیستم، غلظت کلرین در هنگام خروج از دریپر ها می بایست مساوی با غلظت کلرین تزریقی باشد. در کل در مورد تزریق کلرین به سیستم آبیاری می بایست نهایت دقت صورت پذیرد تا اثرات سوء آن بر محیط زیست، تثبیت در خاک و حساسیت گیاه کنترل شود.
تزریق کودهای محلول در آب در سیستمهای آبیاری:
مکانیزم سیستمهای آبیاری قطره ای به صورتی است که با راندمان بالای 85 در صد آب مورد نیاز تبخیر و تعرق گیاه را به محیط رشد ریشه ها می رساند همین امر و همچنین ارزش بالای کودهای مورد نیاز گیاه موجب گشته تا از سالها پیش متخصصین تغزیه گیاه به فکر رساندن عناصر غذایی مورد نیازگیاه به همین شیوه با راندمان بالا باشند(Fertigation). راههایی که تا کنون جهت تزریق کود در سیستمهای آبیاری بکار
گرفته شده متنوع می باشد. یکی از بصرفه ترین و موثر ترین این شیوه ها استفاده از ونتوری تزریق کود(Mazzei Injector)می باشد که با راندمن بسیار بالا و با غلظت کاملا یکنواخت محلول کود را به درون سیستم هدایت می کند.
مسئله مهمی که در این پروسه بسیار مهم جلوه می کند درصد حلالیت کود، درجه اشباع و pH آن می باشد. متاسفانه بکارگیری کودهایی با کیفیت بسیار نازل باعث بروز خساراتی جبران ناپذیر به سیستم آبیاری می شوند. در این زمینه و قبل از تهیه کود جهت تزریق بدرون سیستم آبیاری می بایست با کارشناسان مربوطه مشورت شود. اخیرا کودهای UNEC علاوه بر تامین نیاز غذایی گیاهان، با پایین آوردن pH آب آبیاری در
حد 4-3 باعث عدم رسوب گذاری املاح محلول در آب گشته و علاوه بر آن بتدریج با عث شستشوی رسوبات پیشین نیز می گردند. این نوع کودها در حال حاضر بسیار مطرح بوده و هر سال استفاده کنندگان از سیستمهای آبیاری مخصوصا سیستمهای قطره ای را به خود جلب می کند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:17 PM
• دلایل گرفتگی قطره چکانها

گرفتگی و علایم آنها در سیستمهای آبیاری قطره ای علل مختلفی دارد :

1- گرفتگی فیزیکی (رسوبات معلق غیر محلول)

2- گرفتگی بیولوژیکی و مواد آلی (باکتری ها وجلبک)

3- گرفتگی شیمیایی (مواد محلول در آب)

گرفتگی در سیستم آبیاری می تواند همزمان هر سه نوع موارد بالا را شامل شود. ولی در کل دلیل گرفتگی در سیستم آبیاری بستگی به نوع منبع تامین آب در آن سیستم دارد. منابع آب در سیستمهای آبیاری دو گروه هستند :

- منابع زیر زمینی نظیر چاههای آب عمیق و نیمه عمیق

- منابع آب سطحی مانند رودخانه ها ، کانالهای رو باز و شبکه های آبیاری

• آنالیز آب آبیاری

با آزمایش آب آبیاری و آنالیز آن که معمولا در آزمایشگاه های آب و خاک سراسر کشور صورت می پذیرد می توان تصمیم لازم در مورد چگونگی مدیریت سیستم فیلتراسیون و شستشوی شیمیایی لوله های آبیاری به صورتی که باعث رسوب برداری از لوله ها و قطره چکانها می گردد را عملی نمود. بنابر این در اولین قدم می بایست نتیجه آب آبیاری بهمراه آنالیز آن را در دست داشت.

در جدول زیر پارامتر های لازم جهت کنترل آب آبیاری از هر گونه ذرات مضر مشخص شده است. البته باید در نظر داشت که در صورتی که آب آبیاری از عمق بیش از 30 متری تامین می شود، پارامتر 'جمعیت باکتریایی' کم اهمیت و زمانی که آب از منبع سطحی تامین می شود، پارامتر سولفید هیدروژن کم اهمیت خواهند شد.







پارامتر های اندازه گیری شده و قابل تحلیل در نتایج آنالیز آب آبیاری

میزان پر خطر
شرایط مرزی
میزان بی خطر
پارامتر

>100 ppm
50-100 ppm
<50 ppm
ذرات فیزیکی معلق

>7.5
7.0 – 7.5
<7.0
pH

>2000 ppm
500 - 2000 ppm
<500 ppm
مواد محلول

>1.5 ppm
0.1 - 1.5 ppm
<0.1 ppm
Mn

>1.5 ppm
0.1 - 1.5 ppm
<0.1 ppm
Fe

>2.0 ppm
0.2 - 2.0 ppm
<0.2 ppm
HS

>300 ppm
150 - 300 ppm
<150 ppm
سختی(CaCO3)

>500,000 c/l
100,000 - 500,000 c/l
<100,000 c/l
جمعیت باکتریایی*

واحد در هر لیتر آب آبیاری *c/l =

یک در ملیون یا میلی گرم در لیترppm =

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:18 PM
بررسی عملکرد و راندمان محصولدر روش های آبیاری :
سیستم آبیاری سنترپیوت به دلیل هزینه کارگری کم ،
انعطاف پذیری زیاد ، راحتی اجرا و بهره برداری
آسان ، یک سیستم آبیاری انتخابی درامر کشاورزی است
. وقتی که سیستم سنترپیوت درست طراحی شود و به پخش
کننده های آب با راندمان بالا تجهیز شود ، می
تواند در منابع پردازش خود( آب ، انرژی ، زمان )
صرفه جویی نماید ...
بررسی عملکرد و راندمان محصول در روش های آبیاری
LEPA ،SPRAY ، SDI


سیستم آبیاری سنترپیوت به دلیل هزینه کارگری کم ،
انعطاف پذیری زیاد ، راحتی اجرا و بهره برداری
آسان ، یک سیستم آبیاری انتخابی درامر کشاورزی است
. وقتی که سیستم سنترپیوت درست طراحی شود و به پخش
کننده های آب با راندمان بالا تجهیز شود ، می
تواند در منابع پردازش خود( آب ، انرژی ، زمان )
صرفه جویی نماید . از انواع مختلف این پخش کننده
ها می توان به موارد زیر اشاره کرد :
حالت پخش اسپری در ارتفاع متوسط mid-elevation
spray application ))، حالت پخش اسپری در ارتفاع
کم( low-elevation spray applicator ) وحالت پخش
دقیق با انرژی کم( low energy precison
application).
حالت آبیاری موضعی زیرسطحی (subsurface drip
irrigation ) ، به علت راندمان بالا با روش های
ذکر شده قابل قیاس است.راندمان یکنواختی بالای
آبیاری که منجر به تولید محصول و راندمان آب مصرفی
بالا می شود ، بهترین وسیلة مقایسه روش های آبیاری
برای مناطق و محصولات ویژه می باشد .
در آزمایشات مختلف محققان روشهای آبیاری LEPA ،
MESA ، LESA ، SDI با 5 نرخ آبیاری ناقص(I0 ،
I25 ، I50 ، I75 و I100) به صورت نسبت آب تهیه شده
به مقدار آبیاری کامل برای گیاهان مختلف مورد
ارزیابی قرار می گیرد ،که نرخ آبیاری کامل بر اساس
ET پتانسیل محاسبه شده از ET گیاه مبنا و اعمال
ضریب گیاهی محل تعیین می گردد.
براساس مطالعات انجام یافته عملکرد محصول و
راندمان آب مصرفی( WUE ) در نرخ های I25 و I50 تحت
روش SDI بیشتر از دیگر روش های آبیاری است و در
روش LEPA معمولاً بیشتر از Spray ، اما از SDIکمتر
می باشد . روند روش ها در نرخ I100معکوس بوده و
عملکرد محصول و WUE در روش Spray بیشتر از LEPA و
SDI می باشد . در نرخ آبیاری I75، نیز این مطلب
صادق است .
کاهش محصول در آبیاری های کامل در نتیجة راناف
سطحی برای روش LEPA و نفوذ عمقی برای SDI می باشد
. در روش SDI با کاربرد مقادیر کمتر آبیاری نفوذ
کاهش می یابد و تبخیر نیز با کاهش سطح خیش شده
کاهش می یابد و فقط آبی که به بالا حرکت می کند
تبخیر می شود.
هنگامی که روش LEPA با تدابیری از قبیل شیب کمتر
از1 درصد ، کشت دایره ای ، ایجاد خاکریز فارو ،
کنترل رطوبت خاک و برنامة آبیاری مناسب همراه
باشد، بیش از 95 درصد آب در اختیار گیاه قرار
خواهد گرفت .مدیریت راندمان بالای آبیاری Spray
نیز شامل کاربرد نازل هایی با قطرات آب درشتتر ،
اجرای نسبتاً کند پیوست برای تهیة آب کاربردی
عمیق تر و اجتناب از آبیاری اسپری در شرایط باد
شدید می باشد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:18 PM
مدیریت اسید شویی در سیستم های آبیاری قطره ای :

امروزه با توجه به بحثهای جدی شکل گرفته در زمینه توسعه روشهای آبیاری نوین به منظور استفاده بهینه و موثر از منابع آبی و مقابله با محدودیتهای آبی بوجود آمده در دنیا، موضوع مدیریت و نگهداری این نوع سیستمها نیز مطرح می شود. اعمال صحیح این نوع مدیریت در تداوم بکار گیری این نوع سیستمها و حفاظت از منابع آبی نسبت مستقیم داشته و فرهنگ گسترش صحیح این نوع سیستمها را بهمراه خواهد داشت.
عدم رعایت رفتار صحیح در نگهداری و بهره برداری از این سیستمها عواقب ناگواری در بسیاری از مناطق دنیا بهمراه داشته به طوری که علی رقم سرمایه گذاریهای سنگین در این بخش نه تنها فرهنگ استفاده و گسترش بکارگیری سیستمهای آبیاری رشدی نشان نداده بلکه تاثیر منفی در اذهان و تفکرکشاورزان آن مناطق را بهمراه داشته است.
از این رو متن حاضر قدمی است هر چند کوچک در شناساندن رفتار های عملی در نحوه نگهداری و مدیریت بهره برداری از اینگونه سیستمها. در متن حاضر نخست به مدیریت اسید شویی به منظور پیشگیری از انسداد اجزای سیستمهای آبیاری قطره ای پرداخته شده است، امید است در آینده نزدیک به دیگر ارکان مدیریت بهره برداری و نگهداری سیستمهای آبیاری تحت فشار پرداخته شود.
اسید شویی
اسید در سیستمهای آبیاری به منظور شستشوی رسوبات تثبیت شده درون لوله ها و قطره چکانها که ناشی از مواد شیمیایی محلول در آب آبیاری می باشد کاربردهای فراوانی دارد. این نوع رسوبات یا از آب آبیاری ناشی شده(به دلیل وجود بی کربنات و کربنات کلسیم به میزان بالاتر از حد مجاز 200 ppm ) و یا به دلیل بکار گیری و تزریق کودهای محلول نا مرغوب در آب آبیاری بوجود می آید. جهت تزریق کود به درون سیستم آبیاری می بایست از کودهای اسیدی که خود به دلیل داشتن pH بسیار پایین موجب نگهداری مناسب سیستم می شوند استفاده نمود.
البته از اسید علاوه بر بر طرف نمودن انسداد در قطره چکانها ، جهت ارتقای مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه نیز استفاده می گردد که در این مورد پس از آزمایش خاک با کارشناس خاکشناسی خبره می بایست مشورت شود.
نحوه اسید شویی
جهت اجرای موثر اسید شویی می بایست pH آب آبیاری هنگام کار در سیستم بین 2 الی 3 پایین آورده شود در این حالت آب آبیاری قادر خواهد بود ذرات رسوب درون قطره چکانها و لوله ها را حل کرده و به بیرون هدایت کند.
همگام تزریق اسید دقت شود به ریشه های حساس گیاهان صدمه ای وارد نشود. در صورت رعایت موارد زیر میزان خسارت احتمالی به ریشه گیاهان به حداقل خواهد رسید:
1- قبل از تزریق اسید با آبیاری میزان آب موجود در خاک را به ظرفیت مزرعه برسانید(در این حالت اسید به محض ورود به خاک رقیق شده و میزان خسارت به حداقل می رسد)
2- مدت تزریق اسید در شبکه به دقت محاسبه شود.
3- پس از تزریق اسید به شبکه سیستم به مدت حداقل 1 ساعت به حالت خاموش در آید تا اسید به صورت کامل رسوبات را حل نماید. با انجام این عمل خاصیت اسیدیته محلول خروجی نیز
کاهش می یابد.
4- پس از خروج اسید از سیستم، شبکه حداقل برابر مدت تزریق اسید با آب شستشو داده شود.
5- جهت اطمینان بیشتر از خروج اسید از محیط رشد ریشه بهتر است به مدت 2 ساعت خاک زراعی تحت آبیاری قطره ای قرارگیرد.
توجه نمایید در هنگام کار با انواع اسید تمامی نکات ایمنی لازم در هنگام بکار گیری و تزریق آن را رعایت نموده و هنگام رقیق نمودن اسید همواره اسید را به آب اضافه نمایید. از آنجایی که برخی از فلزات مانند آهن در برابر اسید مقاوم نیستند بنابر این قبل از تزریق اسید به درون سیستم از جنس کلیه قطعات نصب شده بر روی سیستم خود آگاه شوید. لوازم ساخته شده از جنس پلی اتیلن و پی وی سی معمولا در برابر اسید مقاوم هستند.
اسیدهای مناسب جهت شستشوی سیستم به شرح زیر می باشد:
- اسید هیدروکلریک
- اسید سولفوریک
- اسید فسفریک

محاسبه زمان تزریق اسید درون سیستم
جهت تزریق اسید درون سیستم می بایست اسید درون کل سیستم نفوذ کرده و کل بخشهای آن را از رسوب شستشو دهد. به همین دلیل باید اطلاعاتی نظیر فاصله محل تزریق تا دورترین عضوسیستم (L) و حداقل سرعت حرکت آب درون لوله آبیاری (V) دراختیار باشد.
با داشتن اطلاعات فوق و با استفاده از فرمول زیر می توانزمان مناسب جهت تزریق اسید به درون سیستم را به نحوی که اثر حل کنندگی اسید در کل سیستم بروز کند بدست می آید:
T=L / V
که در آن: v حداقل سرعت آب درون لوله بر حسب متر بر ثانیه (m/s) ، L فاصله محل تزریق از دورترین خروجی دریپر بر حسب متر (m) و T زمان لازم جهت تزریق اسید درون سیستم
بر حسب ثانیه (s) می باشد.
بدین ترتیب با تزریق اسید در مدت زمان بدست آمده مطمئن خواهیم بود که اسید به تمام بخشهای سیستم راه یافته است.

نحوه کالیبره کردن اسید در آب آبیاری(نسبت اسید موردنیاز در آب)
جهت برآورد نسبت اسید مورد نیاز درآب آبیاری می بایست جهت هر ایستگاه آزمایش جداگانه ای صورت داد. مثال زیر اقدامات لازم جهت انجام آزمایش فوق را تشریح می کند:
آب آبیاری چاهی دارای pH 7.5 می باشد، pH مورد نیاز جهت شستشو معمولا 2 الی 3 می باشد. جهت انجام آزمایش ظرف 10لیتری از آب آبیاری را آماده کرده و با کاغذ مخصوص pH متر، pH آن را اندازه می گیریم (pH=7.5) . در مراحل مختلف و در هر مرحله 1 میلیلیتر از اسید مورد نظر را به ظرف اضافه
کرده و مجددا pH را اندازه میگیریم تا pH مورد نظر به عدد 2 نزدیک شود. در این آزمایش برای 10 لیتر آب 6 میلیلیتر اسید مصرف شد تا pH به عدد 2 برسد. بنابراین نسبت اسید مورد نیاز 600 میلیلیتر به ازای هر 1000 لیتر می باشد.

محاسبه دبی تزریق اسید درون سیستم
با داشتن اطلاعاتی نظیر دبی کل سیستم Q برحسب متر مکعب در ساعت (m3/h) و نسبت اسید مورد نیازR بر حسب میلیلیتر در متر مکعب (ml/m3) می توان میزان دبی مورد نیاز جهت تزریق اسید I بر حسب میلیلیتر در ساعت (ml/h) را مشخص نمود:
I = R . Q
میزان کل اسید مورد نیاز جهت تزریق با استفاده از زمان مورد نیاز بدست آمده از محاسبات پیشین بدست خواهد آمد.
مثال: در سیستم آبیاری مزرعه ای 30 دقیقه زمان لازم است تا آب به دورترین نقطه سیستم برسد. دبی کل سیستم 31 مترمکعب در ساعت و بر اساس آزمایش فوق غلظت اسید مورد نیاز درون سیستم 600 میلیلیتر در متر مکعب می باشد. میزان دبی تزریق اسید به سیستم چه میزان است ؟
I = R . Q , I= 31 . 600 , I = 18,600 ml/h ,
I=18.6 lt/h
بنابراین دبی تزریق اسید می بایست برابر 18.6 لیتر در ساعت باشد و این عمل به مدت 30 دقیقه ادامه داشته باشد. پس میزان کل اسید مورد نیاز ما 9.3 لیتر می باشد.

لوازم مورد نیاز جهت اسید شویی
جهت تزریق اسید به درون سیستم آبیاری همان لوازمی بکار میرود که در هنگام تزریق کود از آنها استفاده می شود مکانیزم سیستمهای آبیاری قطره ای به صورتی است که با راندمان بالای 85 در صد آب مورد نیاز تبخیر و تعرق گیاه را به محیط رشد ریشه ها می رساند همین امر و همچنین ارزش بالای کودهای مورد نیاز گیاه موجب گشته تا از سالها پیش متخصصین تغزیه گیاه به فکر رساندن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به همین شیوه با راندمان بالا باشند(Fertigation). راههایی که تا کنون جهت تزریق کود و اسید در سیستمهای
آبیاری بکار گرفته شده متنوع می باشد. یکی از بصرفه ترین و موثر ترین این شیوه ها استفاده از ونتوری تزریق کننده (Mazzei Injector) می باشد که با راندمان بسیار بالا و با غلظت کاملا یکنواخت محلول کود را به درون سیستم هدایت می کند. مسئله مهمی که در این پروسه هنگام تزریق کود جلوه می کند درصد حلالیت کود، درجه اشباع و pH آن می باشد.
متاسفانه بکارگیری کودهایی با کیفیت بسیار نازل باعث بروز خساراتی جبران ناپذیر به سیستم آبیاری می شوند. در این
زمینه و قبل از تهیه کود جهت تزریق بدرون سیستم آبیاری می بایست با کارشناسان مربوطه مشورت شود. اخیرا کودهای UNEC علاوه بر تامین نیاز غذایی گیاهان، با پایین آوردن pH آب آبیاری در حد 4-3 باعث عدم رسوب گذاری املاح محلول در آب گشته و علاوه بر آن بتدریج با عث شستشوی رسوبات پیشین نیز
می گردند. این نوع کودها در حال حاضر بسیار مطرح بوده و هر سال استفاده کنندگان از سیستمهای آبیاری مخصوصا سیستمهای قطره ای را به خود جلب می کند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:19 PM
انواع روشهای آبیاری بارانی
یکی از روشهای آبیاری است که آب را توسط آب پاشها به صورت قطرات ریز باران در آورده و در سطح زمین پخش مینمایند و رطوبت مورد نیاز گیاه تامین میشود. روشهای آبیاری بارانی بر اساس نوع حرکت بال آبیاری به چهار دسته تقسیم میشوند: سیستمهای آبیاری بارانی ثابت ، سیتمهای بارانی نیمه ثابت ، آبیاری بارانی با جابجایی متناوب ، آبیاری بارانی با جابجایی مداوم.
آبیاری بارانی ثابت
در این روش ، به تعداد کافی بال آبیاری و آبپاش وجود دارد بطوریکه احتیاجی به جابجایی بالهای آبیاری و آبپاشها در طول فصل زراعی نمیباشد. در سیستمهای ثابت ممکن است بالهای آبیاری به صورت ثابت در زیر زمین کار گذاشته شود یا این بالها در ابتدای فصل رشد روی زمین چیده شود و در انتهای فصل رشد جمع شوند.
آبیاری بارانی نیمه ثابت
در این روش ، بالهای آبیاری زیرزمین قرار میگیرند و پس از هر آبیاری فقط آبپاشها برروی بال آبیاری جابجا میشوند. این کار توسط شیرهای خودکاری که روی بالهای آبیاری نصب شده صورت میگیرد.
آبیاری بارانی با جابجایی متناوب
در این روش ، بال آبیاری در حالیکه آب پاشها روی بال آبیاری ثابت میباشند، پس از انجام هر آبیاری جابجا شده و به محل اسقرار بعدی منتقل میشوند. پس از هر آبیاری ، بال آبیاری از لوله اصلی جدا شده و به محل بعدی منتقل میشود. براساس روش انتقال بال آبیاری سیستمهای آبیاری بارانی با جابجایی متناوب به سه دسته تقسیم میشوند.
سیستم آبیاری بارانی جابجایی با دست
در این روش ، لولههای اصلی در طول فصل آبیاری ثابت بوده ولی بالهای آبیاری پس از هر آبیاری به همراه آب پاشهای نصب شده روی آنها توسط دست جابجا میشوند.
سیستم آبیاری بارانی قطرهای کوچک
در این روش ، بال آبیاری شامل لولههایی است که به دور قرقرهای پیچیده شده و در فواصل معینی روی لوله اصلی نصب میشود. در انتهای هر یک از لولهها ، آبپاشها توسط ارابه کوچک وصل شدهاند، این آبپاشها در ابتدای آبیاری به انتهای زمین کشیده میشوند بطوریکه در این زمان قرقره کاملا باز شده است.
آبیاری بارانی آبفشان غلتان
این نوع سیستم شبیه سیستم آبیاری بارانی جابجایی با دست است با این تفاوت که مجموعه یک بال آبیاری روی چرخهای فلزی سوار شده و کل این مجموعه دارای یک موتور بنزینی است.
سیستم آبیاری بارانی با جابجایی مداوم
در این روش بال آبیاری در موقع عمل آبیاری دارای یک حرکت مداوم و پیوسته است. این سیستم آبیاری شامل سه دسته سیستم آبیاری بارانی آبفشان دوار ، آبفشان خطی و آبفشان قرقرهای است.
سیستم آبیاری بارانی آبفشان دوار
در این روش ، بال آبیاری شامل یک سازه بزرگ فلزی است که توسط برجکهایی در ارتفاع بلندتر از گیاه قرار گرفته و حول نقطه مرکزی که در همان نقطه اتصال بال به لوله اصلی است دوران میکند. با توجه به نوع حرکت دورانی بال آبیاری ، آبیاری مزارع به صورت دایرهای شکل صورت میگیرد.
سیستم آبیاری بارانی آبفشان خطی
از لحاظ شکل ظاهری شبیه سیستم آبیاری بارانی آبفشان دوار است با این تفاوت که در این روش ، خط لوله اصلی در کنار زمین قرار گرفته و بال آبیاری در کنار آن حرکت رفت و برگشتی دارد.
سیستم آبیاری بارانی آبفشان قرقرهای
در این روش بال آبیاری شامل یک لوله است که از یک طرف به دور یک قرقره بزرگ پیچیده شده و از طرف دیگر به ارابه بزرگی که آبپاش روی آن قرار گرفته متصل میشود. برای شروع آبیاری ، معمولا قرقره و ارابه را به کنار زمین و جایی که شیر آب از لوله اصلی وجود دارد منتقل کرده و پس از اتصال قرقره به شیر آب ، ارابه را توسط تراکتور کشیده و به انتهای زمین انتقال میدهند.

در این حالت لوله از دور قرقره باز میشود. با برقرار شدن جریان لوله توسط موتور ، شیلنگ به دور قرقره جمع میشود و ارابه را به طرف قرقره میکشد با حرکت ارابه از انتهای زمین به طرف قرقره ، آبیاری یک نوار کامل از عرض زمین انجام میگیرد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:20 PM
از باکتري ها، به دليل ارتباطي که غالباً بين وجود آن ها در آب و بيماري ها وجود دارد، به بدي ياد ميشود. اما پژوهشگران دانشگاه ناتينگهام از اين ارگانيزم هاي کوچک در کنار جديدترين تکنيک هاي پالايش غشايي براي اصلاح و بهبود فناوري پاک سازي آب استفاده ميکنند.

اين ارگانيزم هاي تک سلولي در طي فرايندي به نام Bioremediation از آلاينده هاي موجود در آب، خواه آن که آب مصارف صنعتي داشته باشد و خواه براي آشاميدن فراهم شده باشد، تغذيه ميکنند.

سپس آب را از ميان يک غشاي متخلخل عبور مي دهند که مانند يک غربال عمل ميکند. حفره هايي که در اين غربال ها وجود دارند ميکروسکوپي هستند و برخي در مقياس نانو ميباشند. اندازۀ منافذ در اين فيلترها ميتواند از ده ميکرون تا يک نانو متر باشد. اين فناوريها قابليت توسعه و بهينهسازي آب هاي مصرفي صنعت و آشاميدني را دارند.

اين تحقيقات توسط پروفسور Nidal Hilal مهندس شيمي مرکز فناوري آب پاک هدايت ميشوند. اين مرکز، هدايت جهاني پژوهش براي توسعۀ فناوريهاي پيشرفته در زمينۀ تصفيه آب را بر عهده دارد.

کارايي فناوري غشايي متداول که در فرايندهاي تصفيه آب به کار ميرود، به دليل آلوده شدن غشاها به آلايندهها، با گذشت زمان کاهش مييابد. استفاده از روش Bioremediation اين امکان را فراهم ميکند که در يک سيستم بسته، غشاها را بدون خارج کردن آن ها از سيستم تميز کرد. پژوهشگران اين مرکز، اين فناوري را با همکاري شرکت پالايش نفت Cardev International واقع در Harrogate توسعه دادهاند.

غشاهاي اولترافيلتراسيون و نانوفيلتراسيون هم در فرايندهاي تصفيه آب کارايي بالايي دارند و هم به عنوان يک کاربرد جانبي، در تبديل پس ماندهاي مايع صنعتي آلوده شده به فلزات و روغن ها قابليت خود را نشان داده اند. محصولات به جاي مانده ارزش گرمازايي بسيار بالايي دارند و ميتوان از آن ها به عنوان سوخت استفاده نمود.

مرکز تحقيقات شيرينسازي خاورميانه بر روي کاري سرمايه گذاري کرده است که در آن از غشاهاي نانوفيلتري و اولترافيلتراسيون جهت تهيۀ آب آشاميدني از آب دريا استفاده ميشود. غشاها با تصفيۀ مقدماتي و حذف مواد آلاينده، چه از طريق اسمز معکوس و چه از طريق شيرينسازي گرمايي، رسوب گذاري در دستگاهها را کاهش مي دهند و در نتيجۀ اين عمل، از صدمه ديدن دستگاه ها جلوگيري ميشود و نياز به تعويض قطعات و تعميرات گران قيمت کاهش مييابد.

پژوهشگران با بررسي خواص مايع در مقياس نانو، با استفاده از ميکروسکوپ نيروي اتمي، رفتار مايعات در يک سطح اتمي، از قبيل چگونگي جريان يافتن و جدا شدن از سطح را بررسي ميکنند. اين نتايج را ميتوان در مکانيک و صنعت مورد استفاده قرار داد. براي مثال افزايش کارايي روغن در يک موتور ميتواند با استفاده از اين نتايج صورت گيرد. همچنين مايعات را در يک گسترۀ دمايي، از دماي بسيار پايين (50- درجه سانتيگراد) تا دماي بسيار بالا (150 درجه سانتيگراد) تست ميکنند.

پروفسور هلال اظهار ميکند: «آزمايش ويژگيهاي مايعات قبلاً هيچ گاه در چنين مقياسي انجام نگرفته بود. با به کار بردن همزمان فناوري نانوفيلتراسيون و Bioremediation، فرايند پاکسازي آب با مصرف انرژي بسيار پايينتر از فرايندهايي که در حال حاضر مورد استفاده اند، به اتمام مي رسد. علاوه بر اين ميتوان محصولات پس ماند را نيز به صورت سوخت، مجدداً وارد چرخۀ مصرف کنيم و فناوري سبزتري خواهيم داشت.»


نگرشي بر اسراف و ضايع نمودن منابع آب كشور در مراحل توليد و مصرف محصولات كشاورزي:

محدوديت منابع آب در كشور ضرورت و اهميت توجه به بحث صرفه جويي و كاهش تلفات و ضايعات آب در كشور را مشخص مي نمايد. علاوه بر تمهيدات فني كه مي توان در مرحله توليد (سيستم آبياري) به منظور صرفه جويي در مصرف آب اعمال نمود، بر اساس مباحث مطرح شده، گزينه كاهش ضايعات محصولات كشاورزي نيز يكي از راههاي عملي، كم هزينه و موثر و در عين حال كم مخاطره نسبت به گزينه آب مجازي در اين زمينه مي باشد. به هر حال اين امر نياز به سرمايه گذاري و امور زيربنايي در مواردي نظير توسعه صنايع تبديلي و ارتقاء تكنولوژي مسائل پس از برداشت محصولات زراعي و باغي دارد.

با توجه به برنامه هاي اخير وزارت جهاد كشاورزي در زمينه توسعه سطح زير كشت و خودكفايي در محصولات غذايي استراتژيك نظير گندم، برنج، ذرت، دانه هاي روغني، و شكر، تحقق اين اهداف نيازمند منابع اضافي آب مي باشد كه اين مقدار آب به راحتي از طريق كاهش ضايعات محصولات كشاورزي قابل تامين مي باشد.

انتخاب گزينه واردات آب مجازي به كشور نياز به بررسيهاي همه جانبه و عميق داشته و محصولات هدف و مورد نظر در اين استراتژي بايد مشخص گردند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:20 PM
Features
• Liquid end is compatible for use with all fertilizer materials.
• The unit is mounted in a rugged polypropylene lockable enclosure.
• Pre wired and plumbed for easy installation.
• Programmable Nanoject (TM) microprocessor design.
• Control and monitor with optional Pocket Watcher on a Palm OS handheld device.
• Injects at up to 150 PSI (depending on model).
• Made in the USA.
Model Numbers

W1-1000 .6 GPH
W1-2000 1.0 GPH
W1-3000 5.5 GPH
Fertigation System

W3-4000

Description

The W3-Series consists of one metering pump available in six different sizes, driven by an integral proportional control system. This system is designed to be furnished with a Data Industrial model 220 flow sensor, or using the on board opto-isolator, can be slaved off of the sensor on a package pump station. The pump is motor driven and controlled using the latest VFD technology. This system was created to be a simple, economical solution for reliable proportional injection. In the base model, the proportional rate is set simply by adjusting the knobs on the pump. If more features are desired, you can purchase the optional Pocket Watcher software package, and access the onboard computer with an ordinary Palm™ PDA. With the Pocket Watcher software, you have access to many of the features of our larger systems, such as time and date settings, direct PPM rate setting, water and product usage logs, and several others. The system is ideal for grow-in applications and for those who want a simple yet state-of-the-art system on a limited budget.
Features
• Liquid end is compatible for use with all fertilizer materials.
• The unit is mounted on a rugged stainless steel frame.
• Pre wired and plumbed for easy installation.
• High efficiency VFD design.
• Simple to operate and maintain.
• Made in the USA.
Model Numbers

W3-4000 1 Pump with 1 18 GPH Head
W3-5000 1 Pump with 1 22 GPH Head
W3-6000 1 Pump with 1 30 GPH Head
W3-7000 1 Pump with 2 18 GPH Heads
W3-8000 1 Pump with 2 22 GPH Heads
W3-9000 1 Pump with 2 30 GPH Heads
Fertigation & pH Control System
Our newest system for both Fertigation and controlling pH.

APPLICATIONS:
Agricultural/Golf Course/Sports Fields Nutrient Injection System
Accurate Enough for Nursery/Grower Fertigation System


PERFECTING INJECTION TECHNOLOGY
Our Fertigation and pH Control System consists of two 18 gallon per hour metering pumps driven by our exclusive Green Scorpion control system. One pump is dedicated to a pH control agent, while the other is available for fertigation use. Each pump is motor driven and controlled using the latest VFD technology. The control system monitors the water pH continuously, and using our proprietary Adaptive Auto Adjust system, modifies its calculations every two minutes to ensure peak performance. the system runs proportional to flow and is ideal for Golf Course and Sports fields use.
Features Include:
Liquid end is compatible for use with all fertilizer materials.
The unit is mounted on a rugged stainless steel frame.
Pre wired and plumbed for easy installation.
High efficiency VFD design.
Redundant pH sensors ensure accuracy and reliability.
Expandable (More Pumps, PC Control, etc.).
Made in the USA.
Specifications:
Dimensions
28"x28"x32"
Frame Construction
304 Stainless Steel
Diaphragm
PTFE
Liquid end
Alloy 20
Seals
Vilton A
Check Valves
Alloy 20
Motor Type
230/480 3 phase provided by on board VFD.
Input Power
110-120 VAC 1 phase at 20 AMP.
Pump capacity
18 GPH
Pressure max.
350 psi 1.7 Bar
Weight
135 lbs.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:21 PM
مقدمه
در دشت نیمه خشک sao Francisco (منطقهای واقع در شمالشرقی برزیل[شکل1])تبخیر و تعرق مرجع علوفه بیشتر از بارشهای سالیانه بوده[جدول1] و جهت آبیاری این منطقه از رودخانة sao Francisco استفاده میشود. [آلن و همکاران1998] میانگین هدایت الکتریکی آب این منطقه بین dS/m05/0-11/0 بوده و خطر شورشدن خاک کم می باشد. اعتقاد بر این است که آبیاریهای پی در پی در این زمین باعث شستشوی مقادیر مناسبی از املاح شده و آنها را از منطقة ریشه خارج میسازد. با اینکه میانگین راندمان آبیاری 60% می باشد ولی در این منطقه به 25% کاهش یافته است. درختان میوههای گرمسیری بخصوص انبه ازعمده محصولاتی هستند که در این منطقه آبیاری میشوند. با اینکه کیفیت آب خوب است، ولی در اکثر سیستمهای آبیاری بعد از10-20 سال مشکل شوری خاک روی میدهد. بررسی این موضوع را موسسة EMBRAPA [موسسه تحقیقات کشاورزی برزیل] در سالهای 2000-2001 به عهده گرفت تا: [1] با بررسی مشکل، [2] علت اصلی و دقیق آن را تشخیص داده و [3] با ارائة طرح و [4] ارائة راهکارهای مدیریتی، طرح آبیاریهای پایدار را ارائه دهد. این تحقیق در منطقهای به وسعت 4500 هکتار از اراضی Manicoba [در9درجه و 24دقیقة جنوبی -40درجه و 26دقیقة غربی- شکل1] اجرا شد که در این منطقه اکثر درختان توسط سیستم آبیاری شیاری(جوی-پشتهای) آبیاری میشدند. این منطقه در امتداد رودخانة sao Francisco و در 40 کیلومتری دو دهکدة مجاور petrolina , Juazeiro قرار دارد. در این سیستم کشاورزان بخاطر شورشدگی خاک، 10-13% از کل منطقة آبیاری را رها کرده بودند. مطالعات نشان دادهاند که آبهای سطحی در عمق متوسط 3/1متری زمین و در بالای لایههای غیر قابل نفوذ3متری(که عمدتاً از گرانیت تشکیل شده اند) قرار گرفته اند. در دورة پلیستوسن زمین شناسی [Pleistocene] این لایه تکامل نیافته بود و سیستم زهکشیهای ناقصی داشت که بواسطة آن حوضچههای متناوب متعددی در این لایه تشکیل شدهاند. در روی این لایة غیرتراوا، یک پوشش شنی و لومی وجود دارد که در دوران Holocene بوجود آمده است. این لایه بخش ریشة گیاهان را نیز در بر میگیرد. در بیشتر بخشهای این سیستم آب به مناطق پائینتر نفوذ کرده و در حوضچههایی متمرکز و تغلیظ شده است که نتیجتاً شوری آب را در آن مناطق سبب شده است(dS/m 3/10که از 1/5 الی 6/22 متغییر بوده و انحراف استاندارد آن 54/6 میباشد). در عوض، بواسطة آبیاریها و رسوبهای پی در پیِ آب سطحی، میانگین املاح آن به dS/m 60/0 کاهش یافته است (از 2/0 تا 3/2 متغییر بوده و انحراف استاندارد آن dS/m 58/0 میباشد). حرکتهای روبهبالای آب و املاح محلول در آن باعث میشوند که خاکهای سطحی را به شدت متأثر کرده و منطقة ریشه را شور کنند. مطالعة حاضر این نتیجه را ارائه کرده و گزارش شده است که عصارة اشباع آبهای زیر زمینی اختلاف زیادی با آب آبیاری دارد. این موضوع در نمودار شکل 3 نشان داده شده است. در این مطالعه شوری خاک بر اساس هدایت الکتریکی عصارة اشباع(EC) آن بیان شده است. EC به صورت زیر تعریف میشود: هدایت الکتریکی املاح محلول در آبِ خاک ، که بعد از افزودن مقدار معینی آب مقطر به آن و رسیدن به درجة اشباع معین میگردد. شوری خاک(EC) در بیشتر بخشهای سیستم و در حدود 75% از مزارع تحت آبیاری اندازهگیری شد. این آمار بین سالهای 1975-2001 گرفته شده و بین dS/m 4/0-1 بودند که میانگین آنها dS/m 46/0 گزارش شده است. حد مجاز یا آستانة تحمل گیاهان حساسdS/m 2-4 میباشد که مقادیر سنجیده شده کمتر از این مقدار بودند و تنها تعداد اندکی از مزارعِ تحت کشت، ECی بالای dS/m 2 داشتند. در برخی مناطق از مزرعه آبهای سطحی شور بالا آمده و شوری نسبتاً شدیدی در خاک ایجاد کرده بودند، بطوریکه کرتها را غیرقابل کشت شدند. هدایت الکتریکی عصارة اشباع خاکها در 13 کرت رها شده و در اعماق متفاوت مورد بررسی قرار گرفتند. میانگین شوری آنها در عمق 15/0متری، dS/m 1/22 بوده (که با انحراف استاندارد dS/m 7 از 13 تا dS/m 36 متغییر بوده) و در عمق 45/0متری، dS/m 7/10( با انحراف استانداردdS/m 2/3) و در عمق 8/0متری، dS/m 3/7( با انحراف استاندارد dS/m 6/2) گزارش شده است.
طبق ردهبندی Abrol (و همکارانش)[1998] این مقادیر نشان می دهند که خاکهای عمق 8/0متری شور و خاکهای سطحیتر بسیار شور میباشند. بطوریکه تنها تعدادی محدودی از گیاهان مقاوم به نمک میتوانند در این شرایط زنده بمانند. در این مطالعه هنگامیکه جریان آب رو به بالا مورد بررسی قرار می گرفت طرحی جهت تخمین شوری آب ارائه گردید. در این طرح میزان آب و املاح خاک سطحی رکوردگیری میشدند. رکوردگیری شامل سه مرحلة اصلی بود: 1-تخمین حرکت آب به سمت بالا 2-تخمین میزان آب خاک 3-تخمین میزان املاح خاک این طرح نشان داده شده است. میزان املاح در بخش ریشة گیاه(در کرتهای کاشته شده) و یا در بخشهای سطحی خاک(در کرتهای رها شده)، قبل و بعد از سیلاب مورد ارزیابی قرار گرفتند. دادههای بدست آمده را مورد بررسی قرار داده و با فرموله کردن آنها اثر سیستمهای مدیریت آب مزرعه را نشان دادند. از آنجائیکه این آزمون بر روی درختان انبه انجام گرفته بود نتایج را برای این گیاه به ثبت رساندند.
مواد و روشها
خصوصیات باغهای انبه: سیستم آبیاری این درختان به گونه ای بود که کرتها به فاصلة 5-8 متری کاشته شده و درختان 85% سطح باغ را پوشانده بودند. میانگین تبخیر و تعرق گیاه در شرایط بهینه (ET) بر اساس 10 روز و ضریب خود گیاه(Kc) نیز برای باغ مورد نظر 8/0 برآورد شده بود. درختان انبه ریشههای عمودی داشته و سیستم پخش ریشه در آنها خوب است. در باغهایی که آبیاری میشوند، ریشههای جاذب آب تا عمق 2/1 متری قرار گرفتهاند. بطوریکه 65% از ریشههای جاذب آب، در محدودة عمق 6/0 متری متمرکز شده اند. از اینرو بررسی جریانات سیلابها و شوری آب، در عمق موثر، یعنی محدودة 9/0متری مورد مطالعه قرار میگیرد. پخش ریشهها طوری است که 50% از جذب آب در 15% فوقانی بخش ریشهها انجام میشود. مرحلة اول: تخمین حرکت رو به بالای آب: UPFLOW نرمافزاری است که حرکت رو به بالای آبهای سطحی را در مدت زمان مشخص و در شرایط مختلف سنجیده و برآورد میکند. دادههای زیر به کمک نرمافزار مورد بررسی قرار گرفته و نتایج ارائه میشوند: دادههای مربوط به قطر و ساختار پروفیل خاک، نیاز تبخیر و تعرقی گیاه در مدت زمان معین، میانگین رطوبت خاک، میانگین آب موجود در خاکهای سطحی(تا عمق3/0 متری) یا منطقة ریشه(در صورت کاشت)و ... با در نظر گرفتن شرایط و به کمک نرمافزار مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرند. به کمک این نرمافزار میتوان میزان بالاروی آب و شورشدگی منطقة ریشه(در مناطق تحت کشت) یا سطح خاک(در مناطق بدون کشت یا رها شده) را پیشبینی کرده و منحنی آن را رسم نمود. مرحلة دوم: موازنة میزان رطوبت خاک: BUDGET نرمافزاری است که جهت بالانس رطوبت خاک بکار گرفته شده است. این برنامه حاصل اختلاط چندین طرح بوده و میزان حرکت رو به بالای آب و جذب ریشهای را مورد بررسی قرار میدهد. در این برنامه موارد کلی سیستم از قبیل میزان رواناب، فیلتراسیون خاک، تراوایی خاک، میزان فلیتراسیون در اعماق و همچنین میزان تبخیر و تعرق گیاه مورد بررسی قرار میگیرند. این برنامه با زمان مشخصی کار کرده و میزان رطوبت خاک بر اساس شرایط روزانه بالانس میشود. به کمک BUDGET رطوبت خاک در سطح خاک (در کرتهای کاشته نشده) و در منطقة ریشه(در مناطق کاشته شده) ارزیابی شده و موارد زیر مورد بررسی قرار میگیرند:
1- میانگین تبخیر و تعرق 10 روز مرجع و بارشهای روزانه برای سالهای خشک و پرباران.
2-مشخصات و صفات اختصاصی لایههای مختلف خاک (که در این آزمایش: در اعماق سطحی و 3/0متری شن لومی تا لوم شنی بوده و در خاکهای زیرسطحی شنی رس-لوم بوده و لایههای غیرقابل نفوذ نیز در اعماق 3 متری قرار گرفته بودند). 3-صفات اختصاصی درختان انبه در باغ 4- عمق آبهای سطحی که در نتیجة حرکت رو به بالای روانابها ایجاد شده و توسط UPFLOW تخمین زده شدهاند. در مورد الگوی آبیاری درختان انبه می توان گفت که طرح اصلی توسط فاصله و عمق آبیاری مشخص میشود که با توجه به فصول مختلف میتواند متفاوت باشد. به کمک برنامة UPFLOW میتوان میزان بالاروی آبهای سطحی را برآورد کرده(دادههای ورودی برای برنامة BUDGET) و سپس با برنامة BUDGET اثر آن و کاهش میزان تبخیر و تعرق را تخمین زد. جریان آبهای سطحی رو به بالا تنها زمانی مطرح میشود که آب زمین از مقدار«ظرفیت مزرعهای»[field capacity] کمتر بوده و یا پروفیل خاک زهکشی نشده باشد. تعداد روزهای آزمون وابسته به الگوی آبیاری و شرایط محیطی میباشد. در مورد زمینهای کشت نشده میتوان گفت که نسبت به زمینهای آبیاری شده، مدت زمان بیشتری طول میکشد تا آبهای سطحی به طرف بالا رواناب شوند. به همین ترتیب در سالهای پرباران نیز سرعت این سیلاب بیشتر بوده و در مدت زمان کمتری آب به طرف بالا جریان مییابد. UPFLOW و BUDGET بستههای نرمافزاری هستند که بطور رایگان قابل دسترسیاند. دیسک راهانداز و راهنمای این نرمافزار را میتوان از سایت: http://www.iupware.be دانلود نمود. پس از انتخاب(دابل کلیک) و نصب برنامهها، هر دو برنامه مجموعاً کمتر از Mb2 فضا اشغال خواهند کرد. مرحلة سوم: بالانس میزان املاح: میزان املاح خاک توسط بررسی کیفیت(dS/m) و کمیت(mm/year) آب تجمع یافته یا جذب شده توسط ریشهها برآورد میشود. در محاسبات dS/m1 را برابر mg/lit640 نمک محلول احتساب میکنند. نفوذ نمک به ناحیة ریشه بواسطة مورد 1-آب آبیاری 2-روانآبهای رو به بالا 3-کوددهی صورت میگیرد. مقدار نمکی که توسط آب آبیاری وارد خاک میشود را می توان توسط بررسی مقدار بارندگی یا آبیاری سالانه و همچنین هدایت الکتریکی خاک برآورد کرد. مقدار نمکی را که توسط جریانهای روبهبالا به خاک تحمیل میشود را نیز میتوان توسط بررسی هدایت الکتریکی آن و بررسی مقدار آبهای وارد شده از اعماق به بالا سنجید. جهت جلوگیری از خسارات ناشی از کوددهی، بایستی متصدیان امر توسط تولید کنندگان سموم توجیه شده و تا 5 سال از عوارض سم یا کود اطلاع رسانی نمایند. با وجود همة این اقدامات بعضی از سموم و کودها بصورت نامحلول باقی مانده و در مواقع آب دهی زیاد و یا بارانها توسط آب تمرکز مییابند. بایستی املاح خاک بطور پیوسته سنجیده شده و از استفادة بیمورد کود و یا در زمانهای شوری خاک امتناع نمود. گاهی میتوان از روی کودهای نامحلول موجود در خاک میزان شوری آن را تخمین زد. تا رسیدن به موازنه و تعادل املاح خاک، بایستی اقدامات نمکزدایی را ادامه داد. نمکهای محلولی که در ناحیة ریشهای تجمع یافتهاند را بایستی توسط زهکشی از این ناحیه خارج کرد. بررسی سالانة املاح خاک در ناحیة ریشه و همچنین بررسی املاح و هدایت الکتریکی آبهای زهکشی شده ما را در تنظیم املاح یاری خواهد کرد. با بررسی آبهای زهکشی شده و محاسبة هدایت الکتریکی پروفیل خاک در حالت « ظرفیت مزرعهای »(EC)نمک وشوری خاک در بخش ریشه محاسبه و تخمین زده میشود. هدایت الکتریکی عصارة اشباع خاک توسط ضرب EC در فاکتور نسبت آب مزرعهای بدست میآید. (نسبت آب مزرعه در شرایط زهکشی شده برابر است با: θFC=0.2854 m3 m-3 و برای خاک اشباع (مقدار آب مورد نیاز برای به حرکت در آوردن عصارة اشباع خاک): θSAT=0.3845 m3 m-3 و برای پروفیلهای خاک این فاکتور برابر7422/0 می باشد.(یعنی EC برابر 7422/0 است). نتایج: ورود جریانات آب از اعماق به سمت بالا و نفوذ به منطقة ریشه(در مناطق تحت کشت انبه) یا سطح خاک(در مناطق کشت نشده) توسط نرمافزار UPFLOW تخمین شده و نتایج به شکل شماتیک در شکل 4 آورده شدهاند. برای مثال در عمق 3/1 متری نفوذ آبهای سطحی به منطقة ریشة درختان انبه mm/day 9/0 بوده ولی در مناطق بدون کشت فقط mm/day 2/0 میباشد. میانگین جریانات آبی و سیلابهای سالانه که در ناحیة ریشة درختان انبه و سطح خاک(در مناطق کشت نشده) بودهاند نیز توسط برنامة BUDGET تخمین زده شده و نتایج به صورت نموداری در شکل 5 ارائه شدهاند. دادههای شکل 5 نتایج حقیقی آزمون بوده و موازنة آب را در الگوهای حقیقی آبیاری نشان میدهد. گرچه بیشتر آبهای وارد شده به سطح از ناحیة کمعمق میباشند، تحقیقات نشان دادهاند که کشاورزان نبایستی تنها با توجه به شرایط این بخش الگوی آبیاری خود را تنظیم کنند. پس از این آزمون بعدها پیزومتر(فشار سنج آب) نیز به کمک کشاورزان آمده و به کمک آن الگوهای آبیاری خود را اصلاح نمودند. در تمام موارد سعی بر این است که با ارائة الگوی آبیاری مناسب از استرس بر روی گیاه کاسته شود. بر طبق محاسبات جریانهای روبهبالای آب در منطقة ریشة درختان انبه در طی 150-190 روز در سال انجام میگرفت. در حالیکه در مناطق کشت نشده این جریانات 245 روز در سالهای پرباران و 330 روز در سالهای خشک به طول میانجامید. در شکل 6 میانگین هدایت الکتریکی و بالانس املاح خاک در سیستمهای آبیاری ارائه شدهاند. میزان املاحی که سالانه به منطقة ریشه وارد میشوند و همچنین مقدار زهکشی این مناطق در تخمین EC مؤثرند که نشان داده شدهاند. درجه بندی و ارزیابی طرح: بالانس املاح بدون در نظر گرفتن نقش سموم وکودها، برای آبهای سطحی 3/1 متری dS/m6/0 بوده و در الگوهای آبیاری حقیقی، بطور میانگین dS/m 41/0 میباشد. با توجه به اختلاف دادهها(dS/m 46/0) میتوان نتیجه گرفت که mg32 کود، در هر لیتر محلولِ خاک بصورت محلول موجود است. از اینرو مقدار املاح محلول وابسته به مقدار آب موجود در منطقة ریشهای در حالت ظرفیت مزرعهای میباشد(60 تاmm 252، بسته به عمق خاک) که با بیشتر شدن آبیاری سالانه افزایش مییابد(mm340). بطور کلی میتوان گفت که 20% از کل کود یا سم بطور محلول در آب خاک باقی میماند. هنگامیکه تنها بخش فوقانی 3/0متری و یا کل بخش ریشهای (9/0متری) بررسی شوند، دادهها متغییر بوده و از 17 تا 25% متفاوت خواهند بود. گرچه این مدل به عنوان شاخص بوده و میانگینی از کل را ارائه میدهد، ولی خطای این طرح در تعیین مقدار نمک وارد شده توسط آب بسیارکم میباشد. در واقع در محاسبة ECی عصارة اشباع خاک در شرایط بدون کود41/0 بوده و در شرایط کودهای محلول dS/m 53/0 میباشد. یعنی میتوان نتیجه گرفت که ابقاء کودها بصورت محلول در خاک اثر قابل توجهی بر روی شوری خاک ندارد. بر اساس گزارش کشور بلژیک، اتلاف کودها بطور میانگین 10-20% میباشد. همانطور که قبلاً ذکر شد، ECی مناطق ریشهای متاثر از آبهای سطحی میباشد(dS/m6/0=EC). در واقع با تقسیم عدد 46/0 به 7422/0 مقدار شوری آب زهکشی شده(dS/m62/0=EC)بدست میآید. کیفیت زهکشی اثر مهمی بر روی شوری داشته و میتواند خاک را پیوسته به طرف پایین شستشو دهد. (همانطور که در شکل 2 نشان داده شده است). در مورد مناطق کشت نشده نیز میتوان گفت که علاوه بر عدم آبیاری، کود نیز استفاده نمیشود. همانطور که در شکل 4 نشان داده شده است، در عمق 3/1 متری جریان آب رو به بالا در خاکهای کشت نشده، mm/day 2/0 میباشد که ورود نمک به این بخش سالانه t/ha 8/3 میباشد(در شرایطی که بطورمیانگین سالانه 288 روز جریان آب روبه بالا داریم). جهت نمکزدایی از این خاک بایستی همین مقدار نمک را توسط زهکشی از این خاک خارج کنیم که تنها توسط 0.48(103)m3ha-1year-1 می تواند انجام گیرد[شکل6]. مقدار شوری سطح خاک نیز dS/m2/9 میباشد که بطور میانگین EC آن نزدیک به ECمیانگینِ dS/m 4/13 می باشد. پیش بینی(simulating): در شکل 7 میانگین املاح خاک در ناحیة ریشة درختان انبه بسته به الگوهای آبیاری و عمق آب، تخمین زده شده و ارائه شدهاند. شوری خاک پیشبینی شده(EC) متغییر بوده و از dS/m 43/0 در عمق 5/1 متری آب تا dS/m50/0 در عمق 1 متری آب تغییر مییابد. گرچه با کاهش عمق آبهای سطحی(=نزدیک به سطح) احتمال جریان آب رو به بالا بیشتر میشود، ولی سطح نمک خاک بواسطة آبشویی نیز کاسته خواهد شد. از اینروست که کشاورزان الگوی آبیاری خود را تغییر نمیدهند که منجر به کاهش ارتفاع آب تا 1 متر و افت کود تا 17% میشود. در حالیکه در الگوهای مناسب آبیاری ارتفاع آب را میتوان به عمق 5/1 متری رسانده و اتلاف کود را به 13% کاهش داد. امروزه سیستمهای آبیاری تحت فشار مرسوم شدناند و اعتقاد بر این است که تغییر سیستم آبیاری به قطره ای و تحت فشار، میتواند راندمان آبیاری را بهبود بخشد. در شکل 7 شوری خاک در سیستمهای مختلف آبیاری نشان داده شده است. یکی از موثرترین موارد در شوری خاک، الگوی آبیاری است. برخی از این الگوها از ایجاد استرس بر روی گیاه کاسته و کمترین هدرروی و نیاز به زهکشی را دارند. تحت این شرایط زهکشی محدود به فصول بارانی شده و از mm25(در فصول خشک) تاmm 170(در فصول پرباران) متغییر میباشد. اتلاف کود نیز تا 5/8% کاهش مییابد. به عبارت دیگر، جریانات آب رو به بالا تا 300-340 روز در سال بطول میانجامد. در نتیجه شوری خاک افزایش یافته و گیاهان حساس به شوری متأثر شده(عمق آب در 5/1متری) و یا حتی کاشت آنها غیرممکن میشود(عمق آب در 1متری).در سیستمهای آبیاری متوسط آمار حد واسط خوب و بد بوده و مقدار اتلاف کود تا 12% رسیده است. در این نوع سیستمها نیز با آبشویی منطقة ریشه، املاح این قسمت به زیر حد آستانه رسیدهاند. شوری خاک در بخش ریشه(EC) متغییر بوده و از dS/m 11/1 در عمق 5/1 متری آب تا dS/m 18/1 در عمق 1 متری آب تغییر میکند. اطلاعات فوق در حالی بدست آمدهاند که میانگین شوری آبهای زمینی برابر dS/m6/0 میباشد. البته با آبیاریهای بیشتر و بسته به الگوی آبیاری و همچنین زهکشی زمین EC این آبها میتواند بالا برود. از اینرو مقدار شوری مورد انتظار میتواند از اعداد و ارقام شکل 7 نیز بیشتر شود. در صورت عدم وجود آبهای سطحی و در شرایط آبیاری پی درپی، شوری ناحیة ریشهای به dS/m 32/0 خواهد رسید. در مورد آبیاریهای متوسط(=نه پی درپی و نه کم) که راندمان آبیاری نیز بالا باشد این مقدار به dS/m 98/1 افزایش خواهد یافت. نتیجه: در این مطالعه بدین نتیجه رسیدیم که حرکت آب از سطحی زیر زمینی به سمت بالا، علت اصلی شور شدگی خاکها میباشد. بواسطة این جریان، نمکهای محلول در آب توسط جریان آب به منطقة ریشة گیاهان نفوذ میکنند. نصب زهکشهای زیر سطحی یکی از مهمترین و مؤثرترین راهحلها جهت کنترل این جریان میباشد. همچنین مطالعات نشان دادند که با اصلاح روشهای مدیریت کوددهی میتوان میزان افت کود و سم را کاهش داد ولی این مقدار معنیدار نخواهد بود. از اینرو میتوان دو راهکار مفید جهت کنترل شوری خاک پیشنهاد داد: 1-شستشوی مناسب بخش ریشة گیاه با آبیاریهای کافی 2-کاهش خروج آب از ناحیة ریشه، که منجر به کاهش عمق آبهای زیرزمینی خواهد شد. کشاورزانی که مزارع را بصورت پی در پی آبیاری میکنند، منطقة ریشهای را آبشویی میکنند. لازم به ذکر است که در حدود 10-20% از تمام سموم و حشرهکشهایی که بکار میروند در آب محلول گشته و وارد بخش سطحی زیر زمینی میشوند. که این پدیده میتواند موجب آلوده شدن آبهای زیرسطحی و خسارت به زمین گردد. یک الگوی مناسب در آبیاری، برای مثال آبیاری بارانی، میتواند از اثر این پدیده کاسته و مانع از خسارت به مزرعه گردد. همنچنین این الگوی آبیاری میتواند با کاهش شوری خاک، میزان محصول را نیز افزایش دهد. البته تبدیل به این سیستم نیاز به تغییر الگوهای زمین و آبیاری داشته و مشکلات خاص خود را دارد. بطور کلی میتوان گفت که الگوی آبیاری متعادل(=نه پی در پی و نه کاملا موثر) الگوی توصیهای ماست. در این سیستمها ممکن است که قدری نمک خاک بالا برود، ولی اعتقاد داریم که در فصول پرباران، بارشهای متوالی باعث کنترل شوری خاک و نگه داشتن آن در حد قابل قبول خواهند شد. در شرایطی نیز که خشکسالهای پی در پی وجود دارد میتوان با اصلاح الگوی آبیاری و آبشویی خاک، به اصلاح آن پرداخت. هماهنگی الگوی آبیاری برای کشاورزان امری ساده و مقدور بوده و میتوان با اصلاح آن به آبشویی و اصلاح خاک پرداخت.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:21 PM
(اسدی و همکاران، 1384). این محصول یک سوم سطح زیر کشت غلات دنیا را اشغال کرده است و تأمین کننده 25 تا 60 درصد کالری 7/2 میلیارد نفر از جمعیت جهان می باشد و بیش از 90 درصد برنج دنیا در آسیا تولید و مصرف میشود. برنج، گیاهی است که نسبت به دیگر گیاهان تحت آبیاری، بیشترین سطح زیر کشت را دارا است. بیش از 80 درصد منابع آب شیرین در قاره آسیا برای اهداف کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرد که نیمی از کل این آب صرف تولید برنج می شود ((Dawe et al, 1998.
در ایران نیز، کشاورزی بزرگترین متقاضی آب است، بطوریکه حدود 93 درصد از آب قابل استحصال، سالانه در این بخش استفاده می شود لذا، لازم است که توجه ویژه ای به نحوه بکارگیری این منابع و برنامه ریزی دقیقی برای استفاده بهینه از منابع آبی موجود، ولی محدود برای کشت پایدار صورت گیرد. همانطور که ذکر شد نیاز آبی برنج از سایر غلات بیشتر است و مقدار آن تابع عوامل متعدد نظیر رقم، اقلیم و حتی نوع کشت است. کمبود منابع آبی و پایین بودن راندمان آبیاری در مزارع برنج، لزوم استفاده بهینه و افزایش بهره وری از منابع موجود را می طلبد (اسدی و همکاران، 1383). روش مرسوم آبیاری برنج در مناطق برنج خیز ایران، غرقاب دائم با ارتفاع مناسب آب در تمامی طول فصل رویشی است (اسدی و همکاران، 1383). محیط رشد برنج به دلیل نیاز آبی فراوان آن را از دیگر نباتات متمایز می سازد، بطوریکه علاوه بر آبیاری در مرحله داشت؛ مقدار قابل توجهی از آب آبیاری قبل از نشاءکاری جهت تهیه و آماده سازی زمین و غرقاب نمودن آن و نیز تعداد دیگری در طول دوره رشد محصول بطور مستمر به صورت نفوذ عمقی مصرف می شود (Glecik, 1993). استفاده از این روش آبیاری موجب مصرف بیش از اندازه آب و پایین آمدن کارآیی مصرف آب آبیاری میگردد. بنابراین لازمه کشت آن مدیریت صحیح آبیاری می باشد، چرا که کمبود آب در شرایط فعلی و بحران آینده آب در ایران واقعیت انکار ناپذیری می باشد که تنها با اتخاذ تمهیداتی بر پایه یافته های علمی قابل کنترل خواهد بود (عبدی، 1384).
آینده تولید برنج به فعالیت ها، اتخاذ و گسترش استراتژی هایی بستگی دارد که آب را در برنامه ریزی های آبیاری بطور مؤثری استفاده نماید. این چنین استراتژی ها و فعالیت هایی برای دیگر قسمت های جهان نیاز مهم است. فعالیت های اجرایی برای تأمین آب در ایران دارای سابقه طولانی است که وجود سدها و شبکه های آبیاری در شالیزارهای کشور مؤید این نکته می باشد. بنابراین به نظر می رسد استفاده بهینه از آب در کشوری چون ایران که از نظر اقلیمی دارای وضعیت خشک تا نیمه خشک است از اهمیت بخصوصی در گسترش و توسعه فعالیت های کشاورزی برخوردار است (عبدی، 1384).

آبیاری و اهمیت آن در برنج
آبیاری شالیزار از مهمترین عملیات هایی است که باید در زراعت برنج انجام شود، چون برنج گیاهی است متحمل به غرقابی. وجود آب سبب انتقال مواد مختلف از ریشه به ساقه، برگ و دانه ها شده و در نتیجه موجب تهیه مواد خشک می گردد. مقدار آب مورد نیاز برای برنج بستگی به روش کاشت، ابعاد کرتها، تراکم بوته ها، مقدار مصرف مواد تقویت کننده، نوع بافت خاک، شرایط اقلیمی، شرایط اکولوژیکی و رقم مورد کاشت داشته و بطور کلی در ارقام زودرس نیاز آبی کمتر و در ارقام دیررس نیاز آبی بیشتر است (اخوت و وکیلی، 1376).
برنج در طول دوره رشد خود بطور متوسط به 35000-30000 متر مکعب نیاز دارد. این مقدار آب باید در هنگام پنجه زنی، تشکیل خوشه، گلدهی به اندازه کافی در اختیار گیاه قرار گیرد. اگر در مرحله تشکیل خوشه و گلدهی آب و رطوبت کافی در اختیار گیاه قرار نگیرد، عمل تلقیح به خوبی انجام نشده و برنج به دست آمده دارای عملکرد پایینی خواهد بود، زیرا در رطوبت کم دانه های گرده نمی توانند به تخمدان نفوذ نمایند و در نتیجه تلقیح انجام نگرفته، دانه های پوک تولید می شوند.

مقدار مصرف آب در مراحل مختلف رشد برنج
بطور کلی برنج در مراحل مختلف رشد خود به مقادیر متفاوتی آب نیازمند است.
1. مرحله آماده کردن زمین: میزان آب مصرفی در حدود 7000-1000 متر مکعب در هکتار متفاوت است.
2. مرحله جوانه زنی و رشد بذر در خزانه: مقدار 60-45 متر مکعب آب برای آماده کردن خزانه و 120-75 مترمکعب برای آبیاری بذور جوانه دار از زمان بذرپاشی در خزانه تا پس از 40-30 روز.
3. مرحله رشد رویشی: در هفته اول پس از نشاکاری عمق آب 6-5 سانتیمتر و پس از آن در زمان پنجه دهی به 3-2 سانتیمتر کاهش می یابد.
4. مراحل رشد زایشی: در این دوره عمق آب در کرت بایستی در حدود 4-2 سانتیمتر حفظ گردد.
5. مراحل رسیدن: عمق آب باید در این دوره حدود 2-1 سانتیمتر بوده و پس از زرد شدن بوته های برنج به وجود آب نیازی نیست.

عوامل مؤثر در مقدار مصرف آب شالیزار
عوامل متعددی در مقدار مصرف آب در شالیزار مؤثرند. بافت و نوع خاک یکی از عوامل تأثیرگذار می باشد. به طور کلی زمین های رسی و سنگین دارای نیاز آبی کمتر، ولی شالیزارهای با خاک شنی احتیاج به آب بیشتری دارند زیرا خاکهای شنی دارای خلل و فرج زیادتری هستند، بعلاوه میزان تبخیر آب در این خاکها بیشتر است. تراکم علفهای هرز نیز در مقدار نیاز آبی می تواند تأثیر مهمی داشته باشد؛ بطوریکه هرچه میزان تراکم علفهای هرز در شالیزار بیشتر باشد به همان نسبت میزان مصرف آب توسط این علفهای هرز زیادتر شده و نیاز آبی را افزایش می دهند. دمای هوا نیز از عوامل دیگر مؤثر بر مقدار مصرف آب است که هر چه درجه حرارت هوا بیشتر باشد میزان تبخیر آب از مزرعه بیشتر شده، مقدار آب افزایش خواهد یافت (اخوت و وکیلی، 1376).

روشهای آبیاری برنج
1- آبیاری به روش غرقابی دائم:
که خود به دو روش غرقابی راکد و غرقابی جاری تقسیم می شود. در روش غرقابی راکد، مصرف آب نسبت به غرقابی جاری کمتر بوده، انتقال مواد غذایی نیز کمتر است. در روش غرقابی جاری راندمان آبیاری کم بوده و انتقال مواد غذایی بیشتر است اما در اراضی که نفوذپذیری خاک زیاد است با استفاده از این روش می توان از تجمع مواد سمی جلوگیری نموده و درجه حرارت خاک را تنظیم نمود. از مزایای غرقابی دائم، هزینه کمتر در کنترل علف هرز و نظارت کمتر در آبیاری می باشد.
2- آبیاری به روش تناوبی:
در این روش، پس از غرقاب نمودن زمین، آبیاری قطع شده و تا زمانی که زمین به مرحله ترک خوردن نرسد آبیاری مجدد صورت نمی پذیرد. از مزایای این روش صرفه جویی در مصرف آب، کاهش مشکلات ناشی از عدم زهکشی، تهویه خاک و خروج گازهای سمی می باشد. با استفاده از روش فوق تا 30 درصد در مصرف آب صرفه جویی شده و عملکرد محصول نیز افزایش می یابد.

زمان بحرانی حساسیت برنج به کمبود آب
گیاه برنج در دو مرحله از دوران رشد خود به نوسانات رطوبتی حساس است که عبارتند از:
1. بلافاصله پس از نشاءکاری که تنش رطوبتی می تواند گیاه را بطور کامل از بین ببرد
2. در مرحله خوشه دهی و گلدهی (2 هفته قبل تا 1 هفته بعد از ظهور خوشه جوان) که تنش رطوبتی در این مرحله منجر به افزایش پوکی دانه می گردد. خسارت در این مرحله شدیدتر از مرحله ابتدایی رشد رویشی (مرحله اول) بوده و اثر بیشتری در کاهش عملکرد دارد (سلیمانی و امیری، 1384).

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:22 PM
تنش رطوبتی و اثرات آن بر برنج
تحقیقات نشان داده است که کاهش عملکرد محصول نه تنها به به شدت و مدت تنش رطوبتی بستگی دارد بلکه به زمان وقوع آن در مراحل مختلف رشد نیز مرتبط است. بنابراین برای یک رقم مشخص برنج لازم است اثرات قطع آب و خشکاندن از نظر شدت و مدت خشکاندن و نیز در مرحله خشکاندن مورد ارزیابی قرار گیرد ( سعادتی و فلاح، 1376).
گیاه در 20 روز قبل از خوشه دهی و تا حدود 10 روز بعد از خوشه دهی به استرس آب حساس است. در این میان نباید رطوبت نسبی را از نظر دور داشت، زیرا اثر خشک کنندگی هوا عامل عمده ای است که احتیاجات آبی گیاه را تحت تأثیر قرار می دهد. رطوبت نسبی اثر قابل ملاحظه ای بر تبخیر و تعرق و بنابراین نیاز آبی گیاهان دارد.
رطوبت نسبی زیاد، کمبود رطوبت خاک را جبران و رطوبت نسبی کم، کمبود رطوبت خاک را بیشتر نمایان می سازد. هرچه رطوبت نسبی کمتر باشد، تبخیر و تعرق زیادتر و راندمان مصرف آب کمتر خواهد بود. درصورتیکه رطوبت خاک کافی باشد، رطوبت هوای نسبتاً کم، جهت تشکیل بذر در بسیاری از گیاهان رزاعی مناسب است. رطوبت نسبی در طول دوره زندگی گیاه برنج بخصوص در زمان گلدهی بسیار مؤثر است. بطوریکه مناسبترین رطوبت هوا برای گل دادن 80-70 درصد بوده و در رطوبت کمتر از 40 درصد و بیشتر از 95 درصد، گلدهی متوقف می شود. علت توقف گلدهی در رطوبت نسبی زیاد، به دلیل جدا نشدن دانه های گرده از پرچمها و در رطوبت نسبی بسیار کم به دلیل پسآبیدگی زیاد دانه های گرده و یا کلاله، اثر سوئی بر تلقیح (Fertilization) بجای می گذارد.
در آزمایشی، رقم IR20 در شرایط مزرعه در فصل خشک کشت گردید و چهار رژیم تنش بر آن اعمال گردید، در حالتی که تنش رطوبت نبود (غرقاب) عملکرد 6 تن در هکتار، در حالتی که تنش اولیه اعمال شد (آبیاری برای مدت 30 روز از شروع تشکیل خوشه ها تا درست بعد از گلدهی انجام نشد) عملکرد 2/1 تن و بالاخره در حالتی که تنش دیر ادامه داده شد (آبیاری بعد از تشکیل خوشه ها انجام نشد) عملکرد 8/0 تن در هکتار بود. این موضوع حاکی از آنست که مراحل پنجه زنی و شروع تشکیل خوشه ها به تنش زیاد حساس هستند.
در آزمایش دیگری ملاحظه گردید که پتانسیل آب 15 سانتی بار برای کاهش عملکرد کافی است. محققین ملاحظه کردند هنگامیکه پتانسیل آب خاک 2- سانتی بار یا کمتر بود، تعداد پنجه ها کاهش یافت. با کاهش رطوبت خاک، متوسط تعداد برگها در هر گیاه افزایش یافته ولی سطح هر برگ تا حدود 50% کاهش می یابد و در نتیجه 60 روز پس از نشاءکاری وزن خشک بخشهای هوایی کم می شود. در آزمایشی که روی رقم IR5 صورت گرفت، این رقم که به مدت 34 روز رشد معمولی داشت، تحت تنش قرار داده شد و تنش آب منجر به کاهش جذب CO2 و سرعت فتوسنتز گردید. نتایج تحقیقات در جهان نشان می دهد که بسته به شرایط اقلیمی و خاکی متفاوت ضرورت ندارد که گیاه برنج در تمام مراحل رشد غرقاب دائم باشد، بلکه در بعضی از مراحل رشد می توان آن را تحت تأثیر تنش آب در حد کاهش ارتفاع آب ایستابی در کرت و خشکاندن در حد اشباع قرار داد بدون اینکه عملکرد محصول کاهش یابد.

راندمان مصرف آب در برنج
در زراعت برنج نسبت به سایر زراعت ها، اصولاً راندمان مصرف آب اندک است و میزان آب مورد نیاز برای تولید یک کیلوگرم برنج نسبت به سایرین بسیار بیش از معمول می باشد (ملکوتی و کاووسی، 1383)، بطوریکه برنج 3-2 برابر بیشتر از سایر غلات مهم مانند گندم و ذرت آب مصرف می نماید (Virk et al, 2004). در مطالعه ای که به منظور تعیین نیاز آبی برنج انجام شد، گزارش گردید که راندمان مصرف آب کمتر از 30 درصد می باشد.
در یک مزرعه برنج، تعادل آبی بصورت زیر می باشد:
• آبی که به صورت آبیاری وارد سطح مزرعه می شود.
• آبی که از طریق بارندگی وارد سطح مزرعه می شود.
• آبی که به صورت تبخیر از سطح مزرعه کاسته می شود.
• آبی که به صورت نشت از پروفیل خاک خارج می شود.
• آبی که به صورت زهکش سطحی از کرت ها خارج می شود.

همانطوری که ملاحظه می گردد برای افزایش راندمان مصرف آب در این زراعت از طرفی و کاهش آلودگی های ناشی از ورود زه آب آلوده به مواد شیمیائی به آبهای زیرزمینی و سطحی، باید تلاش کرد تا تلفات آب را کاهش داد. یکی از کارهای معمول در امر آماده سازی مزرعه جهت کشت برنج عملیات لت زدن (Puddling) مزرعه می باشد. مزرعه را یک یا دو بار شخم سطحی می زنند و در حالیکه زمین اشباع از آب می باشد با وسایل ماشینی آن را تراز می نمایند. در طول این عملیات که تا عمق 15 سانتیمتری خاک مؤثر می باشد، ذرات ریز خاک موجب انسداد خلل و فرج درشت خاک شده و از طریق هدایت آبی خاک به شدت کاهش می یابد. چون یکی از دلایل عمده تلفات آب، نشت عمقی آن می باشد. از این طریق، می توان از تلفات عمقی کاست.
در صورتیکه خاک مزرعه سنگین باشد و سطح آب زیرزمینی نزدیک به سطح خاک باشد، تلفات آب از طریق نشت حدوداً یک میلی متر در روز خواهد بود و اگر خاکی دارای بافت سبک باشد، میزان این تلفات، ده میلی متر یا بیشتر می باشد؛ که در این صورت امکان نگهداری خاک مزرعه به حالت اشباع کاری مشکل است.
علاوه بر بافت خاک که در میزان تلفات عمقی (Leaching Losses) آب شالیزار نقش عمده را ایفا می نماید، ارتفاع آبی که روی سطح خاک می ایستد نیز نقش بسزایی دارد. اگر ارتفاع آب روی سطح خاک 5-2 سانتیمتر باشد، میزان نشت آب از پروفیل خاک، 20 میلیمتر در روز می باشد اما اگر ارتفاع آب روی سطح خاک، صفر بشود (خاک در حالت اشباع دائم) میزان نشت آب از پروفیل خاک 9 میلیمتر در روز می شود (Tabbal et al, 1992). کرتهای مزرعه برنج توسط مرزهای کوچکی به ارتفاع 15 سانتیمتر از یکدیگر جدا می شوند، چون مزرعه دائم دارای یک بار آبی به ارتفاع تقریباً 5 سانتیمتر یا بیشتر می باشد، امکان خروج سطحی آب از کرت ها وجود دارد که درز و ترک های موجود در بدنه این بندهای کوچک گلی و نیز آبزیان موجود در مزرعه مانند آب دزدک به این امر کمک می نمایند. از طرف دیگر بیش از 50 درصد آب از مزارع به صورت زهکشی سطحی از آن خارج و از دسترس گیاه خارج می شود (ملکوتی و کاووسی،1383).

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:22 PM
بطور کلی به منظور افزایش بهره وری مصرف آب می توان روشهای زیر را پیشنهاد نمود:
- توسعه کشت ارقام پرمحصول
- بهبود مدیریت زراعی (استفاده از تکنیک های IPM، مدیریت تغذیه، کنترل آفات و تکنولوژیهای دیگر)
- تغییر تاریخ کاشت و استفاده مؤثر از آب باران
- کاهش آب در زمان آماده سازی زمین
- تغییر در روش های کشت و کار برنج
- استفاده چرخه ای از آب
- کاهش مصرف آب در طول رشد گیاه
- استفاده از روش آبیاری متناوب به جای آبیاری غرقاب دائم (Facon, 2006).

مدیریت مصرف آب در شالیزار
برنج از نظر اکولوژیکی و دامنه زیستی در رابطه با رطوبت در بین گیاهان زراعی دارای خصوصیت منحصر به فردی از نظر روابط با آب است. از آنجا که آب یکی از عناصر حیاتی در زندگی برنج محسوب می شود و از طرفی، آب مهمترین جزء برای تولید پایدار در مناطق برنج خیز می باشد، کاهش سرمایه گذاری در مسائل زیربنایی آبیاری، رقابت برای بدست آوردن آب را افزایش می دهد (Facon, 2006). بنابراین ضروری است که با مدیریت صحیح آب، بهره وری مصرف آب را افزایش داد.
بطور کلی مدیریت آب دارای اهداف زیر می باشد:
1- بهره برداری حداکثر از آب باران و منابع آبی موجود
2- انتقال آبهای اضافی از مزرعه (زهکشی)
3- به حداقل رساندن تلفات آب در مزرعه
4- تنظیم و اندازه گیری مقدار آب اضافی در مزرعه

اثرات مدیریت آب را می توان به صورت زیر بررسی نمود:
- اثر مدیریت آب بر عملکرد محصول: تحقیقات نشان داده است که حداکثر محصول زمانی به دست خواهد آمد که خاک شالیزار در شرایط غرقاب و یا اشباع باشد ولی در بعضی از مراحل رشد خشکاندن کم و تدریجی خاک باعث افزایش عملکرد شده است، به شرطی که خاک از مرحله تشکیل خوشه اولیه تا مرحله رسیدن در حد اشباع و یا غرقاب باشد (سلیمانی و امیری، 1384).
- اثر مدیریت آب بر مشخصات فیزیکی گیاه: ارتفاع گیاه برنج مستقیماً تحت تأثیر عمق آب در کرت قرار دارد بطوریکه ارتفاع گیاه با افزایش عمق آب در کرت افزایش یافته و در نتیجه موجب کاهش مقاومت گیاه در برابر باد و باران خواهد شد که حطر ورس را افزایش می دهد و این موضوع در مورد ارقام پابلند نظیر طارم حائز اهمیت است. تولید پنجه در بوته با عمق آب در کرت نسبت عکس دارد، بطوریکه با افزایش عمق آب ایستابی در کرت تعداد پنجه در بوته کاهش می یابد. عمق آب در کرت در مقدار شاخص برداشت نیز اثر می گذارد و افزایش عمق آب موجب کاهش این شاخص می گردد.
- اثر مدیریت آب بر جذب عناصر غذائی: در آزمایشی مشاهده شد که میزان جذب عناصر غذایی ماکرو و میکرو در آبیاری به صورت اشباع در مرحله رشد رویشی و یا آبیاری بصورت تناوبی در مرحله رشد رویشی در مقایسه با آبیاری بصورت غرقاب دائم در برنج طارم افزایش خواهد یافت (سعادتی و توسلی، 1384). در صورت نفوذپذیری زیاد خاک در شرایط غرقاب، مواد غذائی از منطقه ریشه شسته شده و بطرف پائین انتقال می یابند.
- اثر مدیریت آب بر شرایط فیزیکی خاک: اثرات آب بر روی وضعیت زهکشی اراضی شالیزار به عنوان یکی از فاکتورهای فیزیکی خاک دارای محاسن و معایبی می باشد. بطور کل عدم وجود زهکش مناسب در شالیزار باعث ایجاد سمیت در خاک خواهد شد. سمیت های ناشی از شرایط بد زهکشی می تواند بصورت بیماریهای گوناگون فیزیولوژیکی مانند بیماری آکاگاره، برونزینگ و آکیوشی (در ژاپن) ظاهر شود. با انجام زهکشی و خشکاندن به موقع می توان اکسیژن را به داخل خاک هدایت نموده و گازهای سمی ناشی از احیاء آهن و منگنز را از منطقه ریشه دور نمود.
- اثر مدیریت آب بر کنترل بیماریها: با مدیریت صحیح آب و جلوگیری از انتقال آب از کرتی به کرت دیگر می توان از انتشار بیماریهای قارچی کاست.
- اثر مدیریت آب بر کنترل در مصرف کود: با انجام آبیاری صحیح، مواد غذائی مورد نیاز برنج به سهولت در دسترس گیاه قرار خواهند گرفت.
- اثر مدیریت آب بر کنترل علفهای هرز: کنترل عمق آب در مراحل اولیه رشد برنج می تواند اثرات عمده ای در کنترل علفهای هرز داشته باشد، بطوریکه اگر علفهای هرز بیش از حد رشد نمایند، کنترل آنها از طریق مدیریت آب مشکل می گردد. اسکارداسی و همکاران (2006) در بررسی مدیریت آب بر رشد علفهای هرز برنج نشان دادند که در صورت ارتفاع زیاد آب در داخل کرت، رشد علفهای هرز کاهش یافته و یا متوقف شد در حالیکه عمق کم آب رشد علفهای هرز را افزایش داد. بعلاوه زهکشی دیر (30-20 روز بعد از نشاءکاری) رشد علفهای هرز را در مقایسه با غرقاب دائم بیشتر نمود. کنترل علفهای هرز از طریق مدیریت آب باید در مرحله بحرانی رشد علفهای هرز انجام گردد (در فاصله زمانی نشاءکاری تا 25 روز بعد از آن).

استفاده بهینه آب در جهت جلوگیری از مصرف بی رویه آن
طبیعی است که کشت برنج در شرایط غرقابی دائم و باعمق ایستابی 7-2 سانتیمتر در کرت در تمام طول دوره رشد در مقایسه با شرایط غیر غرقابی و بدون آب ایستابی در کرت، شرایط مناسبی برای رشد گیاه برنج می باشد چون با این روش آبیاری نه تنها آب و عناصر غذایی کافی در اختیار گیاه قرار خواهد گرفت و بویژه از نظر کنترل علفهای هرز نیز خیلی مؤثر است. اما این روش آبیاری وقتی امکانپذیر است که آب کافی، مناسب و مطمئن و ارزان در اختیار باشد ولی با توجه به اینکه در شرایط ایران، رشد سریع اقتصادی کشاورزی ناشی از برنامه های پنج ساله و نیز رشد افزایش جمعیت، تقاضا برای آب بیشتر در حال افزایش است، لذا تأمین آب کافی برای نسلهای آینده با توجه به منابع آبی محدود ناشی از شرایط گرم وخشک آن با مشکل مواجه خواهد شد (سعادتی، 1377).
بنابراین ضرورت دارد که ضمن حفظ آبهای موجود از خطر آلودگی، با اعمال مدیریت صحیح در مصرف آب، از آب موجود در همه زمینه ها بخصوص در کشاورزی استفاده بهینه گردد (سعادتی، 1377). امروزه از روشهایی که استفاده آب توسط کشاورزان را بهینه می کند، استفاده از سدهای خاکی، بند های انحرافی، ایستگاههای پمپاژ جهت انحراف آب رودخانه ها به سمت مزارع و کشتزارهاست تا بتواند مایحتاج خود را تأمین کند. با توجه به اینکه روشهای سنتی نمی تواند بهره برداری بهینه از آب را به دنبال داشته باشند لذا روشهای نوین می توانند این مشکل را برطرف کرده و میزان بهره وری و کارایی را افزایش دهند (عبدی، 1384).
یکی از راههای بهینه کردن مصرف آب در کشت برنج جلوگیری از مصرف بی رویه آن در طول دوره رشد می باشد (سعادتی، 1377). برای جلوگیری از مصرف بی رویه و صرفه جویی در مصرف آن، شناخت مرحله حداکثر نیاز آبی برنج و زمان بحرانی گیاه نسبت به کمبود آب و اثرات میزان مصرف در هر یک از مراحل رشد برنج ضروری می باشد (سعادتی، 1377). بعلاوه استفاده از روش نوین آبیاری در کشت برنج نه تنها موجب صرفه جویی در مصرف آب می شود بلکه منجر به افزایش عملکرد محصول، کاهش آلودگی خاک و آب و بهبود تهویه خاک می شود.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:23 PM
روش نوین آبیاری برنج، راه حل ساده مقابله با خشکسالی در شالیزار
همانطور که ذکر شد روش مرسوم آبیاری برنج در مناطق شمالی کشور غرقاب دائم با ارتفاع مناسب آب در تمامی طول فصل رشد این گیاه است. کمبود روز افزون منابع آبی که منجر به کاهش سهم کشاورزی و سرازیر شدن این منابع به بخشهای دیگر مثل شرب و صنعت می شود ما ار ناجار می سازد تا از منابع موجود با بالاترین راندمان استفاده نماییم.
یکی از راهکارهای موجود برای کاهش مصرف آب در کشت برنج تغییر روش مرسوم آبیاری غرقاب دائم به روش آبیاری تناوبی با دور مناسب آن رقم می باشد. ایجاد غرقاب دائم در آبیاری برنج نه تنها یک ضرورت نیست بلکه در مناطق خشک و نیمه خشک که حصول کارایی مصرف آب بالاتر، حائز اهمیت فراوان است، مقرون به فایده آن است که با پذیرش هزینه مدیریتی، با کاهش زمان یا مقدار آبیاری در مصرف آب صرفه جویی نماییم. اگر چه گاهی این قطع آب و تنش خشکی متعاقب آن باعث کاهش عملکرد برنج می شود، ولی در بعضی از مواقع اعمال مدیریت صحیح آبیاری و خشک کردن محیط ریشه تأثیری در کاهش عملکرد آن ندارد و حتی کاهش قطع آب با دور مناسب آن رقم باعث افزایش عملکرد دانه برنج نیز می شود. با اعمال مدیریت مناسب کاربرد آب و اعمال دور مناسبی از آبیاری می توان بدون ایجاد تنش آب و تبعات آن شامل کاهش عملکرد و اجزاء عملکرد و یا با درصد قابل قبولی از آن به میزان زیادی در مصرف آب صرفه جویی نمود. با همه این اطلاعات، لازم به ذکر است بدانیم که در صورت عدم وجود مدیریت مناسب و اعمال دور آبیاری بدون مطالعه موجب کاهش رطوبت خاک از حد مناسب و در پی آن کمتر شدن رشد گیاه، عملکرد، تأخیر در رسیدگی، رشد علفهای هرز، ایجاد ترک در سطح مزرعه، افزایش آب مصرفی در داخل مزرعه می شود و تأثیر بر راندمان کاربرد کود را شاهد خواهیم بود.
در طول سالهای 1990 پژوهشگران IRRI راهکارهای مؤفقیت آمیزی را در افزایش بهره وری آب مورد آزمایش قرار دادند که استفاده از این روشها به میزان 35 درصد راندمان مصرف آب را افزایش داد اما با کاهش عملکرد دانه همراه بود (Tabbal et al, 2002, Bouman and Tuong, 2001, Lu et al, 2000). به منظور دستیابی به عملکرد مطلوب همراه با افزایش راندمان مصرف آب، روش جدید آبیاری متناوب معرفی گردید. آزمایشات انجام شده در چین و فیلیپین، ذخیره آب با استفاده از این روش را 30-13 درصد اعلام نمودند (Cabangon et al, 2001, Belder et al, 2002). تابال و همکاران (1992) گزارش کرده اند که می توان در مرحله ای از مراحل رشد و یا در تمام مرحله رشد رطوبت خاک را در حد اشباع نگهداشت و از این طریق در مصرف آب برنج صرف جوئی کرد. باید توجه داشت که در این روش دو عامل استفاده از ارقام نامناسب و مدیریت ناقص علفهای هرز می تواند موجب کاهش عملکرد دانه شود (Shi et al, 2002, Tabbal et al, 1992).
نتایج حاصل از تحقیقات در ایران نیز نشان داده است که اعمال دور آبیاری تناوبی با دور مناسب در مقایسه با آبیاری غرقابی دائم هیچ گونه کاهش عملکردی را در پی نداشته و حتی در بعضی مواقع منجر به افزایش عملکرد گردید. ضمن اینکه با اعمال این روش آبیاری می توان در مواقع خشکسالی به میزان زیادی در مصرف آب مزرعه صرفه جویی نمود. آب صرفه جویی شده در این سالها می تواند برای استفاده در اراضی بدون آب بخصوص اراضی پایین دست به کار رود (اسدی و همکاران، 1383). نتایج تحقیق سعادتی (1377) در بررسی اثر تنش آب در مراحل مختلف رشد برنج بر روی عملکرد و تعیین میزان آب مصرفی رقمهای طارم و نعمت نشان داد که باید تا 3-2 هفته اول پس از نشاءکاری به منظور جلوگیری از رشد علفهای هرز، عمق آب ایستابی در کرت حدود 5-2 سانتیمتر حفظ گردد. پس از 2 هفته از مرحله نشاءکاری تا رسیدن، آبیاری به روش متناوب غرقاب و خشکاندن اجرا گردد، بدین ترتیب که عمق آب ایستابی در کرت را به ارتفاع 5 سانتیمتر رسانده و آبیاری نوبت بعدی زمانی انجام گردد که عمق آب ایستابی در کرت صفر گردد، یعنی آب ایستابی در کرت موجود نباشد.
با این روش آبیاری در مقایسه با روش سنتی و معمول منطقه شمال کشور (غرقابی دائم) در صورت کنترل علفهای هرز نه تنها عملکرد محصول کاهش معنی داری پیدا نمی کند، بلکه مقدار آب مصرفی کاهش می یابد و در نتیجه بهره وری از آب آبیاری افزایش می یابد بطوریکه تا حدود 33 درصد برای رقم محلی طارم و حدود 21 درصد برای رقم اصلاح شده نعمت می توان در مصرف آب صرفه جویی نمود.

در اینجا به اثرات عمده زیست محیطی آبیاری متناوب اشاره می گردد:
1- کاهش آلودگی خاک و آب
50 الی 80 درصد نفوذ و تراوش آب از شالیزارهای برنج را می توان با استفاده از آبیاری تناوبی کاهش داد (Mao Zhi, 1993). به دلیل نفوذ و تراوش آب، کودها نیز هدر می روند. مقادیر زیادی از کودها، بخصوص کود نیتروژن بر اثر نفوذ عمقی تحت روش آبیاری غرقابی هدر می رود ولی به دلیل کاهش 50 تا 80 درصدی نفوذ عمقی در روش آبیاری تناوبی تلفات کود بخصوص کود نیتروژن کاهش یافته است. فلاح و سعادتی (1370) طی آزمایشی در اراضی شالیزاری مازندران به این نتیجه رسیدند که بیشترین تلفات ازت مربوط به تیمارهائی بوده است که اوره در سطح خاک در حضور آب پاشیده شده و یا اینکه در حضور آب غرقابی با خاک مخلوط گردید، و کمترین مقدار تلفات موقعی بود که کود بدون حضور آب بلافاصله پس از مصرف با خاک مخلوط گردیده است.
2- بهبود تهویه خاک
پتانسیل رداکس خاک (پتانسیل اکسایشی کاهشی) تحت آبیاری ذخیره ای مزارع برنج 120 تا 200 درصد مزارع تحت آبیاری غرقابی می باشد (Mao Zhi, 1993). این بدان معنی است که تحت آبیاری تناوبی محتوی اکسیژن خاک افزایش، مقدار ادافون (Edaphon) افزایش و در نتیجه ترکیبات سمی خاک کاهش می یابد. بر اساس نتایج این تحقیق، مقدار آزادسازی آمونیوم در اراضی تحت آبیاری تناوبی 26 برابر بیشتر از اراضی آبیاری غرقابی می باشد. در حالی که میزان باکتریهای ارگانوفسفره (ترکیبهای شیمیایی فسفات) و باکتریهای تجزیه کننده سلولز به ترتیب 6 و 10 برابر بیشتر از اراضی تحت آبیاری غرقابی می باشند (He Shunzhi, 1993)
ادافونهای مهم دیگر در اراضی تحت آبیاری تناوبی بسیار بیشتر از اراضی تحت آبیاری غرقابی بودند. شرایطی نظیر سطح آب زیرزمینی پایین، پتانسیلهای بالای رداکس خاک (محتوی بیشتر اکسیژن خاک) و مقدار بیشتر ادافونها برای تغییر شکل و جذب کودهای آلی و کاهش ترکیبهای سمی خاک بسیار مطلوب است. بنابراین با استفاده از آبیاری تناوبی می توان خصوصیات خاک مزارع برنج را بهبود بخشید و همچنین باعث افزایش عملکرد محصول شد.
3- بهبود شرایط خرد اقلیم مزرعه
بر اساس نتایج این تحقیق، اثرات استفاده از آبیاری تناوبی برنج بر خرد اقلیم مزرعه عبارتند از تفاوت دمای هوای بین فاصله ردیفهای کشت در شب و روز که تا 1 الی 5 درجه سانتیگراد افزایش یافته و رطوبت نسبی بین ردیفها که 1 الی 5 درصد کاهش پیدا کرده است (Mao Zhi, 1993). شرایط خرد اقلیم کشاورزی در مزارع برنج تحت آبیاری تناوبی نه تنها برای رشد برنج مطلوب است بلکه برای کاهش بیماریها، آفات و حشرات و خوابیدگی (ورس) برنج بسیار مؤثر بوده است (Yan Jincui et al, 1993).
4- کاهش امراض و آفات برنج
نتایج ذکر شده بالا در مورد اثرات این روش آبیاری بر خرداقلیم مزارع برنج نظیر افزایش تفاوت دمای شب و روز و کاهش رطوبت نسبی برای کاهش بیماریها و آفات بسیار مطلوب است. آفات و بیماریها تحت شرایط آبیاری تناوبی به طور معنی داری کاهش می یابد و در نتیجه منجر به کاهش مصرف حشره کشهای آلوده کننده آب و خاک و برنج و بعلاوه کاهش هزینه تولید می گردد.
5- بهبود بیلان آبی و پیشرفت اقتصاد منطقه
نتایج ذکر شده نشان داد که مصرف آب و نیاز آبی برنج با استفاده از این روش آبیاری به میزان یک سوم کاهش می یابد و بنابراین نیاز انرژی برای آبیاری متناظر با آن می تواند کاهش یابد. کاهش مصرف آب و انرژی تحت شرایط آبیاری تناوبی برنج به حل مشکل کمبود آب کمک می کند و صنایع بومی و اقتصاد منطقه ای گسترش می یابد. با استفاده از این روش میلیونها مترمکعب آب در هر سال ذخیره می گردد. درآمد متوسط سالانه کشاورزان ناشی از افزایش عملکرد و همچنین فعالیت های صنایع بومی منطقه 8 الی 20 درصد افزایش یافته است.

*Awen*
2012,03,31, ساعت : 11:23 PM
مرسی واقعا اموزنده بود....
رشته منم مهندسی کشاورزیه ولی گرایشم زیاد به زراعت ربطی نداره....عمران و آبادانی روستاها

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:24 PM
آبیاری سطحی
روش هاي هدايت آب در سراشيبي
شيار(Furrow) : كانالهاي كوچكي كه با انتقال دادن خاك از كف شيار به لبۀ شيار ساخته مي شود. آب روي زمين معمولاً در شيار قرار دارد. قسمت هاي تقاطع شيار در طي زمين منجربه ايجاد طرح سينوسي مي شود.
پشته(Bed) : همانند شيار؛ با اين تفاوت كه لبه هاي پهن تر از كف شيار هستند و سر آن ها اغلب مسطح است. بطور معمول، دو رديف كشت در بستر كشت مي شود.
جويچه(Corrugation) : جويچه، تا حدي آب را به سمت سراشيبي هدايت مي كند. اما، آب جاري معمولاً از آن بلندتر است.
جويبار(Rill): جويچۀ كوچك
حاشيه يا خاكريز حاشيه اي(Border or Border dike) : خاكريز مورد استفاده بمنظور نگهداري آب در نواري از زمين كه موازي با جهت جريان آب رانده مي شود (مثل سراشيبي)
حوضچۀ حاشيه اي (Border check): خاكريزهاي كوچكي كه در نوار حاشيه اي عمود بر حاشيه هايي كه آب را از كنارۀ نوار به ميان برگشت مي دهند؛ ساخته مي شوند. اين خاكريزها بمنظور غلبه بر تأثيرات كانال هاي sidefall و borrow در طول حاشيه كه از ساختار حاشيه اي ناشي مي شود؛ استفاده مي شوند. (توجه: تعريف واحدي وجود ندارد. گاهي حوضچۀ حاشيه اي به معناي خاكريز در انتهاي مسير

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:24 PM
هر چند فقط 15 درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و 85 درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار میگیرند اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل میشود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.
منابع آب آبیاری
• نزولات آسمانی شامل برف و باران.
• آبهای سطحی شامل رودخانهها - سدها - مخازن آب - دریا - برکههای آب شیرین - یخچالها و …
• آبهای زیرزمینی شامل چاه - قنات - چشمه.
منافع آبیاری
• افزایش کمی و کیفی محصول
• سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول
• درآمد حاصل از فروش آب برای دولت
• افزایش فرصت شغلی
اثرات سو آبیاری
• فرسایش
• شور و قلیایی شدن خاک
• غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی
• تخریب زمینهای کشاورزی
• اتلاف سود و اتلاف بیهوده آبی که با قیمت گزاف تامین گردیده و برای نگهداری و توزیع آن سرمایه گذاری زیادی صورت گرفته است.
انواع روشهای آبیاری
آبیاری سطحی
آب از نهر آبیاری یا لوله دریچهدار در سطح خاک جریان یافته و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار میگیرد. آبیاری سطحی به سه روش آبیاری کرتی - آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام میشود.
آبیاری تحت فشار
بطور کلی سیستمهای آبیاری تحت فشار به روشهایی گفته میشود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع میکنند. آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام میشود. روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطرهای و خطی انجام میگیرد.
آبیاری زیرزمینی
در این روش ، آبیاری ، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ایستایی را کنترل نمود. از مهمترین مشخصههای این روش مرطوب نشدن سطح خاک میباشد بطوریکه معمولا برای تامین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده میشود که رطوبت بتواند با استفاده از خاصیت موئینگی به محیط ریشه برسد.
معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری
در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا میکند. اساسیترین عوامل موثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند:
بافت خاک - آماده کردن زمین - اندازه مزارع - شوری خاک - زهکشی - آب قابل دسترس - کیفیت آب - گیاهان الگوی کشت - انرژی قابل دسترس - تناوب زراعی و عملیات زراعی - کیفیت و میزان محصولات - وضعیت آب و هوایی - هزینه آب - مسائل فرهنگی و اجتماعی.
هدف آبیاری
• تامین آب کافی برای ادامه زندگی گیاه.
• حفاظت و بیمه گیاهان در مقابل تنشهای ناشی از کم آبی یا بی آبیهای کوتاه مدت.
• خنک کردن خاک و اتمسفر یا هوای اطراف گیاه.
• شستن املاح مضر در خاک.
• نرم کردن ناحیه قابل شخم خاک.
ارتباط با سایر علوم
• هیدرولوژی یا آب شناسی: بارشهایی که در منطقه صورت میگیرد و به صورت روان آب درمیآید را مورد مطالعه قرار میدهد.
• گیاه شناسی: نیاز گیاه موجود در برنامه آبیاری و الگوی کشت را مورد مطالعه قرار میدهد.
• خاک شناسی: به مطالعه خاک از لحاظ فیزیکی و نیز از لحاظ محیطی برای کشت و پرورش گیاه میپردازد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:25 PM
در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک، بخش عمده از آبی که به درون خاک نفوذ میکند یا از راه تبخیر مسقیما هدر میرود یا از راه تعرق توسط گیاهانی که از نظر اقتصادی بیفایده هستند به مصرف میرسد. برای مثال؛ در حوضه رودخانههای کلرادوی آمریکا، کمتر از 6% بارندگی به صورت جریان رودخانهای ظاهر میشود. ثابت شده است که استفاده از گیاهان به عنوان راهحلی برای افزایش جریان رودخانهای موثر میباشد و ممکن است انتظار داشت که این روش بیشتر مورد استفاده قرار گیرد.
روش سریعتر برداشت آب، نگهداری آن در آبگیرهاست. آبگیرها مناطقی هستند که از بتن، ورقههای فلزی، آسفالت یا خاک غیرقابل نفوذ به نحوی ساخته شدهاند که آب بارندگی را گرفته و ذخیره میکنند. در برداشت موفقیتآمیز آب نه تنها باید به جمعآوری آب توجه داشت، بلکه به انتقال و ذخیرهسازی آب جمعآوری شده نیز باید توجه کرد. عملیاتی که روی آبگیرها انجام میشود از تسطیح خاک و خارج کردن پوشش گیاهی تا استفاده از غشاء پلاستیکی و ورقههای آلومینیومی متغیر است. در برخی آزمایشات، عملیات ساده تسطیح خاک و خارج نمودن پوشش گیاهی، مقدار جریان سطحی را تا سه برابر افزایش داده است. آببندی کامل، مقدار جریان سطحی را تا صددرصد افزایش میدهد. جمعآوری آب به منظور توسعه منابع آب مورد نیاز حیات وحش و چارپایان اهلی و گاهی اوقات مصارف شهری نیز به کار میرود.
کمبود آب در مقیاس جهانی مهمترین فاکتور محدودکننده برای عملکرد گیاهان زراعی است، با کاهش میزان آب فعالیتهای فیزیولوژیکی گیاهان یا کاهش مییابد (البته عکس آن نیز صادق است بدین معنا که با رسیدگی فیزیولوژیکی میزان آب گیاه کاهش مییابد) با توجه به اینکه کمبود آب متداولترین فاکتور محدودکننده در تولید محصولات زراعی به خصوص در مناطق نیمه خشک دنیا است هر اقدامی در جهت تامین قسمتی از آب مورد نیاز گیاه میتواند در افزایش تولید موثر باشد.
معمولا رواناب موقعی جاری میشود که باران روی خاک اشباعشده ببارد. در مناطق مرطوب چون خاک در اکثر مواقع اشباع است، رواناب بلافاصله بعد از بارندگی جاری میشود. ولی در مناطق خشک، خاک به ندرت اشباع بوده و در صورتی رواناب جاری میشود که شدت بارندگی از حد معینی تجاوز نماید. مثلا در تحقیقات انجام شده در آفریقا به این نتیجه رسیدهاند که زمانی رواناب جاری میشود که سرعت بارندگی از 0.5 میلیمتر در دقیقه بیشتر و مقدار آن نیز بیش از مقدار 5 میلیمتر باشد. معمولا به دلیل پوشش گیاهی پراکنده و کمبود مواد آلی و همچنین پیدایش یک لایه غیرقابل نفوذ در اولین لحظات پس از بارندگی، توانایی خاکهای خشک در جذب بارندگی بسیار کم است. بنابراین در شرایط بسیار خشک، کاهش رواناب و افزایش نفوذپذیری خاک موثر نبوده و به دلیل کم بودن رطوبت قابل ذخیره در خاک و ناکافی بودن آن برای زراعت، باید در جهت عکس کوشش نمود؛ یعنی رواناب را در بعضی اراضی افزایش داد و نفوذپذیری خاک را کاهش داد. و سپس از آب حاصله در جاهای مناسب دیگر استفاده نمود. به این عمل جمعآوری آب گفته میشود.
با این اوصاف، جمعآوری آب عبارت است از جمعآوری آب از منطقهای که برای افزایش رواناب آماده شده و استفاده از آب حاصله بعنوان مکمل رطوبت خاک در منطقه مجاور یا پاییندست که ارتفاع پایینتری دارند. در بسیاری از مناطق خشک که بارندگی برای تامین نیاز زراعت کافی نیست جمعآوری آب به اضافه مفدار رطوبتی که در خاک ذخیره شده میتواند برای تولید گیاهی کافی باشد. مشروط به اینکه بین میزان آبی که از یک ناحیه گرفته شده و ناحیهای که آب در آن به مصرف میرسد توازن صحیحی برقرار گردد.
تکنولوژی جمعآوری آب بر اساس دو روش عمده استوار است: یکی انتقال آب از تپهماهورهای لخت و بدون پوشش گیاهی به اراضی نسبتا مسطح و دیگری ایجاد پستی و بلندیهای کوچک در اراضی صاف و مسطح که نمونههایی از آن عبارتند از:

الف ـ حوضچههای آبریز کوچک
در این سیستم زراعی، رواناب حاصله از قسمتهایی از مزرعه را به نوارهای باریکی که در آن زراعت صورت میگیرد، انتقال میدهند. یا به عبارتی، رواناب را از قسمت بالا یعنی منطقه آبریز روی بخش تحتانی که سالانه کشت میشود پراکنده میسازند. طرز عمل به این صورت است که در سطح زمین پشتههای نسبتا عریض ایجاد مینمایند تا شکلی مشابه یک حوضه آبریز درست شود و گیاهان زراعی را بین دو پشته میکارند.

نسبت منطقه آبریز به عرض تراس مسطح ممکن است 3 به 1 و 2 به 1 و یا 1 به 1 باشد. و نسبت مناسب برای تمام محلها بر حسب نوع خاک و میزان بارندگی واحد نمیباشد. برای ازدیاد رواناب از پشتههای تامین کننده آب روشهای مختلفی بکار میرود:
1 ـ استفاده از لایههای نازک پلاستیکی یا لاستیکی و یا ورقههای فلزی برای پوشاندن زمین.
2 ـ پوشاندن خاک با مواد دافع آب و پاشیدن مواد ارزان قیمتی که نفوذ آب را کاهش داده و یا پراکنده کردن کلوئیدهای خاک برای مسدود کردن منافذ مثلا مصرف 45 کیلوگرم کربنات سدیم در هکتار روی خاک رسی ـ لومی بدون گیاه، رواناب حاصله را به 70% میساند.
3 ـ استفاده از سلیکون به منظور غیر قابل نفوذ کردن خاک که نتایج خوبی داشته است.
4 ـ قیرپاشی که هم نسبتا ارزان و هم پوشش بادوام و چسپندهای تشکیل میدهد تا از فرسایش هم جلوگیری شود. چون بدون کنترل فرسایش، پشتههای آماده شده ممکن است در عرض یک فصل از بین بروند و در برخی مناطق به قیر، ورقههای نازک پلاستیکی نیز چسپاندهاند. این سیستم نسبت به آیش که آب را از یک سال برای سال بعد ذخیره مینماید و هر دو سال یکبار کشت میشود کارآمدتر میباشد.

ب ـ تراسهای پلکانی مسطح
این سیستم از یک سری سکوی پلکانی مسطح تشکیل شده که منطقه جمعآوری آب ندارد و آبهای خارجی میتوانند توسط تراسهای منحرف کننده برای سکوها تامین شوند، یا میتوانند فقط با آبی که روی آنها قرار گرفته کشاورزی شوند و چون از رواناب جلوگیری میکنند و آب به خوبی روی منطقه کاشت نگهداری و ذخیره میشود میتوان محصول قابل توجهی از آنها برداشت نمود.

ج ـ تراسهای مسطح نگهدارنده آب
این تراسها ساختمانهای خاکی هستند که در دامنههای شیبدار به این منظور احداث میشوند که قبل از اینکه سرعت رواناب به حد خسارتبار خود برسد از سرعت آن بکاهند و شامل یکسری سکو میباشد که بسته به اینکه برای حفاظت آب یا حفاظت خاک مورد استفاده قرار گیرند با انواع مختلف ساخته میشوند. این سکوها رواناب را از قسمت آبریز گرفته و روی بخش مسطح که زراعت میشود نگهداری میگردد.

د ـ تراسهای کانالی شیبدار
که به این منظور طراحی شدهاند که آب اضافی را به قسمتی از مزرعه منتقل نمایند و فاصله آنها بستگی به شیب دارد و شیب سکو طوری است که بتواند حجم آب در حال افزایش را حمل نماید دارای محل خروج آب بوده تا بتواند آب را به نحو مطلوب خارج نماید. این تراسها که به مجاری شیبدار نیز معروف میباشند در مناطقی که به علت شیب زیاد امکان درست کردن تراس وجود نداشته باشد برای جلوگیری از تلفات خاک و آب در اثر جریانهای سطحی ایجاد میگردند. این مجاری باید طوری ساخته شوند که دارای ظرفیت کافی برای جمعآوری آبهای زیادی و هدایت آن به زمینهایی که دارای شیب کمتری هستند باشند. این مجاری در جهت عمود بر شیب و در امتداد خطوط تراز ساخته میشوند و عمل اصلی آنها عبارت است از متوقف کردن آب برای نفوذ در زمین و همچنین هدایت آبهای اضافی به جاهایی که خطر فرسایش ایجاد ننموده و بتواند تولید محصول نماید. با توجه به اینکه مشکل اساسی در دیمکاری، ذخیره و حفظ رطوبت در داخل خاک است؛ جمعآوری سیلابها و هرزآبها از سطوح بزرگی که از نظر اقتصادی کشت وکار در آنها مقرون به صرفه نیست و انتقال و پخش آنها در سطوح کوچکتر قابل کشت، یکی از مسایل قابل توجه میباشد.
یک بارندگی 10 میلیمتری در یک حوضچه آبگیر ممکن است در عرض 4 تا 5 ساعت سیلابی را ایجاد نماید که مقدار آب آن به 30هزار مترمکعب برسد. یک باران چند میلیمتری را میتوان در یک حوضچه آبگیر و در یک محدوده کوچک ذخیره کرد بطوریکه معادل چند صد میلیمتر باران باشد. قدمت این کار به حدود 2000 سال پیش میرسد و هم اکنون نیز در تکنولوژی مدرن دیمکاری مورد استفاده قرار میگیرد و در کشورهای مختلف نتایج مطلوبی از آن به دست آمده است.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:26 PM
قسمتی از آبهای زیرزمینی بر اثر ذوب برف و یخ موجود در سطح و نفوذ طبیعی آب حاصل به داخل زمین تامین میشود. به کلیه آبهای فوق اصطلاحا «آب جوی» گفته میشود.قسمتی از آب زیرزمینی که از زمان تشکیل رسوبات در آنها به تله افتادهاند «آب محبوس» یا «آب فسیل» نامیده میشود. بخش ناچیزی از آبهای زیرزمینی نیز ممکن است بر اثر فرآیندهای درونی و از ماگمای در حال سردشدن حاصل شده باشد. این آبها چون برای اول بار وارد چرخه طبیعی آب میشود «آب جوان» نام دارند.
محل استقرار آب زیرزمینی آب جوی پس از ورود به زمین ، فضاها و منافذ موجود در خاک را اشغال میکند. منافذ موجود در خاک اغلب کوچک و در ارتباط با هماند. در سنگها ، درزها و شکستگیهایی وجود دارد که فضاهای لازم را برای آب زیرزمینی بهوجود میآورد. گاهی در بعضی از سنگها فضاهای خالی بزرگی یافت می شود. در پارهای از سنگها منافذ سنگ ممکن است باهم ارتباط نداشته باشند و در نتیجه آب در درون سنگ قادر به حرکت نباشد
تقسیمبندی منافذ موجود در سنگها از نظر نحوه تشکیل
۱)منافذ اولیه : مجموعه فضاهای خالی است که همزمان با تشکیل سنگ در آن بوجود آمده است، مثل فضاهای موجود در بین دانهها در یک سنگ رسوبی.
۲)منافذ ثانوی : فضاهایی خالی است که در نتیجه فرآیندهایی که پس از تشکیل سنگ بهروی آن اثر کرده ، ایجاد شدهاند. مقدار فضاهای خالی را باکمیت «تخلخل» بیان میکنند.
بنابراین تخلخل عبارتست از درصد حجم فضاهای خالی موجود در یک سنگ یا خاک ، به حجم کل آن ، میزان تخلخل در سنگها و رسوبات مختلف متفاوت است و از نزدیک صفر تا بیش از ۵۰ درصد تغییر میکند.
مقدار تخلخل در سنگها به عوامل گوناگونی بستگی دارد. در مواد رسوبی دانهای ، تخلخل به شکل و نحوه قرار گرفتن دانهها و ذرات تشکیل دهنده سنگ و درجه جورشدگی ، سیمانشدگی و تراکم سنگ بستگی دارد. در سنگهای متراکم ، انحلال ثانوی قسمتی از کانیهای سنگ بوسیله آبهای نفوذی و شگستگیهایی که بعدا در سنگ ایجاد میشود نیز در مقدار تخلخل موثر است. مواد رسوبی تخریبی ، بخصوص رسوبات آبرفتی ، از نظر تشکیل مخازن آب زیرزمینی بیشترین اهمیت را دارند.
توزیع قائم آب زیرزمینی با بررسی نحوه توزیع قائم آب در زیر زمین دو منطقه مجزا را میتوان مشخص کرد. یکی «منطقه تهویه» در بالا و دیگری «منطقه اشباع» در زیر. در منطقه تهویه قسمتی از منافذ ، از آب و قسمتی از هوا پرشده است.
ولی در منطقه اشباع تمام منافذ سنگ یا خاک بوسیله آب اشغال شدهاست. سطح فوقانی منطقه اشباع را اگر با لایه نفوذ ناپذیری محصور نشده باشد «سطح ایستایی» میگویند.
منطقه تهویه به تدریج که آب از سطح به داخل زمین نفوذ میکند بخشی از آن پیش از رسیدن به منطقه اشباع ، بهعلت جاذبه مولکولی بین آب و سنگ و همچنین جاذبه بین خودذرات ، علیرغم نیروی جاذبه زمین ، بهصورت معلق میماند. این آب را اصطلاحا «آب معلق» مینامند.
منطقه تهویه را میتوان به سه منطقه کوچکتر تقسیم کرد:
۱) منطقه آب خاک :
این منطقه در مجاورت سطح زمین قرار گرفته و دربرگیرنده ریشه گیاهان است و آب لازم برای گیاهان را تامین میکند. قسمتی از آبی که وارد این منطقه میشود بوسیله گیاهان مصرف میگردد، بخشی بر اثر تبخیر به اتمسفر باز میگردد و بقیه از آن عبور میکند و به قسمتهای پایینتر میرود.
آبهای موجود در منطقه آب خاک را به ۳ گروه میتوان تقسیم کرد:
۱)آب هیگروسکوپی :
رطوبتی است که مستقیما از هوا جذب میشود و ورقه نازکی بر روی ذرات خاک تشکیل میدهد. این رطوبت فرورفتگیها و شیارهای میکروسکوپی ذرات را پر میکند. چون نیروی چسبندگی هیگروسکوپی به ذرات خیلی زیاد است، نمیتواند مورد استفاده گیاهان قرار گیرد. اینرطوبت با بخار آب موجود در هوا متعادل میشود و فقط با حرارت قابل دفع است و بوسیله نیروی مویی یا نیروی گرانی حرکت نمیکند.
۲)آب موئین :
بصورت ورقههای نازک ممتدی ذرات خاک را احاطه میکند. این آبها بر اثر خاصیت کشش سطحی نگهداشته میشوند و توسط نیروی موئین حرکت مینمایند. آب موئین میتواند مورد استفاده گیاهان واقع شود.
۳) آب ثقلی :
آبی است که تحت اثر نیروی گرانشی از میان منافذ سنگ و خاک به حرکت در میآید.
۲)منطقه میانی :
در زیر منطقه آب خاک قرار گرفته و آب در آن به علت جاذبه مولکولی بصورت معلق است، مگر زمانی که آب باران یا آبهای نفوذی دیگر به آن میرسد، که در این صورت آب اضافی به طرف پایین حرکت میکند. ضخامت منطقه میانی به شرایط محلی بستگی دارد و در مناطق خشک ، مثل مناطق مرکزی ایران ، ممکن است به صدها متر برسد در حالیکه در مناطق مرطوب ، مثل بخشهایی از جلگه گیلان ، ممکن است اساسا وجود نداشته باشد.
آبهایی که به علت نیروهای بین مولکولی در منطقه میانی نگهداشته میشوند، به «آب پوستهای» معروفاند. آب هیگروسکوپی و پوستهای تنها بر اثر تبخیر و میعان از خاک خارج میشوند.
۳) منطقه موئینه :
در مجاورت و بلافاصله در روی سطح آب زیرزمینی قرار دارد. در این محل آبهای زیرزمینی به علت خاصیت موئینگی از مجاری نازک موجود در سنگها یا رسوبات به طرف بالا کشیده میشوند. مقدار صعود آب به قطر این مجاری نازک بستگی دارد. هرچه رسوبات دانهریزتر و در نتیجه منافذ و مجاری نازکتر باشند، آب بیشتر بالا خواهد رفت. ضخامت منطقه موئینه معمولا بین چند سانتیمتر تا ۲ الی ۳ متر است.
منطقه اشباع
بخشی از زمین است که در آن همه منافذ سنگ یا خاک از آب پرشده است. منطقه اشباع منبع واقعی آب زیرزمینی است. سطح فوقانی منطقه اشباع که در آن فشار آب مساوی فشار اتمسفر است «سطح ایستایی» یا سطح «ایستایی استاتیک» گفته میشود. عمق سطح ایستایی متغیر و به مقدار بارش و وضع زمین شناسی منطقه بستگی دارد. نوسانات سطح ایستایی در طول سال به مقدار تغذیه منبع زیرزمینی و تخلیه آن بستگی دارد. حد پایین منطقه اشباع را معمولا سنگهایی با نفوذپذیری نسبی کمتر تشکیل میدهد که اصطلاحا «سنگ بستر» نامیده میشوند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:27 PM
آبیاری از نظر علمی تعابیر مختلفی دارد اما به معنای واقعی کلمه، پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول است.

هر چند فقط ۱۵ درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار میگیرند

اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل میشود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.

منابع آب آبیاری:
بارشهای آسمانی شامل برف و باران.
آبهای سطحی شامل رودخانهها - سدها - مخازن آب - دریا - برکههای آب شیرین - یخچالها و …
آبهای زیرزمینی شامل چاه - قنات - چشمه.

منافع آبیاری:
افزایش کمی و کیفی محصول.
سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول.
درآمد حاصل از فروش آب برای دولت.
افزایش فرصت شغلی.

زیانهای آبیاری سنتی:
فرسایش.
شور و قلیایی شدن خاک .
غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی.
تخریب زمینهای کشاورزی.
اتلاف سود و اتلاف بیهوده آبی که با قیمت گزاف تأمین گردیده و برای نگهداری و توزیع آن سرمایه گذاری زیادی صورت گرفتهاست.

انواع روشهای آبیاری:

آبیاری سطحی

آب از نهر آبیاری یا لوله دریچهدار در سطح خاک جریان یافته و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار میگیرد.

آبیاری سطحی به سه روش آبیاری کرتی - آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام میشود.

آبیاری تحت فشار

بطور کلی سیستمهای آبیاری تحتفشار به روشهایی گفته میشود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع میکنند.

آبیاری تحتفشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام میشود.

روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطرهای و خطی انجام میگیرد. که این دو روش به مقدار زیادی صرفه جویی در مصرف آب خواهد داشت.

آبیاری زیرزمینی

در این روش، آبیاری، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ایستایی را کنترل نمود.

از مهمترین مشخصههای این روش مرطوب نشدن سطح خاک است بطوریکه معمولاً برای تأمین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده میشود که رطوبت بتواند با استفاده از خاصیت موئینگی به محیط ریشه برسد.

معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری:

در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا میکند. اساسیترین عوامل موثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند: بافت خاک - آماده کردن زمین - اندازه مزارع - شوری خاک - زهکشی - آب قابل دسترس - کیفیت آب - گیاهان الگوی کشت - انرژی قابل دسترس - تناوب زراعی و عملیات زراعی - کیفیت و میزان محصولات - وضعیت آب و هوایی - هزینه آب - مسائل فرهنگی و اجتماعی.

هدف آبیاری:
تامین آب کافی برای ادامه زندگی گیاه.
حفاظت و بیمه گیاهان در مقابل تنشهای ناشی از کم آبی یا بی آبیهای کوتاه مدت.
خنک کردن خاک و اتمسفر یا هوای اطراف گیاه.
شستن املاح مضر در خاک.
نرم کردن ناحیه قابل شخم خاک.

ارتباط با سایر علوم:
آب شناسی: بارشهایی که در منطقه صورت میگیرد و به صورت روان آب درمیآید را مورد مطالعه قرار میدهد.
گیاه شناسی: نیاز گیاه موجود در برنامه آبیاری و الگوی کشت را مورد مطالعه قرار میدهد.
خاک شناسی: به مطالعه خاک از لحاظ فیزیکی و نیز از لحاظ محیطی برای کشت و پرورش گیاه میپردازد. ضمن اينكه در مورد چگونگي تشكيل خاك و رده بندي آنها و همچنين بحث در مورد موجودات زنده خاك و اثرات آن بر زشد گياهان بحث مي كند.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:48 PM
نقش تعرق در جذب آب از ریشه



تعرق باعث میشود که پتانسیل آب برگ به پتانسیل آب ریشه کاهش یابد. حوالی ظهر اختلاف پتانسیل آب برگ نسبت به ریشه به بیشترین مقدار خود میرسد. در این هنگام سرعت و شدت جذب آب توسط ریشه نیز بیشترین مقدار را دارا است. اگر منحنی تعرق و منحنی جذب آب در ساعات مختلف شبانه روز را با هم مقایسه کنیم خواهیم دید که تغییرات هماهنگی را نشان میدهد. یعنی هر چقدر تعرق بالاتر باشد به همان اندازه هم شدت جذب آب نیز بالاتر است. زمانی که تعرق صورت میگیرد، پتانسیل آب ریشه منفی تر از خاک است و پتانسیل برگ منفی تر از ریشه و پتانسیل جو منفی تر از برگ است.

در نتیجه جریان آبی از خاک به طرف اتمسفر ، از طریق گیاه برقرار میشود که باعث انتقال مواد محلول مورد نیاز گیاه همراه با صعود آب میشود. هر گاه پتانسیل آب جو افزایش یابد و جو از آب اشباع شود، جذب آب توسط سیستم ریشهای و انتقال شیره خام در آوندهای چوبی به حداقل رسیده و یا متوقف میشود. در موقع شب نیز که روزنهها بستهاند، تعرق به حداقل میرسد و انتقال شیره خام نیز تقریبا متوقف میشود. تعرق در واقع باعث ایجاد یک فشار منفی میشود که میتواند صعود شیره خام را حتی تا ارتفاع بیش از 100 متر در درخت غول موجب شود.


مکانیسم تعرق در برگها


واکوئلهای تمام یاختههای زنده برگ پر از آب هستند. همچنین پروتوپلاسم و دیواره یاخته نیز از آب اشباع است. آب از راه آوندهای چوبی رگبرگها به برگ میرسد. آب دیوارههای مرطوب یاختههای بخار شده به جو درونی فضاهای بین یاختهای وارد میشود. این حالت ممکن است از هر سطحی که مرطوب باشد، به جو پیرامون رخ دهد. فضاهای بین یاختهای شبکه ، ارتباطی درونی با ساختار بعدی برگ ایجاد میکند که بوسیله بخار آب اشباع میشوند و یاخته آخری بخار آب را در هوایی که کمتر اشباع شده ، پخش میکند. تعرق روزنهای از طریق تبخیر سطحی دیوارههای یاختهای که در محدوده فضاهای بین یاختهای قرار دارند و همچنین از بخار آبی که از فضاهای بین یاختهای از طریق روزنه وارد میشود، انجام میگردد.

اهمیت تعرق


نیروی مکشی ایجاب شده در صعود شیره خام کمک مینماید.با تاثیر بر روی فشار انتشار ، بطور غیر مستقیم پدیده انتشار در یاختهها را کمک میکند.در جذب آب و مواد کانی توسط ریشهها موثر است.در تبخیر آب اضافی کمک میکند.نقش مهمی در انتقال مواد غذایی از قسمتی به قسمت دیگر گیاه دارد.دمای مناسب جهت برگها را حفظ میکند. با تاثیر بر باز و بسته شدن روزنهها ، بطور غیر مستقیم در فتوسنتز و تنفس اثر میکند.در پراکندگی انرژی اضافی دریافت شده از خورشید توسط گیاهان موثر است.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:49 PM
عوامل موثر بر تعرق

رطوبت نسبی

هر قدر رطوبت نسبی جو بیشتر باشد، میزان تعرق کمتر خواهد بود. زیرا پتانسیل آب جو در این حالت افزایش مییابد. اگر رطوبت نسبی جو به حالت اشباع برسد، تعرق متوقف میشود. رطوبت نسبی جو به شدت از دمای محیط متاثر است.

دما دما علاوه بر اثری که روی رطوبت نسبی دارد در شرایط طبیعی افزایش دما تا 25-30 درجه سانتیگراد باعث افزایش شدت تعرق شده و از این درجه به بعد باعث کاهش تعرق میشود. علت این پدیده آن است که افزایش دما تا 30 درجه سانتیگراد در بعضی از گونهها مانند پنبه ، توتون و قهوه باعث باز شدن روزنهها و پس از آن باعث بسته شدن روزنهها میشود. در شمعدانی حتی در 35 درجه سانتیگراد نیز روزنه باز باقی مانده ، در نتیجه تعرق ادامه مییابد.

باد و جریان هوا


باد باعث تجدید هوا در مجاورت بافتها شده و شدت تعرق را افزایش میدهد. ولی شدید بودن آن باعث بسته شدن روزنهها و کاهش تعرق میشود. از طرف دیگر باد با به حرکت در آوردن برگها ، خروج بخار آب

از برگها را آسان میکند.

روشنایی
در بسیاری از گیاهان شدت تعرق در تاریکی تقریبا صفر است و روشنایی باعث افزایش شدت تعرق می شود. علت آن باز شدن روزنهها در روشنایی است. زیرا نزدیک به 99% تعرق از طریق روزنهها صورت میگیرد. در بعضی از گیاهان مانند گیاهان گوشتی (تیره کاکتوس) روزنهها در روز بسته و در شب بازند. به همین دلیل میزان تعرق این گیاهان در شب بیشتر از روز است.


عوامل ساختاری

سطح اندام هوایی :

سطح اندام ، بویژه برگها در تعرق اهمیت فوق العاده دارد. ریزش برگها هنگام پاییز و زمستان در درختان خزان شونده مناطق معتدل و به هنگام تابستان در گیاهان مناطق نیمه خشک ، بطور قابل ملاحظهای از شدت تعرق میکاهد. همچنین وجود خار یا برگهای بسیار کاهش یافته در گیاهان مناطق خشک موجب کاهش شدت تعرق میشود.


آرایش بافتهای برگ :


آرایش بافتهای برگ در تعرق موثرند. بافت نردهای برگ در گیاهان مناطق خشک همیشه فشرده تر از بافت نردهای گیاهان مناطق مرطوب است و کوتیکول آنها ضخیم میباشد. حتی گاهی بافتهای بیرونی آنها چوب پنبهای و یا چوبی میشود که این امر به مقدار زیاد از میزان تعرق میکاهد.


تعداد و وضع روزنهها :

تعداد و وضع روزنهها از عوامل اصلی تعرق به شمار میآید. همیشه نوعی رابطه مثبت بین تعداد روزنهها و شدت تعرق وجود دارد. در بعضی گیاهان ساختار تشریحی خاص روزنهها باعث کاهش شدت تعرق میشود. مانند کریپت روزنهای در گیاه خرزهره که فرورفتگیهای پر از کرک در سطح زیرین برگ هستند و روزنهها در ته آنها قرار درند.

مواد شیمیایی باز دارنده تعرق

موادی مانند مومهای پلی وینیل و الکلهای سنگین که بتوانند از راه تاثیر بر یاختههای روزنهای موجب بسته شدن روزنهها شوند و یا مستقیما روزنهها را مسدود کنند، مواد باز دارنده تعرق نام دارند. مشاهده شده است که هنگام کاهش تعرق ، فتوسنتز نیز همزمان با آن کاهش مییابد. زیرا به هر نحو که مانع خروج بخار آب از روزنهها شویم، ورود CO2 به داخل برگ و در نتیجه فتوسنتز کاهش مییابد.

روشهای اندازه گیری تعرق

روش وزن کردن


در این روش از دست دادن ، یا با توزین تمام گیاه و یا شاخهای از آن اندازه گیری میشود.

جمع کردن و توزین بخار آب حاصل از تعرق

با این روش میتوان میزان تعرق به مقدار کم را در گیاهان که در هوای بسته و هوای آزاد رشد میکنند، اندازه گرفت. در روش هوای بسته گیاهی را با گلدان در زیر سرپوش میگذارند که در آن ظرف کوچکی حاوی مقدار کلرید کلسیم (CaCL2) با وزن مشخصی قرار دارد. افزایش وزن کلرید کلسیم ، مقدار آب خارج شده از گیاه را معلوم میکند. در روش هوای آزاد ، گیاه در محفظهای قرار دارد که هوای مرطوب از آن عبور میکند.

هوای مرطوب پس از ورود به محفظه از یک طرف از داخل ظرفی حاوی کلرید کلسیم بی آب عبور میکند. رطوبت آن بوسیله کلرید کلسیم جذب میگردد و از طرف دیگر از بخش واجد گیاه نیز عبور میکند و سپس وارد ظرف دیگری میشود که محتوی کلرید کلسیم است. با توجه به اینکه وزن کلرید کلسیم قبل از شروع آزمایش تعیین شده است، میتوان مقداری از آب خارج شده از گیاه را که بوسیله کلرید کلسیم جذب گردیده ، تعیین کرد. ضمنا با عبور دادن هوای آزاد و مرطوب ، شرایط طبیعی گیاه نیز رعایت شده است.

روش لیزیمتری

این روش برای اندازه گیری مقدار تعرق یک پوشش گیاهی بکار میرود. برای این منظور پوشش گیاهی را در ظرفهایی به ابعاد دو متر یا بیشتر به نام لیزیمتر که پر از خاک و پوشیده از گیاهاند و در داخل زمین جای میگیرند، قرار میدهند و با دستگاه پیزوالکتریک وزن لیزیمتر را تعیین میکنند. اندازه گیری در مورد مجموعه آب خارج شده از گیاه و خاک است و این اتلاف آب را تبخیر - تعریق گویند. در قسمت زیرین لیزیمتر ظرفی برای جمع آوری فاضلاب قرار دارد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:49 PM
روش حجم سنجی یا پوتومتری (آشام سنجی)


در این روش فرض بر این است که میزان آب جذب شده ، تقریبا برابر با میزان تعرق یا آب دفع شده از گیاه است. شاخه پر برگ ، گیاهی را در زیر آب قطع کرده و در ظرف پر از آب آشام سنج (پوتومتر) قرار میدهیم. ظرف آشام سنج دارای دو راه خروجی است که یک لوله مویینه مدرج و یک مخزن آب است. پس از اندازه گیری میزان تعرق ، تمام دستگاه با شیری که جریان آب را از منبع به ظرف کنترل میکند، از آب پر میشود تا دستگاه کاملا از هوا خالی گردد. پس یک حباب هوا را به درون لوله موئین وارد میکنند. در طی تعرق حباب هوا که در طول لوله مویین حرکت میکند، نشان دهنده جذب آب توسط گیاه است و میتوان میزان حرکت آن را اندازه گرفت. روش آشام سنجی برای مطالعه تاثیر عوامل محیطی مثل دما ، نور ، هوا و غیره بر روی تعرق روش مناسبی است.


روش کلرید کبالت


اساس این روش استفاده از کاغذ آغشته به کلرید کبالت (CoCL2) است (تهیه شده با محلول 3% کلرید کبالت). این کاغذ اگر خشک باشد، آبی رنگ است و وقتی مرطوب گردد، صورتی رنگ میشود. هنگام آزمایش ، رنگ کاغذ ابتدا آبی است و به تدریج صورتی رنگ میشود و میزان تغییر رنگ آن معیاری برای اندازه گیری تعرق است.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:50 PM
نواعی از کشت هیدروپونیک کشت آبی یا مایع : ریشه گیاه به طور مداوم در محلول غذایی قرار دارد و گیاه از قسمت طوقه ( حد فاصل ریشه و ساقه ) بیرون از مایع است و با پلاستیک و مقوا و ... بالا نگه داشته شده است . کشت درون لوله هم نوعی از کشت مایع است .
کشت در ماسه : ریشه گیاهان در داخل مواد جامدی که دارای قطر کوچکتر از 3 میلی متر باشند قرار دارد و این مواد مانند پلاستیک و پشم سنگ و یا هر ماده دیگری که آلی نباشد ممکن است .
کشت در سنگریزه : ریشه گیاهان در موادی که قطری بیشتر از 3 میلی متر دارند قرار گرفته مثل سنگ خارا و گدازه آتشفشانی و بازالت و هر ماده غیر آلی دیگر .
در این روش آبیاری به دو صورت آبیاری لوله ای ( زیرزمینی ) که مواد غذلیی در مخزنی بوده و به بستر رشد گیاه پمپ می شود و آبیاری سطحی که محلول غذایی رقیق در سطح محیط رشد توسط لوله سوراخداری پخش می شود ( کود مایع به آب مصرفی گیاه در هنگام آبیاری اضافه شده است )
کشت در هوا : در این روش ریشه گیاهان در محیطی قرار گرفته که به وسیله قطراتی آب که حاوی مواد غذایی لازم است اشباع شده است . این روش به تجهیزات پیشرفته نیاز دارد .
کشت در ورمی کولیت : ریشه گیاه در ورمی کولیت که با موادی معدنی مخلوط شده است قرار دارد
کشت در پشم سنگ : ریشه گیاه در داخل پشم سنگ و مواد معدنی که خصوصیاتی شبیه به پشم سنگ دارند قرار می گیرد
کشت آبی : این کشت بیشتر برای گیاهان زینتی به کار می رود .
کشت در پلاستیک : ریشه در داخل کیسه های پلاستیکی قرار داشته و مواد اطراف ریشه هم شامل کمپوست یا پیت یا خاک اره و ... می باشد .
به طور کلی کشت بدون خاک از دو سیستم پیروی می کند :
1-سیستم باز : محلول غذایی مججد استفاده نشده مثل کشت در پشم سنگ و کشت کیسه ای و کشت در سنگریزه
2- سیستم بسته : محلول غذایی مجدد مورد استفاده قرار می گیرد و به عبارت دیگر محلول در یک چرخه قرار دارد و به آن فقط مواد غذایی که کاهش می یابند و آب اضافه می شود .
اما این روش کشت بدون خاک یک سری مزایا و معایبی نسبت به دیگر روشهای متداول کشت گیاهان دارد که در زیر بیان می شوند :
1-چون محلول غذایی مایع است به راحتی می توان آن را کنترل کرد و تنها مواد غذایی که کاهش یافته است را به محلول اضافه کرد در حالی که در خاک این کار غیر ممکن است ( هزینه زیادی دارد ) .
2-گیاهان را می توان در مناطقی پرورش داد که در حالت عادی رشد نمی کنند
3-مصرف آب در این روش به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد و این یک مزیت برای نواحی خشک است .
4-در این روش ضد عفونی کردن محیط رشد بسیار شده و کم هزینه است در حالی که ضد عفونی کردن خاگ گران قیمت و غیر ممکن است . پس در این روش آلودگیهای ریشه بسیار کم دیده می شود .
5- در این روش می توان از آبهای شور هم استفاده کرد .
6-در این روش محصول بسیار بیشتر و کیفیت عالی داشته چون مواد غذایی به راحتی در اختیار گیاه قرار داشته است پس در حقیقت کیفیت و کمیت محصول در واحد سطح افزایش چشمگیری دارد .
7-در این روش از حجم ریشه ها به شدت کاسته می شود و بزرگ شدن ریشه ها در حد میکروسکوپی است و چون ریشه ها نسبت به کشت خاکی کم شده کمتر هم دچار بیماری می شوند .
8-مهمترین عیب این روش این است که به سرمایه گذاری بالایی نیاز دارد زیرا تمام سیستمها باید اتوماتیک باشد .
9-برای کشت گیاهان با این روش به افرادی نیاز است که در این زمینه تخصص و آگاهی داشته باشند .
10-آلودگی آبهای زیر زمینی هم در اثر مخلوط شدن با محلول های غذایی مشکلی دیگر است .
11-دفع ضایعاتی مثل پشم سنگ که به عنوان محیط رشد هستند هم مشکل است .
به طور کلی دوستان این روش یکی از روشهای نوین در کشاورزی بوده که بسیار جای کار دارد و در حالی که بسیاری از کشورها این کار را انجام می دهند لااقل در ایران جای کار کردن زیاد دارد و علارقم اینکه سرمایه و دانش زیادی لازم دارد ولی به عنوان یکی از رشته هایی است که آینده ای درخشان در دنیای کشاورزی دارد .
10- امکان کشت مداوم یک گیاه معین در یک زمین ثابت بدون اینکه احتیاج به آیش باشد.11- سهولت کشت گیاهان زینتی آپارتمانی چه در منزل و چه در گلخانه به علت یکی شدن عملآبیاری و کود دهی و همچنین به علت کاهش فضای لازم
چگونه نیاز غذایی هر گیاه را به دست می آورند :
دانشمندان با سوزاندن گیاه و وزن کردن خاکستر آن و همچنین با استفاده از تجربیات زراعی خود می توانند میزان تقریبی نیاز گیاه به عناصر معدنی را تخمین بزنند . مثلا گیاهان جالیزی برای رشد خود نیاز به پتاس زیادی دارند و گیاهان زینتی و سبزیجات به ازت بیشتری نیاز دارند و گیاهان دانه دار فسفر بیشتری در خود ذخیره می کنند . علاوه بر آن گیاهان لیفی مانند کنف به کمک فسفر تنومندتر می گردند . خاکستر گیاهان همیشه حاوی درصد زیادی از عناصر یا عناصر اولیه، پتاسیم، کلسیم، منیزی، فسفر ، گوگرد و آهن است که جزیی از ترکیب ماده آلی به شمار می روند . بعضی از عناصر مثل فسفر و گوگرد جزیی از ساختمان سلول هستند. منیزیم در ساختمان سبزینه موجود است. بر ، مس، منگنز و روی به مقدار بسیار کم در گیاه موجوند و عناصر کمیاب یا میکروالمنت نام دارند.
در یک محلول مناسب غذایی باید نسبت به عناصر مختلف با در نظر گرفتن احتیاجات هر گیاه و مراحل مختلف زندگی آنان تعیین می شود. که در این محاسبات باید شرایط محیطی را نیز به حساب آورد و چون تاثیر فزاینده یا کاهنده ای بر احتیاجات دارند.
استفاده از کشت هیدروپونیک : امروزه برخی کشورها همانند آمریکا ، فرانسه ، کانادا ، آفریقای جنوبی ، هلند ، ژاپن ، استرالیا ، آلمان در زمینه های مختلف کشت هیدروپونیک فعالیت های زیادی انجام می دهند . در ایران کشت هایدروپونیک محصولات سبزی، صیفی و برخی میوه ها مانند توت فرنگی رونق قابل توجهی نیافته است. اما در برخی از نقاط ایران مانند شهرهای هشتگرد کرج، کرمانشاه، تهران و جزیره کیش تولید محصولات باغی به روش کشت هیدروپونیک و به صورت تجاری گسترش یافته است.
منبع 1 : کتاب مدیریت کشت بدون خاک – تالیف : مییر شوارز – ترجمه : کاظم هاشمی مجد

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:50 PM
آب مغناطیس
تکنولوژی مغناطیسی جدیدترین و موثرترین تکنیک برای استفاده از آّب شور در کشاورزی و بهینه سازی آبهای مصرفی


شوری خاک یکی از بزرگترین مشکلات کشاورزی است و علت آن تراکم در منافذ و سیستم موئینه خاک است که باعث کاهش شدید ظرفیت خاک میگردد.
آبیاری با آب شور نیز مشکل شوری خاک را مضاع نموده ، تجمع املاح در ریشه های موئین گیاهان و در نتیجه کاهش شدید مواد غذائی مورد نیاز، کندی رشد، پژمردگی و در بسیاری موارد مرگ گیاه را باعث میگردد ولی اگ بلورهای نمک ، شکسته و به اجزاء کوچکتر تبدیل شوند ذرات ریز شده به آسانی وارد سلولهای ریشه و لوله های موئین می شوند و عمل نمک زدائی از خاکهای شور به نسبت بیشتری صورت گرفته و گیاهان ، بهتر می توانند مواد غذائی و کودها را در طول دوره رشد خود جذب کنند.

با استفاده از سیستمهای مغناطیسی این فرایند به بهترین وجه صورت گرفته ئ از کمیت املاح در آب کاسته نمی شود ولی ضرر و زیان آنها از بین می رود، تکنولوژی موجب تغییر ویژگیهای فیزیکیو شیمائی آب طبیعی گردیده ، باعث بهبود قدرت پالایش و حلالیت آن میشود بطوریکه گیاه به راحتی مواد ضروری جهت رشد خود را جذب و استفاده می نماید و باقی املاح و مواد غیر مفید به سیستم های زهکشی هدایت شده و منافذ موجود به سادگی اجازه عبور این املاح خرد شده را به زهکشیهای طبقات پائینی خاک میدهند.

لازم به ذکر میباشد که در این روش ، می توان از آبهای با شوری بالا که معمولاً برای آبیاری مناسب نیستند (مقدار نمک 4-10 گرم / لیتر ) به منظور آبیاری کلیه گیاهان استفاده نمود.
خارج نمودن گازهای موجود در آب

در صورت باقی ماندن گاز کلر که برای ضد عفونی آبها و از بین بردن باکترها استفاده میشود، آسیب و زیان فراونی به گیاهان ، حیوانات و انسان وارد خواهد شد ، با استفاده از سیستمهای مغناطیسی این مشکل مرتفع گردیده ، گاز کلر و سایر گازهای مضر محلول در آب به راحتی خارج میگردند.
تیمار مغناطیسی بذور

مغناطیسی کردن بذور با عبور دادن آنها از درون قیف مغناطیسی و به روش خاصی انجام میگیرد که این عمل از طریق تحریک آنزیمهای داخلی ، باعث تسریع در جوانه زدن و رشد جنین میشود.
مزایای استفاده از تکنولوژی مغتاطیسی در کشاورزی

1) افزایش آب شوئی خاکهای شور تا 300%
2) کاهش مصرف بذر تا 50 %
3) افزایش مقدار محصولات تا 40 %
4) کاهش مصرف آب آبیاری تا 30%
5) کاهش مصرف کودهای شمیائی تا 30%
6) کاهش دوره رشد گیاه به مدت 15 تا 20 روز
7 ) افزایش اکسیژن آب تا 10%
سایر کاربردهای تکنولوژی مغناطیسی:

1) رسوب زدایی پمپها و لوله های آبیاری
2) پاک کردن مخازن طبیعی و مصنوعی
3) پرورش دام و طیور
4) پرورش ماهی


www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:51 PM
تأثير تنش نيتروژن و كمبود آب بر متابوليتهاي سازگار در دوران رشد زايشي ذرت

سيد علي محمد مدرس ثانوي و علي سپهري

چكيده: بمنظور تعيين اثر تنش كمبود آب و مقدار نيتروژن مصرفي روي محلولهاي سازگار در طي مرحلة رشد زايشي ذرت، دو آزمايش بصورت فاكتوريل در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي در منطقة همدان و كرج اجرا گرديد. دو رقم هيبريد ذرت سينگلكراس 108 سينگلكراس 301 در دو سطح نيتروژن 100 و 200 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار مورد استفاده قرار گرفت. تنش كمبود آب از طريق قطع آبياري در مراحل رويشي و زايشي انجام شد. پاسخ هيبريدها به تنش كمبود آب نشان داد كه كربوهيدرات محلول برگ در چنين شرايطي افزايش يافته و بين دو رقم تفاوتي وجود ندارد. همچنين مقادير مختلف مصرف نيتروژن اثر معنيداري بر كل كربوهيدرات محلول برگ و همچنين مقدار پروتئينهاي محلول برگ و پرولين گذاشت. كل پروتئينهاي محلول برگ تحت تنش كمبود آب كاهش يافته و در مقابل مقدار پرولين افزايش يافت. غلظت پرولين برگ در دو رقم از لحاظ آماري تفاوتي نداشت. حداقل كربوهيدرات و پروتئينهاي محلول برگ در تيمارهاي تحت تنش آب در هر دو مرحلة رويشي و زايشي حاصل شد. مقدار كل كربوهيدرات محلول در تيمارهاي صرفاً در معرض تنش رويشي كمبود آب، با گياهان بدون تنش مشابه بود.

مقدمه: در زمينة شناسايي عوامل مؤثر بر سازگاري و تحمل گياهان زراعي به كمبود آب مطالعات بسياري انجام شده، كه ميتواند ملاك انتخاب ارقام متحمل در اين شرايط باشد (2، 5، 7). گياهان زراعي طي كمبود آب به منظور سازگاري و تحمل پتانسيل آب پايين، از مكانيسمهاي مختلفي استفاده ميكنند كه بسته نگهداشتن روزنهها، تغيير در الگوي تنظيم كنندههاي رشد از جمله ABA و تجمع اسموليتها به منظور تنظيم اسمزي، نمونهاي بارز از اين نوع مكانيسمها است (8). با توجه به مشاركت كربوهيدراتهاي محلول بر تنظيم اسمزي طي تنش كمبود آب و نقش محافظتي آنها در پروتئينها و ارتباط نزديك متابوليسم كربن و نيتروژن در سنتز كربوهيدراتها و پروتئينهاي محلول گياه، در اين تحقيق تأثير تنش كمبود آب در دوران رشد زايشي بر متابوليتهاي مذكور و همچنين تأثير اين نوع تنش بر گياهاني كه قبلاً در مرحلة رويشي نيز دچار تنش كمبود آب شدهاند از لحاظ مقدار پروتئينهاي محلول و پرولين به منظور شناخت بهتر مكانيسمهاي بيوشيميايي اثر خشكي مورد بررسي قرار گرفته است.

مواد وروشها: دو آزمايش بصورت فاكتوريل در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي در دو منطقة همدان و كرج به ترتيب در مزرعة پژوهشي دانشكدة كشاورزي بوعليسينا (ناحية1)، و در مزرعة پژوهشي دانشكدة كشاورزي دانشگاه تربيت مدرس (ناحية2)، در سال زراعي 1380 بطور همزمان انجام شد. از دو رقم ذرت هيبريد زودرس سينگلكراس 108 و سينگلكراس 301، توليد شده توسط مؤسسة تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر با تراكم توصيه شده به ترتيب 85000 و 75000 در هكتار، در دو سطح نيتروژن 100 و 200 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار در سه تكرار استفاده شد. تيمارهاي تنش كمبود آب بصورت قطع كامل آبياري شامل تنش موقت رطوبت در مرحلة 8 برگي (V8)، تنش موقت رطوبت بعد از گرده افشاني در مرحلة شيري (R3) و تنش موقت رطوبت در مراحل رويشي و زايشي مورد اشاره (V8 & R3) و بدون تنش آب (بدون قطع آبياري) بود. اندازهگيري رطوبت نسبي برگ با روش آيريگوين و همكاران (1992)، انجام شد (4). به منظور استخراج قندهاي محلول، عصارهگيري از نمونههاي برگي به روش مك بي و مانس (1983) انجام شد (6، 9). پروتئينهاي محلول برگ به روش برادفورد (1976)، عصارهگيري، استخراج و سپس مقدار كمي آن توسط دستگاه بيوفتومتر (Bio Photometer) مدل اپندورف (Eppendorf) آلمان اندازهگيري شد (اين دستگاه قادر است پروتئينهاي محلول بدست آمده با روشهاي برادفورد، لوري(Lowry) و بيسي (BCA)آ، را با دقت بسيار زياد در محدوة 526 تا 595 نانومتر بطور مستقيم اندازهگيري نمايد) (3). عصارهگيري، استخراج و اندازهگيري پرولين برگ به روش بيتز و همكاران (1973) انجام شد (1). آناليز آماري دادها بر اساس تجزية مركب با استفاده از نرم افزار آماري SAS انجام شد.

نتايج: تجزيه واريانس مركب دادهها پس از اعمال تنش كمبود آب در مرحلة زايشي، از لحاظ محتواي كربوهيدرات كل محلول برگ و پروتئينهاي محلول، پرولين و درصد رطوبت نسبي برگ، براي دو ناحية مورد بررسي قرار گرفت. بين نواحي تفاوت معنيداري در رابطه با صفات مذكور ملاحظه نشد.

با كاهش پتانسيل آب خاك به محدودة 2/1- تا 3/1- مگاپاسكال در طي دورة پر شدن دانه، بين ارقام تفاوت معنيداري از لحاظ كربوهيدرات محلول برگ وجود نداشت، معهذا رقم سينگلكراس 108 از كربوهيدرات بيشتري در برگ برخوردار بود.

افزايش مصرف نيتروژن از 100 به 200 كيلوگرم در هكتار تأثير معنيداري بر كل كربوهيدراتهاي محلول برگ گذاشت، در سطح نيتروژن 200 كيلوگرم در هكتار، 10/19 درصد به كل كربوهيدرات محلول برگ نسبت به سطح 100 كيلوگرم در هكتار افزوده شد.

كلية گياهاني كه در مرحلة زايشي دچار تنش كمبود آب شدند افزايش يكساني در كل كربوهيدرات محلول از خود نشان دادند در اين رابطه بين گياهاني كه در مرحلة رويشي نيز دچار تنش شدند و گياهاني كه فقط در مرحلة زايشي در معرض تنش آب قرار گرفتند تفاوتي وجود نداشت. همچنين كربوهيدرات محلول برگ در گياهان صرفاً تنش ديده در مرحلة رويشي، تقريباً در حد گياهان كاملاً آبياري شده بود. در هر دو رقم گياهاني كه نيتروژن بيشتري دريافت كردند سطوح كربوهيدراتة بالاتري داشتند.

بيشترين مقدار كربوهيدرات محلول متعلق به گياهان در معرض تنش زايشي و يا گياهان تنش ديده در هر دو مرحلة رويشي-زايشي با مصرف 200 كيلوگرم نيتروژن در هكتار اختصاص داشت. بيشترين كربوهيدرات تجمع يافته در برگ با رقم سينگلكراس 108 در سطح نيتروژن بالا و تحت تنش كمبود آب، معادل 63/59 ميليگرم در گرم مادة خشك برگ حاصل شده، و كمترين مقدار به هر دو رقم در سطح نيتروژن پايين و شرايط بدون تنش آب و يا صرفاً تنش رويشي تعلق دارد.

اسيد آمينة پرولين به رغم بيشتر بودن مقدار آن در رقم 108، تفاوت معنيداري با رقم 301 نداشت. با افزايش 100 كيلوگرم نيتروژن در هكتار به ميزان 16/37 درصد در مقدار پروتئين محلول و به ميزان 01/35 درصد به اسيد آمينة پرولين موجود در برگ افزوده شد. همچنين تنش خشكي بر صفات فوق تأثير خيلي معني داري گذاشت. سطوح مختلف نيتروژن بر پروتئينهاي محلول برگ و پرولين دو رقم تأثير داشت.

كمترين مقدار پروتئين محلول برگ در گياهان تنش ديده با نيتروژن پايين مشاهده شد. بيشترين مقدار پرولين تحت تنش زايشي كمبود آب به رقم سينگلكراس 108 و در سطح نيتروژن بالا اختصاص يافت و كمترين مقدار پرولين در گياهان رقم 301 در سطح نيتروژن پايين و شرايط بدون تنش آب توليد شد. رقم 108 از رطوبت نسبي بالاتري در برگ برخوردار بود.

افزايش مصرف نيتروژن از 100 به 200 كيلوگرم در هكتار با افزايش رطوبت نسبي برگ در تمام تيمارها همراه بود. گياهاني كه نيتروژن بيشتري دريافت كردند بطور متوسط 3/5 درصد محتواي رطوبت نسبي بيشتري داشتند. كاهش پتانسيل آب خاك در مرحلة زايشي باعث كاهش رطوبت نسبي برگ به ميزان 8 تا 10 درصد در گياهان تنش ديده در مقايسه با گياهان كاملاً آبياري شده گرديد.

كمترين مقدار رطوبت نسبي در تنش خشكي با نيتروژن مصرفي 100 كيلوگرم در هكتار معادل 51/80 درصد حاصل شد. بيشترين مقدار رطوبت نسبي در سطح مصرفي نيتروژن بالا و شرايط بدون تنش معادل 92/92 درصد بدست آمد.

كمترين مقدار رطوبت نسبي برگ به رقم 301 در سطح نيتروژن 100 تحت تنش كمبود آب تعلق دارد و ساير تيمارها از اين لحاظ در دامنة نسبتاً وسيعي قرار دارند.منابع مورد استفاده:

1- Bates, L. S., Walden, R. P. and Teave, I. D. 1973. Rapid defermination of free proline for water stress studies. Plant and Soil. 39: 205-207.2- Blum, A. 1989. Osmotic adjustment and growth of barley genotypes under stress. Crop Science. 29: 230-23.3- Bradford, M. M. 1976. A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-day binding. Analytical Biochemistry. 72: 248-254.4- Irigoyen, J. J., Emerrich, D. W., and Sanchez-Diaz, M. 1992. Water stress induced changes in concentrations of proline and total soluble sugars in nodulated alfalfa plant. Physiologia Plantarum. 84: 55-60.5- Martin, M. A., Brown, J. H. and Ferguson, H. 1989. Leaf water potential, relative water content, and diffusive resistance as screening techniques for drought resistance in barly. Agronomy Journal. 81: 100-1056- Mcbee. G. G., and Maness, N. O. 1983. Determination of Glucose and fructose in plant tissue by high-performance liquid chromatography. Journal of Chromatography. 264: 474-478. 7- Morgan, J. M. 1984. Osmoregulation and water stress in higher plants. Annual Review Plant Physiology. 35: 299-319.8- Reccardi, F., Gazeau, P., De Vienne, D., Zivy, M. 1998. Protein changes in response to progressive water deficit in maize. Plant Physiology. 117: 1253-1263.9- Pattanagul. W., and Madore, M. A. 1999. Water deficit effects on raffinose family oligosaccharide metabolism in coleous. Plant Physiology. 121: 987-993.

Effects of nitrogen and water stress on compatible solutes during reproductive growth stages of maize (Zea mays L.)


AbstractOne of the most important factors limiting the growth, development, and productivity of plants is desiccation induced by decreasing water stress. Turgore maintenance by osmotic adjustment is an important physiological adaptation for minimizing the detrimental effects of water deficits that frequently attributed through accumulation of organic compounds such as soluble carbohydrate. In order to determine the effects of water and nitrogen stress on compatible solutes during reproductive growth stage of maize, two filed experiment were conducted with randomized complete block design in Hamedan and Karaj locations. Two corn hybrids (KSC 108 & KSC 301) and two nitrogen levels (100 & 200 Kg/ha) were used under vegetative and reproductive water deficits by withholding water. The responses of the two hybrids indicated that total carbohydrate soluble increased in reproductve water stress. There was no significant difference in total carbohydrate between two hybrids. Sugars concentration, Particularly glucose and fructose increased in water deficit at reproductive stage. The Sucrose contents of leaves from water-stressed and well-watered plants were similar. Also the different levels of nitrogen utilization had shown significant effects on total carbohydrate soluble, fractions of sugars, total protein soluble and proline of leaves. Total leaf protein soluble decreased under water stress, in contrast proline increased, but proline concentration had not shown differences between two hybrids. Minimum of carbohydrate and protein soluble obtained from treatments under water deficit in both reproductive and vegetative stages. The amounts of total carbohydrate and sugars (sucrose, glucose and fructose) in treatments under only vegetative water stress were similar to control plants.

Key words: water stress, nitrogen deficit, soluble carbohydrate, soluble protein, proline

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:52 PM
آب و روانشناسي
انسان مجموعهاي است پيچيده از روح و ذهن و جسم. همانگونه كه جسم آدمي به غذا نيازمند است، ذهن و روح او نيز طالب عناصري است كه به او آرامش ببخشد. در جامعه شهري كه ساختمانهاي بلند و خيابانها و زندگي ماشيني همه جا را احاطه كرده است، جلوههاي زيبايي و هنر، بهترين پناه براي روح خسته و آرامشطلب آدمي است.
امروزه در شهرها شاهد عناصري با بافت سخت مثل بتن و ... به جاي عناصر طبيعي (پوشش گياهي) هستيم. لذا بايد با بهكارگيري عناصري كه بافت نرم دارند، گوشه عزلت و زيبايي فراهم كرد تا به روان انسان آرامش بخشيد. اين مكانها ميتوانند پاركها و باغهاي شهري باشند. آب يكي از اين عناصر به شمار ميرود و چه در حالت سكون و چه در حالت حركت نوازشدهنده روح انسان است. حركت و موسيقي آب، در جلوهگري بيشتر فضاي سبز نقشي در خور توجه دارد. ميتوان آب را به صورت جويبار و چشمه براي نقاط آرام و بي سر و صدا و به صورت آبشار و فوارههاي بزرگ براي نقاط پرازدحام و شلوغ طراحي كرد.
آب و انعكاس
سطح آب ساكن، با انعكاس نور مانند آينه عمل ميكند و پديده هاي اطراف خود را با چرخش 180 درجه نمايش ميدهد، همچنين انعكاس پوشش گياهي در آب و تابش نور خورشيد روي گياهان آبزي موجود روي آب، تصوير زيبايي براي بيننده به وجود ميآورد. آب در حال حركت نيز منعكسكننده امواج نور در فضاست؛ مانند نوري كه از يك جويبار روان روي برگ درختان منعكس ميشود.
آب و تاثير آن در كاهش درجه حرارت و افزايش رطوبت:
آب در پاركها و باغها به هر يك از صور مختلف، خود به نحوي در متعادل كردن درجه حرارت هوا، تامين رطوبت نسبي براي گياهان و ايجاد طراوت، موثر است. مجموعه اين عوامل از يكنواختي و خشكي محيط ميكاهد.
طراحي آب در سبكهاي مختلف:
جذابيت آب از ديگر عناصر موجود در پارك بيشتر است. آبنما عنصري است كه اگر در پاركها خوب و كامل طراحي شود. تركيب مناسبي ايجاد مينمايد و اگر به طور صحيح مورد استفاده قرار نگيرد. باعث ضايع شدن شيوه طراحي خواهد شد. براي احتراز از بروز چنين مشكلاتي بايد با احتياط عمل كرد.
آبنماها را ميتوان به دو صورت منظم يا غيرمنظم طراحي كرد.
منظم (Formal) _ منظور از طراحي منظم، دادن شكل كاملا هندسي به آبنماها و آبراهههاست. اين نوع آبنماها وقتي در يك چشمانداز كه به شيوه منظم طراحي شده است، قرار گيرند، بهترين نماي خود را نشان ميدهند. اشكال به حالت قرينه و كلاسيك به كار ميروند. چشمهها و مجسمهها شكل مشخصي دارند و مواد به كار رفته، سنگ و بتنهاي صاف و منظم است. البته از فايبرگلاس هم در اندازههاي دلخواه و به فرم منظم ميتوان استفاده كرد. آبنماهاي منظم وقتي كه داراي لبه برجسته باشند، جذابيت بيشتري دارند. چرا كه نشستن روي لبه برجسته استخر جالب است و از طرفي براي كودكان امنيت دارد. در باغها و پاركهاي كوچك شهري، بهتر است كه آبنما به شيوه منظم طراحي شود.
غيرمنظم (Informal) - آبنماهاي غيرمنظم ميتواند از اجسام قالبريزي شده و ظروف با اشكال غيرهندسي و خيالي و يا سنتي ساخته يا به فرم آزاد با پيروي از آبگيرهاي طبيعي طراحي شود. در اين صورت آبنماها داراي گوشههاي راست و ديوارهاي عمودي و حاشيههاي منظم و دستساز نيستند. يا دست كم در ظاهر اين طور به نظر ميآيند. براي ساخت آنها، بيشتر از سنگ و خاك و گياهان بومي استفاده ميشود. براي ايجاد آبنماهاي طبيعي بايد فضاي كافي وجود داشته باشد. پس از مشخص شدن سبك طراحي پارك، مساحت و فرم استفاده از آب (جاري - ساكن) تعيين ميشود. وسعت كل آب بستگي به مساحت پارك و شرايط اقليمي منطقه دارد.
در مناطقي كه آب و هواي خشك دارند، بايد پرش آب (فواره، آبشار) بيشتر باشد. در صورتي كه براي آب و هواي مرطوب، ريزش و پرش آب حتيالامكان بايد كمتر شود. در مناطقي مثل تهران بهتر است حدود 25درصد از مساحت كل پارك به آب و آبنماها اختصاص داده شود.
برحسب شرايط، توپوگرافي زمين و هدفهايي كه از ايجاد آبنما وجود دارد، اشكال مختلفي از آن ساخته ميشود. شكل و تعيين محل آبنما خود بستگي به موقعيت زمين و هماهنگي با ديگر عوامل باغ، همچنين سليقه و ابتكار طراح دارد.
استخر
استخر شنا در باغهاي خصوصي احداث ميشود و در پاركهاي عمومي، استخرها نقش آبنما را دارند و در بعضي موارد، براي بازي از آنها استفاده ميشود. مانند استفاده از قايقهاي موتوري و پايي. اينگونه استخرها در اوايل قرن بيستم به شكل مستطيل، بيضي يا به اشكال هندسي منظم ساخته ميشدند.
در قرن حاضر، در طرح اينگونه استخرها تجديدنظرهايي شده و اشكال هندسي نامنظم با خصوصيات بهاشتي بيشتر، تزيينات نوري و توليد امواج در آب، تفنن خاصي را به همراه آورده است. به طوركلي عمق استخرها برحسب موارد استفاده و سن استفادهكنندگان، متغير است. براي احداث استخر ابتدا مكان مناسبي در نظر گرفته ميشود. اين مكان بايد از هر نظر براي بازديدكنندگان جاذبه داشته باشد. علاوه بر آن روباز و آفتابگير و حتيالمقدور كمشيب باشد.
آبنما
حوضچهها يا حوضهاي كمعمق كه اغلب در آنها فوارههاي متعدد و چراغهاي رنگين تعبيه ميشود به آبنما معروف هستند. عمق آنها تا 60 سانتيمتر است و برحسب شكل و فرم طراحي شده، با مصالح ساختماني مختلف ساخته ميشوند. گاهي در كناره آنها از لكههاي گلكاري يا جعبههاي گل استفاده ميكنند. ميتوان در داخل يا كنار آلاچيقها آب نماهاي كوچكي احداث كرد.

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:52 PM
آبیاری گیاهان آپارتمانی به هنگام سفر
در صورتی که می توانند با به كارگیری یكی از چند راهكار زیر با خیالی آسوده به سفر بروند.

- گلدان ها را کف حمام یا آشپزخانه بچینید و سطلی حاوی آب را در كنار هر گلدان و در سطحی بالاتر از آن قرار دهید. پارچه ای نخی به اندازه یك متر یا بیشتر و به عرض حدود پنج سانتی متر آماده كنید و یك سر آن را از كنار گلدان به داخل خاك فرو كنید. سر دیگر را در سطل پر از آب قرار دهید.

به این ترتیب دستمال پارچه ای همواره آب را به خود جذب می كند و آب كم كم به داخل خاك گلدان منتقل می شود.

- در داخل وان حمام یا در یك لگن بزرگ، كمی آب بریزید و چند آجر در كف آن و در داخل آب قرار دهید. سپس گلدان ها را بر روی آجرها بچینید. توجه داشته باشید، گلدان ها به طور مستقیم درون آب قرار نگیرند و در ضمن در كف هر یك از گلدان ها نیز حداقل چند سوراخ وجود داشته باشد.

- یك تكه حوله یا پتوی كوچك مستعمل را در كف وان یا لگن بزرگ قرار دهید. داخل وان یا لگن را به ارتفاع دو الی سه سانتی متر آب بریزید. گلدان ها را بر روی حوله یا پتوی مرطوب قرار دهید یا آن كه نیمی از یك تكه حوله بزرگ را درون لگن و یا سینی بزرگی قرار داده و گلدان ها را روی آن بچینید. سر دیگر حوله را در داخل ظرف گود دیگری كه با آب پر شده است بگذارید. توجه داشته باشید ظرف دوم باید در سطحی بالاتر از ظرف اول قرار گیرد. در ضمن اندازه ظروف را با توجه به ابعاد گلدان ها و گیاه درونشان انتخاب كنید

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:53 PM
انواعی از کشت هیدروپونیککشت آبی یا مایع: ریشه گیاه به طور مداوم در محلول غذایی قرار دارد و گیاه از قسمت طوقه ( حد فاصل ریشه و ساقه ) بیرون از مایع است و با پلاستیک و مقوا و ... بالا نگه داشته شده است . کشت درون لوله هم نوعی از کشت مایع است .
کشت در ماسه : ریشه گیاهان در داخل مواد جامدی که دارای قطر کوچکتر از 3 میلی متر باشند قرار دارد و این مواد مانند پلاستیک و پشم سنگ و یا هر ماده دیگری که آلی نباشد ممکن است .
کشت در سنگریزه : ریشه گیاهان در موادی که قطری بیشتر از 3 میلی متر دارند قرار گرفته مثل سنگ خارا و گدازه آتشفشانی و بازالت و هر ماده غیر آلی دیگر .
در این روش آبیاری به دو صورت آبیاری لوله ای ( زیرزمینی ) که مواد غذلیی در مخزنی بوده و به بستر رشد گیاه پمپ می شود و آبیاری سطحی که محلول غذایی رقیق در سطح محیط رشد توسط لوله سوراخداری پخش می شود ( کود مایع به آب مصرفی گیاه در هنگام آبیاری اضافه شده است )
کشت در هوا : در این روش ریشه گیاهان در محیطی قرار گرفته که به وسیله قطراتی آب که حاوی مواد غذایی لازم است اشباع شده است . این روش به تجهیزات پیشرفته نیاز دارد .
کشت در ورمی کولیت : ریشه گیاه در ورمی کولیت که با موادی معدنی مخلوط شده است قرار دارد
کشت در پشم سنگ : ریشه گیاه در داخل پشم سنگ و مواد معدنی که خصوصیاتی شبیه به پشم سنگ دارند قرار می گیرد
کشت آبی : این کشت بیشتر برای گیاهان زینتی به کار می رود .
کشت در پلاستیک : ریشه در داخل کیسه های پلاستیکی قرار داشته و مواد اطراف ریشه هم شامل کمپوست یا پیت یا خاک اره و ... می باشد .
به طور کلی کشت بدون خاک از دو سیستم پیروی می کند :
1-سیستم باز : محلول غذایی مججد استفاده نشده مثل کشت در پشم سنگ و کشت کیسه ای و کشت در سنگریزه
2- سیستم بسته : محلول غذایی مجدد مورد استفاده قرار می گیرد و به عبارت دیگر محلول در یک چرخه قرار دارد و به آن فقط مواد غذایی که کاهش می یابند و آب اضافه می شود .
اما این روش کشت بدون خاک یک سری مزایا و معایبی نسبت به دیگر روشهای متداول کشت گیاهان دارد که در زیر بیان می شوند :
1-چون محلول غذایی مایع است به راحتی می توان آن را کنترل کرد و تنها مواد غذایی که کاهش یافته است را به محلول اضافه کرد در حالی که در خاک این کار غیر ممکن است ( هزینه زیادی دارد ) .
2-گیاهان را می توان در مناطقی پرورش داد که در حالت عادی رشد نمی کنند
3-مصرف آب در این روش به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد و این یک مزیت برای نواحی خشک است .
4-در این روش ضد عفونی کردن محیط رشد بسیار شده و کم هزینه است در حالی که ضد عفونی کردن خاگ گران قیمت و غیر ممکن است . پس در این روش آلودگیهای ریشه بسیار کم دیده می شود .
5- در این روش می توان از آبهای شور هم استفاده کرد .
6-در این روش محصول بسیار بیشتر و کیفیت عالی داشته چون مواد غذایی به راحتی در اختیار گیاه قرار داشته است پس در حقیقت کیفیت و کمیت محصول در واحد سطح افزایش چشمگیری دارد .
7-در این روش از حجم ریشه ها به شدت کاسته می شود و بزرگ شدن ریشه ها در حد میکروسکوپی است و چون ریشه ها نسبت به کشت خاکی کم شده کمتر هم دچار بیماری می شوند .
8-مهمترین عیب این روش این است که به سرمایه گذاری بالایی نیاز دارد زیرا تمام سیستمها باید اتوماتیک باشد .
9-برای کشت گیاهان با این روش به افرادی نیاز است که در این زمینه تخصص و آگاهی داشته باشند .
10-آلودگی آبهای زیر زمینی هم در اثر مخلوط شدن با محلول های غذایی مشکلی دیگر است .
11-دفع ضایعاتی مثل پشم سنگ که به عنوان محیط رشد هستند هم مشکل است .
به طور کلی دوستان این روش یکی از روشهای نوین در کشاورزی بوده که بسیار جای کار دارد و در حالی که بسیاری از کشورها این کار را انجام می دهند لااقل در ایران جای کار کردن زیاد دارد و علارقم اینکه سرمایه و دانش زیادی لازم دارد ولی به عنوان یکی از رشته هایی است که آینده ای درخشان در دنیای کشاورزی دارد .
10- امکان کشت مداوم یک گیاه معین در یک زمین ثابت بدون اینکه احتیاج به آیش باشد.11- سهولت کشت گیاهان زینتی آپارتمانی چه در منزل و چه در گلخانه به علت یکی شدن عملآبیاری و کود دهی و همچنین به علت کاهش فضای لازم
چگونه نیاز غذایی هر گیاه را به دست می آورند :
دانشمندان با سوزاندن گیاه و وزن کردن خاکستر آن و همچنین با استفاده از تجربیات زراعی خود می توانند میزان تقریبی نیاز گیاه به عناصر معدنی را تخمین بزنند . مثلا گیاهان جالیزی برای رشد خود نیاز به پتاس زیادی دارند و گیاهان زینتی و سبزیجات به ازت بیشتری نیاز دارند و گیاهان دانه دار فسفر بیشتری در خود ذخیره می کنند . علاوه بر آن گیاهان لیفی مانند کنف به کمک فسفر تنومندتر می گردند . خاکستر گیاهان همیشه حاوی درصد زیادی از عناصر یا عناصر اولیه، پتاسیم، کلسیم، منیزی، فسفر ، گوگرد و آهن است که جزیی از ترکیب ماده آلی به شمار می روند . بعضی از عناصر مثل فسفر و گوگرد جزیی از ساختمان سلول هستند. منیزیم در ساختمان سبزینه موجود است. بر ، مس، منگنز و روی به مقدار بسیار کم در گیاه موجوند و عناصر کمیاب یا میکروالمنت نام دارند.
در یک محلول مناسب غذایی باید نسبت به عناصر مختلف با در نظر گرفتن احتیاجات هر گیاه و مراحل مختلف زندگی آنان تعیین می شود. که در این محاسبات باید شرایط محیطی را نیز به حساب آورد و چون تاثیر فزاینده یا کاهنده ای بر احتیاجات دارند.
استفاده از کشت هیدروپونیک : امروزه برخی کشورها همانند آمریکا ، فرانسه ، کانادا ، آفریقای جنوبی ، هلند ، ژاپن ، استرالیا ، آلمان در زمینه های مختلف کشت هیدروپونیک فعالیت های زیادی انجام می دهند . در ایران کشت هایدروپونیک محصولات سبزی، صیفی و برخی میوه ها مانند توت فرنگی رونق قابل توجهی نیافته است. اما در برخی از نقاط ایران مانند شهرهای هشتگرد کرج، کرمانشاه، تهران و جزیره کیش تولید محصولات باغی به روش کشت هیدروپونیک و به صورت تجاری گسترش یافته است.
منبع 1 : کتاب مدیریت کشت بدون خاک – تالیف : مییر شوارز – ترجمه : کاظم هاشمی مجد

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:53 PM
وقتی که سیستم سنترپیوت درست طراحی شود و به پخش کننده های آب با راندمان بالا تجهیز شود ، می تواند در منابع پردازش خود( آب ، انرژی ، زمان ) صرفه جویی نماید . از انواع مختلف این پخش کننده ها می توان به موارد زیر اشاره کرد :

حالت پخش اسپری در ارتفاع متوسط mid-elevation spray application ))، حالت پخش اسپری در ارتفاع کم( low-elevation spray applicator ) وحالت پخش دقیق با انرژی کم( low energy precison application).

حالت آبیاری موضعی زیرسطحی (subsurface drip irrigation ) ، به علت راندمان بالا با روش های ذکر شده قابل قیاس است.راندمان یکنواختی بالای آبیاری که منجر به تولید محصول و راندمان آب مصرفی بالا می شود ، بهترین وسیلة مقایسه روش های آبیاری برای مناطق و محصولات ویژه می باشد .

در آزمایشات مختلف محققان روشهای آبیاری LEPA ، MESA ، LESA ، SDI با 5 نرخ آبیاری ناقص(I0 ، I25 ، I50 ، I75 و I100) به صورت نسبت آب تهیه شده به مقدار آبیاری کامل برای گیاهان مختلف مورد ارزیابی قرار می گیرد ،که نرخ آبیاری کامل بر اساس ET پتانسیل محاسبه شده از ET گیاه مبنا و اعمال ضریب گیاهی محل تعیین می گردد.

براساس مطالعات انجام یافته عملکرد محصول و راندمان آب مصرفی( WUE ) در نرخ های I25 و I50 تحت روش SDI بیشتر از دیگر روش های آبیاری است و در روش LEPA معمولاً بیشتر از Spray ، اما از SDIکمتر می باشد . روند روش ها در نرخ I100معکوس بوده و عملکرد محصول و WUE در روش Spray بیشتر از LEPA و SDI می باشد . در نرخ آبیاری I75، نیز این مطلب صادق است .

کاهش محصول در آبیاری های کامل در نتیجة راناف سطحی برای روش LEPA و نفوذ عمقی برای SDI می باشد . در روش SDI با کاربرد مقادیر کمتر آبیاری نفوذ کاهش می یابد و تبخیر نیز با کاهش سطح خیش شده کاهش می یابد و فقط آبی که به بالا حرکت می کند تبخیر می شود.

هنگامی که روش LEPA با تدابیری از قبیل شیب کمتر از1 درصد ، کشت دایره ای ، ایجاد خاکریز فارو ، کنترل رطوبت خاک و برنامة آبیاری مناسب همراه باشد، بیش از 95 درصد آب در اختیار گیاه قرار خواهد گرفت .مدیریت راندمان بالای آبیاری Spray نیز شامل کاربرد نازل هایی با قطرات آب درشتتر ، اجرای نسبتاً کند پیوست برای تهیة آب کاربردی عمیق تر و اجتناب از آبیاری اسپری در شرایط باد شدید می باشد.

تانسیومتر : اندازه گیری پتانسیل ماتریک با وسایل ساده ای به نام تانسیومتر انجام می شود . تانسیومترها یا از نوع جیوه ای هستند و یا از نوع فلزی . تانسیومتر جیوه ای ، لوله ساده و خمیده ای است پر از آب که یک طرف آن منتهی به کلاهک سرامیکی است . طرف دیگر لوله وارد یک مخزن جیوه می شود . حال اگر کلاهک سرامیکی در داخل یک خاک قرار گیرد ، پس از مدتی توازن پتانسیل رطوبتی بین آب داخل تانسیومتر و آبی که در بیرون از آن در داخل خاک وجود دارد برقرار می گردد . برقراری تعادل با وارد شدن یا خارج شدن آب به داخل لوله تانسیومتر از طریق کلاهک آن که نسبت به آب نفوذپذیر است انجام می شود . اگر خاک خشک باشد ، آب را از داخل تانسیومتر به طرف خود خواهد کشید . در این وضعیت خلا ایجاد شده در داخل تانسیومتر موجب می شود که در طرف دیگر لوله ، جیوه صعود می نماید . مقدار بالا آمدن جیوه متناسب با پتانسیل آب در خاک خواهد بود .

تانسیومترهای جیوه ای بیشتر در کارهای آزمایشگاهی و تحقیقی مورد استفاده می باشند و چون کاربرد آنها در صحرا مشکل است در عمل از نوعی دیگر از تانسیومترها با نام تانسیومتر فلزی استفاده می شود . این تانسیومترها نیز اساسا مشابه تانسیومترهای جیوه ای هستند با این تفاوت که در آنها به جای خلاء سنج جیوه ای از یک خلاءسنج فلزی استفاده شده است تا حمل و نقل آن ساده باشد .
تانسیومتر فلزی از یک لوله پر آب تشکیل شده است که قسمت پایین آن از یک کلاهک سرامیکی درست شده و قسمت بالای آن مسدود است ، به طوری که اگر آب از کلاهک سرامیکی خارج شود در داخل لوله خلاء ایجاد می شود . به همین منظور در کنار لوله تانسیومتر ، خلاءسنجی به آن متصل است که قادر می باشد مقدار خلاء یا فشار منفی را اندازه گیری کند . اگر کلاهک سرامیکی در داخل خاک قرار گیرد با خروج یا ورود آب به تانسیومتر تعادل پتانسیلی بین آب داخل و خارج تانسیومتر براقرار می شود . بنابراین با تعادل پتانسیل رطوبتی بین آب داخل و خارج کلاهک ممکن است مقداری آب از لوله تانسیومتر خارج شود که این عمل باعث ایجاد خلاء و کاهش فشار در لوله می شود . مقدار خلاء یا فشار منفی توسط خلاءسنج قابل قرائت است . معمولا درجه بندی خلاءسنج بین 0 تا 100 بوده که هر کدام از درجات آن معادل 10 سانتی متر فشار منفی است . بنابراین اگر عقربه خلاءسنج روی عدد 25 باشد نشان می دهد که فشار در خلاءسنج 250- سانتی متر است .
همانطور که گفته شد تانسیومترها در پتانسیل بالاتر از یک اتمسفر کارآیی ندارند زیرا در این پتانسیل حباب های هوا وارد تانسیومتر گردیده و عدد قرائت شده صحیح نخواهد بود . برای اطمینان از اینکه تانسیومتر تا این پتانسیل به خوبی کار خواهد کرد لازم است تانسیومترها را قبل از استفاده آزمایش کنیم . برای تست تانسیومتر ابتدا کلاهک را به مدت چند ساعت داخل ظرف آبی قرار دهید تا کاملا اشباع شود سپس در حالی که کلاهک داخل آب قرار دارد لوله تانسیومتر را به کمپرسور هوا وصل کرده و بتدریج فشار هوا را افزایش دهید . هنگامیکه فشار به 8/0 تا 9/0 اتمسفر رسید حبابهای هوا در داخل ظرف از کلاهک بیرون خواهند آمد . در این صورت تانسیومتر خوب کار خواهد کرد . چنانچه حباب هوا در فشار کمتر از 8/0 اتمسفر ظاهر شد آن تانسیومتر برای استفاده مناسب نخواهد بود .
برای استفاده از تانسیومتر با مته ای که قطر آن به اندازه قطر لوله تانسیومتر یا کمی کمتر از آن باشد چاهکی را تا عمق مورد نظر حفر کنید . قبل از گذاشتن تانسیومتر کمی خاک نرم و مرطوب در چاهک بریزید . حال تانسیومتر را داخل چاهک قرار دهید و اطمینان حاصل کنید که با لگد کردن اطراف آن خاک کاملا به کلاهک و لوله اطراف آن چسبیده و تماس داشته باشد . با خاک در اطراف تانسیومتر برآمده گی کوچکی بسازید تا از تجمع آب در اطراف لوله تانسیومتر و نفوذ عمودی آن در طول لوله تانسیومتر جلوگیری شود . چون در خاکهای شنی حدود 80 درصد آب قابل استفاده در مکش 85/0- اتمسفر قرار دارد . لذا تانسیومترها در خاکهای شنی بیشتر قابل استفاده است . برای ساختن تانسیومتر می توان به شرح زیر عمل نمود :
1 _ یک لوله از جنس PVC یا پلکسی گلاس به قطر 1 سانتی متر انتخاب کرده و دو انتهای باز آن را با سوهان صاف کنید .

2 _ در فاصله 10 سانتی متری از انتهای بالای لوله سوراخی تعبیه کنید .
3 _ در صورتی که خلاءسنج فلزی در اختیار باشد آن را به سوراخ تعبیه شده پیچ کرده و آب بندی نمایید . در غیر اینصورت یک لوله مسی به طول 4 سانتی متر را که قطر خارجی آن کمی کوچکتر از قطر داخلی سوراخ تعبیه شده می باشد وارد سوراخ نموده و با چسب اطراف آن را محکم کنید . این لوله بعدا به فشارسنج جیوه ای یا فلزی متصل گردد .
4 _ کوزه متخلخل سرامیکی با مخلوط کردن اجزاء زیر و سپس قالب ریزی در قالب مخصوصی که از گچ درست شده است ساخته می شود .
_ 75% رس ایلیت
_ 20% کوارتز
_ 5% کربنات کلسیم
_ کمی سیلیکات سدیم و پروسلین
_ آب
5 _ پس از قالب کوزه را در مجاورت هوا قرار داده تا خشک شود و سپس در حرارت 1000 درجه آن را بپزید .
6 _ کوزه را با چسب به لوله اصلی متصل کنید .
7 _ با درب بند لاستیکی انتهای بالایی لوله را مسدود کنید www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:54 PM
پر آبي به صورت علايمي مانند افزايش ارتفاع گياه , آبدار شدن ساقه و نرم و شكننده شدن و گاهي پژمردگي و مرگ گياه (در معرض نور ) , كاهش اكسيژن و صدمه به ريشه و عدم جذب آب و مواد غذايي و در نهايت پژمردگي و توقف رشد نمايان مي شود . پر آبي به معني مصرف بيش از حد آب در هر دور آبياري نيست بلكه نشان دهنده تكرار دفعات استفاده از آب است . در زمستان گياهان در مدت طولاني در معرض آب و هواي ابري هستند و معمولا يك يا دو روز در معرض هواي آفتابي قرار مي گيرند . گياهاني كه به نور كم عادت كرده اند نمي توانند به سرعت به شدت نور زياد پاسخ دهند در نتيجه مقدار آب كمي كه از طريق ريشه ها جذب مي شود نمي تواند مقدار آب از دست رفته از طريق تعرق را جبران نمايد و پژمردگي اتفاق مي افتد در اين حالت ممكن است تصور شود كه گياه به آبياري نياز دارد ولي آبياري مشكل را حادتر مي كند . كندن خاك نشان مي دهد كه خاك مرطوب اما سرد است . پس سرما عامل اصلي است و ريشه ها نمي توانند آب جذب كنند .
زمان آبياري : مديريت آبياري عامل اصلي در موفقيت كشت است . نياز هاي رطوبتي گياه با مرحله رشد فرق مي كند و داننهال نسبت به گياه بالغ به آب كمتري نياز دارد . فصل سال بر ميزان آب مورد نياز موثر است . ميزان نياز آبي در تابستان بيشتر از زمستان است . نوع بستر رشد به كار رفته , سيستم حرارتي , نوع گلدان و نوع محصول نيز بر ميزان نياز آبي موثر است . بهترين روش براي راهنمايي كشاورز براي آبياري استفاده از تجربيات سال هاي گذشته است كه چه مقدار آب مصرف شده و واكنش گياه به آن چگونه بوده است . ساده ترين روش استفاده از تانسيومتر است .

بايد در زمان مناسب زمين يا گلدان را به خوبي آبياري كرد . آبياري ناقص (مثلا اگر نصف آب مورد نياز داده شود) باعث مي شود فقط نيمه بالايي سطح خاك خيس شده و نيمه ديگر آن خشگ باقي بماند و گياه زود تر از موعد مقرر نياز آبياري مجدد پيدا مي كند . و تكرار اين عمل باعث صدمه به ريشه واز بين رفتن آن مي شود . مقدار آب خارجي از گلدان بايد حدود 15 – 10 درصد آب داده شده به گلدان باشد تا باعث شستشوي املاح از خاك و جلوگيري از تجمع آن شود .

به طور كلي هر متر مربع بستر كشت به عمق 1 سانتي متر به 1/1 ليتر آب و هر متر مربع كاشت با 18 سانتي متر عمق به 20 ليتر آب نياز دارد .

PHآب آبياري : بهترينPH بين 5/5 تا 7 متغير است . خاك اره نرم و ظروف تورب يا پيت باعث كاهش PH آب و اسيدي شدن آن مي شود .

سيستم هاي آبياري : در گلخانه ها روش هاي مختلفي جهت آبياري گياهان مورد استفاده قرار مي گيرد كه مهمترين آن ها به اختصار شرح داده مي شود .

آبياري دستي :آبياري دستي ابتدايي ترين و متداول ترين روش است . از معايب آن مي توان به زياد شدن هزينه كارگري . اتلاف وقت , شسته شدن خاك و پاشيدن گل روي شاخساره گياهان اشاره نمود . در اين روش بايد تمام گلخانه را لوله كشي كرد و شير هاي آب در دو طرف سطح زمين انجام شود چون فشار آب موجب شسته شدن سطح خاك و فشردگي آن مي شود . با استفاده از سر شيلنگ فشار آب كاهش مي يابد .

آبياري قطره اي : در اين روش آبياري از لوله پلاستيكي و پلي وينيل كلريد استفاده مي شود (لوله نوع دوم نيازي به قيم نداشته و لنگر نمي اندازد) . بسته به دما , نوع خاك و گياه حدود يك ليتر آب در متر مربع لازم است . از مزاياي اين روش مي توان به شسته شدن نمك خاك , صرفه جويي در آب از طريق پخش مستقيم آب در اطراف ريشه و تسهيل كوددهي اشاره كرد .

آبياري مه افشاني يا ميست :در اين روش پخش آب به صورت قطرات ريز در محيط كشت برخي از گياهان زينتي و قلمه ها صورت مي گيرد . پخش متناوب آب باعث كاهش دما و افزايش رطوبت در اطراف قلمه ها و در نهايت پايين آمدن تبخير و تعرق مي شود .

آبياري زير زميني : در اين روش با خاصيت كاپيلاريته آب بيشتري در دسترس گياهان قرار مي گيرد . در روش كشت مستقيم گياه , در قسمت تحتاني يك لوله سفال به شكل 8 قرار داده مي شود . كف بستر مقداري سنگريزه ريخته و به آن خاك اضافه مي كنند و سپس گياهان را داخل آن مي كارند . در بهار و تابستان و اوايل پاييز با غرقاب كردن بستر آبياري انجام مي گيرد و مازاد آب خارج مي شود . روش هاي ديگر آبياري بستر كشت گياهان گلخانه ي از روش هاي ذيل نيز استفاده مي شود : آبياري باراني , آبياري ثقلي(ميكرودريپ), آبياري نوراني, مه پاشي ديناميكي

feedback
2012,03,31, ساعت : 11:54 PM
اعمال صحیح این نوع مدیریت در تداوم بکار گیری این نوع سیستمها و حفاظت از منابع آبی نسبت مستقیم داشته و فرهنگ گسترش صحیح این نوع سیستمها را بهمراه خواهد داشت.
عدم رعایت رفتار صحیح در نگهداری و بهره برداری از این سیستمها عواقب ناگواری در بسیاری از مناطق دنیا بهمراه داشته به طوری که علی رقم سرمایه گذاریهای سنگین در این بخش نه تنها فرهنگ استفاده و گسترش بکارگیری سیستمهای آبیاری رشدی نشان نداده بلکه تاثیر منفی در اذهان و تفکرکشاورزان آن مناطق را بهمراه داشته است.
از این رو متن حاضر قدمی است هر چند کوچک در شناساندن رفتار های عملی در نحوه نگهداری و مدیریت بهره برداری از اینگونه سیستمها. در متن حاضر نخست به مدیریت اسید شویی به منظور پیشگیری از انسداد اجزای سیستمهای آبیاری قطره ای پرداخته شده است، امید است در آینده نزدیک به دیگر ارکان مدیریت بهره برداری و نگهداری سیستمهای آبیاری تحت فشار پرداخته شود.
اسید شویی
اسید در سیستمهای آبیاری به منظور شستشوی رسوبات تثبیت شده درون لوله ها و قطره چکانها که ناشی از مواد شیمیایی محلول در آب آبیاری می باشد کاربردهای فراوانی دارد. این نوع رسوبات یا از آب آبیاری ناشی شده(به دلیل وجود بی کربنات و کربنات کلسیم به میزان بالاتر از حد مجاز 200 ppm ) و یا به دلیل بکار گیری و تزریق کودهای محلول نا مرغوب در آب آبیاری بوجود می آید. جهت تزریق کود به درون سیستم آبیاری می بایست از کودهای اسیدی که خود به دلیل داشتن pH بسیار پایین موجب نگهداری مناسب سیستم می شوند استفاده نمود.
البته از اسید علاوه بر بر طرف نمودن انسداد در قطره چکانها ، جهت ارتقای مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه نیز استفاده می گردد که در این مورد پس از آزمایش خاک با کارشناس خاکشناسی خبره می بایست مشورت شود.
نحوه اسید شویی
جهت اجرای موثر اسید شویی می بایست pH آب آبیاری هنگام کار در سیستم بین 2 الی 3 پایین آورده شود در این حالت آب آبیاری قادر خواهد بود ذرات رسوب درون قطره چکانها و لوله ها را حل کرده و به بیرون هدایت کند.
همگام تزریق اسید دقت شود به ریشه های حساس گیاهان صدمه ای وارد نشود. در صورت رعایت موارد زیر میزان خسارت احتمالی به ریشه گیاهان به حداقل خواهد رسید:
1- قبل از تزریق اسید با آبیاری میزان آب موجود در خاک را به ظرفیت مزرعه برسانید(در این حالت اسید به محض ورود به خاک رقیق شده و میزان خسارت به حداقل می رسد)
2- مدت تزریق اسید در شبکه به دقت محاسبه شود.
3- پس از تزریق اسید به شبکه سیستم به مدت حداقل 1 ساعت به حالت خاموش در آید تا اسید به صورت کامل رسوبات را حل نماید. با انجام این عمل خاصیت اسیدیته محلول خروجی نیز
کاهش می یابد.
4- پس از خروج اسید از سیستم، شبکه حداقل برابر مدت تزریق اسید با آب شستشو داده شود.
5- جهت اطمینان بیشتر از خروج اسید از محیط رشد ریشه بهتر است به مدت 2 ساعت خاک زراعی تحت آبیاری قطره ای قرارگیرد.
توجه نمایید در هنگام کار با انواع اسید تمامی نکات ایمنی لازم در هنگام بکار گیری و تزریق آن را رعایت نموده و هنگام رقیق نمودن اسید همواره اسید را به آب اضافه نمایید. از آنجایی که برخی از فلزات مانند آهن در برابر اسید مقاوم نیستند بنابر این قبل از تزریق اسید به درون سیستم از جنس کلیه قطعات نصب شده بر روی سیستم خود آگاه شوید. لوازم ساخته شده از جنس پلی اتیلن و پی وی سی معمولا در برابر اسید مقاوم هستند.
اسیدهای مناسب جهت شستشوی سیستم به شرح زیر می باشد:
- اسید هیدروکلریک
- اسید سولفوریک
- اسید فسفریک

محاسبه زمان تزریق اسید درون سیستم
جهت تزریق اسید درون سیستم می بایست اسید درون کل سیستم نفوذ کرده و کل بخشهای آن را از رسوب شستشو دهد. به همین دلیل باید اطلاعاتی نظیر فاصله محل تزریق تا دورترین عضوسیستم (L) و حداقل سرعت حرکت آب درون لوله آبیاری (V) دراختیار باشد.
با داشتن اطلاعات فوق و با استفاده از فرمول زیر می توانزمان مناسب جهت تزریق اسید به درون سیستم را به نحوی که اثر حل کنندگی اسید در کل سیستم بروز کند بدست می آید:
T=L / V
که در آن: v حداقل سرعت آب درون لوله بر حسب متر بر ثانیه (m/s) ، L فاصله محل تزریق از دورترین خروجی دریپر بر حسب متر (m) و T زمان لازم جهت تزریق اسید درون سیستم
بر حسب ثانیه (s) می باشد.
بدین ترتیب با تزریق اسید در مدت زمان بدست آمده مطمئن خواهیم بود که اسید به تمام بخشهای سیستم راه یافته است.

نحوه کالیبره کردن اسید در آب آبیاری(نسبت اسید موردنیاز در آب)
جهت برآورد نسبت اسید مورد نیاز درآب آبیاری می بایست جهت هر ایستگاه آزمایش جداگانه ای صورت داد. مثال زیر اقدامات لازم جهت انجام آزمایش فوق را تشریح می کند:
آب آبیاری چاهی دارای pH 7.5 می باشد، pH مورد نیاز جهت شستشو معمولا 2 الی 3 می باشد. جهت انجام آزمایش ظرف 10لیتری از آب آبیاری را آماده کرده و با کاغذ مخصوص pH متر، pH آن را اندازه می گیریم (pH=7.5) . در مراحل مختلف و در هر مرحله 1 میلیلیتر از اسید مورد نظر را به ظرف اضافه
کرده و مجددا pH را اندازه میگیریم تا pH مورد نظر به عدد 2 نزدیک شود. در این آزمایش برای 10 لیتر آب 6 میلیلیتر اسید مصرف شد تا pH به عدد 2 برسد. بنابراین نسبت اسید مورد نیاز 600 میلیلیتر به ازای هر 1000 لیتر می باشد.

محاسبه دبی تزریق اسید درون سیستم
با داشتن اطلاعاتی نظیر دبی کل سیستم Q برحسب متر مکعب در ساعت (m3/h) و نسبت اسید مورد نیازR بر حسب میلیلیتر در متر مکعب (ml/m3) می توان میزان دبی مورد نیاز جهت تزریق اسید I بر حسب میلیلیتر در ساعت (ml/h) را مشخص نمود:
I = R . Q
میزان کل اسید مورد نیاز جهت تزریق با استفاده از زمان مورد نیاز بدست آمده از محاسبات پیشین بدست خواهد آمد.
مثال: در سیستم آبیاری مزرعه ای 30 دقیقه زمان لازم است تا آب به دورترین نقطه سیستم برسد. دبی کل سیستم 31 مترمکعب در ساعت و بر اساس آزمایش فوق غلظت اسید مورد نیاز درون سیستم 600 میلیلیتر در متر مکعب می باشد. میزان دبی تزریق اسید به سیستم چه میزان است ؟
I = R . Q , I= 31 . 600 , I = 18,600 ml/h ,
I=18.6 lt/h
بنابراین دبی تزریق اسید می بایست برابر 18.6 لیتر در ساعت باشد و این عمل به مدت 30 دقیقه ادامه داشته باشد. پس میزان کل اسید مورد نیاز ما 9.3 لیتر می باشد.

لوازم مورد نیاز جهت اسید شویی
جهت تزریق اسید به درون سیستم آبیاری همان لوازمی بکار میرود که در هنگام تزریق کود از آنها استفاده می شود مکانیزم سیستمهای آبیاری قطره ای به صورتی است که با راندمان بالای 85 در صد آب مورد نیاز تبخیر و تعرق گیاه را به محیط رشد ریشه ها می رساند همین امر و همچنین ارزش بالای کودهای مورد نیاز گیاه موجب گشته تا از سالها پیش متخصصین تغزیه گیاه به فکر رساندن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به همین شیوه با راندمان بالا باشند(Fertigation). راههایی که تا کنون جهت تزریق کود و اسید در سیستمهای
آبیاری بکار گرفته شده متنوع می باشد. یکی از بصرفه ترین و موثر ترین این شیوه ها استفاده از ونتوری تزریق کننده (Mazzei Injector) می باشد که با راندمان بسیار بالا و با غلظت کاملا یکنواخت محلول کود را به درون سیستم هدایت می کند. مسئله مهمی که در این پروسه هنگام تزریق کود جلوه می کند درصد حلالیت کود، درجه اشباع و pH آن می باشد.
متاسفانه بکارگیری کودهایی با کیفیت بسیار نازل باعث بروز خساراتی جبران ناپذیر به سیستم آبیاری می شوند. در این
زمینه و قبل از تهیه کود جهت تزریق بدرون سیستم آبیاری می بایست با کارشناسان مربوطه مشورت شود. اخیرا کودهای UNEC علاوه بر تامین نیاز غذایی گیاهان، با پایین آوردن pH آب آبیاری در حد 4-3 باعث عدم رسوب گذاری املاح محلول در آب گشته و علاوه بر آن بتدریج با عث شستشوی رسوبات پیشین نیز
می گردند. این نوع کودها در حال حاضر بسیار مطرح بوده و هر سال استفاده کنندگان از سیستمهای آبیاری مخصوصا سیستمهای قطره ای را به خود جلب می کند.

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:23 AM
چند واژه فارسی-انگلیسی آبیاری بارانی -Sprinkler irrigation:


از کتاب آبیاری بارانی-ملوین کی-ترجمهسید محمد حسینی ابریشمی و دکتر امین علیزاده

این واژه ها توسط وب لاگ مرکز تخصصی مقالات کشاورزی بنام کشاورز تنها گرد آوری شده

آب بند(هوابند) Seal

آبپاش Sprinker

آبیاری Irrigation

آبیاری بارانی Sprinker irrigation

آبیاری سطحی Surface flooding

آبپاشهای چرخشی Rotary spinkers

فصل آبیاری Irrigation season

شیلنگ Hose

راندمان – کارایی Efficiency

لوله Pipe

فشار Pressure

مکش Suction

پمپ(تلمبه) Pump

هواگیری Priming

شیر یکطرفه Reflux vavle

شیر قطع کن Shut-off valve

شیر فلکه Valve

دبی Discharge

دبی متر(دبی سنج) Discharge(flow)metter

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:24 AM
ارزيابي پتانسيل توليد آرتميا در بخشي از آبهاي شور منطقه گناباد:

در اين تحقيق که در منطقه گناباد انجام شد، ذخاير آرتميا در منطقه با نمونه برداريهاي فيزيکي و شيميايي آب و تعيين فراواني فيتوپلانکتونهاي مناسب جهت تغذيه آرتميا و نيز دانسيته آرتميا در طول يکسال (1380 تا 1381) تقريباً هر فصل دو بار و از دو ايستگاه مورد مطالعه قرار گرفت و فاکتورهاي فيزيکي و شيميايي آب اندازه گيري شد. نمونه برداري پلانکتوني توسط تور پلانکتوني با چشمه 20 ميکرون صورت گرفت. در بررسيهاي فيتوپلانکتوني بيشترين گونه شناسايي شده Nitzschia بود که در تمام طول سال وجود داشت. اين جلبک از عمده ترين غذاهاي مصرفي آرتميا محسوب مي شود. به طور کل در فصول بهار و اوايل پاييز فراواني جمعيت فيتوپلانکتونها در منطقه بيشتر از فصول ديگر سال بود. تغييرات تراکم آرتميا نيز در طول سال مشاهده گرديد. با در نظر داشتن فاکتورهاي فيزيکي و شيميايي مؤثر در توليد (دما 8.5 تا 22 درجه سانتيگراد، شوري ppt70.27 تا 155.8، اکسيژن محلول 2.1 تا 4.6 ميلي گرم در ليتر، pH7.5 تا 9 و به رغم کم بودن پتانسيل توليد آرتميا از اواخر ارديبهشت ماه تا آبان ماه در ناحيه کالشور مي باشد. بنابراين از نتايج اين تحقيقات مي توان در برنامه ريزي آبزي پروري آرتميا استفاده کرده و جهت افزايش اشتغال، ارزآوري و توسعه روستايي مورد استفاده قرار داد.

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:25 AM
تاثیر آبیاری بر رشد گیاهان : كم آبی در گیاهان به صورت علایمی مانند توقف رشد , كوچكتر شدن برگ , كوتاه شدن فاصله میان گره ها , بد شكل شدن برگ ها , سوختگی حاشیه برگ ها و ریزش برگ در گیاهان حساس به ریزش برگ مشاهده می شود . علایم كمبود آب در گل داوودی شامل تیره شدن برگ ها و در بگونیا به صورت خاكستری شدن برگ ها دیده می شود.




پر آبی به صورت علایمی مانند افزایش ارتفاع گیاه , آبدار شدن ساقه و نرم و شكننده شدن و گاهی پژمردگی و مرگ گیاه (در معرض نور ) , كاهش اكسیژن و صدمه به ریشه و عدم جذب آب و مواد غذایی و در نهایت پژمردگی و توقف رشد نمایان می شود . پر آبی به معنی مصرف بیش از حد آب در هر دور آبیاری نیست بلكه نشان دهنده تكرار دفعات استفاده از آب است . در زمستان گیاهان در مدت طولانی در معرض آب و هوای ابری هستند و معمولا یك یا دو روز در معرض هوای آفتابی قرار می گیرند . گیاهانی كه به نور كم عادت كرده اند نمی توانند به سرعت به شدت نور زیاد پاسخ دهند در نتیجه مقدار آب كمی كه از طریق ریشه ها جذب می شود نمی تواند مقدار آب از دست رفته از طریق تعرق را جبران نماید و پژمردگی اتفاق می افتد در این حالت ممكن است تصور شود كه گیاه به آبیاری نیاز دارد ولی آبیاری مشكل را حادتر می كند . كندن خاك نشان می دهد كه خاك مرطوب اما سرد است . پس سرما عامل اصلی است و ریشه ها نمی توانند آب جذب كنند .


زمان آبیاری : مدیریت آبیاری عامل اصلی در موفقیت كشت است . نیاز های رطوبتی گیاه با مرحله رشد فرق می كند و داننهال نسبت به گیاه بالغ به آب كمتری نیاز دارد . فصل سال بر میزان آب مورد نیاز موثر است . میزان نیاز آبی در تابستان بیشتر از زمستان است . نوع بستر رشد به كار رفته , سیستم حرارتی , نوع گلدان و نوع محصول نیز بر میزان نیاز آبی موثر است . بهترین روش برای راهنمایی كشاورز برای آبیاری استفاده از تجربیات سال های گذشته است كه چه مقدار آب مصرف شده و واكنش گیاه به آن چگونه بوده است . ساده ترین روش استفاده از تانسیومتر است .


باید در زمان مناسب زمین یا گلدان را به خوبی آبیاری كرد . آبیاری ناقص (مثلا اگر نصف آب مورد نیاز داده شود) باعث می شود فقط نیمه بالایی سطح خاك خیس شده و نیمه دیگر آن خشگ باقی بماند و گیاه زود تر از موعد مقرر نیاز آبیاری مجدد پیدا می كند . و تكرار این عمل باعث صدمه به ریشه واز بین رفتن آن می شود . مقدار آب خارجی از گلدان باید حدود 15 – 10 درصد آب داده شده به گلدان باشد تا باعث شستشوی املاح از خاك و جلوگیری از تجمع آن شود .


به طور كلی هر متر مربع بستر كشت به عمق 1 سانتی متر به 1/1 لیتر آب و هر متر مربع كاشت با 18 سانتی متر عمق به 20 لیتر آب نیاز دارد .


PH آب آبیاری : بهترینPH بین 5/5 تا 7 متغیر است . خاك اره نرم و ظروف تورب یا پیت باعث كاهش PH آب و اسیدی شدن آن می شود .


سیستم های آبیاری : در گلخانه ها روش های مختلفی جهت آبیاری گیاهان مورد استفاده قرار می گیرد كه مهمترین آن ها به اختصار شرح داده می شود .


آبیاری دستی :آبیاری دستی ابتدایی ترین و متداول ترین روش است . از معایب آن می توان به زیاد شدن هزینه كارگری . اتلاف وقت , شسته شدن خاك و پاشیدن گل روی شاخساره گیاهان اشاره نمود . در این روش باید تمام گلخانه را لوله كشی كرد و شیر های آب در دو طرف سطح زمین انجام شود چون فشار آب موجب شسته شدن سطح خاك و فشردگی آن می شود . با استفاده از سر شیلنگ فشار آب كاهش می یابد .


آبیاری قطره ای : در این روش آبیاری از لوله پلاستیكی و پلی وینیل كلرید استفاده می شود (لوله نوع دوم نیازی به قیم نداشته و لنگر نمی اندازد) . بسته به دما , نوع خاك و گیاه حدود یك لیتر آب در متر مربع لازم است . از مزایای این روش می توان به شسته شدن نمك خاك , صرفه جویی در آب از طریق پخش مستقیم آب در اطراف ریشه و تسهیل كوددهی اشاره كرد .


آبیاری مه افشانی یا میست :در این روش پخش آب به صورت قطرات ریز در محیط كشت برخی از گیاهان زینتی و قلمه ها صورت می گیرد . پخش متناوب آب باعث كاهش دما و افزایش رطوبت در اطراف قلمه ها و در نهایت پایین آمدن تبخیر و تعرق می شود .


آبیاری زیر زمینی : در این روش با خاصیت كاپیلاریته آب بیشتری در دسترس گیاهان قرار می گیرد . در روش كشت مستقیم گیاه , در قسمت تحتانی یك لوله سفال به شكل 8 قرار داده می شود . كف بستر مقداری سنگریزه ریخته و به آن خاك اضافه می كنند و سپس گیاهان را داخل آن می كارند . در بهار و تابستان و اوایل پاییز با غرقاب كردن بستر آبیاری انجام می گیرد و مازاد آب خارج می شود . روش های دیگر آبیاری بستر كشت گیاهان گلخانه ی از روش های ذیل نیز استفاده می شود : آبیاری بارانی , آبیاری ثقلی(میكرودریپ), آبیاری نورانی, مه پاشی دینامیكی

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:25 AM
اثر كاربرد كود نيتروژنه و رطوبت خاك بر كارايي مصرف آب در ژنوتيپهاي يونجه ديم:
به منظور تعيين نقش نيتروژن بر كارايي مصرف آب (WUE) در شرايط رطوبتي مختلف خاك ، 4 رقم يونجه سربندي، كريساري، قره يونجه و 2129 استراليايي مورد آزمايش قرار گرفتند. آزمايش در شرايط گلخانه با 4 سطح نيتروژن ( معادل 0، 30،60و 90 كيلوگرم در هكتار ) دو سطح آبياري (35 و 75 درصد ظرفيت مزرعه اي ) در 3 تكرار به صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي اجرا شد. تنش كمبود آب، WUE ، بازده تعرق، عملكرد اندامهاي هوايي و نسبت ريشه به اندامهاي هوايي (R/S) را تحت تأثير قرار داد. مصرف نيتروژن، WUE ، بازده تعرق، عملكرد اندامهاي هوايي را افزايش داد. اين آزمايش نشان داد كه مصرف متعادل ( حدود 30 كيلوگرم ) نيتروژن مي تواند در افزايش كارايي مصرف آب و بالا بردن عملكرد در شرايط كمبود مؤثر واقع شود. بنابراين به نظر مي رسد با مصرف اين مقدار نيتروژن در علوفه زارهاي ديم در اوايل فصل رشد كه بارندگي و رطوبت هوا براي رشد مناسب تر است مي توان به توليد علوفه كمك نمود. در اين خصوص رقم يونجه در بين ارقام مورد آزمايش از نظر پتانسيل سازگاري و توليد بهتري عكس العمل را از خود نشان داد.

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:26 AM
آلايندگي پساب شهري در خاكهاي كشاورزي :

چكيده
به منظور بررسي اثرات استفاده از لجن فاضلاب و ساير مواد زائد شهري و كشاورزي بر آلودگيهاي ميكروبي خاك ، چهار نوع كود آلي شامل لجن فاضلاب ، كود حيواني ، كمپوست زباله و مخلوط كاه گندم و يونجه در آزمايشات گلخانه اي در قالب طرح هاي كاملا تصادفي مورد ارزيابي قرار گرفتند. بررسي تغييرات جمعيت ميكروبي مخلوط كودهاي فوق با خاك شامل باكتريها ، قارچها و آكتينومايستها بررسي تغييرات جمعيت كليفرمها و شناسايي تعدادي از آنها و همچنين شناسايي انواع ميكرو فلور غالب در تيمارهاي مختلف به روش اسلايد پنهان ، از اهداف اختصاصي در تحقيق فوق بوده است. بيشترين جمعيت باكتريها و قارچها در كودهاي كمپوست زباله و لجن فاضلاب و بيشترين جمعيت آكتينومايست ها در كاه گندم مشاهده شد. شمارش كليفرمها نشان داد كه در هفته اول انكوباسيون ، جمعيت كليفرمها بخصوص در كود حيواني بسيار زياد است. در اين مدت وجود بعضي از باكتريهاي كليفرم در كودهاي لجن فاضلاب ، حيواني و كمپوست زباله تشخيص داده شد. همچنين در اين تحقيق ، تكنيك اسلايد پنهان به عنوان يكي از بهترين روشهاي بررسي تنوع اكولوژيكي موجودات ذره بيني خاك معرفي شده است.
كلمات كليدي: لجن فاضلاب ، خاك، محيط زيست ، ميكروارگانيسم ها

مقدمه
خاك مي تواند موجب انتقال عوامل بيماريزاي بسياري از امراض عفوني گردد(11) . تعداد ميكروبهايي كه از طريق فضولات به خاك اضافه مي شوند ، به وسعت آلودگي هاي خاك مي افزايند. بررسي خصوصيات فيزيكي و شيميايي مواد زائد يا به عبارتي كودهاي آلي ، مدتهاست كه به منظور بهينه سازي و استفاده آگاهانه از آنها صورت مي پذيرد(9)در اين ميان خصوصيات بيولوژيكي كودهاي آلي در مطالعات فوق ناديده گرفته مي شود و توصيه به استفاده از كودهاي آلي بدون بررسيهاي همه جانبه بيولوژي و زيست محيطي آنها صورت مي گيرد. از آنجايي كه خاك پايگاه موجودات خشكي زي بويژه جوامع انساني است و انتقال عوامل پاتوژن از راههاي گوناگون توسط گرد و غبار از راه تنفس و زخمهاي سطحي بدن به انسان و حيوان صورت مي گيرد ، بنابراين خصوصيات بيولوژيكي و جمعيت فلور ميكروبي بيماريزاي خاك را بايد تعيين نمود. كليفرمها كه از باكتريهاي خانواده انتروباكترياسه هستند ، معمولا به عنوان شاخص آلودگي آب و خاك مورد ارزيابي قرار مي گيرند(8). خانواده انتروباكترياسه شامل گروه بزرگي از باكتريها مي باشد كه بطور وسيع در طبيعت پراكنده هستند. اين باكتريها در روده انسان ، حيوانات ، در خاك و آب وجود دارند كه به دليل زندگي آنها در روده انسان و حيوانات به باسيلهاي انتريك معروفند. همه اين باكتريها هوازي و بي هوازي اختياري ، گرم منفي ، بدون اسپور و ميله اي شكل ، داراي متابوليسم تنفسي و تخميري ، داراي قدرت تخمير گلوكز و لاكتوز هستند. علاوه بر توليد بيماريهاي مختلف ، از انجايي كه اين باكتريها ساكن طبيعي دستگاه گوارش مي باشند ، به محض وارد شدن به هر نقطه از بدن ، مي توانند در تمام بافتها و اعضاء ايجاد عفونت كنند (5). در شهر اصفهان به دليل وجود كارخانه توليد كود آلي كمپوست و چند تصفيه خانه فاضلاب ، هر ساله مقادير زيادي كمپوست زباله و لجن فاضلاب در زمينهاي كشاورزي مصرف مي شود و چون مصرف اين كودها بدون نظارتهاي بيولوژيكي صورت مي گيرد ، لذا مي تواند تاثير نا مطلوبي را در محيط زيست بگذارد. تحقيق حاضر نيز در راستاي ارزيابي آلودگيهاي ميكروبي خاكهاي كشاورزي كه با استفاده از انواع مواد زائد و فضولات تيمار ميشوند ، صورت پذيرفت.

مواد و روشها
در اين تحقيق چهار نوع كود آلي شامل لجن فاضلاب ، كود حيواني ، كمپوست زباله و مخلوط كاه گندم و يونجه ، به عنوان چهار تيمار اصلي ( به ميزان دو درصد وزني ) به همراه شاهد بدون كود در سه تكرار در يك طرح آماري كاملا تصادفي در آزمايشات گلخانه اي ارزيابي شدند. اين آزمايشات بطور كلي در سه بخش شامل تعيين جمعيت باكتريها ، قارچها و اكتينومايست ها در خاك ، بررسي ميزان آلودگي خاك به كليفرمها و شناسايي انواع ميكروفلور غالب در تيمارهاي مختلف به روش اسلايد پنهان انجام پذيرفت. براي تعيين جمعيت ميكروبي خاك ، ابتدا از نمونه خاك در تيمارهاي مختلف ، سوسپانسيون و سپس سري رقت تهيه شده و به منظور پراكنده شدن خاكدانه ها و جداشدن ميكروارگانيسمها از ذرات خاك ، از ارتعاشات اولتراسونيك استفاده شد. پس از تهيه سري رقت ، از محيط كشت نوترينت آگار براي كشت باكتريها ، از محيط كشت +PDA كلرامفنيكل براي كشت قارچ و از محيط كشت جنسون آگار به منظور كشت اكتينومايست ها استفاده شد. پس از طي زمان انكوباسيون ، تمام كلني ها بر روي محيط كشت مورد نظر توسط كلني كانتر كوبك شمارش گرديد. براي مطالعه كليفرمها از روش تخمير چند لوله اي در محيط كشت لاكتوز برات و EMB و تست هاي فرضي و تأييدي و IMVic استفاده شده و نتايج به صورت MpN گزارش گرديد(2و8) . براي مشاهده ميكروارگانيسم ها به روش اسلايد پنهان ، محيط كشت مورد نظر را به طريقه استريل تهيه كرده و لايه نازكي از آن را روي لام شيشه اي قرار مي دهيم. سپس لام مغذي را درون پليت حاوي خاك در تيمارهاي مورد نظر قرار داده پس از 7-4 روز انكوباسيون در دماي 30 درجه سانتي گراد ، لام را از خاك در آورده ، پس از شستشو و حرارت دادن به منظور فيكسه كردن ، لام را با استفاده از رنگ آميزي گرم ، رنگ كرده و با بزرگنماييهاي مختلف توسط ميكروسكپ مشاهده و عكسبرداري مي شود.

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:26 AM
نتايج و بحث
در ميان تيمارهاي مورد استفاده ، بيشترين جمعيت باكتريها و قارچها در كودهاي كمپوست زباله و لجن فاضلاب مشاهده شد ، نتايج تجزيه واريانس نيز معني دار بودن اثر زمان نگهداري و تيمار كودي را بر تعداد جمعيت باكتريها و قارچها نشان مي دهند. شايد بتوان مهمترين علت افزايش جمعيت باكتريها در لجن فاضلاب را نسبت C/N پائين اين كود دانست اين نسبت باعث مي شود شرايط تجزيه مواد آلي براي يورش ميكروبي مساعد شده و باكتريها كه عمدتا بر روي مواد با C/N كم فعاليت بيشتري دارند ، در مدت كوتاهي رشد و تكثير يابند(10). در مورد افزايش جمعيت باكتريها در كود كمپوست مي توان به چند دليل اشاره كرد. اول اينكه بسياري از محققين معتقدند وجود مواد مغذي و احتمالا بعضي از كاتاليزورهاي حياتي در كمپوست زباله مي تواند رشد باكتريها را تشديد كند (3). همچنين جمعيت بالاي ازتوباكترهاي تثبيت كننده ازت در اين كود مي تواند نوعي منبع دائمي ازت را براي رشد باكتريها فراهم كرده و اثر C/N بالاي اين كود را تا حدي برطرف نمايد. در اين راستا ، نتايج آزمايشات مختلف نشان داده است كه باكتريهاي تجزيه كننده سلولز ، به دليل نياز شديدي كه به ازت دارند ، در مجاورت باكتريهاي تثبيت كننده ازت خيلي بهتر رشد مي كنند(4) . افزودن مواد آلي قابل تجزيه در تيمارهاي مختلف باعث شد كه قارچهاي خاك از حالت فونجيستاسيس و ركود خارج شده و رشد فعال خود را از سر بگيرند (6). نتايج نشان مي دهد كه جنسهاي پنيسيليوم ، آسپرژيلوس ، آلترناريا و فوزاريوم كه جزء قارچهاي ناقص محسوب مي شوند ، درصد بالايي از قارچهاي خاك را تشكيل مي دهند. همچنين علاوه بر قارچهاي فوق ، در تيمار لجن فاظلاب قارچهاي كريزوسپوريوم،تريكوفيتون و اسكو پولاريوپسيس،در تيمار كود حيواني قارچ موكور و پسيلومايسس در تيمار كود كمپوست زباله، قارچ كلادوسپوريم،كريزوسپوريوم و تريكو درما و در تيمار كود گياهي جنس كلادو سپوريوم،پسيلو مايسس، رايزو پوس و تريكو درما مشاهده شدند.وجود قارچهاي تجزيه كننده سلولز مثل آلترناريا،آسپرژيلوس، فوزاريم،پنيسيليوم و رايزوپوس بخصوص در تيمار كود گياهي ، اهميت اين پروسه را نشان مي دهد.همچنين بيشتر جمعيت آكتينومايست ها در كود كاه گندم و يونجه مشاهده شد . مقايسه ميانگين جمعيت آكتينومايست ها نشان مي دهد كه كود گياهي بالا ترين اثر معني دار را نسبت به شاهد داشته و با كود كمپوست زباله اختلاف معني داري ندارد. آكتينومايست ها در مراحل اوليه تجزيه مواد آلي تازه ،بعلت قدرت رقابت ضعيفي كه در مصرف مواد كربن دار ساده با باكتريها و قارچها دارند، تعداد و فعاليتشان خيلي كم است اما به تدريج با كاهش مواد ساده و ميكرو ارگانسيم هاي وابسته به اين مواد، تعداد آكتينو مايست ها افزايش يافته و فعاليت خود را روي قسمتهاي مقاوم باقي مانده شروع مي كنند .
نتايج حاصل از بررسي تغيرات جمعيت كليفرمها در تيمارهاي مختلف نشان داد كه در اولين زمان نمونه برداري ، كود حيواني بيشترين آلودگي را از نظر تعداد كليفرمها در خاك ايجاد كرده است. علت اين امر را مي توان تازه بودن كود حيواني مورد استفاده عنوان كرد. در همين زمان كود هاي لجن فاضلاب و كمپوست زباله به ترتيب داراي بيشترين جمعيت كليفرمها بعد از كود حيواني بوده اند. در يك هفته بعد جمعيت كليفرمها در خاك حاوي كود حيواني هنوز جمعيت بالايي را نشان مي دهند820×102 در 100ميلي ليتر). در خاك تيمار شده توسط لجن فاضلاب جمعيت كليفرمها به شدت كاهش يافته و به حدود يك چهارم خود رسيده اند. از آنجائي كه كليفرمها عمر كوتاهي دارند و بعنوان باكتريهاي فرصت طلب در خاك شهرت دارند،پس از كاهش مواد مغذي مورد استفاده و همچنين رقابت ساير ميكروارگانيسم ها با آنها ، جمعيت آنها در همه تيمارها در هفته سوم و هشتم نيز سير نزولي داشته است.
نتايج تجزيه واريانس نشان مي دهد كه زمان نگهداري مخلوط كود و خاك ، اثر معني داري در سطح يك درصد بر جمعيت كليفرمها داشته است. همچنين مقايسه ميانگين جعميت كليفرمها نشان مي دهد كه جمعيت كليفرمها در اولين و دومين زمان نمونه برداري و همچنين در پنجمين و ششمين زمان نمونه برداري ، اختلاف معني داري ندارد و تيمار كود حيواني بيشترين اختلاف معني دار در سطح 5 درصد با شاهد را داشته است اگر چه پيش از حصول نتايج ، به نظر مي رسيد كه تيمار لجن فاضلاب مي بايستي بيشترين جمعيت كليفرمها را داشته باشد. علت اين امر را مي توان كاهش جمعيت كليفرمها در طي مراحل تصفيه و همچنين قرار گرفتن در معرض نور خورشيد در استخرهاي ته نشيني فاضلاب عنوان كرد.
اربابي (1373) كه بر روي سيستمهاي تصفيه فاضلاب شهر اصفهان و بعضي از پارامترهاي بيولوژيكي ، شيميائي و فيزيكي پسآب مطالعاتي انجام داده است ، گزارش كرد كه ميانگين جمعيت كل كليفرمها در فاضلاب ورودي به تصفيه خانه جنوب در شش ماه نمونه برداري108 ×3/4 در 100 ميلي ليتر و در پسآب خروجي از تصفيه خانه 105×6/8 در 100 ميلي ليتر است. اين مقادير در تصفيه خانه شمال به ترتيب برابر 109 ×8/3 در 100 ميلي ليتر است و با توجه به اينكه پسآب خروجي اين تصفيه خانه جهت آبياري كشاورزي استفاده مي شود و از طرفي چون استاندارد سازمان جهاني بهداشت (WHO) در مورد تعداد كليفرمها براي آبياري ، 1000 كليفرم در 100 ميلي ليتر است ، بنابراين چنين پسآبي نمي تواند در آبياري كشاورزي استفاده شود و لازم است جهت برآورد استاندارد سازمان بهداشت جهاني اقدامات تصفيه اضافي مثل كلر زني يا استفاده از لاگونهاي هوازي در نظر گرفته شود(1).نتايج نشان مي دهند كه كودهاي لجن فاضلاب ، حيواني و كمپوست زباله به ترتيب داراي بيشترين پتانسيل ميكروبي در خاك هستند و از اين نظر بايد در مورد چگونگي و محل مصرف آنها دقت لازم به عمل آيد. از طرف ديگر به نظر مي رسد احتمال حضور اين باكتريها در تيمارهاي فوق و در روزهاي اوليه افزودن آنها به خاك بسيار بيشتر است بنابراين وجود فاصله زماني بين افزودن آنها به خاك و استفاده از محصولات ، لازم به نظر مي رسد.
نتايج حاصل از تكنيك اسلايد پنهان در پنج مرحله اسلايد گذاري با فواصل ده روزه در تيمارهاي مختلف نشان مي دهد كه تيمار لجن فاضلاب داراي تنوع بيشتري از موجودات نسبت به ساير تيمارها مي باشد. نسبت C/N كم اين كود باعث شده كه باكتريها به تعداد بسيار زياد و در آرايشهاي مختلف ، در تمام اسلايدهايي اين تيمار مشاهد شوند. در اين تيمار همچنين بعضي از باكتريهاي موجود در لجن فاضلاب مثل زوگله آ ، 1701 غلافدار و ميكرو تريكس ديده شدند كه مؤيد آلودگي خاك به اين نوع ميكروارگانيسم ها مي باشد.دياتومها و بعضي از جلبكهاي مشاهده شده ، در اسلايد هاي اين تيمار، در هيچ يك از تيمارهاي ديگر مشاهده نشد و اين نشان دهنده جمعيت بالاي جلبكهاي رشد كرده در استخرهاي لجن فاضلاب مي باشد. در تيمار كود حيواني ، باكتريهاي ويبريو و ميكرو كوكوس داراي بيشترين تعداد بوده و نشان دهنده آلودگي احتمالي اين كود به ميكرو ارگانيسم هاي فوق مي باشند. به علت وجود بافتهاي گياهي در اين كود ، جمعيت قارچها و آكتينومايست ها به مرور در خاك افزايش يافته است. در تيمار كود كمپوست زباله، باكتريها عمدتا داراي آرايش خوشه اي يا استا فيلو كوكوس و استر پتوكك هستند كه از نظر آلودگي محيطي مد نظر مي باشند. همچنين جمعيت نماتدها در اين تيمار ، نسبت به تيمارهاي ديگر افزايش بيشتري را نشان داده و جمعيت قارچها نيز در آخرين مراحل ،افزايش بيشتري را نشان مي دهند. باسيلوسهاي اسپوردار و بدون اسپور و تجمع قارچها و آكتينو مايستها در كليه مراحل اسلايد گذاري در تيمار كود گياهي، حاكي از انجام پروسه تجزيه مواد سلولزي و سخت تجزيه شونده با C/N بالا مي باشند جان كلام اين كه حفظ بار وري خاكها و در عين حال آلوده نكردن آنها يك امر ضروري جهت توليد دراز مدت در كشاورزي پايدار مي باشد.از اين رو استفاده صحيح از مواد زائد شهري و كشاورزي به عنوان كودهاي آلي ،علاوه بر بهبود خصوصيات فيزيكي و شيميايي ،بر خصوصيات بيولوژيكي خاك نيز اثرات بسيار مفيدي خواهد گذاشت.

فهرست منابع
1-اربابي ، م . 1373. بررسي راندمان بركه هاي تثبيت در حذف تخم انگل ومقايسه آن با…پايان نامه كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط. دانشگاه اصفهان.
2- امتيازي، گ و اعتماديفر، ز .1375. ازمايشهاي ميكروبي آب وپساب. انتشارات ماني.
3- پرورش،ع .1373. تهيه كود آلي كمپوست.
4- حق پرست تنها،م.ر. 1372. خاكزيان وخاكهاي زراعي.انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي.
5- ملك زاده.ف. 1370. ميكروبيولوژي عمومي.
6- مهرآوران.ح. 1372. مباني قارچها. انتشارات دانشگاه اروميه.


7- Alexander,M .1977. Introduction to soil microbiology .John willey.
8-Arnold. E and Others .1980. Standard methods for examination of water(APHA.).
9-Epstein,E and Others .1976. Effects of sewage sludge …. Journal.Environ.Qual.,5(4):422-426.
10- Metzger , L and Others . 1987 . The effect of sewage sludge on soil structure . Soi.Sci.Sco.Am.J,51:346-351.
11- Ronaldo, M and R.B.Atlas . 1987. Microbial echology ,Fundamentals and Application. Second Ed

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:27 AM
تقسیم بندی رود خانه ها:

از نظر ژومرفولوژی و بر حسب سن و درجه تکامل و بر اساس مشخصاتی که نشان می دهد: جوان youth-بالغ mature - پیر oly

از نظر طبیعت موادی که رود خانه ها در روی آن در جریان است: بستر سنگی bedrock - بستر آبرفتی alluvial - نیمه کنترل شده Semi-controlled channel

از نظر منشاء(پیدایش): آبراهه اصلی یااولیه -آبراهه خود سر یا بدون کنترل- آبراهه فرعی یا پایین دست-آبراهه مخالف -آبراهه ساختمانی-آبراهه قدیمی

از نظر فرم شبکه آبراهه ای(شبکه هیدروگرافی):همگرا-شعاعی-مستطیلی-شاخه درختی-آشفته-حلقه ای واگرا-موازی-داربستی

از نظر نمای کلی رودخانه یا پلان آن: الگوی مستقیم یا رودخانه مستقیم(با پیچ و خم دارSinuosity) - رودخانه پیچانرودی Meundering - رودخانه شاخه ای یا شریانی Braided -شاخص تفکیک رود خانه های پیچ و خمدار و مءاندری ضریب خمیدگی یا سینوسی است.

از نظر پایداری: پایدار Stable - فرسایش پذیر Erodible - و رسوبی و Depositing

سایر تقسیم بندی رود خانه ها بر حسب ابعاد شان(بزرگ-متوسط-کوچک) و یا اقلیم (مرطوب یا خشک)و یا بر اساس خصوصیات دوام هیدرولوژِی جریان(داءمی Perennial - یا فصلی Ephemeral تقسیم بندی میشوند.



منابع:شناخت فرسایش کناری رود خانه در دشت های رسوبی- تلوری و عبدالرسول

مورفولوژی و دینامیک ساماندهی و اصلاح رودخانه-شمشیری اصغر

فرسایش رود خانه -رادین اسپندار-سمینار کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی امیر کبیر

فرسایش آبی و کنترل آن -رفاهی و حسین قلی انتشارات دانشگاه تهران
www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com www.ake.blogfa.com

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:27 AM
آبیاری از نظر علمی تعابیر مختلفی دارد اما به معنای واقعی کلمه، پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول است.

هر چند فقط ۱۵ درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار میگیرند

اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل میشود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.

منابع آب آبیاری:
بارشهای آسمانی شامل برف و باران.
آبهای سطحی شامل رودخانهها - سدها - مخازن آب - دریا - برکههای آب شیرین - یخچالها و …
آبهای زیرزمینی شامل چاه - قنات - چشمه.

منافع آبیاری:
افزایش کمی و کیفی محصول.
سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول.
درآمد حاصل از فروش آب برای دولت.
افزایش فرصت شغلی.

زیانهای آبیاری سنتی:
فرسایش.
شور و قلیایی شدن خاک .
غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی.
تخریب زمینهای کشاورزی.
اتلاف سود و اتلاف بیهوده آبی که با قیمت گزاف تأمین گردیده و برای نگهداری و توزیع آن سرمایه گذاری زیادی صورت گرفتهاست.

انواع روشهای آبیاری:

آبیاری سطحی

آب از نهر آبیاری یا لوله دریچهدار در سطح خاک جریان یافته و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار میگیرد.

آبیاری سطحی به سه روش آبیاری کرتی - آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام میشود.

آبیاری تحت فشار

بطور کلی سیستمهای آبیاری تحتفشار به روشهایی گفته میشود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع میکنند.

آبیاری تحتفشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام میشود.

روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطرهای و خطی انجام میگیرد. که این دو روش به مقدار زیادی صرفه جویی در مصرف آب خواهد داشت.

آبیاری زیرزمینی

در این روش، آبیاری، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ایستایی را کنترل نمود.

از مهمترین مشخصههای این روش مرطوب نشدن سطح خاک است بطوریکه معمولاً برای تأمین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده میشود که رطوبت بتواند با استفاده از خاصیت موئینگی به محیط ریشه برسد.

معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری:

در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا میکند. اساسیترین عوامل موثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند: بافت خاک - آماده کردن زمین - اندازه مزارع - شوری خاک - زهکشی - آب قابل دسترس - کیفیت آب - گیاهان الگوی کشت - انرژی قابل دسترس - تناوب زراعی و عملیات زراعی - کیفیت و میزان محصولات - وضعیت آب و هوایی - هزینه آب - مسائل فرهنگی و اجتماعی.

هدف آبیاری:
تامین آب کافی برای ادامه زندگی گیاه.
حفاظت و بیمه گیاهان در مقابل تنشهای ناشی از کم آبی یا بی آبیهای کوتاه مدت.
خنک کردن خاک و اتمسفر یا هوای اطراف گیاه.
شستن املاح مضر در خاک.
نرم کردن ناحیه قابل شخم خاک.

ارتباط با سایر علوم:
آب شناسی: بارشهایی که در منطقه صورت میگیرد و به صورت روان آب درمیآید را مورد مطالعه قرار میدهد.
گیاه شناسی: نیاز گیاه موجود در برنامه آبیاری و الگوی کشت را مورد مطالعه قرار میدهد.
خاک شناسی: به مطالعه خاک از لحاظ فیزیکی و نیز از لحاظ محیطی برای کشت و پرورش گیاه میپردازد. ضمن اينكه در مورد چگونگي تشكيل خاك و رده بندي آنها و همچنين بحث در مورد موجودات زنده خاك و اثرات آن بر زشد گياهان بحث مي كند.

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:28 AM
آبیاری از نظر علمی تعابیر مختلفی دارد اما به معنای واقعی کلمه، پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول است.

هر چند فقط ۱۵ درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار میگیرند

اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل میشود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.

منابع آب آبیاری:
بارشهای آسمانی شامل برف و باران.
آبهای سطحی شامل رودخانهها - سدها - مخازن آب - دریا - برکههای آب شیرین - یخچالها و …
آبهای زیرزمینی شامل چاه - قنات - چشمه.

منافع آبیاری:
افزایش کمی و کیفی محصول.
سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول.
درآمد حاصل از فروش آب برای دولت.
افزایش فرصت شغلی.

زیانهای آبیاری سنتی:
فرسایش.
شور و قلیایی شدن خاک .
غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی.
تخریب زمینهای کشاورزی.
اتلاف سود و اتلاف بیهوده آبی که با قیمت گزاف تأمین گردیده و برای نگهداری و توزیع آن سرمایه گذاری زیادی صورت گرفتهاست.

انواع روشهای آبیاری:

آبیاری سطحی

آب از نهر آبیاری یا لوله دریچهدار در سطح خاک جریان یافته و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار میگیرد.

آبیاری سطحی به سه روش آبیاری کرتی - آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام میشود.

آبیاری تحت فشار

بطور کلی سیستمهای آبیاری تحتفشار به روشهایی گفته میشود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع میکنند.

آبیاری تحتفشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام میشود.

روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطرهای و خطی انجام میگیرد. که این دو روش به مقدار زیادی صرفه جویی در مصرف آب خواهد داشت.

آبیاری زیرزمینی

در این روش، آبیاری، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ایستایی را کنترل نمود.

از مهمترین مشخصههای این روش مرطوب نشدن سطح خاک است بطوریکه معمولاً برای تأمین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده میشود که رطوبت بتواند با استفاده از خاصیت موئینگی به محیط ریشه برسد.

معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری:

در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا میکند. اساسیترین عوامل موثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند: بافت خاک - آماده کردن زمین - اندازه مزارع - شوری خاک - زهکشی - آب قابل دسترس - کیفیت آب - گیاهان الگوی کشت - انرژی قابل دسترس - تناوب زراعی و عملیات زراعی - کیفیت و میزان محصولات - وضعیت آب و هوایی - هزینه آب - مسائل فرهنگی و اجتماعی.

هدف آبیاری:
تامین آب کافی برای ادامه زندگی گیاه.
حفاظت و بیمه گیاهان در مقابل تنشهای ناشی از کم آبی یا بی آبیهای کوتاه مدت.
خنک کردن خاک و اتمسفر یا هوای اطراف گیاه.
شستن املاح مضر در خاک.
نرم کردن ناحیه قابل شخم خاک.

ارتباط با سایر علوم:
آب شناسی: بارشهایی که در منطقه صورت میگیرد و به صورت روان آب درمیآید را مورد مطالعه قرار میدهد.
گیاه شناسی: نیاز گیاه موجود در برنامه آبیاری و الگوی کشت را مورد مطالعه قرار میدهد.
خاک شناسی: به مطالعه خاک از لحاظ فیزیکی و نیز از لحاظ محیطی برای کشت و پرورش گیاه میپردازد. ضمن اينكه در مورد چگونگي تشكيل خاك و رده بندي آنها و همچنين بحث در مورد موجودات زنده خاك و اثرات آن بر زشد گياهان بحث مي كند.

www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com)

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:29 AM
آبياري چغندر قند:
آبياري

عمليات داشت

بذر چغندرقند اگر در شرايط مناسب فصلي و وجود رطوبت و حرارت كافي در خاك قرار گرفت جوانه توليد نموده و پس از مدتي كوتاه از خاك خارج شده و به رشد خود ادامه مي دهد. از اين مرحله به بعد براي مرحله رشد و نمو بهتر گياه بايد اقداماتي انجام گيرد تا حداكثر محصول ريشه و حداكثر درصد قند در ريشه به دست آيد.


اين اقدامات عبارتند از: آبياري، تنككردن، وجين، مبارزه با آفات و امراض و ساير عمليات مورد نياز.

با توجه كه پرداختن به تمام مسايل مربوط به كاشت در اين وبلاگ مقدور نميباشد بنابر اين سعي شده است كه مطالب لازم و ضروري هر يك از كارهاي مربوط به برداشت به اختصار درج گردد. به همين خاطر اين هفته به نقش آبياري در زراعت چغندرقند ميپردازيم و در هفتههاي آتي در مورد كارهاي لازم ديگر كه در مرحله داشت انجام ميشود با هم تبادل نظر خواهيم كرد.



آبياري

چغندرقند به علت داشتن برگهاي پهن و توسعه يافته و تنفس و تبخير شديد در برگهايش به آب زيادي نياز دارد. مصرف آب كافي موجب بالا رفتن ماده خشك گياهي خواهد شد و اين مقدار آب در برابر تغييرات ريشه متغير است.

مقدار مصرف آب در ابتداي زندگي گياه كم و فواصل آبياري طولانيتر است. در ماههاي خرداد، تير و مرداد به علت افزايش درجه حرارت و طولانيبودن روزها، مصرف آب زيادتر و فواصل آبياري كمتر است. اما در ماههاي شهريور و مهر ترتيب كار برعكس خواهد بود.

در كشورهايي كه درصد رطوبت و ريزش باران زياد و مقدار آن به 600 تا 800 ميليمتر ميرسد اين گياه نياز به آبياري نداشته و بصورت ديم كشت ميشود.


نكته مهم: هر گاه چغندرقند قبل از برداشت آبياري نگردد غلظت قند در ريشه بالا رفته و ادامه اين وضع موجب كم شدن وزن ريشه ميگردد

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:29 AM
آبیاری از نظر علمی تعابیر مختلفی دارد اما به معنای واقعی کلمه، پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول است.
هر چند فقط ۱۵ درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار میگیرند

اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل میشود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.

منابع آب آبیاری:
بارشهای آسمانی شامل برف و باران.
آبهای سطحی شامل رودخانهها - سدها - مخازن آب - دریا - برکههای آب شیرین - یخچالها و …
آبهای زیرزمینی شامل چاه - قنات - چشمه.

منافع آبیاری:
افزایش کمی و کیفی محصول.
سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول.
درآمد حاصل از فروش آب برای دولت.
افزایش فرصت شغلی.

زیانهای آبیاری سنتی:
فرسایش.
شور و قلیایی شدن خاک .
غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی.
تخریب زمینهای کشاورزی.
اتلاف سود و اتلاف بیهوده آبی که با قیمت گزاف تأمین گردیده و برای نگهداری و توزیع آن سرمایه گذاری زیادی صورت گرفتهاست.

انواع روشهای آبیاری:

آبیاری سطحی

آب از نهر آبیاری یا لوله دریچهدار در سطح خاک جریان یافته و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار میگیرد.

آبیاری سطحی به سه روش آبیاری کرتی - آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام میشود.

آبیاری تحت فشار

بطور کلی سیستمهای آبیاری تحتفشار به روشهایی گفته میشود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع میکنند.

آبیاری تحتفشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام میشود.

روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطرهای و خطی انجام میگیرد. که این دو روش به مقدار زیادی صرفه جویی در مصرف آب خواهد داشت.

آبیاری زیرزمینی

در این روش، آبیاری، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ایستایی را کنترل نمود.

از مهمترین مشخصههای این روش مرطوب نشدن سطح خاک است بطوریکه معمولاً برای تأمین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده میشود که رطوبت بتواند با استفاده از خاصیت موئینگی به محیط ریشه برسد.

معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری:

در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا میکند. اساسیترین عوامل موثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند: بافت خاک - آماده کردن زمین - اندازه مزارع - شوری خاک - زهکشی - آب قابل دسترس - کیفیت آب - گیاهان الگوی کشت - انرژی قابل دسترس - تناوب زراعی و عملیات زراعی - کیفیت و میزان محصولات - وضعیت آب و هوایی - هزینه آب - مسائل فرهنگی و اجتماعی.

هدف آبیاری:
تامین آب کافی برای ادامه زندگی گیاه.
حفاظت و بیمه گیاهان در مقابل تنشهای ناشی از کم آبی یا بی آبیهای کوتاه مدت.
خنک کردن خاک و اتمسفر یا هوای اطراف گیاه.
شستن املاح مضر در خاک.
نرم کردن ناحیه قابل شخم خاک.

ارتباط با سایر علوم:
آب شناسی: بارشهایی که در منطقه صورت میگیرد و به صورت روان آب درمیآید را مورد مطالعه قرار میدهد.
گیاه شناسی: نیاز گیاه موجود در برنامه آبیاری و الگوی کشت را مورد مطالعه قرار میدهد.
خاک شناسی: به مطالعه خاک از لحاظ فیزیکی و نیز از لحاظ محیطی برای کشت و پرورش گیاه میپردازد. ضمن اينكه در مورد چگونگي تشكيل خاك و رده بندي آنها و همچنين بحث در مورد موجودات زنده خاك و اثرات آن بر زشد گياهان بحث مي كند.

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:30 AM
آبياري باراني توليد را 3 برابر افزايش مي دهد :
اجراي سيستم هاي آبياري تحت فشار به صورت باراني موجب افزايش ميزان توليد محصول تا سه برابر مي شود،
محمد شيخ لر، مجري نمونه سيستم هاي آبياري تحت فشار كشور از استان همدان در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاري كشاورزي ايران ضمن بيان اين مطلب گفت: با اجراي سيستم باراني تحت فشار در سطح 500 هكتار و بدون تغيير ميزان آب مصرفي موفق شدم مقدار توليد محصول را تا سه برابر افزايش دهم.
وي با اشاره به اينكه عمده محصول توليدي او سيب زميني، گندم و يونجه خشك است، افزود: با اجراي اين سيستم در سال زراعي 84-83 حدود 6 هزار تن سيب زميني، 1400 تن گندم، 1500 تن علوفه خشك و 30 تن بذر يونجه توليد كردم.
شيخ لر با بيان اينكه سطح اراضي آبي و ديم او يك هزار و 150 هكتار است، اظهار داشت: در سطحي كه آبياري تحت فشار را اجرا كردم چهار حلقه از چاهها را به صورت شبكه به هم متصل نموده و در نتيجه در فصول مختلف از يك يا چند چاه به صورت مستقل يا به طور همزمان بسته به نياز آبي گياه و مزرعه استفاده مي كنم.
وي با اشاره به وضعيت بحراني آب در كشور گفت: اجراي سيستم هاي آبياري سنتي در كشاورزي موجب خواهد شد كه طي ده سال آينده مشكلاتي در رابطه با آب شرب پيدا كنيم به همين دليل بايد هر چه سريعتر سيستم هاي آبياري كشاورزي را تغيير دهيم.
شيخ لر در خصوص دلايل دستيابي به اين موفقيت گفت: اجراي توصيه ها و راهنمايي هاي كارشناسان و مروجان كشاورزي و رعايت نكات فني از دلايل اصلي اين موفقيت است.
مجري نمونه سيستم هاي آبياري تحت فشار مشكلات اصلي بخش كشاورزي را بازار سنتي و وجود واسطه ها دانست و اظهار داشت: كشاورزي در كشور ما تا حدودي توسعه يافته و اين در حاليست كه همچنان بازار سنتي است و اين موضوعي است كه هم موجب زيان توليدكننده و هم زيان مصرف كننده مي شود. وجود واسطه ها نيز سبب پايمال شدن حق كشاورز و مصرف كننده مي شود و به همين دليل دولت بايد با تشكيل تعاوني هاي توليد و در اختيار قرار دادن امكانات لازم براي كشاورزان، زمينه فروش محصول توسط خود توليدكنندگان را فراهم كند.

feedback
2012,04,01, ساعت : 10:32 AM
ساده ترین شیوه استفاده از آب باران ، بلافاصله پس از بارش بر روی زمین ، پیتینگ میباشد . در این روش با حفر چاله هایی مانند چاله درخت با عمق کمتر از چاله درخت و در فاصل مشخصی که هر چاله از چاله بعدی حدود 2 متر فاصله پیدا می کند ، موجب میشود که آب باران هایی که در زمین های حدفاصل چاله ها باریده اند ، قبل از بهم پیوستن و ایجاد جریان رگه های آب جاری ، در چاله ها جمع آوری و محبوس شده و چون زمین محل حفر چاله ها ، از نوع خاکهای دانه درشت و واریزه ای است ، سریعاٌ در زمین نفوذ می کنند .
این کلمه از اصطلاحات مربوط به حفظ و احیاء مراتع می باشد. در واقع یکی از روشهایی است که برای ذخیره آب باران در مراتع استفاده میشود. البته برای زمینهای با شیب کمتر از 10% کاربرد دارد. خاکهای لیمونی بهترین خاک برای این روش است. بهترین فاصله ردیفها نیز 60 تا 90 سانتیمتر است. ابعاد چاله های هم 5/1 در 5/1 متر با عمق 15 سانتیمتر باید باشد.
چون مهمترین قسمت خاک زراعی و حاصلخیز لایه سطحی آن می باشد (حدود 30 سانتی متر) اگر چاله ها عمیق ایجاد شوند باعث از بین رفتن حاصلخیزی خاک میشود که این با هدف اصلی این عملیات که جلوگیری از فرسایش و احیا پوشش گیاهی می باشد منافات دارد. در مورد قطر این گودال ها هم چون توسط دستگاههای مخصوص ایجاد میشوند دارای سایز استاندارد می باشد. در ضمن در صورت بزرگتر بودن عبور و مرور و انجام سایر عملیات های مربوطه را با مشکل مواجه می کند.


منبع مقالات کشاورزی ، مقالات باغبانی ، مقالات گیاهان داروئی مقالات زراعت مقالات ماشین های کشاورزی مقالات بیماریهای گیاهی مقالات حشره شناسی مقالات دامپروری و جدیدترین تحقیق های کشاورزی عکس های کشاورزی و...

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:49 AM
برنامه ريزي آبياري گامي مهم براي دستيابي به کشاورزي پايدار:

مقدمه

با توجه به ميزان رشد جمعيت، لازم است که توليد غذاي کشاورزي براي 50 سال آينده، جهت حفظ تراز فعلي توليد غذا براي هر نفر، حدود 50 درصد افزايش يابد. آبياري باید نقشی حياتي را در اين افزايش ايفا نمايد. با توجه به اينکه هم اکنون در اغلب کشورهاي در حال توسعه تقريبا کل منابع آب مورد بهره برداري قرار مي گيرد، کشاورزي فارياب در آينده به ناچار بايد آب را با راندمان بيشتري مصرف نمايد. همچنين با توجه به رقابتي شدن استفاده از منابع آب توسط بخشهاي مختلف و با در نظر گرفتن اين نکته که بخش کشاورزي به عنوان بزرگترين مصرف کننده آب مطرح مي باشد، اين بخش بايد راهکارهاي مختلف افزايش بهره وري آب، بخصوص راهکارهاي مديريتي، را مورد آزمايش قرار دهد تا در آينده نه چندان دور براي تامين نياز غذايي دچار مشکل نشود. يکي از مهمترين راهکارهاي مديريتي برنامه ريزي آبياري مي باشد.

برنامه ريزي آبياري يک عمليات مديريتي است که براي تعيين زمان آبياري و مقدار آبي که در هر آبياري بايد بکار برده شود استفاده مي شود. به عبارت ديگر هدف برنامه ريزي آبياري، مشخص کردن مقدار دقيق آب مورد استفاده در مزرعه و زمان بندي دقيق کاربرد آن مي باشد. زمان بندي دقيق آبياري را مي توان با اندازه گيري نگهداشت رطوبت خاک انجام داد. در اکثر روشهاي برنامه ريزي آبياري، پايش رطوبت خاک اساسي ترين عملي است که انجام مي شود. برنامه ريزي موثر نياز به آگاهي از پارامترهاي زير دارد:

ظرفيت نگهداشت رطوبت خاک، نگهداشت رطوبت قابل دسترس در هر زمان، آب مصرفي گياه يا تبخير و تعرق، حساسيت گياه به تنشهاي رطوبتي در هر مرحله از رشد، آبياري يا باران موثر دريافت شده، قابليت دسترسي به منابع آب و زمان لازم براي آبياري هر مزرعه.

تصميم براي انجام آبياري به برآورد وضعيت رطوبتي خاک و گياه و شاخصها و استراتژي هاي مورد نظر بستگي دارد.

برنامه ريزي آبياري بهينه بر اساس اندازه گيري يا تخمين نگهداشت رطوبت خاک و نياز آبي گياه، يکي از بهترين عملياتهاي مديريتي براي مديريت آبياري است.

مزاياي برنامه ريزي آبياري

1- کشاورز را قادر مي سازد ضمن برنامه ريزي تناوب آبياري در ميان مزارع مختلف تنش آبي گياه را به حداقل رسانده و عملکرد را حداکثر کند.

2- با کاهش آبياري از هزينه هاي آب و نيروي انساني کاسته شده و در نتيجه آن حداکثر استفاده از ذخيره رطوبت خاک به عمل مي آيد.

3- رواناب سطحي و نشت عمقي کاسته شده و در نتيجه هزينه کود کاهش مي يابد.

4- عملکرد محصول و کيفيت آن و در نتيجه درآمد خالص افزايش مي يابد.

5- مشکلات غرقابي کم شده و بواسطه آن لزوم زهکشي کاهش مي يابد.

6- برنامه ريزي آبياري با تنظيم آبشويي در کنترل مشکلات ناحيه ريشه گياه کمک مي کند.

7- از آب ذخيره شده در نتيجه برنامه ريزي آبياري، مي توان در آبياري گياهان کم ارزش، که در طول مدت کم آبي نمي توان آبياري کرد، استفاده نمود که سبب افزايش درآمدهاي جانبي مي شود.

8- کاهش اثرات سوء زيست محيطي در نتيجه کنترل آبشويي و رواناب سطحي.

معيارهاي آبياري و برنامه ريزي آبياري

معيارهاي آبياري، شاخصهايي هستند که براي تعيين نياز به آبياري استفاده مي شوند. شاخص آبياري که بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرد نگهداشت رطوبت خاک و تنش رطوبتي خاک مي باشد. تصميم گيري نهايي به شاخصهاي آبياري، استراتژي و اهداف آبياري بستگي دارد. آبيارها بايد هدف را تعريف نموده و بر اساس آن معيارهاي آبياري و استراتژي را انتخاب نمايند. ظرفيت رطوبت خاک براي شروع آبياري به استراتژي ها و اهداف زارع بستگي دارد. بعنوان مثال اگر هدف به حداکثر رساندن عملکرد باشد بايد به گونه آبياري شود که رطوبت خاک همواره بالاتر از حد بحراني باشد. حد بحرانی معرف مقدار رطوبت خاک است که شرایط خشکتر از آن، ممکن است سبب کاهش عملکرد نسبت به حداکثر توان توليد گردد.

مقدار آب مورد استفاده نيز به استراتژي هاي زارع بستگي دارد. بعنوان مثال زارع مي تواند رطوبت خاک را تا حد ظرفيت زراعي يا کمتر از آن پر نمايد. اگر امکان وقوع بارندگي نباشد و آبيار بخواهد دور آبياري را بيشتر کند بهتر است خاک را تا حد ظرفيت زراعي آبياري نمايد. اگر امکان وقوع بارندگي باشد منطقي نيست که خاک را تا حد ظرفيت زراعي آبياري کند و فضايي براي باران نگه ندارد. اگر هدف زارع به حداکثر رساندن بازده خالص باشد، لازم است که معيارهاي از قبیل درآمد خالص مورد توجه قرار گيرد.

اهميت برنامه ريزي آبياري در اين است که آبيار را قادر مي سازد تا مقدار دقيق آب را براي تامين هدف خويش بکار گيرد که اين سبب افزايش راندمان آبياري مي شود. فاکتور اساسي براي رسيدن به اين مهم، اندازه گيري دقيق حجم آب استفاده شده يا عمق آب مصرف شده مي باشد. زارع بدون آگاهي از اينکه چه مقدار آب بکار رفته است نمي تواند آب را براي به حداکثر رساندن راندمان مديريت کند. لازم به ذکر است که توزيع يکنواخت آب در سراسر مزرعه براي دستيابي به حداکثر منافع از برنامه ريزي و مديريت آبياري بسيار مهم مي باشد. کاربرد صحيح آب، از پر آبياري(آبیاری بیشتر از حد مورد نیاز) و کم آبياري(آبياري کمتر از حد موردنياز) جلوگيري مي کند.

پر آبياري سبب اتلاف آب، انرژي و نيروي انساني، شستشوي مواد غذايي از ناحيه ريشه گياه و دور شدن آن از دسترس گياه، کاهش تهويه خاک و در نتيجه کاهش عملکرد گياه مي شود. کم آبياري نيز با وارد نمودن تنش به گياه سبب کاهش عملکرد مي شود.

عبدالله درزي1، عقيل ياري2

1- دانشجوي کارشناسي ارشد آبياري و زهکشي- پرديس ابوريحان- دانشگاه تهران

2- دانشجوي کارشناسي ارشد آبياري و زهکشي و کارشناس پژوهشی پرديس ابوريحان- دانشگاه تهران

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:50 AM
آبیاری آبیاری از نظر علمی تعابیر مختلفی دارد اما به معنای واقعی کلمه، پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول است. هر چند فقط ۱۵ درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار میگیرند اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل میشود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.
منابع آب آبیاری
• بارشهای آسمانی شامل برف و باران.
• آبهای سطحی شامل رودخانهها - سدها - مخازن آب - دریا - برکههای آب شیرین - یخچالها و …
• آبهای زیرزمینی شامل چاه - قنات - چشمه
منافع آبیاری
• افزایش کمی و کیفی محصول
• سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول
• درآمد حاصل از فروش آب برای دولت
• افزایش فرصت شغلی
زیانهای آبیاری سنتی
• فرسایش
• شور و قلیایی شدن خاک
• غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی
• تخریب زمینهای کشاورزی
• اتلاف سود و اتلاف بیهوده آبی که با قیمت گزاف تأمین گردیده و برای نگهداری و توزیع آن سرمایه گذاری زیادی صورت گرفتهاست.
انواع روشهای آبیاری
آبیاری سطحی آب از نهر آبیاری یا لوله دریچهدار در سطح خاک جریان یافته و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار میگیرد. آبیاری سطحی به سه روش آبیاری کرتی - آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام میشود.
آبیاری تحت فشار بطور کلی سیستمهای آبیاری تحت فشار به روشهایی گفته میشود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع میکنند. آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام میشود. روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطرهای و خطی انجام میگیرد. که این دو روش به مقدار زیادی صرفه جویی در مصرف آب خواهد داشت.
آبیاری زیرزمینی در این روش، آبیاری، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ایستایی را کنترل نمود. از مهمترین مشخصههای این روش مرطوب نشدن سطح خاک است بطوریکه معمولاً برای تأمین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده میشود که رطوبت بتواند با استفاده از خاصیت موئینگی به محیط ریشه برسد.
معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری
در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا میکند. اساسیترین عوامل موثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند: بافت خاک - آماده کردن زمین - اندازه مزارع - شوری خاک - زهکشی - آب قابل دسترس - کیفیت آب - گیاهان الگوی کشت - انرژی قابل دسترس - تناوب زراعی و عملیات زراعی - کیفیت و میزان محصولات - وضعیت آب و هوایی - هزینه آب - مسائل فرهنگی و اجتماعی.
هدف آبیاری
• تامین آب کافی برای ادامه زندگی گیاه.
• حفاظت و بیمه گیاهان در مقابل تنشهای ناشی از کم آبی یا بی آبیهای کوتاه مدت.
• خنک کردن خاک و اتمسفر یا هوای اطراف گیاه.
• شستن املاح مضر در خاک.
• نرم کردن ناحیه قابل شخم خاک.

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:50 AM
مطالعات طرح آبياري تحت فشاراراضي پاييندست سدشيروان آغازشد ايرنا
مديرجهادكشاوزري شيروان گفت ‏:‏كارمطالعات آبياري تحت فشاراراضي پايين دست سد"بارزوي "اين شهرستان شمالي خراسان آغازشد‏.‏ "عباسعلي صفايي "روزدوشنبه درجمع كشاورزان شركت تعاوني توليداين شهرستان اراضي يادشده رابيش ازشش هزارهكتارذكركرد‏.‏ وي گفت ‏:‏بااجراي طرح آبياري تحت فشارعلاوه برافزايش سطح زيركشت آبي دراين منطقه سبب بهبودراندمان آبياري خواهدشد‏.‏ صفايي افزود‏:‏درراستاي اجراي اين طرح درمنطقه سدبارزوي شيروان حدود ‏70‏درصدازهزينه هاي انجام اين طرح ازاعتبارات دولتي خواهدبود‏.‏ وي درخصوص شركت تعاوني كشاورزان گفت ‏:‏اين شركت تعاوني باداشتن ‏300 ‏ عضو,‏65 ‏درصدازاراضي آبي اين منطقه راتحت پوشش دارد‏.‏ صفايي تصريح كرد‏:‏دوشركت تعاوني توليدبه منظوراجراي سياستهاي اصولي نوين كشاورزي وبالابردن سطح توليدبزودي دراين شهرستان راه اندازي مي شود‏.‏ فرماندارشيروان نيزگفت ‏:‏باتوجه به آبگيري ‏9 ‏ميليون مترمكعب درسد بارزودرسال آينده ,انتظارمي رودكشاورزان استفاده بهينه ازآب پشت اين داشته باشند‏.‏ "سيدمسعودمحولاتي "كشاورزان راافرادخيرجامعه ذكركردوگفت ‏:‏تامين امنيت غذايي كشوربه عهده اين قشرازجامعه مي باشدومسووليت سنگيني را بردوش دارند‏.‏ وي افزود‏:‏پرداختن به امركشاورزي دركشورودولت كريمه ازاهميت خاصي برخورداراست .منبع:http://www.iranagrin.ir

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:51 AM
عوامل مؤثر در بروز و يا تشديد سيلاب (http://www.ake.blogfa.com/post/4041/%d8%b9%d9%88%d8%a7%d9%85%d9%84-%e2%80%8c%d9%85%d8%a4%d8%ab%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d8%a8%d8%b1%d9%88%d8%b2-%d9%88-%d9%8a%d8%a7-%d8%aa%d8%b4%d8%af%d9%8a%d8%af-%d8%b3%d9%8a%d9%84%d8%a7%d8%a8%e2%80%8c) -
1- عوامل موثر در بروز و يا تشديد سيلاب در حوضه آبجيز:

بطور كلي اين عوامل را ميتوان به دو دسته عوامل اقليمي و عوامل حوضهاي تقسيم نمود كه هر يك به سهم خود تاثير بسزايي در تشكيل سيلاب دارند.

1-1- عوامل اقليمي-قطعاً اگر بارندگي اتفاق نيافتد سيلي ايجاد نميشود پس ايجاد سيل در درجه اول به بارش وابسته است از طرفي هر بارشي منجر به ايجاد سيل نميشود.بنابراين منشاء بسياري از سيلابهاي عظيم بارانهايي است كه بصورت رگبارهايي با شدت زياد، تداوم نسبتاً طولاني، تكرارهاي متوالي و يا در سطح وسيعي از حوضه رخ ميدهند.

1-1-1- رگبارهاي كوتاه مدت ولي با شدت زياد كه به صورت موضعي بر سطح حوضههاي كوچك بويژه در نواحي شيبدار و كوهستاني ميبارد در بسياري از مواقع سبب طغيانهاي خيلي تند و سريع ميشود كه ميتواند خسارات فراواني را در پايين دست حوضه بوجود آورد .

1-1-2-توزيع زماني و مكاني باران نقش بسيار مهمي در ايجاد سيلاب و شكل هيدروگراف دارد بطور مثال اگر در زمان بارش، حوضه از نظر رطوبت خاك اشباع و يا در حد اشباع باشد ميزان بارش مازاد به شدت افزايش مييابد و سيلاب بوجود ميآيد. و يا اگر بارش در نزديكي خروجي حوضه اتفاق افتد امكان تشكيل سيلاب خيلي بيشتر از مواقعي است كه در نقطهاي دورتر از آن اتفاق افتد.

1-1-3-ذوب سريع برف در اثر افزايش ناگهاني دما بويژه اگر همراه با وقوع بارش باشد منجر به ايجاد سيلاب ميشو اينگونه سيلابها در مناطقي كه داراي رژيم بارندگي از نوع برفي- باراني باشند، اتفاق ميافتد و معمولاً سيلابهاي بزرگي ايجاد ميكنند.

1-2- عوامل حوضهاي: حوضههاي آبخيز بعنوان خاستگاه و منشاء اصلي سيلابها بايد مورد شناسايي قرار بگيرند و نقش خصوصيات فيزيوگرافي و تغيير و تحولاتي كه به مرور زمان و يا با توجه به برنامههاي بهرهبرداري از اراضي و توسعه و گسترش ساير فعاليتها در سطح حوضه به وقوع ميپيوندد، در كم و كيف سيلابها پيشاپيش مورد ارزيابي قرار گيرد.برخي از اين عوامل مهم به شرح زير است:

1-2-1-اندازه حوضه: در رابطه با مساحت حوزه و ارتباط آن با مقدار رواناب توليد شده تحقيقات زيادي انجام شده است پاره اي از تحقيقات فزوني مساحت را به افزايش حجم رواناب (قنواناتي[1] 1378، خسرو شاهي[2] 1370 ، زرگر 1378 به نقل از Bronson و همكاران) و بعضي ديگر افزايش مساحت را به فزوني دبي ارتباط دادهاند. ( [3]Singh,1996).

اگر چه آبخيزهاي بزرگ در مقايسه با آبخيزهاي كوچك رواناب بيشتري توليد ميكنند اما مقدار رواناب از واحد سطح حوضه آبخيز به ازاي افزايش مساحت آن كاهش مي يابد زيرا د رسطوح گسترده شدت بارش يكنواخت و متغير است وبه همين لحاظ انتظار برقراري رابطه بين رواناب وشدت بارش هم در حوضههاي گسترده بيهوده است و همبستگي مزبور را مي توان در حوضه هاي كم وسعت با بارندگي يكنواخت جستجو كرد. وسعت حوضه در مورد جريان سيل و توزيع آن در طول سال نقش مهمي ايفا ميكند. هر چه حوضه بزرگتر باشد ميزان نزولات آسماني بيشتري دريافت ميكند ولي معمولاً دبي اوج حوضههاي بزرگتر بطور نسبي از حوضههاي كوچكتر كمتر است. بعبارتي دبي سيل در واحد سطح حوضههاي كوچكتر، بزرگتر است.

1-2-2- شكل حوضه: اساساً بر جريان سيل تاثير دارد. بطوريكه هر چقدر شكل حوضه كشيدهتر و طويلتر باشد اوج سيل كوچكتري دارد حوضههاي گرد با زمان تمركز كوتاه نسبت به حوضههاي هم سطح اما كشيده دبي اوج بزرگتري دارند. زيرا بهنگام وقوع يك رگبار قطرات بارش اضافي زمان كمتري را براي رسيدن به خروجي حوضه صرف ميكنند.

1-2-3-شيب حوضه: شيب حوضه آبخيز اثري محسوس و قابل توجه در جريان سطحي آن دارد. تاثير شيب روي مقدار رواناب، ناشي از اثر آن بر عمق و ظرفيت نگهداري آب و خاك و همچنين فرصت نفوذ آب در آن و مآلاً ميزان نفوذ آب در خاك است. چنانچه مقدار شيب فزوني يابد، نقش عوامل افزاينده نفوذ كاهش يافته و ميزان رواناب زياد مي شود، زيرا تجمع آب در ناهمواري هاي سطحي رابطه نزديك با شيب آبخيز داشته و با افزايش آن تقليل مي يابد. در شرايط مساوي سرعت جريان در حوضههاي با شيب تند نسبت به حوضههاي با شيب ملايم سريعتر است. زيرا هر چه شيب بيشتر باشد سرعت آب بيشترشده و سريعتر به انتهاي حوضه رسيده و زودتر تجمع مييابد و در نتيجه دبي اوج هيدروگراف تيزتر ميگردد.

1-2-4-شبكه زهكشي حوضه: وضعيت شبكه زهكشي نقش عمدهاي در وقوع سيلاب دارد. جريان در آبراههها سريعتر از جريان سطحي يا روي زميني است و لذا هر چقدر تراكم زهكشي زيادتر باشد سرعت تجمع رواناب سريعتر شده و منحني صعود هيدروگراف داراي شيب تندتري ميگردد. افزون بر تراكم زهكشي، الگوي شبكه هيدروگرافي، كه خود تابعي از ويژگيهاي ژئومورفولوژي سنگشناسي، خاكشناسي و امثال آن است نقش مهمي در توليد دبيهاي سيلابي در حوضه دارد. معمولاً براي شرايط يكسان فرم درختي استعداد بيشتري براي توليد دبيهاي اوج زودرس نسبت به ساير اشكال زهكشي دارد.

1-2-5- شيب آبراهه اصلي: شيب آبراهه اصلي يكي از ويژگي هاي مهم حوضه آبخيز است كه به لحاظ اهميت خاص خود در مطالعات هيدرولوژي مد نظر قرار گرفته است. شيب آبراهه عمدتاَ از طريق تأثير بر سرعت حركت آب و تخليه حوضه، و در نتيجه مقدار تلفات آبراهه اي، در ميزان آبدهي حوضه موثر است. با افزايش شيب آبراهه، سرعت حركت آب بيشتر و در نتيجه نسبت زيادتري از آب ورودي در آن از حوضه تخليه مي شود. رودخانه هاي پر شيب، در مقايسه با انواع كم شيب، از آبدهي كمتري برخوردارند ولي بر عكس دبي اوج بالاتري دارند.

1-2-6-وضعيت زمينشناسي و خاكشناسي حوضه: اين عوامل مهمترين نقش را در توزيع رواناب سطحي و زير سطحي ايفا ميكنند. بطوريكه سيماي عمومي حوضه از جمله چگونگي فرسايشپذيري، تراكم و الگوي زهكشي و در نتيجه توليد رواناب سطحي همگي متاثراز وضعيت زمينشناسي حوضه است. ويژگيهاي سنگشناسي و خاكشناسي در ميزان نفوذپذيري آب در درون زمين و يا آبدوي مستقيم و در نتيجه تعادل جريان رودخانه و يا سيلخيزي حوضه تاثير بسزايي دارند. چگونگي تخليه آب زير قشري و آبهاي زيرزميني كم عمق به رودخانه كه متاثر از ويژگيهاي زمين شناسي است بر روي جريان پايه و در نتيجه دبي سيلابي اثر ميگذارد.

1-2-7-پوشش گياهي: وجود پوشش گياهي در سطح حوضه به دليل اثراتي كه در اجزاء سيكل هيدرولوژي در مقياس حوضه دارد، از عوامل كاهش دهنده سيل خيزي يك حوضه است. به عقيده بسياري از متخصصين آبخيزداري، حفاظت خاك و جنگل و مرتع ، در اراضي جنگلي سيلاب كمتر توليد ميشود و يا اصلاً رخ نميدهد. ميتوان گفت رونديابي سيل در حوضههاي آبخيز داراي پوشش گياهي بيشتر در پارامترهاي ضريب زبري و نفوذ نقش خود را نمايان ميسازد.

1-2-8-كاربري اراضي: كاربري اراضي روي جريان رودخانه و وقوع سيلاب به روشهاي مختلفي تاثير ميگذارد.مثلاً از بين بردن پوشش گياهي و يا تغيير در نوع و نحوه كشت و كارگياهاني كه تلفات برگ آبي زياد ي ندارند سبب افزايش حجم جريان و فزوني بده سيلاب ميگردد. هر گونه عملياتي در حوضه كه سبب كاهش ذخيره رطوبت خاك و يا كاهش نفوذپذيري گردد موجب افزايش بده سيلابي ميگردد. چراي مفرط دام سبب فشردگي خاك و از بين رفتن پوشش گياهي ميگردد و از سوي ديگر احداث مخازن تا خيري و تعديلي موجب كاهش بده سيلابي ميشود.

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:51 AM
عوامل مؤثر بر بروز يا تشديد سيلاب در رودخانه (http://www.ake.blogfa.com/post/4040/%d8%b9%d9%88%d8%a7%d9%85%d9%84-%e2%80%8c%d9%85%d8%a4%d8%ab%d8%b1-%d8%a8%d8%b1-%d8%a8%d8%b1%d9%88%d8%b2-%d9%8a%d8%a7-%d8%aa%d8%b4%d8%af%d9%8a%d8%af-%d8%b3%d9%8a%d9%84%d8%a7%d8%a8-%e2%80%8c%d8%af%d8%b1-%d8%b1%d9%88%d8%af%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87%e2%80%8 c) -
-شيب رودخانه: از عوامل مهمي است كه روي دبي رودخانه اثر ميگذارد: بررسيهاي متعدد نشان ميدهد كه شيب رودخانه به دليل فراهم بودن شرايط فرسايش، انتقال مواد و رسوبگذاري اثر قابل توجهي در وقوع سيلابها دارد.توپوگرافي، شيب رودخانه و مقدار بارندگي سه مشخصه مهم در ايجاد سيلاب معرفي شدهاند.بررسيهاي انجام شده در يكي از حوضههاي رودخانه پنسيلوانيا، بـيانگر اين واقــعيت است كه دلــيل وقــوع سـيل در آن منطقه، شيب زياد و مقدار فراوان باركف رودخانه بوده است

-ابعاد هندسي رودخانه: از ويژگيهاي مهم ديگر است كه نقش تعيين كنندهاي در وقوع سيلاب دارد.دو تيپ كلي رودخانه يعني رودخانه با بستر سنگي (Bedrock) و رودخانه با بستر آبرفتي (Alluvial) را ميتوان تشخيص داد كه جريان آب و رسوب در آنها كاملاً متفاوت است اين اختلاف كه عمد تا در اثر تفاوت در مكانيسم انتقال رسوب است، شكل رودخانه و اثرات بعدي آن را در وقوع سيلاب سبب ميشود.

رودخانههاي با بستر سنگي معمولاً عميق و باريك بوده و در مواقع سيلابي جرياني با عمق و سرعت زياد دارند و قادرند حتي در بسترهاي سنگي موجبات فرسايش كناري و كف را فراهم نموده و باعث انتقال مواد درشت دانه بسمت پايين دست شوند به دليل رسوبگذاري دربازههاي پاييني و سيلاب دشتها، تغييرات قابل توجهي در مرفولوژي رودخانه و سطح تر از آنها بوجود ميآيد كه منجر به طغيان جريان از بستر و ايجاد سيل ميگردد.

در رودخانههاي با بستر سنگي چنانچه دبي جريان زياد شود، عمق و سرعت نيز افزايش مييابد و در نتيجه نرخ انتقال باركف فزوني ميگيرد.اين عمل تحت تاثير جريان متلاطم است كه سبب تخريب بستر و ايجاد بينظميهايي در بستر و كف ميشود.به دليل همين جريان متلاطم، جريان سيلابي در اين گونه رودخانهها قادر به انتقال و حمل مواد درشتتر بصورت معلق و يا جهشي تا مسافت زياد ميباشد.حجم زياد بار كف كه در مواقع سيلابهاي عظيم به پايين دست و سيلا بدشتها منتقل ميگردد بصورت جزاير رسوبي در بسترهاي باز آبرفتي بر جاي ميماند كه در جريانهاي بعدي سبب طغيان رودخانه و گسترشسيلاب در منطقه ميگردد.

-تغيير وضعيت هيدروليكي رودخانه: در مواردي ميتواند منجر به ايجاد سيل گردد. زيرا ظرفيت انتقال جريان در يك رودخانه كه متاثر از ويژگيهاي مرفولوژيكي و هيدروليكي است ميبايست براي انتقال سيلابهاي احتمالي در يك حد بهينهاي باقي بماند هر گونه بي توجهي به اصول هيدروليكي كه منجر به كاهش ظرفيت انتقال منجر به كاهش ظرفيت انتقال جريان رودخانه گردد، ميتواند موجب بروز سيلاب و يا تشديد آن گردد.طراحي نا مناسب نوع پلها و آبگذرها و ساير سازههاي هيدروليكي از جمله اين موارد هستند. بكارگيري روشهاي مختلف مناسب رونديابي سيلاب طراحي در طرحهاي آبي يكي از ضرورياتي است كه موجب بهينه سازي ابعاد سازه ميگردد.

-برداشت غير اصولي مصالح رودخانهاي و اصولاً هرگونه دخل و تصرف در بستر رودخانه، موجبات تغيير مرفولوژي رودخانه را بهمراه دارد كه اغلب پيامدهاي نا مناسب و پيش بيني نشدهاي را به خصوص د ر انحراف مسير جريان طبيعي ايجاد كرده و باعث گسترش سيلاب ميشوند.

-تجاوز به حريم رودخانهها به هر شكل بروز و يا تشديد سيلاب را بهمراه دارد. معمولاً بستر رودخانه تحت تاثير عوامل متعددي همواره از نظر ابعاد، شكل و الگو در تغيير و تحول است. ويژگيهاي جريان از نظر ميزان دبي، تداوم و شدت تغييرات آن از عوامل مهم در شكل دادن بستر رودخانه ميباشند.رودخانههايي كه متاثر از رژيم سيلابي شديد و با تغييرپذيري زياد همراهند، شرايط متفاوتي نسبت به رودخانههاي با رژيم يكنواخت دارند.رودخانههاي فصلي و سيلابي حساسيت بيشتري به تغيير و تحول دارند.در اثر وقوع سيلابهاي برزگ و استثنايي مقطع رودخانه به شدت عريض و احتمالاً عميق ميگردد ولي متعاقب آن با سيلابهاي كوچكتر به تدريج در اثر رسوبگذاري متناوب، عرض بستر محدود ميگردد. عدم توجه به روند تغييرات فوق الذكر و فراواني وقوع سيلابهاي با تناوب مختلف و دبيهاي متفاوت كه نياز به ابعاد مناسبي از بستر براي عبور دارند. در بسياري از موارد سيلابهاي شديدي را باعث گرديدهاند. افزون بر عدم رعايت حريم رودخانهها و سيلها، نوع كاربري اراضي حاشيه رودخانه كه حتي خارج از محدوده حريم قانوني هستند در تشديد سيل موثر ميباشند.

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:52 AM
مدیریت اسید شویی در سیستمهای آبیاری قطره ای

امروزه با توجه به بحثهای جدی شکل گرفته در زمینه توسعه روشهای آبیاری نوین به منظور استفاده بهینه و موثر از منابع آبی و مقابله با محدودیتهای آبی بوجود آمده در دنیا، موضوع مدیریت و نگهداری این نوع سیستمها نیز مطرح می شود. اعمال صحیح این نوع مدیریت در تداوم بکار گیری این نوع سیستمها و حفاظت از منابع آبی نسبت مستقیم داشته و فرهنگ گسترش صحیح این نوع سیستمها را بهمراه خواهد داشت.
عدم رعایت رفتار صحیح در نگهداری و بهره برداری از این سیستمها عواقب ناگواری در بسیاری از مناطق دنیا بهمراه داشته به طوری که علی رقم سرمایه گذاریهای سنگین در این بخش نه تنها فرهنگ استفاده و گسترش بکارگیری سیستمهای آبیاری رشدی نشان نداده بلکه تاثیر منفی در اذهان و تفکرکشاورزان آن مناطق را بهمراه داشته است.
از این رو متن حاضر قدمی است هر چند کوچک در شناساندن رفتار های عملی در نحوه نگهداری و مدیریت بهره برداری از اینگونه سیستمها. در متن حاضر نخست به مدیریت اسید شویی به منظور پیشگیری از انسداد اجزای سیستمهای آبیاری قطره ای پرداخته شده است، امید است در آینده نزدیک به دیگر ارکان مدیریت بهره برداری و نگهداری سیستمهای آبیاری تحت فشار پرداخته شود.
اسید شویی
اسید در سیستمهای آبیاری به منظور شستشوی رسوبات تثبیت شده درون لوله ها و قطره چکانها که ناشی از مواد شیمیایی محلول در آب آبیاری می باشد کاربردهای فراوانی دارد. این نوع رسوبات یا از آب آبیاری ناشی شده(به دلیل وجود بی کربنات و کربنات کلسیم به میزان بالاتر از حد مجاز 200 ppm ) و یا به دلیل بکار گیری و تزریق کودهای محلول نا مرغوب در آب آبیاری بوجود می آید. جهت تزریق کود به درون سیستم آبیاری می بایست از کودهای اسیدی که خود به دلیل داشتن pH بسیار پایین موجب نگهداری مناسب سیستم می شوند استفاده نمود.
البته از اسید علاوه بر بر طرف نمودن انسداد در قطره چکانها ، جهت ارتقای مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه نیز استفاده می گردد که در این مورد پس از آزمایش خاک با کارشناس خاکشناسی خبره می بایست مشورت شود.
نحوه اسید شویی
جهت اجرای موثر اسید شویی می بایست pH آب آبیاری هنگام کار در سیستم بین 2 الی 3 پایین آورده شود در این حالت آب آبیاری قادر خواهد بود ذرات رسوب درون قطره چکانها و لوله ها را حل کرده و به بیرون هدایت کند.
همگام تزریق اسید دقت شود به ریشه های حساس گیاهان صدمه ای وارد نشود. در صورت رعایت موارد زیر میزان خسارت احتمالی به ریشه گیاهان به حداقل خواهد رسید:
1- قبل از تزریق اسید با آبیاری میزان آب موجود در خاک را به ظرفیت مزرعه برسانید(در این حالت اسید به محض ورود به خاک رقیق شده و میزان خسارت به حداقل می رسد)
2- مدت تزریق اسید در شبکه به دقت محاسبه شود.
3- پس از تزریق اسید به شبکه سیستم به مدت حداقل 1 ساعت به حالت خاموش در آید تا اسید به صورت کامل رسوبات را حل نماید. با انجام این عمل خاصیت اسیدیته محلول خروجی نیز
کاهش می یابد.
4- پس از خروج اسید از سیستم، شبکه حداقل برابر مدت تزریق اسید با آب شستشو داده شود.
5- جهت اطمینان بیشتر از خروج اسید از محیط رشد ریشه بهتر است به مدت 2 ساعت خاک زراعی تحت آبیاری قطره ای قرارگیرد.
توجه نمایید در هنگام کار با انواع اسید تمامی نکات ایمنی لازم در هنگام بکار گیری و تزریق آن را رعایت نموده و هنگام رقیق نمودن اسید همواره اسید را به آب اضافه نمایید. از آنجایی که برخی از فلزات مانند آهن در برابر اسید مقاوم نیستند بنابر این قبل از تزریق اسید به درون سیستم از جنس کلیه قطعات نصب شده بر روی سیستم خود آگاه شوید. لوازم ساخته شده از جنس پلی اتیلن و پی وی سی معمولا در برابر اسید مقاوم هستند.
اسیدهای مناسب جهت شستشوی سیستم به شرح زیر می باشد:
- اسید هیدروکلریک
- اسید سولفوریک
- اسید فسفریک

محاسبه زمان تزریق اسید درون سیستم
جهت تزریق اسید درون سیستم می بایست اسید درون کل سیستم نفوذ کرده و کل بخشهای آن را از رسوب شستشو دهد. به همین دلیل باید اطلاعاتی نظیر فاصله محل تزریق تا دورترین عضوسیستم (L) و حداقل سرعت حرکت آب درون لوله آبیاری (V) دراختیار باشد.
با داشتن اطلاعات فوق و با استفاده از فرمول زیر می توانزمان مناسب جهت تزریق اسید به درون سیستم را به نحوی که اثر حل کنندگی اسید در کل سیستم بروز کند بدست می آید:
T=L / V
که در آن: v حداقل سرعت آب درون لوله بر حسب متر بر ثانیه (m/s) ، L فاصله محل تزریق از دورترین خروجی دریپر بر حسب متر (m) و T زمان لازم جهت تزریق اسید درون سیستم
بر حسب ثانیه (s) می باشد.
بدین ترتیب با تزریق اسید در مدت زمان بدست آمده مطمئن خواهیم بود که اسید به تمام بخشهای سیستم راه یافته است.


نحوه کالیبره کردن اسید در آب آبیاری(نسبت اسید موردنیاز در آب)
جهت برآورد نسبت اسید مورد نیاز درآب آبیاری می بایست جهت هر ایستگاه آزمایش جداگانه ای صورت داد. مثال زیر اقدامات لازم جهت انجام آزمایش فوق را تشریح می کند:
آب آبیاری چاهی دارای pH 7.5 می باشد، pH مورد نیاز جهت شستشو معمولا 2 الی 3 می باشد. جهت انجام آزمایش ظرف 10لیتری از آب آبیاری را آماده کرده و با کاغذ مخصوص pH متر، pH آن را اندازه می گیریم (pH=7.5) . در مراحل مختلف و در هر مرحله 1 میلیلیتر از اسید مورد نظر را به ظرف اضافه
کرده و مجددا pH را اندازه میگیریم تا pH مورد نظر به عدد 2 نزدیک شود. در این آزمایش برای 10 لیتر آب 6 میلیلیتر اسید مصرف شد تا pH به عدد 2 برسد. بنابراین نسبت اسید مورد نیاز 600 میلیلیتر به ازای هر 1000 لیتر می باشد.

محاسبه دبی تزریق اسید درون سیستم
با داشتن اطلاعاتی نظیر دبی کل سیستم Q برحسب متر مکعب در ساعت (m3/h) و نسبت اسید مورد نیازR بر حسب میلیلیتر در متر مکعب (ml/m3) می توان میزان دبی مورد نیاز جهت تزریق اسید I بر حسب میلیلیتر در ساعت (ml/h) را مشخص نمود:
I = R . Q
میزان کل اسید مورد نیاز جهت تزریق با استفاده از زمان مورد نیاز بدست آمده از محاسبات پیشین بدست خواهد آمد.
مثال: در سیستم آبیاری مزرعه ای 30 دقیقه زمان لازم است تا آب به دورترین نقطه سیستم برسد. دبی کل سیستم 31 مترمکعب در ساعت و بر اساس آزمایش فوق غلظت اسید مورد نیاز درون سیستم 600 میلیلیتر در متر مکعب می باشد. میزان دبی تزریق اسید به سیستم چه میزان است ؟
I = R . Q , I= 31 . 600 , I = 18,600 ml/h ,
I=18.6 lt/h
بنابراین دبی تزریق اسید می بایست برابر 18.6 لیتر در ساعت باشد و این عمل به مدت 30 دقیقه ادامه داشته باشد. پس میزان کل اسید مورد نیاز ما 9.3 لیتر می باشد.

لوازم مورد نیاز جهت اسید شویی
جهت تزریق اسید به درون سیستم آبیاری همان لوازمی بکار میرود که در هنگام تزریق کود از آنها استفاده می شود مکانیزم سیستمهای آبیاری قطره ای به صورتی است که با راندمان بالای 85 در صد آب مورد نیاز تبخیر و تعرق گیاه را به محیط رشد ریشه ها می رساند همین امر و همچنین ارزش بالای کودهای مورد نیاز گیاه موجب گشته تا از سالها پیش متخصصین تغزیه گیاه به فکر رساندن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به همین شیوه با راندمان بالا باشند(Fertigation). راههایی که تا کنون جهت تزریق کود و اسید در سیستمهای
آبیاری بکار گرفته شده متنوع می باشد. یکی از بصرفه ترین و موثر ترین این شیوه ها استفاده از ونتوری تزریق کننده (Mazzei Injector) می باشد که با راندمان بسیار بالا و با غلظت کاملا یکنواخت محلول کود را به درون سیستم هدایت می کند. مسئله مهمی که در این پروسه هنگام تزریق کود جلوه می کند درصد حلالیت کود، درجه اشباع و pH آن می باشد.
متاسفانه بکارگیری کودهایی با کیفیت بسیار نازل باعث بروز خساراتی جبران ناپذیر به سیستم آبیاری می شوند. در این
زمینه و قبل از تهیه کود جهت تزریق بدرون سیستم آبیاری می بایست با کارشناسان مربوطه مشورت شود. اخیرا کودهای UNEC علاوه بر تامین نیاز غذایی گیاهان، با پایین آوردن pH آب آبیاری در حد 4-3 باعث عدم رسوب گذاری املاح محلول در آب گشته و علاوه بر آن بتدریج با عث شستشوی رسوبات پیشین نیز
می گردند. این نوع کودها در حال حاضر بسیار مطرح بوده و هر سال استفاده کنندگان از سیستمهای آبیاری مخصوصا سیستمهای قطره ای را به خود جلب می کند

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:56 AM
ارزش و محاسبه کارایی مصرف آب گیاهان زراعی در چهار محصول استراتژی


چکیده :
چالشی بزرگ در بخش کشاورزی، تولید غذای بیشتر از آب کمتر است که می تواند با افزایش بهره وری آب گیاهان (CWP) بدست می آید. بر اساس مرور چندین منبع علمی همراه با نتایج تحقیقاتی که قدمت آنها بیش از 30 سال نیست، مشخص شد که دامنه ای برای CWP گندم، برنج ، پنبه و ذرت که قبلاً توسط FAO گزارش شده بود، وجود دارد. کلاً میانگین ارزش CWP اندازه گیری شده در هر واحد کاهش آب به ترتیب عبارتست از 09/1 ، 09/1، 65/0، 23/0 ، 80/1 برای گندم، برنج ، پنبه دانه ، پنبه (Lint) و ذرت. دامنه CWP بسیار گسترده است ( گندم ، 6/0 تا 7/1 ؛ برنج 6/0 تا 6/1 ؛ پنبه دانه 41/0 تا 95/0 ؛ پنبه (Lint) 14/0 تا 33/0 و ذرت 1/1 تا 7/2 ) و بنابراین فرصت های فوق العاده ای برای حفظ یا افزایش تولیدات کشاورزی با 20-40% منابع آبی کمتر را بدست می دهد . تنوع CWP را می توان به :
(1) آب و هوا
(2) مدیریت آب در آبیاری
(3) مدیریت خاک ( مواد معدنی ) نسبت داد.
کمبود فشار بخار آب با CWP رابطه معکوس دارد . کمبود فشار بخار ، همراه با عرض جغرافیایی ، کاهش می یابد و بنابراین نواحی مناسب برای کشاورزی با آبیاری مدبرانه ، در عرضهای جغرافیایی بالاتر قرار می گیرند . نتیجۀ بسیار مهم آنست که CWP ممکن است به طرز چشمگیری افزایش یابد اگر آبیاری کاهش و مخصوصاً کمبود آب زراعی مرتفع گردد.
لغات کلیدی : بهره وری آب زراعی ، کمبود آب ، گندم ، برنج ، پنبه و ذرت

1- مقدمه :
با افزایش سریع جمعیت جهان ، فشار بر منابع محدود آب شیرین ، افزایش می یابد . کشت آبی ، بزرگترین بخش مصرف کنندۀ آب است و با نیازهای متناقص دیگر بخشها مانند بخش های صنعتی و خانگی ، مواجه می شود. با جمعیت فزاینده و آب کمتری که برای تولیدات کشاورزی در دسترس است ، تضمین امنیت غذایی برای نسل های آینده ، مبهم است.
بخش کشاورزی با چالشهایی برای تولید بیش غذا با آب کمتر بواسطه افزایش بهره وری آب زراعی (CWP) مواجه است (Kijneetal .2003a) . CWP بالاتر ، هم از تولیدات با منابع آب کمتر یا از تولیدات بیشتر با منابع آب یکسان ناشی می شود و این بخاطر برخورداری مستقیم برای سایر استفاده کنندگان از منابع آب می باشد.
CWP معمولاً در منابع به کارآیی مصرف آب (WUE) منسوب است . اما در این بحث بعنوان عملکرد محصولات تجاری که عمدتاً تحت تاثیر تبخیر و تعرق می باشد، تعریف می گردد.
(1)
در اینجا Yact عملکرد واقعی محصول تجاری است و Etact میزان آب زراعتی است که بصورت تبخیر و تعرق مصرف می شود . هنگام بررسی این رابطه ، از نقطه نظرفیزیکی ، باید صرفاً تعرق را بررسی کرد.
جدا سازی فرآیند تبخیر- تعرق به تبخیر و تعرق در آزمایشات مزرعه ای ، مشکل است و بنابراین راه حل عملی نیست . علاوه بر این ،تبخیر ، مولفه ای است که همیشه به رشد اختصاصی محصول ، زمین زیر کشت و شیوه های مدیریت آب وابسته است و این آب مدت زیادی برای سایر مصرف کنندگان یا استفاده مجدد ، در دسترس نیست . تا زمانیکه تبخیر و تعرق بر مبنای جذب آب از ریشه، جذب از طریق بارش باران ، آبیاری و خاصیت مویینگی باشد در هماهنگی هستند. علی رغم اینکه CWP عامل کلیدی در برنامه ریزی دراز مدت و استراتژیک منابع آب است ، عناصر عمده و ممکن از نظر عملی ، به ندرت شناخته شده اند. کاملترین کار بین المللی ، خیلی پیش تر توسط Doorenbos و Kassam (1979) که فاکتورهای واکنش عملکرد گیاه زراعی (ky) برای نسبت ETact به Yact را استفاده کردند ، گرد آوری شد. مشکل موجود در روش کار این است که بایستی عملکرد ماکزیمم مشخص شود , که با روشهای کشت و زرع موجود در تضاد است.
(2003b)Kijnetal ، استراتژیهای متعددی برای افزایش CWP از طریق یکسان سازی ( هماهنگ کردن ) اصلاح نژاد و مدیریت بهتر منابع در سطح گیاه ، سطح مزرعه و سطح agro-climatic ارائه دادند . مثالهایی از راهها و شیوه های انجام شده عبارتست از: افزایش شاخص برداشت ، بهبود مقاومت به خشکی و شوری ( سطح گیاه ), بکار بردن کم آبیاری ، تنظیم تاریخ های کاشت و شخم حداقل برای کاهش تبخیر و افزایش نفوذ ( سطح مزرعه ) ، استفاده مجدد آب و آنالیز فضایی برای تولید ماکزیمم و ETact مینیمم ( سطح agro-ecological).
با افزایش تحقیقات در زمینۀ زراعت محصولات مختلف و شیوه های بهبود یافته مدیریت زمین و آب ، CWP در طی سالها ، افزایش یافته است . بعنوان مثال ، Grismer (2002) تحقیقی بر روی ارزش CWP برای پنبه آبیاری شده در آریزونا و کالیفرنیا انجام داد و نتیجه گرفت که دامنه CWP از دامنه ای که توسط Doorenbos و Kassam (1979) ارائه شده بود ، در بسیاری موارد فراتر می رود. در تولید برنج ، CWP در اثر دوره های کوتاهتر رشد (TUong, 1999) و در اثر افزایش نسبت فتوسنتز به تعرق (Pengetal , 1998) افزایش دارد . این امیدوار کننده است که CWP برای سایر محصولات به صورت بسیار معنی داری تغییر کرده است . تحقیقات متنوعی ، رابطه بین کاربرد آب و عملکرد را در محصولات و غیره در شرایط مشخص با شیوه های مدیریت آبی و کشت ویژه بررسی کرده اند . بحث حاضر ، نتایج آزمایشات مزرعه ای که در چند سال اخیر اجرا شده است را جمع آوری نموده و سعی دارد که دامنه ای قابل قبول برای چهار محصول عمده اصلی :
گندم (Triticum aestivum L.) ، برنج (oryza sativa L.) ، پنبه (Gossypium spp) و ذرت (zea mays L.) را پیدا کند.

2- پایگاه داده ها و کاربرد اصطلاحات
پایگاه داده ها توسط اطلاعات CWP جمع آوری شده از آزمایشات مزرعه ای گزارش شده در مقالات بین المللی ، صورتجلسات همایش ها و گزارشات فنی حاصل می شود . اکثر آزمایشات مزرعه ای ، در ایستگاههای آزمایشی تحت شرایط متنوع رشد ، شامل تنوع در آب و هوا ، آبیاری ، حاصلخیزی ، خاکها ، شیوه های کشت و غیره اجرا شده است . از آنجا که هدف این بحث ، یافتن دامنه های قابل قبول CWP طبق شرایط مدیریت کشاورزی است ، تمام ارزشهای CWP اندازه گیری شده در آزمایشات در پایگاه داده گنجانده شده است . برای آنکه داده ها در پایگاه گنجانده شوند ، نتایج آزمایشات بایستی به طور مختصر تبخیر – تعرق واقعی اندازه گیری شده فصلی (ETact) و روشهای بکار رفته در تعیین (ETpot) و عملکرد محصول Yact را ارائه دهند. اغلب مطالعات، ETact را اندازه گیری نمی کنند و بجای آن تبخیر – تعرق بالقوه (ETpot) را بکار می برند.این مطالعات معمولاً در پایگاه داده ها ثبت نمی شود و به این دلیل ، در این بحث استفاده نمی شود. نتایج حاصل از آزمایشات گلخانه ای ، آزمایشات گلدانی و مدلهای شبیه سازی بالانس آب ، در نظر گرفته نشد. همچنین آزمایشاتی که بر مبنای روشهای تبخیر – تعرق (Allen et al , 1998) بود ، در این بررسی ، مناسب تشخیص داده نشد؛ در واقع تبخیر – تعرق اندازه گیری نشد, اما تخمین زده شد. لیزیمتر یک ابزار مناسب و متداول در تعیین ETact است. روشهای متوازن کردن آب خاک که محتوی آب خاک را در هنگام فصل رشد از طریق تعیین رطوبت خاک تعیین می کند یا از طریق دستگاههای شکافت هسته ( کاوش هسته ای ) یاتوسط روش (TDR) ,
Time – domain – reflectometry اغلب کاربرد دارد . تکنیکهای اندازه گیری میکروهواشناسی ، مثل ضریب Bowen و روشهای eddy – correlation اغلب در اینگونه مطالعات معمول نیست ( آنها عمدتاً برای مطالعات میکروهواشناسی و اقلیمی کاربرد دارد و گزارشی از نقش آنها در عملکرد محصولات گزارش نشده است ) . عملکرد ، بعنوان بخش تجاری تولید بیوماس نهایی در سطح زمین تعیین می شود ، برای گندم ، ذرت و برنج ، مجموع عملکرد دانه و برای پنبه مجموع عملکرد Lint و یا مجموع عملکرد بذر آن بررسی شده است .
متاسفانه منابع بسیار کمی محتوی رطوبتی را که در آن عملکرد اندازه گیری شده باشد را ارائه می دهند ، که بصورت مشخصی ، نشانۀ وجود خطا در نتایج نهایی است . siddique et al (1990) ، CWP واریته های قدیمی و جدید گندم را بررسی کرد و نشان داد که واریته های قدیمی تر ، بعلت شاخص برداشت پایین تر ، ارزش CWP کمتری دارند.
در واقع تفاوت معنی داری در مجموع بیوماس تولیدی بین واریته های قدیمی و جدید گندم پیدا کرد. بعنوان مثال در تولید برنج، CWP بعلت تکامل در انواع گیاهان جدید با ضریب بالای نسبت فتوسنتز به تعرق و بعلت کاهش دورۀ رشد ، افزایش یافت Peng et al . 1998; Tung , 1999) . بدین منظور از نتایج آزمایشات خیلی قدیمی به منظور کم کردن تاثیر واریته های قدیمی تر با شاخص برداشت پایین تر و دورۀ رشد بالاتر استفاده نمی شود . در واقع نتایج آزمایشات ، برای پایگاه داده های گیاهان سازماندهی شدند که شامل طول و عرض جغرافیایی کشور منطقه ETact و Yact تولید بیوماس ، شاخص برداشت ، سالهای آزمایشات و منابع می شوند . برخی منابع که به آن استفاده شده ، نتایج هر یک از آزمایشات مزرعه ای را ارائه می دهند ، در حالی که سایر آنها میانگین ارائه می کنند ، در واقع استراتژی مدیریتی اعمال شده در آن سال آزمایش را بیان می کند.
در واقع هر نتیجه ای چه بعنوان میانگین آزمایشات یا یک نتیجه مجزا برای آزمایش گزارش شده باشد، در پایگاه داده ها ، بعنوان یک نتیجه ارزشمند در نظر گرفته می شود.

3- نتایج
1-3- پایگاه داده ها
محتوای پایگاه داده ها بصورت اجمالی ، در جدول (1) نشان داده شده است . اما در ضمیمۀ A تمام نتایج را با محصول و منبع نشان می دهد . در این مطالعه 84 مقاله معتبر از لحاظ علمی مد نظر قرار گرفت. برای گندم ، 28 منبع اطلاعاتی از 13 کشور در 5 قاره آنالیز شد . داده ها در مورد برنج با 13 منبع معتبر در 8 کشور بررسی شد. مطالعات بسیاری روی تولید برنج و استفاده آب ، برای تمرکز بر روی میزان آب ورودی به سیستم وجود دارد ، در حالیکه تعداد کمی از مطالعات ، تبخیر – تعرق واقعی (ETact) را بررسی می کنند. در مورد پنبه ، 16 آزمایش انجام شده در 9 کشور متفاوت و برای ذرت 27 منبع در 10 کشور مختلف در 4 قاره بررسی گردید. بررسی روی CWP ذرت ، به طور عمده در آمریکا ( 9 منبع ) و چین ( 7 منبع ) متمرکز شده است . اکثر منابع علمی در این مورد به زبانهای فرانسوی و اسپانیولی می باشد. بیشترین منابع چاپ شده که حداقل نیازهای اطلاعاتی را در مورد این 4 محصول

ارائه دهند در قاره های آفریقا ، آمریکای لاتین و اروپا یافت می شوند. متاسفانه بسیاری از منابع چاپ شده ، روی تعیین کارآیی آب محصولات یا عملکرد محصولات متمرکز هستند ، در حالیکه بقیه ، صرفاً کاربرد آب آبیاری را بررسی می کنند.

2-3- بهره وری آب زراعی (CWP)
شکل d-a1 : هیستوگرامهای توزیع فراوانی گندم، برنج، پنبه و ذرت را نشان می دهد . به منظور صرف نظر از افزایش افراطی ارزشها ، دامنۀ CWP توسط گرفتن ملاکهای 5 و 95 توزیع فراوانی فزاینده ، تخمین زده شد . نتایج در جدول 2 ارائه شده اند . گندم ، بیشترین تعداد نقاط تحقیقاتی را دارد (412 = n) و دامنه CWP آن بین 6/0 و 7/1 است.
Kassam , Doorenbos (1979) دامنۀ پایین تری از 8/0 تا 0/1 را ارائه می دهند.


بقیه در ادامه مطلب



حداکثر ارزش، توسط (1999) . Jintet al در چین پیدا شد: استفاده از کود دامی منجر به تولید بیشتر شد و مالچ کاه ، آب خاک و وضعیت درجه حرارت خاک را بهبود بخشید. CWP برای آزمایش با مالچ کاه ، 67/2 بود و برای ترکیب مالچ و کود ، 41/2 بود. در فصل زمستان میزان ETact به 268 و 236 تعدیل شد و به ترتیب عملکردها بالا رفت و بین 7150 و 5707 بود. ( شکل 2a) . CWP برنج ، دامنه ای بین 6/0 و 6/1 دارد ( شکل 1b) . TUong و Bouman (2003) دامنه مشابهی از 4/0 تا 6/1 برای زمین های برنج ارائه کردند. ارزشی ماکزیمم CWP از 1/1 برای برنج، که توسط Doobrenbos و Kassam (1979) ( جدول 2) ارائه شد، به فراتر از 6 در 13 منبع عملی رسید. دامنه CWP برنج ، مشابه گندم است؛ شکل توزیع فراوانی در برنج، به همواری ( ملایمت) گندم نیست زیرا نقاط کمتری موجود است. ارزش ماکزیمم آن به بالاتر از 20/2 رسید و در چین بر روی زمین های برنج با تناوب خشکی و رطوبت ، اندازه گیری شد ( 2001 ، Dong etal) . عملکرد دانه برنج بالای 10 یکی از بالاترین موارد اندازه گیری بود. در حالیکه Etact آن به سمت پایین تر با mm465 بود ( شکل2.b).
ارزش CWP پنبه برای عملکرد Lint آن ، از 14/0 تا 33/0 گسترده است . ارزش ماکزیمم آن فراتر از 35/0 است و توسط Jin etal (1999) و Saranga etal (1998) به ترتیب در چین و اسرائیل ، ارائه شد.
Jin etal(1999)؛ آزمایشاتی انجام داد که در آن پنبه در شیارهایی کاشته شد و خاک توسط پلاستیک سوراخدار بمنظور نفوذ به پهلوی گیاه و کاهش تبخیر خاک و بهبود وضعیت آب خاک ناحیۀ ریشه، پوشانده شد.
Saranga etal (1998) ؛ مقدار میانگین عملکرد Lint را در یک آزمایش مزرعه ای با آبیاری محدود ، 1300 ارزیابی کردند. در حالیکه میزان ETact فصلی پایین در mm390 اندازه گیری شد ( شکل 2c).
Howel etal (1984)؛ مقدار مشابهی را ( 33/0) در یک آزمایش با فراوانی بالا آبیاری قطره ای و کاهش مدیریت کم آبیاری برای ردیف های کم عرض پنبه در کالیفرنیای آمریکا اندازه گیری کرد . عملکرد Lint بیشتر از 2000 بود. تا زمانیکه ETact فصلی نسبتاً پایین (mm617)بود. دامنه برای عملکرد پنبه دانه با 41/0-95/0 ، بیشتر از دامنه ای بود که در FA033 ارائه شده است . ( 6/0-4/0) . در آرژانتین مقدار ماکزیمم ، فراتر از 0/1 در آزمایشاتی که آب در طی دوره های بحرانی مثل قبل از دانه بندی و گلدهی بکار رفت، اندازه گیری شد ( 1999 ، Prieto and Angueira) .
عملکرد پنبه دانه، در قیاس با سایر عوامل تغییر نکرد، تا هنگامی که ETact پایین تر بود. (mm495-447 ، شکل 2c).


در نهایت ، مقدار CWP ذرت در دامنۀ 22/0 تا ماکزیمم 99/3 اندازه گیری شد ( شکل 1d). که دامنه 63/1 وسیعی از تنوع را نشان می دهد ( 38/0 = CV) . در 67 درصد مقالات چاپ شده ، مقدار ماکزیمم در منابع ، از مقدار که توسط FA033 تعیین شده فراتر می رود.

دامنۀ CWP از 1/1 تا 7/2 برای ذرت, ( گیاه C4) , به طور چشمگیری بالاتر از گندم ، برنج و پنبه می باشد که جزء گیاهان C3 اند. مقدار ماکزیمم توسط (b2000) . Kangetal در آزمایشات تلفیق آبیاری متناوب شیارها و کم آبیاری تحت شرایط کشور چین بدست آمد . مقدار کم آب آبیاری به طور متناوب به یکی از دو شیار مجاور می رسد. Etact با mm226 بسیار پایین بود. در حالیکه عملکرد دانه در حدود 9058 است.

4- بحث
در شکل 2a-d ، عملکرد چهار محصول ، در خلاف جهت Etact برای هر محصولی ، رسم می شود. تمام چهار نمودار ، نشان می دهد که رابطه Yact – Etact به سادگی آنچه اغلب به نظر می رسد نیست: مقدار مجذور r- پایین است؛ پنبه Lint بیشترین مجذوز ( 39/0= ) را داشت ، سپس گندم ( 35/0 = ) ، ذرت ( 33/0 = ) ، پنبه دانه (19/0= ) و برنج (09/0= ).
نتیجه ای که در اینجا گرفته می شود آنست که تابع Yact (ETact) صرفاً به صورت موضعی موثر است و نمی تواند در برنامه ریزی در مقیاس کلان مدیریت آب کشاورزی استفاده شود. محدودۀ وسیعی در مقدار CWP برای این چهار محصول ، موجود است ( جدول 2) ، که بواسطۀ فاکتورهای زیادی که در رابطۀ آب –خاک گیاه موثرند، ایجاد می شود. در این بررسی برای شرح مناسب از محدوده های گستردۀ CWP ، فقط سه موضوع ، اینجا بحث می شود : عوامل اقلیمی ( آب و هوا ) مدیریت آب آبیاری و مدیریت خاک.


Dewit (1958) از اولین افرادی بود که رابطۀ فتوسنتز – تعرق را تشریح کرد. Bierhuizen و slayter (1965) تاثیر پارامترهای جوی را بر روی این رابطه بررسی کردند و دریافتند که به طور نسبی ، رابطۀ معکوسی ( بازبینی و تایید توسط Tannr و Sinclair در 1983 بین کمبود فشار بخار در هوا و CWP وجود دارد. نتایج مشابهی توسط Stanhill (1960) بر روی مراتعی که در عرض ها جغرافیایی مختلف هستند ، پیدا شد. کمبود فشار بخار ، بطور کلی هنگامی که از خط استوا دور می شویم، کاهش می یابد، انتظار می رود که با افزایش عرض جغرافیایی ، مقدار CWP نیز افزایش یابد. این مسئله برای مجموعۀ اطلاعات متداول ، تست شده است. برای هر مکان تحقیقاتی ( که بعنوان منطقه جغرافیایی خاص تعریف شده است) ، ماکزیمم CWP هر محصول ، بر خلاف مقدار عرض جغرافیایی مکان آزمایش رسم می شود.
در واقع مقدار ماکزیمم با شرایط رشدی گیاه، مدیریت آب آبیاری و مدیریت حاصلخیزی خاک در هر منطقه مشخص می شود. نتایجی که در شکل 3 نشان داده شده است، اثبات می کند که CWP با کم شدن عرض جغرافیایی ، کاهش می یابد. همچنین نشان می دهد که بیشترین مقدار CWP بین عرضهای جغرافیایی 30 و 40 درجه ، جایی که تغییر فاکتور 3-2 در CWP گندم ، برنج و ذرت ، نسبت به عرضهای 10 و 20 درجه شناسایی شده وجود دارد.
مثالهای متعددی در مقالات علمی ، تاثیر مدیریت آب آبیاری را بر CWP توصیف کرده اند ( بعنوان مثال : oktemet al . 2003 ؛ zhang etal ; 1998 ؛ Yazar etal ; 2002 a؛ Kang etal ; 2000a ؛ sharma etal ; 1990؛ تاثیر شیوه های کم آبیاری به میزان محدودی روی عملکرد و پیدا کردن مقدار CWP بهینه بررسی شده است . در شکل 4a و 4b ، CWP گندم و ذرت بر خلاف مقدار خالص آب آبیاری که در آزمایشات متنوعی بکار رفته است، ترسیم می شود . مشخص شد که بدون ابیاری CWP در سیستمهای وابسته به نزولات آسمانی ( دیم ) ، پایین است. اما هنگامیکه آب آبیاری اندکی به سیستم اضافه شود CWP به سرعت افزایش می یابد . بر اساس اطلاعات داده ها، میزان بهینه CWP تقریباً در حدود 150 و 280 mm آب آبیاری بکار رفته به ترتیب برای گندم و ذرت بدست می آید. ( بعلاوه بارندگی ) . شکل 4 نشان می دهد که چگونه CWP توامان می توان با ذخیره آب و کاهش آبیاری ، افزایش یابد. حداکثر بهره وری آب گاهش ممکن است با خواسته های کشاورز که هدفش بهره وری حداکثر زمین و سود دهی اقتصادی است ، منطبق و هماهنگ نباشد.

این مسئله نیازمند یک تغییر عظیم در علم آبیاری ، مدیریت آب آبیاری و توزیع آب حوضچه هاست، برای حرکت از استراتژی حداکثر آبیاری – حداکثر محصول به سوی سیاست ( آبیاری کمتر – CWP بالاتر ) در کنار مقدار کلی آب آبیاری بکار رفته ، تنظیم زمانبندی آبیاری نیز عاملی مهم است . تنش آب در طی مراحل مختلف رشد CWP را به طرق مختلفی تحت تاثیر قرار می دهد ؛ در ازمایشاتی که روی پنبه انجام شد، مشخص گردید که تنش آب هنگام رشد رویشی و دورۀ شکل گیری غوزه ها بر کاهش مقدار CWP موثر است . تنش ملایم در هنگام تشکیل محصول بر میزان عملکرد موثر نیست اما رشد رویشی گیاه را کاهش می دهد و بنابراین ممکن است، CWP را بهبود بخشد. (Prieto and Angueira , 1999)
ارتباط آبیاری و CWP در برنج مشابه آنچه که در گندم و ذرت یافت می شود ، نیست. در کشت برنج ، بجای آبگیری مداوم و رایج سایر استراتژیهای مدیریت آب ، مانند مرطوب و خشک کردن متناوب ( آبیاری تناوبی ) و خاک زراعی اشباع ، بررسی شدند. آنالیز آزمایشات مرطوب و خشک کردن متناوب در هندوستان توسط ، 1990 ، mishra etal نشان داد که اگر چه آب آبیاری ذخیره می شود. بهبود معنی دار و چشمگیری در CWP بین 8/0 و 99/0 (n,24)؛ برای تحقیق بخصوص در هند، ETact کاهش نیافت زیرا آبیاری انجام شده، مازاد بر ETact بود.
(2001)Dong etal؛ به نتایج مشابهی دست یافت و پی برد که تفاوت زیادی بین آبگیری مداوم و آزمایشات مرطوب و خشک کردن متناوب وجود ندارد ؛ میانگین 10 ساله ETact و CWP مقادیر 590 و 591 mm و 49/1 و 58/1 به ترتیب برای آبگیری مداوم و آزمایشات آبیاری تناوبی محاسبه شد. از سوی دیگر (20039 : shei etal در کار با لیزیمتر ، مقدار بیشتری از CWP را برای آزمایشات آبیاری تناوبی اندازه گیری کرد . ( 0/2) در مقایسه با ابگیری مداوم ( 6/1) در حالیکه ، عملکردها فقط 200 کمتر بود. علاوه بر این ، ETact در آزمایشات تناوبی (mm347) و در مقایسه با آبگیری مداوم ، 22 درصد کمتر بود . برای توضیح مطلب ( 1996) seckler ذخیرۀ آب ( خشک ) و ( مرطوب ) از هم متمایز ساخت . کاهش در ETcat ذخیرۀ مرطوب بواسطۀ تبخیر – تعرق آب بوده و قابلیت استفاده در آینده را ندارد . از طرف دیگر، ذخیرۀ آب آبیاری همانا ذخیرۀ خشک است ، زیرا آب ممکن است در حوضچه ها برای استفاده مجدد ، بازیافت شود ( قبل از آلوده شدن ) . همانطور که توسط نتایج بدست آمده توسط ( 1990) . mishra etal و (2001) و Dong etal نشان داده شد، آبیاری تناوبی ، صرفاً یک مثال ذخیره آب خشک است زیرا ETact به سختی توسط کاهش ذخایر ، تحت تاثیر قرار می گیرد.
(2001)؛ Hatfield etal ؛ تاثیرات مدیریت خاک را بر CWP از طریق اصلاح سطح خاک مانند شخم و مالچ باشی و بواسطه بهبود مواد معدنی خاک از طریق اضافه کردن نیتروژن و یا فسفات بررسی کردند. اصلاح سطح خاک ، روند ETact را تغییر می دهد و اغلب مشخص شده که رابطۀ مثبتی با CWP دارد. مواد معدنی ، بصورت غیر مستقیم برکارآیی فیزیولوژیکی گیاه موثر است . در شکل 5 مقدار نیتروژن بر خلاف CWP گندم طی تحقیقات در نیجریه ، سوریه و اروگوئه ترسیم شده است.
CWP هنگامی که نیتروژن بکار گرفته شد و به میزان بهینه در مقدار تقریبی 50 رسید، افزایش یافت.
از طرف دیگر (1998) . Corbeels etal و (1996) Fernandez etal تفاوت معنی داری را هنگامی که از نیتروژن تثبیت شده استفاده گردید، اندازه گیری نکردند . ترکیب مواد معدنی و سطوح آبیاری ، بسیار معمولی بررسی شدند ( بعنوان مثال ؛ Li etal ; 2001؛ Pandey etal ; 2001؛ oweis etal ; 2000؛ zimaszalokine and szaloki ; 2002) . مقدار بهینه برای میزان عناصر معدنی و کاربرد آب آبیاری می تواند در CWP ماکزیمم یافت شود.

5- جمع بندی
محدوده CWP برای چهار محصول مورد بررسی به اندازه ای که توسط CV بالا بین 28 و 40 درصد نشان داده شد، وسیع است و در واقع یک رابطه منطقی بین ETact و عملکرد گیاه برقرار کرده است ( 39/0 -09/0 = ).
این تنوع ، عمدتاً با : (1) اقلیم آب و هوا ؛ (2) مدیریت آب آبیاری ؛ (3) مدیریت ( حاصلخیزی ) خاک مرتبط است ، با این وجود ، متغیرهای توصیفی ، غالبند . ناحیۀ آب و هوایی بین عرضهای جغرافیایی 30 و 40 درجه بعلت CWP بالاتر و کمبود فشار بخار کمتر مناسب تشخیص داده شده است . در نواحی با خاکهای کم بازده ، استفاده از حاصلخیز کننده های خاک ، امکان بهبود در CWP را افزایش می دهد . حداکثر افزایش در CWP با کاربرد مقادیر کم نیتروژت همراه است.
روشهای کم آبیاری برای بهبود CWP به کار رفته است و گاهی تا بیش از 200 درصد تاثیر دارد . گیاهان زمانیکه در حضور آب تحت تاثیر تنش قرار می گیرند ، کارآیی بالاتری نشان می دهند . بنابراین با تردید نتیجه گیری می شود که در رسیدن به CWP بهینه در مناطق کم آب ، عاقلانه است که گندم و ذرت با آب کمتر آبیاری شود، همانطور که برای دستیابی به عملکردهای ماکزیمم بیان شد.
در کشت برنج ، افزایش CWP هنگام کاربرد آب کمتر ، نمی تواند توسط اطلاعات داده ها ، اثبات شود ؛ در خلال بسیاری از آزمایشات مرطوب و خشک کردن متناوب و آبگیری مداوم ، تفاوت چشمگیری ( معنی دار ) در CWP وجود نداشت . ذخیرۀ آب در برنج ، ( ذخیره خشک ) است ، زیرا کاربرد مصرفی تحت تاثیر قرار نگرفته یا اندکی متاثر می شود.
محدودۀ وسیعی در CWP موید آنست که روشهای جدید در مدیریت آب پشرفت کرده ؛ زیرا که تولیدات کشاورزی با منابع آبی در حدود 20-40 درصد به پایین همچنان با حفظ و حتی افزایش عملکردها همراه است.

منبع مقالات کشاورزی ، مقالات باغبانی ، مقالات گیاهان داروئی مقالات زراعت مقالات ماشین های کشاورزی مقالات بیماریهای گیاهی مقالات حشره شناسی مقالات دامپروری و جدیدترین تحقیق های کشاورزی عکس های کشاورزی و... www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:57 AM
تهدید ذوب شدن اقیانوس منجمد شمالی

از اول تا ۱۲ دسامبر در شهر پزنان در لهستان گردهمایی سازمان ملل درباره آب و هوا برگزار شد. در همان زمان از سوی سازمان هواشناسی بین المللی زنگ خطری درباره گازهای گلخانه ای به صدا در آمد که یکی از دلایل اصلی گرم شدن کره خاکی هستند و سطح تمرکزشان به رکوردی جدید در سال ۲۰۰۷ رسیده است. این زنگ خطر به هیچ وجه انتزاعی نیست.




از اول تا ۱۲ دسامبر در شهر پزنان در لهستان گردهمایی سازمان ملل درباره آب و هوا برگزار شد. در همان زمان از سوی سازمان هواشناسی بین المللی زنگ خطری درباره گازهای گلخانه ای به صدا در آمد که یکی از دلایل اصلی گرم شدن کره خاکی هستند و سطح تمرکزشان به رکوردی جدید در سال ۲۰۰۷ رسیده است. این زنگ خطر به هیچ وجه انتزاعی نیست. نگرانی دانشمندان درباره امکان گسست لایه های یخ قطبی شاهد این امر است. «جریان پویای مربوط به ذوب یخ ها که در الگوهای موجود لحاظ نشده ولی مشاهدات اخیر آن را به خوبی نشان می دهد، می تواند بر شکنندگی توده های یخ قطبی در برابر گرم شدن دمای زمین بیفزاید و بالا آمدن سطح دریاها را باعث شود.»۱ این جمله کوتاه خلاصه ای است از چهارمین گزارش گروه متخصصان بین المللی آب و هوا (GIEC) که در ماه فوریه ۲۰۰۷ پخش شد و آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفت. گرچه رسانه ها از بالا آمدن ۱۸ تا ۵۹ سانتیمتری آب تا آخر این قرن خبر داده اند، پرسش درباره حدود الگوی به کار رفته در این پیش بینی مسکوت مانده است. این در حالی است که بسیاری از هواشناسان نگران آن هستند که به جای ذوب شدن تدریجی یخ ها به گسستی در لایه های یخی برسیم که به بالا آمدن بسیار سریع تر سطح آب ها بینجامد؛ سناریویی نگران کننده که دره ژرف میان شرایط اضطراری نجات آب وهوا و مذاکرات پیش بینی شده برای پیمان جدید «پسا کیوتو» را نشان می دهد به کنفرانس سازمان ملل ماه دسامبر امسال در پزنان و در ماه دسامبر ۲۰۰۹ در کپنهاگ ارائه خواهد شد. موضوع، مساله زندگی ده ها میلیون مردم به ویژه مردمان جنوب است. در مناطق قطبی در فصل زمستان در قله های یخی حوضه های پهناور آب جاری به وجود می آیند و حفره هایی در توده های یخ ایجاد می کنند.۲ در گروئنلند همین تازگی ها چنین دریاچه ای به وسعت سه کیلومتر دیده شده که محتوایش در کمتر از ۲۴ دقیقه به مانند آب یک ظرفشویی خالی شده است. این آب ها زمانی که به سطح پایینی و صخره ای این یخچال ها می رسند، می توانند به کنده شدن ناگهانی قطعات عظیم یخ و بالا آمدن سطح آب منجر شوند. این تصویر کابوس قطب شناسان است.



● حتی یک دقیقه را هم نباید از دست داد این جریان فعال سال هاست که در مناطق اقیانوس منجمد شمالی مشاهده شده است. قله های یخی منطقه گروئنلند آن میزان آب در خود دارند که بتوانند سطح آب اقیانوس ها را شش متر بالا بیاورند. وضعیت آنترکتیک جنوبی نیز نگران کننده است. مجموعه یخچال های این منطقه از چهار بخش تشکیل شده اند؛ قله های یخی شرقی، قله های یخی غربی، یخچال های این شبه جزیره و مناطق یخی که در اقیانوس شناورند. اگر قله های یخی شرقی آب شوند سطح اقیانوس ها ۵۰ متر بالا می آید.۳ در حال حاضر خوشبختانه وضعیتش ثابت مانده است. در عوض، ذوب شدن یخ های منطقه غربی این شبه جزیره، با بالا رفتن بی سابقه دمای هوا (افزایش سه درجه در طول ۵۰ سال گذشته) شتاب گرفته است. در شمال شرقی جایی که میانگین درجه حرارت تابستانی ۲/۲ درجه است، درجه حرارت هر ۱۰ سال ۵/۰ درجه بالا خواهد رفت. یخ های شبه جزیره و قله های یخی غربی هر کدامشان برای بالا بردن پنج متری سطح آب های دریاها کفایت می کنند. خطر روزافزون با دو خصوصیت دیده می شود؛ نخست آنکه دره های صخره ای این شبه جزیره از دره های گروئنلند باز تر و شیب کمتری دارند و در نتیجه توده های یخ سریع تر می توانند به سوی دریا روانه شوند.۴ در واقع سرعت لغزش این توده های یخی در سال های اخیر سه برابر شده است. دوم آنکه سطح صخره هایی که قله های یخی را بر خود دارند از سطح دریا پایین تر است و در بسیاری از جاها شیبش هم رو به دریاست.۵ آن چه متخصصان را نگران کرده این است که جریان آب های اقیانوس در قطب که روزبه روز گرم تر می شوند به این کناره ها نزدیک می شوند و این خطر وجود دارد که قله های یخی را از صخره های زیر آب جدا کنند. از نظر جیمز هانسن سرپرست سازمان ناسا و هشت متخصص دیگری که با وی مقاله ای را در مجله دانش به چاپ رسانده اند خطر نزدیک تر از آن است که به نظر می آید.۶ این نتیجه گیری را از پژوهش درباره گذشته آب و هوای زمین به دست داده اند. در ۶۵ میلیون سال پیش، زمین تقریباً از یخ خالی بود. یخبندان منطقه آنترکتیک حدود ۳۵ میلیون سال پیش اتفاق افتاده است که با گذر از مرحله ای تطابق دارد که مرتبط است به تابش خورشیدی، به پدیده البدو۷ و به تمرکز جوی شرایط گلخانه ای. این پدیده ها شرایط را برای یخبندان آماده کردند. پس از آن سطح اقیانوس ها پایین آمد و بارش های جوی به صورت برف در قطب ها انباشته شدند. به گفته نویسندگان این مقاله ما در حال گذار از مرحله ای در جهتی معکوس هستیم. باید این اخطارها را جدی گرفت. در واقع پیش بینی بالا آمدن سطح اقیانوس ها از سوی سازمان GIEC بسیار بی دقت بوده است. از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۶ بالا آمدن سطح آب ها ۳/۳ میلیمتر در سال بوده است در حالی که بالا آمدنی برابر دو میلیمتر(¸) در سال پیش بینی شده بود. این اختلاف ° درصدی ناشی از دشواری الگو سازی از تحولات یخچال هاست. اگر بالا رفتن درجه حرارت به دو درجه سانتیگراد تا سال ۱۷۸۰ (آغاز دوره صنعتی) ثابت مانده بود، الگوی به دست آمده بالا رفتنی برابر ۴/۰ تا ۵/۱متر را در قرون متوالی نشان می دهد. این در حالی است که تفاوت ۶۰ درصدی کافی است که مبنا را بر تغییری میان ۶/۰ تا ۲/۲ متر بگذاریم همین اعداد هم احتمالاً با توجه به فروپاشی نامنظم قله های یخی، کم برآورد شده اند به ویژه اینکه مبنای زمانی کاملاً دگرگون می شود. در واقع اگر هانسن و همکارانش درست بگویند، برای پرهیز از فاجعه ای برگشت ناپذیر که تا چند دهه دیگر روی خواهد داد نباید حتی یک دقیقه را از دست دهیم. بالا آمدن یک متری آب اقیانوس ها جان صدها میلیون انسان را به ویژه در سرزمین های جنوبی به خطر خواهد انداخت. ۱۰ میلیون مصری، ۳۰ میلیون بنگلادشی و یک چهارم مردم ویتنام باید جابه جا شوند،۹ لندن و نیویورک هم در خطر خواهند بود. با اشاره به شرایط دهشت انگیز سرپرست موسسه GIEC، راجندرا پشوری به تازگی اظهار امیدواری کرده است «گزارش جدید بهترین اطلاعات را درباره امکان آب شدن این دو منطقه (گروئنلند و آنترکتیک غربی) دارا باشد.»۱۰ متاسفانه این گزارش در سال ۲۰۱۳ ارائه خواهد شد که برای تاثیرگذاری بر کنفرانس های بین المللی ماه های دسامبر سال های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ که درباره راهکارهای «پساکیوتو» است خیلی دیر است. جدی نگرفتن بالا آمدن سطح آب ها می توانست همان اندازه نگران کننده باشد که ندیده گرفتن پروژه های موجود سازمان GIEC. این پروژه ها که از سوی دولت ها حمایت می شوند مبنای مذاکراتی هستند که در دسامبر ۲۰۰۷ در بالی جریان داشت. تصمیم گیرندگان سیاسی این اقدامات پیشگیرانه را منظماً درحال نزول تفسیر می کنند. به گفته سازمان GIEC برای محدود کردن دما بین دو تا ۴/۲ درجه، با توجه به دوران پیش صنعتی لازم است که پایین آوردن تولید گازها با اثر گلخانه ای حداکثر تا پیش از سال ۲۰۱۵ آغاز شود. با این کار می شود تولید این گازها را تا سال ۲۰۵۰ به ۵۰ تا ۸۵ درصد سال ۲۰۰۰ رساند. در چنین شرایطی، احترام به قانون آلوده کننده-پرداخت کننده، کشورهای توسعه یافته را وادار می کند که تلاش ویژه و مهمی را به کار گیرند و کاهش تولید گازهای یاد شده را تا سال ۲۰۵۰ به ۸۰ تا ۹۵ درصد برسانند. در این صورت در سطح جهانی این کاهش بین ۲۵ تا ۴۰ درصد خواهد بود. باز هم به گفته سازمان GIEC این کاهش در کشورهای در حال توسعه نیز اتفاق خواهد افتاد. پیشنهادهای این سازمان که نسبت به پیشنهادهای هانسن و گروهش الزام آورند به همان اندازه مورد بی توجهی قرار گرفته اند. ژان پاسکال وان ایپرسل استاد دانشگاه کاتولیکی لوون و عضو دفتر GIEC مرتب اشاره کرده است اعضای گروه G۸ از کاهش ۵۰ درصدی می گویند نه از کاهش ۸۵ درصدی گازهای گلخانه ای که بخش مهم کار را شامل می شود.۱۱ گروه G۸ همچنین اهداف ویژه ای که کشورهای توسعه یافته در مسوولیت های عمده شان در تغییرات آب و هوا را نشانه می رود مسکوت می گذارند و این مساله ای ا ست که همه جا به چشم می خورد. برنامه «انرژی-آب وهوا» که توسط کمیسیون اروپایی برای مقطع زمانی ۲۰۲۰-۲۰۱۳ پیشنهاد شده است برای نمونه با تصمیم شورا در سال ۱۹۹۶ مبنی بر محدود کردن بالا رفتن دما به دو درجه نسبت به سال ۱۷۸۰ همخوانی ندارد. برنامه انرژی-آب وهوای بارک اوباما هم که پیش بینی کاهشی ۸۰ درصدی تا سال ۲۰۵۰ را می کند تا سال ۲۰۲۰ تنها سطح سال ۱۹۹۰ را در نظر دارد.۱۲ خلاصه، در حالی که نگرانی دانشمندان رو به افزایش است، حکومت ها به تکرار بیانیه هایشان می پردازند و در عمل اهدافشان را بر مبنای محافظه کارترین روش ها می گذارند و از «سازوکار نرمش پذیر» می گویند تا تلاش کشورهای شمالی را با کاهشی «خود به خودی» در تولید گازها هماهنگ سازند. منطق این گزینه توسط آقای نیکلا سترن اقتصاددان و رئیس سابق بانک جهانی توضیح داده شده است. وی در گزارشش به دولت بریتانیا در ماه اکتبر ۲۰۰۶ توصیه می کند: «از این کار به سرعت و در حجم بالا پرهیز کنند» چرا که «عدم اطمینانی بزرگ در مورد هزینه های کاهش گازهای یاد شده از ۶۰ تا ۸۰ درصد در مورد صنایع، هواپیمایی و دیگر حوزه ها وجود دارد.»۱۳ وی نگران است مذاکرات درباره آب وهوا اگر به نتیجه برسد، بیشتر به دل مشغولی های مربوط به مردم بپردازد تا به دل مشغولی های مربوط به سودهای اقتصادی.


منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:58 AM
لودگي آب
آلودگی آب مشکل بزرگی است. به طوری که نتایج پژوهش پیرامون آن از صدها بلکه هزاران مقاله ، مجله و کتاب تجاوز میکند. بنظر شما چه کسانی مشکل آلودگی آب را بوجود میآورند؟



آلودگی آب مشکل بزرگی است. به طوری که نتایج پژوهش پیرامون آن از صدها بلکه هزاران مقاله ، مجله و کتاب تجاوز میکند. بنظر شما چه کسانی مشکل آلودگی آب را بوجود میآورند؟ آورند؟
چه کسانی بهای تمیز کردن آب را خواهند پرداخت؟
فاضلابها تعادل حیات در اب دریاها را به هم می زنند . حتی بعد از تصفیه کردن فاضلابها آب بدست آمده می تواند حاوی مواد شیمیایی مسموم باشد.
● تاریخچه
در نوامبر سال ۱۹۸۶ بر اثر ریزش موادی شامل جیوه و انواع مواد آلی سمی مانند آفت کشها در رودخانه راین ، تمام آبزیان از شهر بال سوئس تا ساحل هلند کشته شدند. در سالهای اخیر با غرق شدن تانکرهای بزرگ نفتی اقیانوس پیما یا به گل نشستن آنها آسیبهایی به حیات دریایی وارد آمد.
در سال ۱۹۸۳ بر اثر ۱۱۰۰۰ واقعه آلوده کننده در حدود ۱۲۰ میلیون لیتر مواد آلوده کننده در آبهای ایالات متحده تخلیه شده است.
● تعریف آلودگی آب
در سال ۱۹۶۹ برای آلودگی آب تعریفی ارائه داد: آلودگی آب عبارت است از افزایش مقدرا هر معرف اعم از شیمیایی ، فیزیکی یا بیولوژیکی که موجب تغییر خواص و نقش اساسی آن در مصارف ویژهاش شود.
● عوامل آلوده کننده آب
آب یکی از مهمترین و بنیادیترین عامل حیات موجودات زنده است از این نظر جلوگیری از آلودگی آب نیز به همان نسبت مهم و مورد توجه میباشد عوامل آلوده کننده آب بسیار گوناگوناند و میتوانند هم منابع آبهای زیرزمینی و هم آبهای سطحی را آلوده کنند.
● عوامل آلوده کننده آبهای زیرزمینی :
کانیهای موجود در معادن سطحی که در اثر تغییر و تبدیل به عامل آلوده کننده مبدل میشود. مثلا آب جاری سطحی ( حاصل از باران و …) هنگام عبور از معادن زغال سنگ ، دیسولفید آهن « II» ( پیریت ) همراه با زغال سنگ را در خود حل کرده و سپس در اثر واکنش ، هوا آنرا به اسید سولفوریک تبدیل میکند. اسید حاصل ضمن عبور از لایههای مختلف مخازن زیرزمینی ، موجب آلوده شده آن میشود. شود. مثلا آب جاری سطحی ( حاصل از باران و …) هنگام عبور از معادن زغال سنگ ، دیسولفید آهن « II» ( پیریت ) همراه با زغال سنگ را در خود حل کرده و سپس در اثر واکنش ، هوا آنرا به اسید سولفوریک تبدیل میکند. اسید حاصل ضمن عبور از لایههای مختلف مخازن زیرزمینی ، موجب آلوده شده آن میشود. سولفید آهن « II» ( پیریت ) همراه با زغال سنگ را در خود حل کرده و سپس در اثر واکنش ، هوا آنرا به اسید سولفوریک تبدیل میکند. اسید حاصل ضمن عبور از لایههای مختلف مخازن زیرزمینی ، موجب آلوده شده آن میشود.
جمع شدن فاضلابهای شهری بویژه اگر در یک حوزه آهکی و یا شنی وارد شوند از آن که در معرض باکتریها قرار گیرند و تجزیه شوند، مستقیما و براحتی به مخازن زیرزمینی نفوذ پیدا کرده و موجب آلوده شدن آنها میشود.
▪ ضایعات رادیواکتیوی : یکی از عوامل آلوده کننده مهم منابع آبی زیرزمینی است که امروزه یکی از راههای رفع آنها که در حقیقت مشکل بزرگی برای صاحبان تکنولوژی هستهای نیز به شمار میرود دفن آنها در زیر زمین است علاوه بر دفن ضایعات رادیواکتیو در زیر زمین ، همه انفجار های هستهای زیر زمینی نیز موجب آلوده شدن آبهای زیر زمینی میشود.
● عوامل آلوده کننده آبهای سطحی:
▪ آلوده کنندههای صنعتی:
بسیاری از ضایعات صنعتی به آبزیان زیانهای جدی میرسانند. این ضایعات برای خنثی شدن مقدار زیادی از اکسیژن محلول در آب را به مصرف رسانیده و موجب کاهش اکسیژن مورد نیاز برای آبزیان میشود و تهدید به مرگ میکنند. از طرف دیگر بسیاری از خود این ضایعات سمی بوده و موجب مسمومیت آبزیان میشوند مانند فلزات سنگین


آب در ادبیات



اولین بیت مثنوی که از واژه آب استفاده کرده است در بیت هفدهم است که می فرماید :

هر که جز ماهی ز آبش سیر شد هر که بی روزیست روزش دیر شد

مولانا، آب را برای ماهی و عشق راستین را برای انسان مایه حیات می داند و همانگونه که حسن و کمال معشوق مطلق، نهایتی ندارد، سوز و گداز عاشقان راه حقیقت هم بی پایان است و بدین سان هیچ گاه سیری و بی نیازی در این خط سیر به وجود نمی آید و همواره در راه طلب معرفت ، رهسپری خستگی ناپذیرند تا به هدف غایی خود نایل آیند. بدین گونه مولانا، با اهمیت ترین مضمون سخن خود را با استعانت از واژه آب بیان داشته است. در ردیف 25 و26 مثنوی می خوانیم:

گر بریزی بحر را در کوزه ای چند گنجد ؟ قسمت یک روزه ای !
کوزه چشم حریصان پر نشد تا صدف قانع نشد ، پر در نشد







می گوید، اگر دریایی را هم برای خود جمع کنی بیش از قسمت یک روز خود را نمی توانی بنوشی. گنجایش خوردو خوراک در حد معینی است . آنچه بیش از اندازه خود فراهم کرده ای، دیگر از آن تو نیست. آنجا که می گوید، کوزه چشم حریصان پر نشد، از دیدگاه حریصان گفته است و الا کوزه لبریز هم شده است. منتها حریصان، این واقعیت عینی را نمی توانند ببینند و همچنان در پی بیشو بیشتر آن میگردند.






کوزه بودش آب می نامد بدست آب را چون یافت خود کوزه شکست




اشاره به این معناست که مراد انسان هرگز به طور کامل حاصل نمی شود و هر موفقیتی قرین شکستی می باشد. وقتی چیزی بدست می آوریم ، طبعاً چیز دیگری را از دست می دهیم.




او وزیری داشت گبرو عشوه ده کاو بر آب از مکر، بر بستی گره




کنایه از امری محال است. وقتی بخواهند مهارت کسی را در کاری به مثل بیان کنند می گویند او به آب گره می زند در حالی که آب سیال است و چنین کاری نا ممکن.




منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:58 AM
گذر از تاریخ آب


قنات – مهمترین شیوه آبیاری در بسیاری از نقاط ایران قنات بوده است از آنجاییكه در بسیاری از نقاط ایران رودخانه چندانی وجود ندارد، و تعداد رودخانه های دائمی نیز بسیار اندك است مردم ایران در حدود سه هزار سال پیش به ابتكار نوین و تحسین انگیزی دست یافته اند كه به قنات یا كاریز مشهور گردید. این ابداع مهم و بی نظیر بعدها از خاورمیانه به شمال آفریقا اسپانیا و سیسیل انتقال 1یدا كرد و مورد بهره برداری قرار گرفت. مورخین یونانی از قنات های ایران در زمان هخامنشیان سخن رانده اند، از این رو می توان قدمت قنات رات پیش از هخامنشیان نسبت داد. مورخان در مورد قنات و در عهد اشكانین و ساسانیان نیز سخن گفته اند. در این روش آب های زیرزمینی را جمع آوری كرده تحت قوه ثقل به سطح زمین می رانده اند. ایرانیان باآگاهی كامل از وجود جریان های آبهای زیرزمینی به فكر افتاده اند كه به جار چاه های عمودی چاه های افقی حفر كنند تا بدین ترتیب به آب های زیرزمینی راه یابند و آنرا با استفاده از شیبی ملایم به سطح زمین هدایت كنند.



در ایران قدیم از رودخانه های بزرگی چون دجله ، هیرمند نهرهایی منشعب كرده بودند و آب آنرا به بیابان های بی آب منتقل نموده اند.



ایرانیان قدیم در ساخت نهرها و كانال های آبیاری دقت بسیار مبذول داشته اند و اگر مسیر آب سست و آبكش می نمود، كف نهرها را آجر فرش كرده اند و ملات یا آهك آب بند به كار برده‏اند. صنعت سدسازی در دوران ساسانیان، به ویژه در دوره سلطنت شاپور اول رونق گرفت. عمرسدهایی كه از این دوره به جای مانده است بین 1300 تا 1700 سال می باشد. از جمله ابنیه مهم مربوط به این دوران ، می توان به بند میزان در شوشترو پل بند شوشتر به طول 500 متر و دارای 40 دهانه اشاره نمود. بند امیر از آثار دوران آل بویه می باشد كه در 35 كیلومتری شمال شیراز واقع شده و عمر آن به 1000 سال می رسد. بند امیر ، بندی سه منظوره، آبیاری، پل و آسیاب بوده كه همچنان دایر است. در اواخر قرن وسطی ، در عصر صفویه (870-1100 هجری) عصر جدیدی كه در زمینه كنترل و مهندسی آب آغاز شد. مقارن همین دوره بود كه بندها و پل های مشهد و اصفهان بنا گردید و بندهای انحرافی و مخزنی بزرگ احداث گردید كه بعضی از آنها تا امروز پابرجا مانده است. از میان چهل و چهار سد تاریخی جهان تا قرن هیجدم سه سد شادروان (قرن سوم میلادی) كبار و ساوه در ایران وجود داشته و نه سد در اروپا بر پا شده است



مشخصات عمومی سدهای قدیمی ایران





با بررسی های بعمل آمده مشخص شده است كه ایرانیان قدیم به سه مورد اساسی ، انتخاب محل سدها – شرایط زمین و پی – مواد و مصالح توجه خاصی داشته اند.





در تمام نقاطی كه سدهای قدیم ایران بنا شده، در انتخاب محل و نوع سد، ملاحظاتی فنی و طراحی به خوبی مراعات شده است. توپوگرافی ، رژیم رودخانه، دسترسی به مواد و مصالح ساختمانی و نحوه انحراف آب حین ساختمان، از جمله عواملی بوده اند كه مورد توجه قرار گرفته است.







انواع سدهای قدیمی ایران





سدهای قدیمی ایران كه همه با مصالح بنایی ساخته شده اند به انواع زیر دسته بندی می شوند.





سدهای وزنی





تحقیقات نشان داده است كه كلیه مسائل عمده طراحی كه در عصر حاضر در مورد این گونه سدها در نظر گرفته می‏شود، در سدهای قدیمی ایران، از جمله سد قدیمی ساوه با بیش از 700 سال عمر و سد ششطراز با بیش از 900 سال عمر منظور شده است.





سدهای قوسی





ایرانیان قبل از رومیان با خصوصیات باربری قوس‏ها پی برده بودند. سد قدیمی كبار با بیش از 700 سال عمر از این جمله می باشند.





سدهای پشت بنددار





سد اخلمد با طول تارج 230 متر و ارتفاع 12 متر كه حجم مخزن آن سه میلیون مترمكعب است، سدفرمان با بیش از 400 سال عمر كه در حال حاضر در دست بهره برداری است. از این نوع سدها می باشند.
"



منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:59 AM
سد های معروف دنیا

سد دیواری محکم که به منظور مهار کردن یا تغییر مسیر آب در عرض دره یا میان دو کوه و در مسیر رود ایجاد میکنند. افزودن ارتفاع آب بهوسیله ایجاد سد، می تواند فقط به منظور مهار یا تغییر مسیر آب رودخانه باشد و یا ذخیره کردن آب در پشت سد برای کشاورزی آبیاری و ابرسانی و یا حتی تولید انرژی برقابی منظور اصلی در ایجاد سد بوده باشد.



از آنجا که آب جمع شده در پشت یک سد، میتواند نیروی بسیار عظیمی به سد وارد کند، در طراحی سدها، اصلی ترین مسئله استاتیکی (ایستایی)، غلبه بر این نیرو و رسیدن به شرایط پایداری است که با تخلیه و یا آبگیری سد، پیوسته برقرار باشد.

در ادامه مطلب با سدهای معروف دنیا آشنا می شویم...



سد بزرگ آسوان

این سد در جنوب شهر آسوان مصر واقع شده است. هدف از ساخت این سد تنها سامان دهی به سیلاب های سالانه رود نیل نیست بلکه هدف اصلی ایجاد یک دریاچه پشت سد به منظور فراهم آوردن ذخایر آبی برای جلوگیری از قحطی و کمبود آب در مواقع خشکسالی، می باشد.







کار ساخت این سد از سال 1960 بعنوان یک پروژه ملی شروع شد و رئیس جمهوری مصر_ناصر_عهده دار تامین هزینه های این طرح بود. پس از این که مصر نتوانست نظر قطعی آمریکا و انگلیس را در رابطه با دریافت وام برای ساخت سد را به خود جلب کند، روسیه ساختار زمینی این سد را طراحی کرده و تجهیزات لازم برای ساختن نیروگاه برق را در اختیار مصر گذاشت. در طی اجرای عملیات ساخت، تدابیر و امکاناتی در نظر گرفته شد تا ساکنان اصلی نوبه(یک سرزمین باستانی در مصر) به وطن اصلی شان بازگردند و در یک اقدام چند ملیتی به بازیابی آرامگاه عظیم ابو سیمبل پرداخته شد.

سد بزرگ آسوان درسال 1970 توسط رئیس جمهور "سادات" افتتاح شد. امروزه این دریاچه با نام دریاچه ناصر تقریبا 500 کیلومتر عرض دارد و مرز مصر و سودان را به هم متصل می کند. علیرغم وجود مشکلات زیست محیطی که توسط سد ایجاد شده است اما این سد یک موهبت الهی برای ملت مصر محسوب می شود. به دلیل وجود این سد در سالهای 1980 و 1990 هنگامی که کل قاره آفریقا دچار قحطی و خشکسالی شده بود کشور مصر دچار هیچ مشکلی در رابطه با کمبود آب نشد و در موارد بسیاری از سیلاب های عظیم و غیر منتظره ایی که پیش می آمد در امان ماند.

اکنون سیستم کشاورزی بطور منظم و سازمان دهی شده در این کشور رواج دارد اما در سال 1996 برای اولین بار آب پشت سد دریاچه ناصر سرریز شد. پروژه هایی در دست است که طی آنها نواحی در امتداد آبریز "توشکا" را دارای سکنه می کند و محله جدیدی را در راستای کانال تازه تاسیس "زاید" در قلب صحرای بزرگ آفریقا برای اسکان مردم احداث کند.



سد هوور(Hoover)

سد هوور در تنگه سیاه و بر روی رود کلرادو در حدود 48 کیلومتری جنوب شرقی لس وگاس واقع شده است. و ارتفاع آن از سنگ های پایه تا راس سد که در آن جاده ساخته شده، در حدود 41/221 متر است. برج و نقطه بالایی سد که در کنار نرده ها قرار دارد 19/12 متر از سطح جاده ارتفاع دارد



.



وزن تقریبی این سد به بیش از شش میلیون و ششصد تن می رسد و از نوعی بتون ثقیل و چگال ساخته شد که در پشت آن فشار آب حاصل از نیروی گرانشی زمین و نیروی منحنی افقی بر آن وارد می شود. نیروی وارده در هر فوت مربع(48/30 سانتی متر) فشاری معادل با 20430 کیلوگرم بر دیواره سد وارد می شود.

در حدود 4357000 متر مکعب بتون در این سد به کار رفته است.با این میزان بتون می توان ساختمانی را به مساحت 100 فوت مربع و ارتفاع 1600 تا 3200 متر یعنی ساختمانی بلندتر از ساختمان امپراطوری(1250 فوت ارتفاع دارد) را در یک شهر ساخت و یا یک راه ارتباطی با عرض 16 فوت از سانفرانسیسکو به نیویورک کشید.



اولین بتون این سد در ماه ژوئن سال 1933 و آخرین بتون آن در ماه می سال 1935 کار گذاشته شد.بطور تقریبی می توان گفت که در هر ماه 156800 متر مکعب بتون در این سد کار گذاشته شده است.بیشترین میزان کار گذای بتون در یک روز 10253 متر مکعب بتون (مقداری از این بتون ها در برج ورودی و مکان موتور برق به کار رفته است) بوده و کمترین میزان 269500 متر مکعب در هر ماه بوده است.

آنچه سد هاوور را از دیگر سد ها متمایز می کند این است که این سد از بلوک های سیمانی و یا ستون های عمودی ساخته شده که این بلوک ها دارای سایز های متفاوتی است مثلا در دیواره مخالف جریان آب سد سایز این بلوک ها 60 فوت مربع است و در دیواره موافق جریان آب سد سایز بلوک ها 25 فوت مربع است. بلوک های مجاور در هم فقل می شوند. برای جایگزین کردن بتون در هر بلوک در فضای 5 فوت به زمانی در حدود 27 ساعت زمان نیاز است. هنگامی که دمای بتون پایین می آید مخلوط سیمان و آب که به آن ملاط می گویند به فضایی که در نتیجه انقباض بتون در هوای سرد ایجاد می شود فشار وارد می کند و این بتون نوعی ساختار تک سنگ(یک تکه) پدید می آورد.

مواد اصلی کاربردی در این سد ،که تمام این مواد توسط دولت خریداری شد، عبارتند از فولاد مقاوم معادل 45000000 پوند(هر پوند معادل 454 گرم است)، دریچه تنظیم آب 21670000 پوند، صفحات فولادی و لوله های برون ریز 88000000 پوند، لوله ها و ابزار آلات در حدود 1344 کیلومتر، فولاد های ساختاری 18000000 پوند، فلزات کاربردی متفرفه 5300000 پوند است.

پیمانکار از 20 آپریل سال 1931 به مدت هفت سال قرار داد بست که البته تا 29 ماه می 1935 کار بتون گذاری آن تمام شد و بقیه کار های تکمیلی آن تا 1 مارس 1936 به پایان رسید. 21 هزار نفر در کار سد سازی مشارکت داشتند که دستمزد ماهانه آنها 500000 دلار برآورد شده است.



سد ایتایپو(Itaipu)

موتور برقی_آبی این سد بزرگ ترین موتور برق پیشرفته جهان محسوب می شود. کار ساخت این سد از سال 1975 شروع و تا سال 1991 به طول انجامید بعنوان یک توسعه دو ملیتی می توان از آن نام برد این سد بر روی رود پارانا بسته شد که حاصل تلاش دو کشور همسایه برزیل و پرتغال



می باشد. موتور برق این سد دارای 18 ژنراتور است که گنجایش تولید نهایی برق آن به 12.600 مگا وات می رسد و بطور قطع می توان گفت که خروجی برق سالانه آن 75 میلیون مگاوات است. در سالهای اخیر انرژی تولیدی سد ایتایپو پس از نصب آخرین دستگاه ژنراتور در سال 1991 چندین رکورد جهانی را شکسته است. تولید 77.212.396 مگاوات انرژی در سال 1995، در سال 1996 افزایش یافت و رکورد کنونی تولید برق هم اکنون 80 میلیون مگاوات در سال محاسبه می شود.

عظمت این سد زمانی هویدا شد که در سال 1995 توانست جوابگوی 25% ذخایر انرژی برزیل باشد و 78% ذخایر انرژی پرتغال را تامین کند. موتور برق این سد یکی از جاذبه های توریستی منطقه "فوز دو ایگواکو" است که تا کنون پذیرای 9 میلیون توریست از 162 کشور جهان بوده است. شهر "فوز دو ایگواکو" برزیل که در آن آبشار های مشهوری قرار دارد در کرانه غربی رود پارانا و درست در مرز میان برزیل و پرتغال واقع شده است.











موتور برق این سد در 14 کیلومتری شمال پل اینترنشنال ،که دو شهر "فوز دو ایگواکو" برزیل و "سوداد دل استی" پرتغال را به هم متصل می سازد قرار دارد. در کشور پرتغال چندین سد وجود دارد که ارتفاع نهایی آنها 7.744 متر و عرض آنها حداکثر به 225 متر می رسد. میزان مصالح کاربردی در این سد هم در نوع خود بی نظیر است با استفاده از آهن های کاربردی در این سد می توان 380 برج ایفل ساخت و با استفاده از بتون های مصرفی در این سد می توان 15 بار کانال تونل_پل ارتباطی فرانسه و انگلیس_ را ساخت. این سد یکی از اعجاب انگیز ترین بنا های کنونی جهان است که بر روی رود پارانا _که از نظر بزرگی هفتمین رود جهان به حساب می آید_ بسته شده است. کارگران یکی از دشوارترین کارهای جهان را به اتمام رساندند که طی آن 50 میلیون تن خاک و سنگ جابجا کردند.




منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 11:59 AM
آبیاری از منظر دایره المعارف

آبْياري، رساندن آب به مزرعه به منظور افزايش رطوبت خاك و فراهم آوردن امكان رشد گياهان به ويژه در سرزمينهاي خشك و نيمه خشك.
ويژگيهاي طبيعي منابع آب در ايران: پراكندگي و نحوة استقرار مرتفعات يك سرزمين به عنوان شالودة لازم براي شناخت ويژگيهاي موجودي آب، از اهميتي خاص برخوردار است. تقريبا پراكندگي و نحوة استقرار مرتفعات يك سرزمين به عنوان شالودة لازم براي شناخت ويژگيهاي موجودي آب، از اهميتي خاص برخوردار است. تقريباً در تمامي استانهاي ايران، كم و بيش، نقاطي با ارتفاع بيش از 500،2 متر بالاي سطح دريا وجود دارد (نويمان، 5-7). در اين ميان، ارتفاع متوسط كشور حدود 500،1 متر بالاي سطح درياست (گنجي، 140). ايران به واسطة قرار داشتن در منطقة واقع در ناحية نيمه حارة بياباني، از يكسو زير تأثير صحراي عربستان و از سوي ديگر متأثر از منطقه تركستان ـ آسياي مركزي است و با توجه به ارتفاعات واقع در آن، خصوصيات اقليمي ويژهاي يافته است (بوبك، «تحقيقات... »، 65).




دو نوار كوهستاني زاگرس و البرز همانند سدهايي در برابر تودههاي هواي مرطوب مديترانهاي و خزري، نه تنها در ميزان خشكي بخشهاي وسيعي از ايران مركزي دخالت دارند (گنجي، 233؛ بومونت، «روش سنتي... »، 2) بلكه باعث ميشوند تا دامنههاي خارجي اين ارتفاعات با دريافت سهم بيشتري از نزولات آسماني، هم از نظر طبيعي و هم از لحاظ اشكال فعاليتهاي انساني و بهرهبرداري از منابع، ساختاري متفاوت داشته باشند (اِهْلِرس، «ايران... »، 63؛ نويمان، 7-11، و همچنين نك : فيشر، «جغرافياي طبيعي ايران 3 به بعد).
برف موجود در اين ارتفاعات خود اهميتي اساسي در اقتصاد آبي كشور دارد (بومونت، «آب... »، 418). بدين معني كه پس از پايان گرفتن فصل بارش، ذوب برف آب لازم براي ابياري را در دسترس قرار ميدهد و با توجه به ارتفاع كوهستانها، گاهي تا پايان فصل خشك، آب مورد نياز در اختيار انسان قرار دارد (نويمان، 7, 21-25).
تركيب و بافت خاك در ويژگي كمّي و كيفي منابع آب اهميتي بنيادي دارد. در كنار دانهبندي، قبل از هر چيز مقادير املاح موجود در خاك مطرح است. از اين گذشته، در حالي كه برخي گياهان را ميتوان به صورتهاي محدود در زمينهاي شور پرورش داد، كشت در زمينهاي قليايي، بدون انجام اقدامات اصلاحي، امكانپذير نيست (كريب، 32-33). بر اين اساس، بايد اضافه كرد كه از حدود 165 ميليوئن هكتار اراضي كشور، بيش از 70% آن غيرقابل استفاده و باير است كه از آن ميان بيش از 28% قابليت احياء و بهرهبرداري دارد.
با توجه به تأثير پوشش گياهي در نگهداري خاك و نيز حفظ رطوبت آن، ايران، به استثناء نوارها و حواشي باريك، از اين لحاظ بسيار فقير است و خشكيِ قسمتهاي وسيعي از ايران را مستقيماحدود 165 ميليوئن هكتار اراضي كشور، بيش از 70% آن غيرقابل استفاده و باير است كه از آن ميان بيش از 28% قابليت احياء و بهرهبرداري دارد.
با توجه به تأثير پوشش گياهي در نگهداري خاك و نيز حفظ رطوبت آن، ايران، به استثناء نوارها و حواشي باريك، از اين لحاظ بسيار فقير است و خشكيِ قسمتهاي وسيعي از ايران را مستقيماً به از ميان رفتن اين پوشش گياهي در اثر عوامل طبيعي و انساني مربوط دانستهاند (بوبك، «زندگي گياهي... »، 280 به بعد).
از ويژگيهاي شاخص شرايط اقليمي سرزمين ايران و بسياري از مناطق ديگر خاورميانه تنوع و نوسان فصلي و سالانة درجة حرارت و ميزان بارش است (بومونت و ديگران، 76-80). تودههايي از هوا كه در دو فصل زمستان و تابستان به ايران وارد ميشود، با توجه به تأثير ارتفاعات و مراكز فشار، عامل مهم اين تنوع به شمار ميآيد (گنجي، 220 به بعد؛ فيشر، «خاورميانه »، 277, 279). شاخص مهم در زمينة درجة حرارت، اختلاف شديد سالانه تا حدود متوسط 20 سانتيگراد (اهلرس، «ايران...»، 70) و نيز نوسان شديد درجة حرارت در طول شبانهروز است (گنجي، 229ـ233) و اين امر در تمامي ايران، به استثناي نواحي پست ساحلي درياي خزر، صادق است و در زمينة فعاليتهاي زراعي و آبياري، به عنوان عاملي بازدارنده مطرح ميگردد.
توزيع فصلي بارندگي نشان ميدهد كه به استثناي دشتهاي پست ساحلي خزر، تقريباً تمامي ايران تحتتأثير رژيم بارندگي مديترانهاي است. حداقل 3/2 و گاهي حتي بيش از 80% از بارندگي سالانة تمامي نجد ايران، منطقة زاگرس و سواحل خليج فارس در اواخر زمستان و آغاز فصل بهار انجام ميگيرد (اهلرس، «ايران...»، 72). از اين گذشته، تفاوت مقدار باران از يك سال به سال ديگر و حتي توزيع ميزان بارش در يك سال معين بايد مورد توجه قرار گيرد، زيرا در مناطقي كه ميزان متوسط بارندگي سالانه كمتر از 250 ميليمتر است، ممكن است در طول 24 ساعت در حدود 50 ميليمتر باران فرو ريزد و سپس سالها منطقه باراني به خود نبيند (قس: گنجي، 205ـ209؛ فيشر، «خاورميانه»، 279).
به طور كلي، بارندگي در ايران از شمال به جنوب و از غرب به شرق ــ به استثناي جاهايي كه ارتفاعات اين نظم را بر هم ميزند ــ كاهش مييابد (گنجي، 234). بعضي مؤلفان ميزان متوسط بارندگي براي تمام كشور را برابر با 275 ميليمتر در سال (بومونت، «آب...»، 419؛ اهلرس، «ايران...»، 68-73) دانستهاند. تنها گنجي اين مقدار را برابر با 400 ميليمتر نوشته ات (ص 234). آنچه اهميت دارد اين است كه قسمت عمدة اين مقدار در كوهپايهةاي البرز و زاگرس فرو ميريزد. بدينسان، مناطق وسيعي از فلات مركزي ايران و همچنين تمامي منطقة ساحلي خليجفارس با كمبود شديد باران مواجه است و تنها نوار ساحلي درياي مازندران را ميتوان به عنوان «مرطوب» يعني منطقهاي با اضافه باران به شمار آورد (اهلرس، «ايران...»، 73). در طول تابستان، حتي ايستگاههاي اندازهگيري واقع در ارتفاعات زياد نيز كمبود آبي برابر با 100 ميليمتر و بيشتر را نشان ميدهند (اُبرلندر، 266). از لحاظ رطوبت نيز اختلافات شديدي بين مناطق مختلف وجود دارد. هواي موجود بر فراز ايران عمدتاً به سبب كمبود بارندگي در بيشتر قسمتها خشك است. هر چند ميزان رطوبت در منطقة ساحلي خزر در طول سال بالا است، اما حداكثر آن در زمستان مشاهده ميشود، حال آنكه در نوار ساحلي خليج فارس، داكثر اين مقدار در تابستان و همراه با درجه حرارتهاي بسيار زياد ملاحظه ميشود كه شرايطي بسيار نامساعد براي فعاليتهاي انساني پديد ميآورد (فيشر، «جغرافياي طبيعي ايران...»، 279-280).
در اينجا مسألة تبخير كه در اقتصاد آبي سرزمينهاي خشك اهميت بسيار دارد، مطرح است. ميزان تبخير با توجه به اطلاعات موجود در غالب ايستگاههاي كشور، بيش از 10 برابر نزولات آسماني است (گنجي، 253ـ257، اهلرس، «روش سنتي... »، 13-17). با توجه به ميزان متوسط بارندگي سالانه در حدود 450 ميليارد مـ 3 آب به كشور ميرسد (بومونت، «آب...»، 419-420) كه قسمتاعظم آن (حدود 70%) به سبب تبخير و تعرق و نيز بخش بزرگي آب رودخانهها (حدود 55%) به علت خروج از كشور از دسترس خارج ميگردد. در اين ميان، تنها مقدار ناچيزي از موجودي سالانة اب كشور براي مصارف مفيد باقي ميماند (بانك مركزي ايران، 50).
شرايط طبيعي ايران به خوبي نشان ميدهد كه گرچه كشت ديمي در قسمتهاي وسيعي از كشور گسترش دارد، ابياري شرط لازم فعاليت مداوم و ديرپاي زراعي است و از ديرباز، با توجه به امكانات طبيعي منطقهاي، روشهاي مختلف آبياري، سكونت و ادامه توليد زراعي را امكانپذير ساخته است. روشهاي مختلف آبياري را ميتوان براساس نوع منابع آب (زيرزميني يا سطحي) بررسي كرد.
نقش آب در برپايي سكونتگاهها در ايران: درست است كه مراكز سكونت انسان، به طور كلي، در آغاز تاريخ عمدتا‏ً در كنار رودخانهةا و درياچههاي بزرگ برپا گرديده است، اما در ايران، پس از انتقال مراكز عمدة سكونت به قسمتهاي مركزي نجد در طول هزارة اول قم (گيرشمن، 61 به بعد)، مسألة تأمين آب موردنياز آشاميدني و نيز آبياري به شكل تازهاي مطرح شد و در اين ميان، استخراج آبهاي پنهاني (زيرزميني) از اهميت خاصي برخوردار گرديد.
ابداع قنات و كاربرد شيوههاي ديگر در زمينة آبرساني به مراكز سكونتي و مزارع پيرامون آنها،عامل اصلي دگرگون كردن شرايط سكونت در قسمتهاي مركزي نجد ايران بوده است (گاوبه، 6). بدينسان، اين منابع تازه، موجب پيدايش سكونتگاههاي جديدي شد كه بزرگي و كوچكي هر يك به وسعت اين منابع بستگي تمام داشت (انگليش، «شهر و... »، 18 به بعد)، تا آنجا كه انهدام تأسيسات آبياري و آبرساني به معناي متروك ماندن و از ميان رفتن مراكز سكونت بوده است. در همين زمينه، نحوة استقرار سكونتگاهها و نحوة شكلپذيري و پراكندگي خانهها و مزارع تا حد قابل توجهي متأثر از چگونگي دستيابي به آب و منابع آن بوده است (بكت، «كشاورزي... »، 16, 17). علاوه بر اين، نحوة مالكيت و بهرهبرداري از زمين (فيشر، «جغرافياي طبيعي ايران»، 304-305) و شكلگيري شيوههاي جمعي توليد نيز خود در گرو مسألة نحوه تأمين و چگونگي تقسيم آب بوده است (بكت و گوردون، 489-490)، تا آنجا كه اين امر حتي در ويژگيهاي تقسيم قدرت سياسي تأثير فراوان داشته است (ايرانيكا).
البته در كنار عامل آب، عوامل ديگري از جمله امنيت و امكان ارتباط و تجارت با مراكز ديگر سكونت، در رونق بخشيدن به زندگي اجتماعي اهميت خاصي داشته است (بارتولد، تذكره، 46ـ49).
به علت موقعيت خاص ايران به عنوان ميداني براي برخوردهاي قومي و فرهنگي، عامل تعيين كنندة ديگر، ايجاد و حفظ امنيت و انكان دفاع در برابر ساير اقوام به ويژه اقوام غيركشاورز و عشاير كوچنده بوده است (پتروشفسكي، 249 به بعد)، تا آنجا كه استقرار غالب سكونتگاههاي نجد ايران، به جز معدودي كه در كنار رودخانهها بودهاند، تا حد زيادي به امنيت اجتماعي ـ اقتصادي و حراست از تأسيسات آبياري و زراعي بستگي داشته است.
شهر كرمان به نسبت ساير مراكز همانند خود از لحاظ آب و خاك، به واسطة برخورداري از امتيازات سياسي و تجاري در طول تاريخ از اهميت بيشتري برخوردار بوده و به وجهي بهتر بر ناملايمات طبيعي فايق آمده است (بكت و گوردون، 476). اسفزاري (897ق/1492م) آباداني مرو و نواحي پيرامون را به احداث قناتهاي نوبنيان مربوط ميسازد (بارتولد، تذكره، 78). ابن بلخي (500ق/1107م) نيز خبر ميدهد كه ناحيةرامجرد در كنار رود كر، بر اثر خرابي بند آن رو به ويرني نهاد، ليكن با عمارت دوبارة آن بند، ناحية مزبور بار ديگر آبادان شد (ص 160). در تركستان، در كنار احداث نهرها و بندها، براي امكانپذير ساختن امر آبياري، حصارهاي طويلي براي دفاع از سكونتگاههاي كشاورزان ايجاد شده بود (قس: بارتولد، آبياري، 14ـ 15؛ نرشخي، 47ـ 48). آنچه به «سد اسكندر» در ادب و تاريخ ايران مشهور است، سدي بوده است از اين نوع به طول بيش از 140 كيلومتر (قس: بارتولد، آبياري، 8) كه به منظور دفاع از ايالت باكتريا (بلخ) در برابر اقوام بيابان نشين ايجاد شده و احداث آن را به دورة اشكاني و حتي پيش از آن نسبت ميدهند (هوف، ص 105-110). اهميت تأسيسات بزرگ آبياري تا بدانجاست كه وجود آنها و دولتهاي مقتدر را لازم و ملزوم يكديگر دانستهاند (بارتولد، آبياري، 5 به بعد)، بدين معني كه امكان امر آبياري و توليد زراعي به اقدامات دولت مركزي بستگي تمام داشته است. در نتيجه، به محض مسامحه و بيتوجهي دولت مركزي به اين امور، سكونتگاههاي آباد رو به انحطاط مينهادهاند؛ وجود بيابانها و اراضي بيحاصلي كه زمانيآباد و مزروع بوده، دليل محكمي است بر صحت اين امر (پتروشفسكي، 1/219ـ220). البته آنچه به «جامعة ئيدورليك» يا «تمدن آبي» موسوم شده و تمامي جنبههاي زندگي اجتماعي را در رابطة مستقيم با مسألة آب و آبياري مطرح ميسازد، با واقعيات زندگي اجتماعي ايران تفاوتهايي دارد. واضع اين نظر كارل ويتفوگل در كتاب خود به نام «استبداد شرقي » پيوسته از وجود تأسيسات عظيم آبياري در مشرق سخن ميراند، بدون آن كه از قنات، اين پديدة مهم در امر آبياري، ذكري به ميان آورد (اگر چه او مطابق منابع مورد استفادة خود، از وجود اين نظام بيخبر نبوده است). بنابر عقيدة او «اربابان جامعة ئيدورليك در خاورميانه، هند، چين و... معماران بزرگي» بودهآند كه «وظايفي در زمينة مديريت توليد زراعي» به عهده داشتهاند، ليكن تا آنجا كه به قنات و نظامهاي مشابه مربوط ميگردد، اين تأسيسات در سطحي محلي و بنابر ارادة ساكنان و يا حكام محلي در مقياسي كوچك و غالباً به دور از كنترل و نفوذ مستقيم دولت ايجاد و اداره ميشدهاند.
به سبب ويژگيهاي اقليمي ايران، توليد كشاورزي، خود در مقياسي وسيع، به چگونگي و نحوة دستيابي به منابع آب و شكل بهرهبرداري از آنها بستگي داشته است، زيرا محصولات زراعي به ويژه در فصلي كه شديداً به آب نياز دارند، با كمبود رطوبت خاك روبرو هستند.
ويژگي عمدة آبياري در ايران تنوع آن است: آبياري به كمك رودخانههاي كوچك فصلي، آبياري از طريق چاه (با استفاده از نيروي انسان و حيوان) و قنات (ارزندهترين فن آبرساني و آبياري). حمدالله مستوفي از چهار نوع آبياري مصنوعي سخن رانده است: دستي، از رودخانه (به كمك نهر و جوي و استخر)، به وسيلة كاريز (قنات) و از طريق چاه، دو نوع اول به بهرهبرداري از آبهاي سطحي و دو نوع ديگر به بهرهبرداري از آبهاي زيرزميني مربوط ميگردند (جم ؛ قس: پتروشفسكي، 1/223ـ224؛ و شاردن، 4/302 به بعد).
سازمانها و نظامهاي سنّتي آبياري در ايران:
الف ـ بهرهبرداري از آبهاي سطحي: آبهاي سطحي دائمي در ايران، تنها در حاشيه و به ويژه نوار شمالي و جنوب غربي كشور جاري و در دسترس است و در قسمتهاي مركزي، به استثناي زايندهرود، رودخانة مهم و دائمي ديگري وجود ندارد (قس: بومونت، «روش سنتي...»، 8 به بعد)، نكتهآي كه حتي در مورد رودخانههاي بزرگ كشور صادق است، نوسان شديد فصلي در ميزان تخلية آنهاست. به عنوان نمونه، حداكثر تخلية رودخانة كارون در ارديبهشت 000،18 به 600 براي هيرمند (ايرانيكا؛ قس: جواهر كلام، 8). تحويلدار معتقد است كه «تمام آبهاي ايران چه قنوات و چه چشمه جات سالي 8 ماه در تزايد و 4 ماه در تناقص است. نسبت مقدار تناقص به تزايد نسبت 4 است به 12» (ص 41). ناچيز بودن ميزان تخلية رودخانههاي ايران به طور كلي از يكسو به دليل شرايط خشكي و از سوي ديگر به سبب شرايط محيط طبيعي و تكنونيك، يعني وسعتِ عموماً ناچيزِ حوضههاي آبگير رودخانههاست (اُبرلندر، 268-269 ). وجود پلهاي بزرگ قديمي با چشمههاي فراوان بر روي رودخانههايي كه در فصل خشك اصولا‏ً آبي ندارند،اما به هنگام پرآبي به «درياي خروشاني» (ابودلف، 93ـ94) مبدل ميشوند، نمايانگر توجه گذشتگان به اين امر است.
در همين زمينه بايد افزود كه رژيم ئيدرولوژيك رودخانههاي ايران با تقويم زراعي انطباق ندارد، بدينترتيب كه جرياناي حاصل از ذوب برف كوهستانها خيلي دير در دسترس محصولات زمستانه قرار ميگيرد و زمان حداقل تخلية رودخانهاي دقيقاً در دورهاي است كه محصولات تابستانه بيش از هر وقت ديگر به رطوبت و آب نيازمندند (اُبرلندر، 266-268).
1. بهرهبرداري از رودخانههاي بزرگ و كوچك: از آب رودخانهها با روشهاي گوناگون و وسايل مختلف استفاده ميشده است كه مهمترين آنها بدين شرح است:
سدبندي: شايد اولين روش بهرهبرداري از آب رودخانهها در آبياري، استفاده از روش سادهاي باشد كه به آبياري سيلابي موسوم است. اين نوع آبياري، از جمله در تاريخ بهرهبرداري از آب نيل، دجله، فرات و كارون، اهميت فراواني داشته است، به اين ترتيب كه سيلاب دورة طغياني را به اراضي موردنظر هدايت ميكردند و با مواد و مصالحي مانند خار و خاشاك و سنگ و تنة درختان بند سادهآي در جلو آب ميساختند تا سطح آب مدتي بيشتر بالا بماند و بيشتر از آن استفاده شود (ايرانيكا). البته اين نوع بندهاي ساده با آغاز فصل طغيان از ميان ميرفته و به بازسازي نياز داشته است. از اين روش در خوزستان عمدتاً براي آبياري نخلستانها استفاده ميشده (نجمالملك، 42 به بعد) و تا دوران معاصر نيز رايج بوده است (مشيرالدوله، 89 ـ91).
اولين سدهاي دائمي و مقاوم در برابر طغيان رودخانهها در دورهةاي بعدي (حدود سدة 5 قم) احداث شدهاند (كورس، 53). از اين دوره به بعد، ساختمان بندها و سدها از كيفيت و استحكام بيشتري برخوردار گرديد. مصالحي كه در ساختمان اين گونه سدها به كار ميرفته كه عمدت). از اين دوره به بعد، ساختمان بندها و سدها از كيفيت و استحكام بيشتري برخوردار گرديد. مصالحي كه در ساختمان اين گونه سدها به كار ميرفته كه عمدتاً قطعاتي از ماسه سنگ و گاه برخي از فلزات براي اتصال سنگها به يكديگر بوده است (همو، 55). اين فلزات عمدتاً آهن آميخته به سرب بوده كه در شكاف ميان سنگها و فاصلة ميان ساختمان و زمين كنار رودخانه ريخته ميشده است (قس: ابودلف، 93؛ اصطخري، 91).
اينگونه سدها از دو قسمت اصلي تشكيل ميشدهاند: الف ـ ديوار پاية سد كه به طور يكپارچه ساخته ميشد و تا ارتفاعي در حدود 3 تا 4 متر بالاي سطح حداقلِ آب قرار داشت و در واقع، فشار ساختمان سد را تحمل ميكرد؛ ب ـ قسمت بالايي سد كه از ستونهايي با طاق ضربي تشكيل ميشد و چشمههاي بزرگ و كوچكي پديد ميآورد. سقفي مسطح بر روي اين چشمهها و ستونها تعبيه و از آن به عنوان معبر استفاده ميشد (كورس، 55-56). بدينترتيب ميتوان گفت كه اين بناها هم سدّ بود و هم پل.
از مهمترين بندهايي كه دردورههاي مختلف ساخته شدهاند، ميتوان از شادُروان شاپور بر روي كارون (ابن حوقل، 24، 27)، بند قير (نجمالملك، 32) و بند شاپور (ابن حوقل، 27) در خوزستان، بند امير در فارس و بند فريدون در خراسان (كورس، 64)، بند رستم و بند كهك بر روي هيرمند در سيستان (بارتولد، تذكره، 103)، 3 بند بر روي زاينده رود (كرزن، II/44)، بند كاشان كه مربوط به دورة صفوي است (كلانتر ضرابي، 464ـ 465)، سد اشرف در مازندران (كورس، 64)، بند ناصري بر روي كرخه (مشيرالدوله، 90)، 3 بند بر روي كر (ابن بلخي، 208)، سد سپهسالار و سد عليخان در قزوين (ورجاوند، 288ـ290) و بسياري بندهاي ديگر نام برد. اهميت اين سدها در گسترش ابداني و توسعة شهرها و روستاها تا آنجا بوده است كه از ميان رفتن آنها چه به دلايل طبيعي (زلزله، طغيانهاي شديد آب و مانند آن) و چه عوامل انساني (از جمله تهاجمات و جنگها و نيز عدم توجه به حفظ آنها) باعث خرابي و از ميان رفتن اين مراكز زيستي ميشده است و توجه و تعمير و برپا ساختن دوبارة آنها، موجب بازگرداندن زندگي و آبداني به اين مناطق ميگرديده است (قس: ابن بلخي، 160؛ بارتولد، تذكره، 78ـ79؛ هفت كشور، 56، 70؛ مشيرالدوله، 88 ـ89). موجوديت بسياري از سكونتگاهها و كشت محصولات زراعي در گرو اين سدها و آب حاصل از نهرهاي منشعب از آنها بوده است.

feedback
2012,04,01, ساعت : 12:00 PM
كانالكشي، تقسيم و هدايت آب: آبياري به وسيلة احداث نهرهاي منشعب از رودخانهها به ويژه دجله، فرات، اروندرود (در خوزستان)، هيرمند، هريرود، مَرغاب (در مرو) و زايندهرود صورت ميگرفته است. ساير رودهايي كه به همين روش در خاك اصلي ايران (در زمان هلاكوئيان) از آنها بهرهبرداري ميشده اينهاست: سفيدرود، شاهرود، كرخه، كر، جرجانرود و آب دز (پتروشفسكي، 1/225ـ226). از مآخذ كهن بر ميآيد كه در قرن 8ق/14م از اب رودهاي كارون و كرخه و آب دز در خوزستان كاملاً براي آبياري استفاده ميشده است و در همان قرن از هريرود 9 نهر بزرگ منشعب ميشده كه مزارع بسياري از ولايات از جمله هرات و فوشنج را مشروب ميساخته است (همو، 1/226، 227). نرشخي (348ق/959م) نويسندة تاريخ بخارا از نهرهايي در بخارا ياد ميكند كه همگي بجز يكي توسط مردم احداث شده بود (ص 45) و اصطخري در مورد اهميت رود بخارا براي ناحية واقع ميان شارستان و قهندز سخن گفته و پس از ذكر نهرهاي منشعب از آن، متذكر شده كه تنها يكي از شاخههاي ان، در طول مسيري برابر نيمفرسنگ، غير از زمينهاي زراعي، نزديك به 000،2 «كوشك و بوستان» را آبياري ميكرده است (ص 240ـ242). از 2 نقشهاي كه به 2 نامة رشيدالدين منضم بوده است، ميتوان تا حدي به نقش و شركت امراي دولت مركزي و محلي در ايجاد تأسيسات آبياري پي برد: نخست نامهاي است خطاب به ساكنان ديار بكر و ديگر نامهاي خطاب به فرزند خويش حاكم روم. در هر 2 نامه، سخن از ايجاد نهرهايي است كه يكي به طول 160 كم از دجله منشعب ميشده و ديگري نهري منشعب از فرات كه خئد 7 جوي منشعب در سمت راست داشته و در كنار هر جوي، ميبايست دهكدهاي ايجاد شود (پتروشفسكي، 1/229ـ230). از اب 3 رود بزرگ و پر آب ايران، جرجان، سفيدرود و شاهرود، براي آبياري استفادة اندكي ميشده است. علت آن را اختلال در نظام آبياريِ منطقة شمالي ايران پس از اسكان اقوام ترك – مغول دانستهاند (پتروشفسكي، 1/230). همو با استناد به مستوفي مينويسد كه باي آبياري منطقة ري، 40 جوي از جاجرود منشعب ميشده است و از بسياري رودهاي كوچك ديگر و نقش آنها در آبياري و پديد آمدن آباديهاي واحهاي در ايران سخن ميراند (1/231ـ232). قمي از 22 جوي منشعب از رودخانة قم سخن ميگويد كه هر كدام به چند سهم (مُسْتَقه) تقسيم ميشده كه در دفاتر مخصوص ضبط ميشده است و در قيمتگذاري و خريد و فروش املاك نقش بسزايي داشته است (ص 51 ـ53)؛ همو نحوة تقسيم آب رودخانة قم را ميان «ناحية قم» و «ناحية تيمره» بدين شكل توصيف ميكند: در هر ماه (30 روز)، هر ناحيه در 2 نوبت اب ميگرفته است: در نيمة اول ماه، 5 روز اول را ناحية قم و 10 روز بقيه را اهل تيمره در نيمة دوم ماه، بار ديگر 5 روز اول را ناحية قم و 10 روز بقيه را اهل تيمره، تعداد جوي منشعب در ناحية تيمره و انار 30 نهر بوده است (ص 49).
افضلالملك (1333ق/1915م) تعداد انهار رودخانة قم را «در وقت آبادي مجوسيان» 40 نهر ذكر ميكند كه به «چهل قلعه» هدايت ميشده است (ص 75). در دورههاي اخير (قرن 19م) تقسيم آب رودخانة قم بر اساس طوماري كه توسط ميرزا باباي آشتياني تهيه شده بود، صورت ميگرفته كه بر آن مبنا، تمامي آب رودخانه به 000،22 خروار تقسيم شده بود كه در سالهاي بعد اين مقدار به 500،31 خروار تبديل گشته است (ص 76). ابن بلخي از 10 نهر معروف و بزرگ در ناحيه فارس و اهميت آنها در آبياري آن نواحي سخن ميگويد (ص 208ـ213) و ابن حوقل، رود سكان را آبادكنندهترين رود فارس ميخواند (ص 45). همو مينويسد: در مرو تقسيم آب با دقت و عدالت صورت ميگرفته است، به طوري كه بهتر از آن انتظار نميرود (ص 170ـ171). در نزديكي مرو تختهاي مدّرج وجود داشته كه براي سنجش مقدار آب تعبيه شده بوده است. هر خط (درجه) با خط ديگر حدود 3 سانتيمتر فاصله داشته است؛ اگر سطح آب به ارتفاع 60 خط (8/1 متر) ميرسيد، نشانة حاصل خوب و فراوان و اگر از 6 خط (18 سانتيمتر) تجاوز نميكرد، نشانة خشكسالي بوده است... در نزديكي همين شهر آبسنج ديگري به شكل حوضي گرد وجود داشته كه آب را ميان نهرهاي شهر تقسيم ميكرده است و در خود شهر نيز آبسنجهاي ديگر براي تقسيم آب كوچهها و كويها در نظر گرفته شده بوده است (بارتولد، آبياري، 70ـ71؛ قس: بوسه، 36-38).
در زرافشان تاريخ تأسيسات آبياري بر رودخانهها و انشعاب نهرها به پيش از اسلام ميرسد و اقدامات دورة اسلامي عمدتاً به «مرمت و احياي نهرهاي متروك» محدود ميشده است (بارتولد، آبياري، 145ـ146). رود هيرمند در سيستان كه «در آغاز يك رود است، ولي از ان شاخههايي جدا ميشود»، سيستان را به صورت «ناحيهاي فراخ نعمت و پرطعام و داراي خرما و انگور فراوان» در آورده بوده است و تنها يكي از شاخههاي آن حدود 30 قريه را سيراب ميكرده است (ابن حوقل، 154ـ 155).
در قسمتهاي خشكتر كه رودخانهها و نهرهاي منشعب از آنها حجم آبي ناچيز و جرياني غيردائمي دارند، از گذشتة دور عمدتاً از آببندها استفاده ميشده است. ساختمان اين بندها به منظور جمعآوري و جلوگيري از هدر رفتن آب و تقسيم عادلانة آن ميان حقابهداران احداث ميشده است. نمونة عجيب و بينظير آن بند دامغان است كه آب حاصله از ارتفاعات را جمع و به «120 قسمت براي آبياري 20 قريه» تقسيم ميكرده است، به نحوي كه «مقدار آب هيچ يك از اين جويها به نفع صاحب آن زياد نميشده» و نيز ممكن نبوده 2 جوي به هم درآميزند (ابودلف، 81 ـ82؛ افضلالملك، 25).
وسيلة ديگري كه حكم همين آببندها را داشته است، تختهةايي سوراخدار بوده كه به منظور تقسيم عادلانه و مساوي آب و هدايت آن به محلههاي مختلف، در جلو آب نهاده ميشده است (بوسه، 36)، چنانكه در مورد تقسيم آب مرغاب عمل ميشده و اين آب به همين نحو ميان بيش از 000،10 تن تقسيم ميشده است (اصطخري، 207). در اين نحوة تقسيم، با نوسان آب رودخانه، سهم هر يك از حقابهداران نيز به طور يكسان (عادلانه) نوسان داشته است (ابن حوقل، 171). آب نهرهاي منشعب از هريرود نيز به همين روش كه در آنجا به «قُلْب بستن» موسوم بوده، تقسيم ميشده است (ابونصري هروي، 159).
يكي از نمونهةاي بسيار دقيق و جالب در روش تقسيمبندي آب رودخانه كه تا اين اواخر به كار ميرفته، در زايندهرود اصفهان وجود داشته است. آب اين رود به نسبت معين و معلوم در نهرهايي كه در اصطلاح محلي به آنها مادي، يعني مجراي منشعب از رودخانه، ميگويند، جريان مييافته و باغها و اراضي شهر را مشروب ميكرده است. تحويلدار در جغرافياي اصفهان، 105 مادي بر ميشمارد كه از دو سوي رودخانه جدا ميشده و 526 قريه را مشروب ميساختهاند (ص 37ـ 38).
ماديهاي مشهور اصفهان اينهاست: 1. مادي نياصَرْم، بزرگترين مادي، به هنگام پرآبي حدود 200 سنگ آب داشته و جمعاً 32 قريه را مشروب ميساخته است؛ 2. مادي فرشادي با حجم آبي برابر 4/1 مادي نياصرم، جمعاً 12 قريه را آب ميداده است؛ 3. مادي شاه كه خاصة عمارات و باغات دولتي بوده است. آب اين مادي 4/1 مادي فرشادي بوده و جمعاً 14 قريه را آبياري ميكرده است؛ 4. مادي ق‎ُمْش كه پس از نياصرم از ساير ماديها معتبرتر بوده و جمعاً 23 قريه را مشروب ميساخته است؛ 5. مادي فَدَيْن يا فدا يا فَدَن كه بسياري از محلات شهر و برخي از قراءجي را آبياري ميكرده است؛ 6. مادي تيران يا تهران كه با عبور از كنار شهر جمعاً 7 قريه را آبياري ميكرده است (اصفهاني، 99ـ104؛ تحويلدار، 40؛ جواهر كلام، 15؛ هنرفر، 14ـ 15). آب هر مادي به چند نهر و آب هر نهر به چند لت و آب هر لت به چند جوي تقسيم ميشده است (تحويلدار، 38).
آنچه مسلم است اين كه آب زايندهرود از روزگاران قديم براساس حقابهاي معين براي هر يك از نواحي و روستاها به نحوي كه آب تلف نشود، به نهرها و شعبههاي زيادي تقسيم ميشده است (قس: ابن حوقل، 109). بنابر نوشتة ابن رسته در كتاب الاعلاق النفيسه، اردشير بابكان نخستين كسي بود كه آب زنده رود را تقسيم كرد و براي هر قريهآي از روستاها سهمي مشخص و معلوم با زماني محدود قرار داد (ص 183). تقسيم آب زايندهرود در روزگاران بعدي نيز معمول بوده است (جواهر كلام، 11). بنابر نوشتة تحويلدار اين تقسيمبندي بر اساس «قواعد طبيعي و براهين هندسي، تفاوت هواي هر محل و بُعد مسافت هر بلوك و مقدار اراضي هر قريه و آبخور طبيعت هر زمين...، زمان و مكان،كماً و كيفاً نسبت به هم و از روي بينايش و پيمايش در خور گنجايش» صورت گرفته و «هر موضعي را بهرهاي» بخشيدهاند. همو (ص 38ـ41) صورت تقسيم آب زايندهرود را همانگونه كه «قديماً» تعيين شده است، چنين نقل ميكند:
نام بلوک تعداد سهام سهام داخلی سهام قرا و مزارع
لنجان
اشترجان و النج
اشیان و ایدغمش
حومه
برز رود و جی
کرارج
بَراآن
رودخانه (رودشتین) 5
2
2
ـــ
2
ـــ
ـــ
ـــ 69
15
36
27
6
4
15
3 181
74
37
88
112
26
53
66
به استناد متن فرمان منسوب به شاه طهماسب، ظاهراً در دورة صفويه به علت اختلاف در قرار و سهام رودخانه، تقسيمبندي تازهاي صورت گرفته است و طوماري در 21 صفحه به صورت ضميمة فرمان در مورد «ترتيب تقسيم و اسامي قرار و قصبات و املاك و مزارع و عمارات و باغها» تهيه كردهآند (جواهر كلام، 12ـ13) كه تهيه و تنظيم آن را به شيخ بهائي نسبت ميدهند (هنرفر، 14). مطابق اين طومار سال را به 360 روز تقسيم كردهاند: از اول نوروز تا 15 خرداد بهرهبرداري از آب رودخانه براي همهكس آزاد است، از روز 16 خرداد تا اول آذرماه كه جمعاً 165 روز ميشود، آب رودخانه را به 33 سهم قسمت كردهاند كه هر سهمي 5 شبانهروز است و هر بلوك بر اساس سهم خود، آب دريافت ميكند (جواهر كلام، 13ـ14)؛ لمتون 150 روز از 165 روز را سهم 2 بلوك ذكر كرده است كه صحيح نيست (ص 383ـ384؛ قس: حسيني ابري، 10). از اول آذر تا آخر سال بهرهبرداري از آب يك بار ديگر آزاد ميگردد. براساس اين طومار سهم هر يك از بلوكها بدين شرح است:
نام بلوک تعداد سهام سهام داخلی سهام قرا و مزارع
لنجان و النجان
ماربین
جی و برز رود
کرارج
بَراآن و رودشتین 10
4
6
3
10 161
29
27
12
36 672
282
674
387
1083
جمع 33 265 3098

feedback
2012,04,01, ساعت : 12:01 PM
البته در مواقع كمآبي ترتيبي اتخاذ ميشود تا هر بلوك و هر زير بلوك و قريه و مزرعه آب موردنياز خود را به صورتي «عادلانه» دريافت دارد (حسيني ابري، 9 به بعد). در تعلق اين فرمان به شاه طهماسب و نيز تنظيم طومار توسط شيخ بهائي ترديد كردهاند (جواهر كلام، 13ـ14). عدهاي نيز معتقدند كه طومار موجود، اصلاح شدة طوماري قديمي بوده است (حسيني ابري، 8، 18ـ22). به هر حال در طول زمان، به ويژه در سالهاي اخير، تقسيم آب زايندهرود تغييراتي پذيرفته است.
استفاده از دلو و چرخاب: روش ديگر بهرهبرداري از آب رودخانهها، به ويژه رودخانههايي كه سطح آب آنها بسيار پايينتر از سطح زمينهاي زراعي بوده است، استفاده از دلو براي بالا كشيدن آب رودخانه است (كورس، 61-62) كه در سرزمينهاي عربي به شَدوف و در هند به پيكوته موسوم است (بكين سيل، 146). اگرچه شدوف براي استخراج آب چاه نيز مورد استفاده قرار ميگيرد، اما اسپونر آن را يكي از روشهاي استخراج آبهاي زيرزميني معرفي كرده است (ايرانيكا). مطابق اطلاعات موجود، براي اولين بار اين روش در بينالنهرين (بابل) مورد استفاده قرار گرفته است (كريستيان سن ـ ونيگر، 31؛ كريب، 35؛ لِسو، 11 به بعد). بهرهبرداري از رودهاي دجله، فرات، نيل، كارون و بسياري رودخانههاي ديگر در سرزمينهاي خاورميانه، تا حدي با اين وسيله صورت ميپذيرفته است. شدوف دلوي بوده آويخته بر چوبي بلند كه در انتهاي ديگرش وزنهاي متصل بوده است. با سرازير كردن آن در رود، دلو كه حدود 20 تا 40 ليتر ظرفيت داشته است (كريستيان سن ـ ونيگر، 30)، از آب پر ميشده و به كمك وزنة موجود در انتهاي ديگر، آب را بالا ميكشيدهاند و در مجاري مخصوص به مزارع هدايت ميكردهاند (كريب، 35-36). در اران از اين روش براي بالا كشيدن آب عمدتاً در خوزستان استفاده ميشده است (ابودلف، 88). امروزه هنوز از اين روش در برخي از روستاهاي بلوچستان براي استخراج آب چاه استفاده ميشود (غراب، 142). استفاده از چرخاب را ميتوان فن پيشرفتة بالا كشيدن آب رودخانهها و چاهها (نك : بخش چاهها) شمرد. چرخاب را در هندوستان چرخ ايراني يا رِهات، در مصر ساقيه و در اسپانيا و سوريه نوريه مينامند (بكين سيل، 147). در راجستان هنوز از چرخ ايراني استفاده ميشود (فيلبريك، 369؛ ايرانيكا) كه صورت پيچيدهتر آن چرخ رومي است كه براي اولين بار در اَدَنه (تركيه) مورد استفاده قرار گرفته است (قس: ماركوس، 61؛ فوربز، 32-33, 37-38, 46-47؛ هفت كشور، 95). اين نوع چرخابهاي بزرگ عمدتاً در جنوب اروپا و سرزمينهاي پيرامون مديترانه به كار ميرفته است. براي استقرار چنين چرخابي، چهارچوبي در كنار رودخانه استقرار مييافت كه چرخ اصلي بر روي محولي كه بر اين چهارچوب قرار داشت، استوار ميشد و به گردش در ميآمد. بر روي چرخ اصلي، ظروف يا كوزههايي بسته ميشد كه با هر بار گردش چرخ، از آب پر ميگشت و آب آنها در سطحي بالاتر از رودخانه در نهرهاي معين ريخته ميشد. قطر چرخ اصلي بنابر اختلاف ارتفاع بين سطح آب و سطح مزارع متفاوت بود. يك چرخاب با قطري در حدود 7 متر در حدود 36 تا 40 ظرف يا كوزه داشت كه گنجايش هر ظرف تقريباً 3 تا 4 ليتر بود. بدينسان، چنين چرخي در هر دقيقه در حدود 189 ليتر آب به نهرها جاري ميساخت (ماركوس، 65). البته اين مقدار، گذشته از بزرگي و كوچكي چرخها و كوزهها، به سرعت اب و در نتيجه سرعت چرخ نيز بستگي داشته است.
2. استفاده از اب باران (آبهاي جاري موقتي): آب باران به ويژه در نوار ساحلي خليجفارس و درياي عمان، خهم در تأمين آب آشاميدني، هم براي كشاورزي اهميتي خاص داشته است. چون بارندگي در اين نواحي عمدتاً به صورت رگبارهاي شديد و كوتاه مدت است و غالباً باعث جريان يافتن سيل و تهديد مزارع و حتي خانهها ميشد، لازم است كه دقت و مهارت كافي در هدايت آب باران به بركهها براي ذخيرة آب آشاميدني و نيز به نخلستانها و باغها به منظور توليد زراعي به عمل آيد. عدول از اين دقت و مراقبت، باعث هدر رفتن آبي ميشود كه معلوم نيست چه وقت بار ديگر فرو ريزد.
به منظور استفاده از اين آبها، در نخلستانها و باغها و گاهي حتي مزارع، پشتههايي از خاك تعبيه ميكنند و آب باران را از طريق مجراهايي كمعمق و باريك به داخل زمينهاي موردنظر و پشت ديوارها ميرسانند. پيداست كه اگر آب ورودي بدون دقت كافي و بيش از حد لزوم داخل زمينها شود، باعث خرابي ديوارهها و هدر رفتن آب و محصول ميگردد. بدينترتيب، تولد زراعي در اين نواحي تا حد زيادي در گرو ميزان باران است. ابن بلخي مينويسد: «هرگاه باران در اول زمستان بارد در آذر و دي ماه آن سال دخل عظيم باشد و نعمت بسيار» (ص 179). استفاده از بركهها (آب انبارها، نك : آب انبار)، چاهها و گاوچاهها در اين منطقه به عنوان روشهاي مكمل تأمين آب آشاميدني و زراعي مورد استفاده بودهاند.
ب ـ بهرهبرداري از آبهاي زيرزميني:
1. استفاده از آب چشمهها: ابياري به كمك چشمهها در نواحي كوهستاني و پايكوهي از اهميتي خاص برخوردار بوده است. شهر همدان، در پايكوههاي زاگرس، توسط بيش از 600،1 چشمة جاري از كوه الوند مشروب ميشده است (مستوفي، 79). آباداني شهر سيراف مانند بسياري جايهاي ديگر، از نظر طبيعي به چشمههاي آن بستگي داشته است (قس: ابن حوقل، 51؛ مستوفي، 140ـ141) و چشمة سليمانية فين (كاشان) از چشمههايي است كه از عهد باستان جاري بوده و يكي از عوامل طبيعي اصلي در ايجاد تمدن سيَلْك به شمار ميآيد (قس: كلانتر ضرابي، 72 به بعد؛ گيرشمن، ديباچه).
معمولاً براي استفادة هرچه بيشتر از آب چشمههاي كوچك و متعدد، اب آنها را به حوضها يا استخرهايي هدايت و جمعآوري ميكردهاند و از آنجا از طريق جويهايي به مزارع و باغها ــ بنابر مقررات خاص و با توجه به حقابة هر قسمت ــ منتقل ميساختهاند. ابن حوقل در صورهالارض خبر ميدهد كه شهر اَرَّجان و زرنج (سيستان) داراي چنين حوضهايي بودهاند (ص 152ـ153). آب شهر دامغان از چشمة علي بوده است كه حوضهايي از اينگونه براي جمعآوري و تقسيم عادلانة آب آن، ميان شهر و روستاها، احداث كرده بودند (افضلالملك، سفرنامة كرمان، 29). دهوك نيز مانند روستاهاي بسياري در مشرق ايران، داراي چنين حوضي بوده است كه از آن به عنوان «درياچه» ياد ميكردهاند (همان، 160ـ163). آبياري شهر سمنان نمونهاي است جالب در اين زمينه: در شمال اين شهر به كمك آبپخشكنهاي ششگانه (پارا) از سرعت جريان آب كاسته آن را از طريق نهرها و استخرها و از آنجا به مزارع هدايت ميكردهاند (صفينژاد، 94 به بعد؛ نيز نك : آبسنجي).
2. استفاده از انواع چاهها: استفاده از چاهها به منظور تأمين آب براي آشاميدن و آبياري از گذشتة دور مورد توجه بوده است. چاهها خود گاهي مبناي ايجاد سكونتگاهها بودهاند و بسياري از روستاها، به ويژه در نواحي جنوبي ايران، نام چاه برخود دارند. در بسياري از سكونتگاهها، چاههاي حفر شده در خانهها منبع تأمين آب آشاميدني بودهاند، در يزد به اين گونه چاهها «چاه چل گز» ميگفتهاند (افشار، 2/925). از آب چاهها به روشهاي گوناگون استفاده ميكردهاند: در خانهها عمدتاً از چاههاي دستي كه به صورتي ساده با استفاده از يك دلو و نيروي انساني آب را بالا ميكشيدهاند، استفاده ميشده است. از اين گونه چاهها كه تأمين كنندة آب براي آشامدين و نيز آبياريِ باغچههاست، هنوز نيز در روستاهاي ايران استفاده ميشود. دولاب (چرخ چاه) وسيلهاي ديگر براي كشيدن آب از چاه بوده است. در بعضي از مناطق از جمله در اصفهان، چاهها به كمك يك چرخ و نيروي انسان يا حيوان مورد بهرهبرداري قرار ميگرفتهاند. در اين روش به كمك گاو يا شتر يا قاطري كه دائماً در مسير مدوري پيرامون چاه به گردش در ميآمده است، آب را به كمك دلوي بالا ميكشيدهاند (لمتون، 410).
روش ديگر استخراج آبهاي زيرزميني از طريق چاه، كه گاو چاه نام دارد در قسمتهاي مركزي و جنوبي ايران، در آبياري اهميتي خاص داشته است (قس: وولف، 256-258؛ پتروشفسكي، 1/242ـ243). گاو چاهها عبارتند از چاههايي كه به كمك حيواني (عمدتاً گاو) كه در مسيري مستقيم به تناوب، به جلو و عقب رانده ميشود، از آب انها استفاده ميشود. اين روش آبياري خود در ايجاد و تداوم بخشيدن به «حراثه» (يكي از انواع نظامهاي سنتيِ بهرهبرداريِ جمعيِ زراعي) نقشي مؤثر داشته است. به منظور بهرهبرداري از گاوچاهها، گاهي از نيروي 2 گاو (باتلر، 72)، و در نتيجه، 2 دلو، يا حتي از 6 تا 8 گاو استفاده ميشده است (لمتون، 409). گاهي از وجود حيوانات ديگر نيز از جمله شتر، اسب، الاغ و قاطر استفاده ميشده است (تحويلدار، 16؛ بارتولد، آبياري، 73ـ 75). حتي استفاده از نيروي انساني (زنان و دختران) در بهرهگيري از اين گونه چاهها در ميان روستاييان فقيرتر گزارش شده است (قس: جواهر كلام، 6، 7؛ پتروشفسكي، 1/244). در فارس به ويژه در زرقان براي آبياري باغها و مزارع از اينگونه چاهها استفاده ميشده است (پولاك، 119). در سواحل خليجفارس، اين نوع چاهها مورد استفادة فراوان بوده و منطقة گاوبندي در ساحل خليج، نام خود را از همين گونه چاهها گرفته است. در برخي محلههاي يزد نيز از گاوچاهها استفاده ميشده است (افشار، 2/925). در اصفهان از گاوچاهها هم براي آبياري، هم براي تأمين آب مساجد، حمامها و مدارس استفاده ميشده است (اصفهاني، 55، 83، 84).
گاو چاهها، بجز در ايران، در حضرَموت و يمن نيز مورد استفاده بودهاند (كريستيان سن ـ ونيگر، 73؛ پتروشفسكي، 1/243ـ244). يك گاو چاه معمولاً داراي اين قسمتهاست: الف ـ چاه؛ ب ـ ديوارة دور چاه كه بر روي آن تيركها (معمولاً از تنة نخل) و قرقرههايي چوبي با دو طناب كه از آنها ميگذرد، تعبيه ميشود كه در جنوب ايران به آن چَكْريك ميگويند؛ ج ـ گاو دَوون (گاو دوان) يا گاورو (وولف، 257) كه طول آن نشاندهندة عمق چاه است. گاو در اين مسير به تناوب به عقب و جلو رانده ميشود و به وسيلة طنابي كه به گردن دارد، دلو را در چاه پايين و بالا ميكشد. اين دلو معمولاً بين 30 تا 40 ليتر ظرفيت دارد (همانجا)؛ د ـ حوض كوچكي كه با يكي دو مجراي خروجي در جلو چاه تعبيه ميشود و آب دلو را در آن ميريزند و از آنجا، از طريق جويهايي به مزرعه هدايت ميكنند (كريب، 36-37، قس: كريستيان سن ـ ونيگر، 73-74). مصالح مورد استفاده در ساختمان اينگونه چاهها معمولاً ساروج با مخلوطي از سنگ و گچ و مخلوطي از فضولات حيواني است.
از گاوچاهها در ايران علاوه بر آبياري باغها و نخلستانها، در كشت صيفي و تنباكو نيز استفاده ميشده است (لمتون، 409). امروزه استفاده از اينگونه چاهها معمول نيست.

feedback
2012,04,01, ساعت : 12:01 PM
در گذشته، در سيستان از نيروي باد براي به گردش در آوردن چرخهاي چاه استفاده ميشده است (قس: بكت، «كشاورزي...»، 13؛ حدودالعالم، 102؛ ابن حوقل، 153). صاحب تاريخ سيستان، پس از ذكر آسياهاي بادي در سيستان، مينويسد: «و هم از اين چرخها بساختهاند تا آب كشد از چاه به باغها و به زمين كه از آن كشت كنند» (ص 12).
3. قنات، ويژگيها و گسترش آن در جهان: بزرگترين سهم ايران در تأسيسات ابياري و فن آبرساني، ابداع قنات و عرضة آن به ساير نقاط جهان شمرده شده است (دائرهالمعارف اسلام، دوم). پولاك معتقد است كه در هنر بهرهبرداري از آب هيچ قومي همپاي ايرانيان نيست (ص 116؛ قس: اشتراتيل زاور، 274).
قنات (قناه) در لغت به معني نيزه است و جمع آن «قَنَوات» و «قَنَيات» و «قُنيّ» (لغتنامة دهخدا) كه بعداً به معني كانال و مجراي آب و معادل «كاريز» به كار رفته است. اين كلمه در زبان اكدي و آشوري به شكل «قانو»، در عبري به صورت «قَنا» و «قانو» (به معني لوله) و در لاتين به صورت «كانا» ديده ميشود، كه كلمة لاتيني «كاناليس» به معناي «ني مانند» و با مفهوم «لوله و كانال» از آن مشتق شده است (دائرهالمعارف اسلام، دوم؛ ترول، 313). در شمال آفريقا و سوريه كلمة فقرا براي قنات به كار ميرود (ترول، 318؛ انگليش، «خاستگاه... »، 170) كه از ريشة «فَقر» به معني حفر كردن گرفته شده است. در ايران، قنات به معناي مجراي زيرزمينيِ استخراج آبهاي پنهاني براي تأمين آب آشاميدني و كشاورزي به كار ميرود. معادل فارسي اين كلمه «كاريز» و «كهريز» است، ولي امروز اين كلمه بيشتر در قسمتهاي شرقي ايران و افغانستان و بلوچستان به كار ميرود (براون، 1-2). در اصفهان كلمة «كي» (اصفهاني، 104ـ 105) و در روستاهاي جنوب شرقي ايران صورت «كِه» (وولف، 249) به مفهوم قنات به كار ميرود. اين كلمه در زبان پهلوي به شكل «كِهِسْ» به كار رفته است.
طبق اطلاعات موجود، اولين قناتها در نيمة نخست هزارة اول قم در بلنديهاي غرب ايران و شمال عراق و شرق تركيه (قلمرو دولت اورارتو) پديدار شدهاند (انگليش، «خاستگاه...»، 175؛ باتلر، 70). البته اين بدان معني نيست كه اختراع فن قنات توسط اورارتوئيان كه در همان دوره دولت جواني تأسيس كرده بودند، صورت گرفته است، زيرا در آن صورت، چگونگي تأمين آب موردنياز سكونتگاههاي مهم بخشهاي مركزي ايران در آن دوره بيجواب ميماند (گيرشمن، 60 به بعد؛ وولف، 249-250). استاين اختراع قنات را مربوط به عصر مسِ متأخر ميداند و نشانههايي از آن را در جنوب شرقي ايران در حوالي جازموريان به دست ميدهد (ص 124)، و به نقل از پوليبيوس مينويسد كه از زمان پارتها قنات در ايران مورد استفاده بوده است (همانجا؛ قس: كرزن، I/116).
اولين باري كه از تأمين آب يك سكونتگاه با قنات نام برده شده، در سنگنوشتهاي از سارگون دوم (722ـ 705قم) است (براون، 2، 3). يكي از قديميترين قناتهاي جهان، قناتي است به طول تقريبي 20 كم كه آب شهر اربيل را تأمين ميكرده است (انگليش، «خاستگاه...»، 175)، همين شهر در دورة خلفاي عباسي حدود 300 تا 400 قنات داشته است (براون، 20).
قناتها منبع تأمين اب بسياري از سكونتگاههاي مهم ايران از جمله همدان و تختجمشيد بوده است (كرسي، 27؛ ترول، 314). دشت نيشابور با 000،12 قنات آبياري ميشده است (اصطخري، 204ـ 205) و آب شهر غالباً از قناتهايي بوده كه از زير خانهها ميگذشته است (ابن حوقل، 168). يزد 400 قنات داشته (كرسي، 38) و آب سيرجان همچون نيشابور از قناتها بوده است (ابن حوقل، 77). همچنين نوشتهاند كه قهستان سيرجان 000،12 قنات داشته است (وزيري، ص «يد»). آب گناباد و طبس نيز از قناتها بوده است (ابن حوقل، 180). كرمان به عنوان سرزميني پهناور و «همه آبادان» از آب كاريزهايي كه برخي از آنها «از مسافت پنج شبراه» به آنجا ميآمده، بهره ميگرفته است (ابن فقيه، 20). فسا، جهرم و شيراز نيز از آب قنات استفاده ميكردهاند (ابن بلخي، 165، 168، 172). قم در دورة پيش از اسلام، داراي كاريزهاي بسياري بوده و در آغاز دورة اسلامي، بيش از 20 قنات جديد در آنجا احداث شده است (قمي، 40ـ41). در پيرامون شهر تبريز هم بيش از 900 كاريز وجود داشته است (مستوفي، 87).
قنات از اين قسمتها تشكيل ميشود: الفـ گمانهها و مادرْچاه؛ بـ
قسمت آبدِه، متشكل از چاههايي (ميله) كه بر سفرههاي آبدار زيرزميني حفر ميشوند؛ ج ـ خشگهكار، متشكل از چاههايي كه در زمينهاي قابل نفوذ حفر شده و به منابع آب دسترسي ندارند؛ د ـ كوره، تونل يا مجرايي افقي با اندكي شيب كه ميلهها را به يكديگر ميپيوندد و آب را از مادرچاه به مظهر ميرساند، فاصلة بين دو چاه را پشته مينامند؛ ه ـ هَرَنج و مظهر قنات كه خروجي آب قنات است (قس: نوئل، 191؛ انگليش، «خاستگاه...»، 171-175؛ براون، 9-12).
عمق مادرْچاه و طول كوره و آبدهي قناتها متفاوت است (نوئل، 192). در واقع، قناتها تابعي از اقليم ايران هستند، زيرا هرچه باران سالانه بيشتر باشد، طول قنات كمتر است و مادرچاه عمق كمتري دارد (صفينژاد، 13). به اين ترتيب، قناتهايي كه در مناطق پايكوهي قرار دارند، معمولاً داراي ميلههايي كمعمق و طولي كم هستند كه عمدتاً آب سفرههاي سطحي موجود در مخروط افكنهها را گردآوري و به سوي سكونتگاهها هدايت ميكنند (انگليش، «خاستگاه...»، 170).
قناتهاي واقع در قسمتهاي شرقي و مركزي ايران گاهي تا 50 كم طول دارند. عمق مادرچاه اين قناتها معمولاً به بيش از 100 متر ميرسد (همانجا). يزد كه داراي گستردهترين شبكة قنات بوده است، قناتهايي داشته كه طول بعضي از آنها به 150 كم و عمق مادرچاه آنها به 120 متر ميرسيده است (واگلر، 438). در زمان حاضر هنوز قديميترين قنات يزد، به نام قنات يعقوبي به طول چهل كم و با عمر 900 سال، داير است (افشار، 812). در كرمان، آبهاي زيرزميني در عمق «50 گز» (پتروشفسكي، 1/238) قرار داشته و عمق مادرچاه برخي قناتها به بيش از 250 متر ميرسيده است (بكت، «آبهاي ايران »، 240). عميقترين مادرچاه در گناباد ديده شده كه بيش از 300 متر عمق داشته است (ناصرخسرو، 141؛ كرسي، 40؛ نوئل، 192؛ افضلالملك، سفرنامه، 148ـ149). مستوفي طول اين قنات را 4 فرسنگ و عمق مادرچاه آن را 700 گز ذكر كرده است (ص 176). البته اين عمق غيرمحتمل مينمايد (�


منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 05:55 PM
بیاری در گذر زمان
گرچه شروع آبیاری در دنیا تاریخ مشخصی ندارد ولی در چهار هزار سال قبل پادشاه آشور با ایجاد دریاچه مصنوعی زمینهای لم یزرع اطراف دجله و فرات را به باغهای سبز و خرم تبدیل کرد. آبیاری به کمک رودخانه هم بیش از 5000 سال پیش از میلاد در چین رواج داشته است. كلمه "هندسه" در زبان عربی تقریبا بدون شک از کلمه پهلوی هندازه گرفته شده است که معنی آبیاری و اندازگیری مجاری آب یا محاسبه است.



از کارهای نیک نزد اهورامزدا در اوستا آبیاری بوده است. گفته شده که زمینهای بایر و بیابانها جایگاه اهریمنان و دیوان است. شاهنشاهان هخامنشی همه کسانی را که با آبیاری زمینهای بایر را آباد می کردند تا پنج نسل از مالیات معاف می کردند.

بقیه مطلب در ادامه متن...



تورات به سه مورد وسایل آبرسانی اشاره شده است :

1- در آیه 26 می گوید رمه داران اسمعیل فرزند ابراهیم با کمک اهالی در "جرو" بدنبال چاههای حفر شده ابراهیم در 1700 قبل از میلاد می گشتند.

2- در قرن هشت قبل از میلاد هزطکا پادشاه یهود یک استخر و یک مجاری آب ساخت تا آب را بداخل شهر اورشلیم بیاورد.

3- زنان سامره با یک دیگ مخصوص از یک چاه عمومی که توسط یعقوب به اهالی هدیه شده بود، استفاده می کردند.

سناچریب بنیانگذار پادشاهی آشور در 700 سال قبل از میلاد برای آبیاری باغ های معلق نینوا طبق محاسبه دانشمندان به روزی حدود ۳۰۰ هزار كیلو آب نیاز داشت. از آنجا كه سطح باغ ها از رودخانه خیلی بالاتر بوده سیستمی عجیب را ابداع كرده بود.استوانه هایی كه درونشان میله ای چوبین قرار داشت و دور میله توسط پوست درخت نخل مارپیچ هایی درست كرده بودند كه با چرخش مارپیچ آب از پائین به بالا منتقل می شد. مطابق محاسبه باستان شناسان برای این كار به حداقل ۱۸ زنجیره از این وسایل از رودخانه به بالای باغهایش احتیاج داشته است.

در دوران ایلام و ماد اخبار بیشتری در مورد فن آبیاری مصنوعی بدست امده زیرا در حفاری های شوش نوعی چاه است که با چهارپایان آب را به سطح زمین می رساندند.. در عصر هخامنشیان سه روش آبیاری متداول بود : رودخانه، کاریز، چاه و اهمیت آب تا بدانجا بود که قسمت اعظم دعای شاهنشاهان هخامنشی نجات ایران در ظل توجهات اهورامزدا و آناهیتا در جهت رفع خشکسالی است. در آن دوران به امر سد سازی و کانال کشی توجه بسیار شد. آنان از توجه به سد و بند علاوه بر استفاده زراعی هدف نظامی نیز داشتند. در کاوش های اخیر در زیر صفه تخت جمشید تاسیسات زه کش و هدایت آب را یافته اند و به نظر می رسد که پیش از اجرای معماری صفه تاسیسات آب طراحی و اجرا شده است.

یکی از رودخانه هایی که از قدیم به رود اروند می پیوسته، دیاله بوده است. بنا به دستور کوروش سدی برای آبیاری از خاک و چوب بستند که شبکه کانالها را تغذیه می کرد. همچنین در زمان هخامنشیان نخستین کوشش در مورد سدسازی بروی اروند و فرات بعمل آمد. بر روی رودخانه کر در فارس نیز بندهایی برای آبیاری زمین های پیرامون تخت جمشید ایجاد گردید. از جمله این سدها بند ناصری است که در 48 کیلومتر شمال غربی تخت جمشید واقع شده است.

در دوران اشکانیان هرچند که به امر تجارت بیشتر از زراعت توجه می شد اما توسعه شبکه های آبیاری و کاریز که سبب گسترش فن کشاورزی می گردید نشانگر توجه به این امر نسبت به گذشته بود زیرا که رشد بازرگانی و تردد کاروانها در مسیرهای مختلف، با حفر کاریز توسط درآمد شخصی افراد را سبب گردید که ادامه روش دوران سلوکی بود.

ساسانیان به روشهای نوین آبیاری توجه بسیار مبذول داشتند زیرا کشاورزی عمده درآمد آنان را تشکیل می داد. سرمایه گذاری عظیم دولت ساسانی در احداث شبکه های آبیاری خوزستان و حوزه رودخانه، ابتکار طریقه نهربندی شبکه نهروان بود که بسیاری از اراضی بین النهرین را سیراب می کرد. تاسیسات منظمی جهت ممانعت از روان شدن سیلابها و ایجاد خرابی، دستگاه حاکمه را به حفر کانالهای وسیعی واداشت؛ چنانکه به موازات رود دجله کانال بزرگی، رود را تا خلیج فارس جدا می کرد که به نهروان معروف بود. تاسیسات خوزستان بستر رودخانه های کرخه و کارون، دز، شیرین و تاب را در بر می گرفت. چند کانال بزرگ به نامهای شاوور که زمینهای پیرامون شوشتر را آبیاری می کرد و تیران که در شمال شرقی شوشتر از کارون منشعب شده و گرگر نامیده می شد، تجلی نظم موجود در ابیاری آن عصر بود. سازمانی در روزگار ساسانیان "دیوان کاست فزود" و در دوره اسلامی "دیوان المیاء" بود که از زورگیری و کشمکش در هنگام بهره گیری از آبها جلوگیری می كرد. از جمله وظایف این سازمان نظارت بر ساختن هرگونه بند، کندن کانال، آبراهها و نگهداری و ثبت دستگاههای آبیاری و حقابه در سراسر کشور بوده است. پادشاهان و مهندسان ساسانی افزون بر ساختن سد بر روی كارون و كرخه در سرزمین عراق امروزی نیز به ساختن سدهایی به ویژه در كرانه شرقی اروند بین سامره و كوت مبادرت كردند. ساسانیان سیستم آبیاری رودخانه دیاله را گسترش دادند. گسترش شبكه آبیاری در جنوب ایران و بین النهرین در زمان خسرو اول پادشاه ساسانی به درجه بالای خود رسید . در زمان شاپور اول ساسانی ارتش شکست خورده والرین رومی، که مرکب از 70000 نفر می شده به اسارت ایرانیان در آمده، شاپور از این اسیران برای ساختن سد شادوران شوشتر استفاده کرد.





از قدیمی ترین آبراهه ها، آبراهه مکه است که معاویه کار ساخت آنرا آغاز و آب این شهر مقدس بوسیله آن تامین می شد. در اوایل دوران اسلامی و آنگاه که خلفای عباسی دارای قدرت زیادی بودند، بندهای باستانی تعمیر شد. ازجمله سیستم های آبیاری که مسلمانان از پیشینیان به ارث برده بودند شبکه هایی بود که در شوشتر و اهواز و ... قرار داشت و بدست مسلمانان تعمیر شد. به سیستم آبیاری شوشتر نیز سد دیگری به نام سد بولیتی افزوده گشت که بروی رودخانه گرگر ساخته شد و به همراه آن چرخها و آسیابهای آبی نصب شده بود. این آسیابها در تونل های که در دوسوی کانال در سنگ تعبیه شده بودند قرار داشته و این خود یکی از نمونه های نخستین پیدایش سیستم نیروی محرکه آبی در دنیا بشمار می آید. در روزگار مامون خلیفه عباسی در کنار نیل، ارتفاع سنجی نصب شده بود. متوکل آنرا تعمیر کرد که تا امروز کار می کند و نشان دهنده علاقه مندی دانشمندان و مهندسان مسلمان مصری در اوضاع خاص مصر به عمل آبیاری است.

دوره آل بویه از نظر کارهای آبی یکی از دوران درخشان فنی ایران است. عمیق کردن کانال کشترانی بین کارون و اروند و نوسازی پل رودخانه ای در اهواز، احداث آب انبارهای بزرگ و سیستم بند امیر و شبکه آبیاری سرزمین فارس از کارهای عضدالدوله است

feedback
2012,04,01, ساعت : 05:56 PM
توفان نوح : نشانه ای از تغییرات سطح آب دریا
شاید یکی از مهمترین پدیده هایی که در مقیاس تاریخ زندگی بشر در کره زمین روی داده باشد و کنجکاوی پژوهشگران به ویژه زمین شناسان را به خود جلب کرده است رویداد توفان نوح باشد، پدیده ای که در فرهنگ ملتها و نیز کتابهای آسمانی به ویژه قرآن مجید به آن اشاره شده و درصد بالایی از افراد جامعه اگر اطلاعات جامعی از این رویداد مهم ندارند.


شاید یکی از مهمترین پدیده هایی که در مقیاس تاریخ زندگی بشر در کره زمین روی داده باشد و کنجکاوی پژوهشگران به ویژه زمین شناسان را به خود جلب کرده است رویداد توفان نوح باشد، پدیده ای که در فرهنگ ملتها و نیز کتابهای آسمانی به ویژه قرآن مجید به آن اشاره شده و درصد بالایی از افراد جامعه اگر اطلاعات جامعی از این رویداد مهم ندارند حداقل این موضوع را در خطابه های واعظان و سخنوران شینده اند. بدیهی است زمین شناسان نیز به دنبال شواهدی هستند که حداقل حدود و موقعیت جغرافیائی این رویداد را بدانند. در باره با این پدیده و رویدادی که وقوع آن در گذشته به دلیل کثرت منابع و نیز آیات محکم الهی انکارناپذیر است، سؤالات زیادی مطرح است . آیا صرفا" یک اعجاز الهی بوده است ، آیا وقوع آن به اراده الهی و مبتنی بر ساز و کاری که خداوند حکیم در خلقت اعمال فرموده، می باشد و سؤالات متعدد دیگر در اینجا به ترجمه آیات ۴۲ و ۴۴ سوره هود اشاره می شود. ..... و آن کشتی در دریا با امواجی کوه مانند در گردش بود که در آن حال نوح از راه شفقت فرزندش را ندا کرد که ای پسر تو هم بدین کشتی در آی و با کافران همراه مباش آیا امواج کوه مانند در اثر پدیده سونامی بوده و یا در آیه ۴۴ سوره هود می فرماید: .... آب در یک لحظه قطع شد و حکم قهر الهی انجام یافت و کشتی بر کوه جودی قرار گرفت و زمان هلاکت ستمکاران رسید. آیا امواج کوه مانند در اثر پدیده سونامی بوده است ؟ ، آیا قرار گرفتن کشتی بر روی کوه خود دلیلی بر میزان بالای افزایش سطح آب دریا نبوده است . این سؤال و سؤالات فراوان دیگر ضرورت پرداختن به این مطالب را مطرح می نماید. مقاله توفان نوح نشانه ای از تغییرات سطح آب دریا از کتاب : (The sedimentary record of sea-Level change; Cambridge- ۲۰۰۳Angela L. Coe) حاوی اطلاعات سودمندی است که نظریاتی در باره با محل رویداد این پدیده مهم ، حدود گسترش آن و نیز زمان احتمالی رویداد به دست می دهد. بدیهی است این مجموعه می تواند بخشی از حقایق اتفاق افتاده در کره زمین و نه همه آن باشد و ترجمه آن با هدف افزایش اطلاعات علاقه مندان و نه قبول یا رد آن می باشد.

● توفان نوح : نشانه ای از تغییرات سطح آب دریا توفان نوح یکی از گسترده ترین تغییرات سطح آ بهای آزاد گزارش شده در طول تاریخ بشر است . مشهورترین روایت این رویداد، در تورات عهد عتیق آمده است. اما گزارشهای مشابه در نوشته های یونان قدیم و خاور میانه وجود دارد. با این وجود ، نه زمان و نه موقعیت جغرافیایی توفان ( در آن منابع ) روشن نیست و توضیحاتی چند در این باره فرض شده است . به گونه روائی و نقل قولی ، ناحیه توفان نوح در منطقه جنوب بین النهرین و در قسمت بالای دلتای عهد حاضر رودخانه های فرات ، دجله و کارون فرض شده است . برای مدت هزاران سال ، این منطقه یک ناحیه با تلاقی ، هموار و فروافتاده با ارتفاع چند متر از سطح دریا در خلیج فارس بوده است . به نظر می رسد شرح این توفان نخستین بار توسط ساکنان این ناحیه (سومری ها) در ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح نقل شده باشد. بسیاری از مورخان بر این اعتقادند که این توفان همان رویدادی است که بعدها روی خشت های گلی مجددا" در حدود دو هزار سال قبل از میلاد نگاشته بر لوح های گلی Gilgamish یک پادشاه افسانه ای در بابل ثبت شده است. این امر مسّجل است که منطقه بین النهرین توسط دریا پوشیده شده که آن رویداد هم پیامد یک زلزله و سونامی های بزرگی که در ناحیه دریا ایجاد کرده ، حادث شده است . عرض کم خلیج فارس موجب افزایش ارتفاع امواج شده و در نتیجه قدرت تخریب چنین امواجی فزونی یافته است . با این حال ، این احتمال نیز وجود دارد که محدوده دلتا تحت عوامل زیر به وسیله طغیان آب پوشیده شده باشد : ▪ یک طوفانی که از ناحیه دریا سرچشمه گرفته باشد . ▪ طغیان رودخانه ها در اثر باران سنگین در منطقه ▪ بالا آمدن سطح آب دریا در اثر ذوب یخچالها شایان گفتن است پارامتر آخر موجب طغیان تدریجی در ناحیه می شود، زیرا خلیج فارس به اقیانوس مرتبط است. مشکل و مسئله ای که تمام این نظریه ها با آن مواجه می باشند، این است که چون منطقه بین النهرین یک منطقه کم ارتفاع است ، تمام این رخدادها تقریبا" به بارها می تواند اتفاق افتد و لذا الزاما" ( با توجه به آمادگی مردم ) نمی تواند به عنوان یک تراژدی غم انگیز مطرح و قابل طرح ( در این مقیاس ) باشد. اخیرا" ، دو دانشمند امریکایی&#۶۱۴۷۲;به نامهایBill Ryan&#۶۱۴۷۲; وWalter Pitman&#۶۱۴۷۲; شواهد جدیدی کشف و منتشر کرده اند ( ۱۹۹۸ Ryan & Pitman ) مبنی بر اینکه در حدود ۷۰۰۰ سال قبل سطح آب دریای سیاه ( شکل ۱/۳ ) به نحو آشکاری بالا آمده است ( حدود ۵۶۰۰ سال قبل از میلاد مسیح ) . آنها بیان می کنند که رویداد توفان در گستره ای متجاوز از یکصدهزار کیلومتر مربع از خشکی ها در طول یک ماه به زیر آب رفته است و عجیب تر آنکه تمام این حجم عظیم آب ، تنها از طریق یک باریکه ( که Bosporus نامیده می شود) گذر کرده که شدت جریان آن احتمالا" معادل دویست برابر آبشار نیاگارا بوده است و سرانجام به دریای سیاه می ریخته است . ، شواهد فسیلی خوبی وجود دارد که دریای سیاه قبل از این رویداد در حقیقت یک دریاچه آب شیرین و جدا از آبهای شور مدیترانه بوده است . در زمان توفان ( نوح )، سطح آب در دریای Marmara (شکل ۱/۶) به تدریج بالا آمده تا زمانی که دره Bosporus&#۶۱۴۷۲; را فرا گرفته و به تعادل رسیده است . نخست آب از طریق دره Bosporus&#۶۱۴۷۲; جریان یافته و خاک و خاشاکی را که در مسیر جمع شده بودند ، همراه با خود به اعماق ۱۵۰ متری دریای سیاه با گودی حدود ۱۵۰ متر منتقل کرده است . سیلاب توفنده و سرشار از خرده های مختلف به سرعت، سنگ بستر در Bosporus را فرسایش داد و افزایش عمق دره باعث کاهش سرعت جریان گردید. از طرفی جریان که با عمیق تر شدن دره همراه بود، زمانی قطع شد که دره ای به پهنای ۸۵ متر و عمق ۱۴۵ متر ایجاد گردید. Ryan وPitman فرض کردند که این همان طوفانی است که بعدها در مدیترانه رخ داده و سومری ها در سنگ نگاشته های Gilgamish آن را ثبت کرده اند . این احتمال متصور است که این رویداد غم انگیز نقل قول شده و سرانجام به صورت داستان در کتاب مقدس آمده است.

feedback
2012,04,01, ساعت : 05:56 PM
● سؤال : چه مدرکی می توانید پیدا کنید که بالا آمدن سریع سطح آب دریا در هزاران سال قبل رخ داده است ؟ ▪ پاسخ : دلایل مختلفی می تواند در این مورد مطرح شود : تغییر در وضعیت رسوبات در کف دریای سیاه ، دفن خط ساحلی در بخشهای نزدیکتر به میانه های ساحل دریای سیاه نسبت به خط ساحلی کنونی ، تغییر وضعیت از یک دریای آب شیرین به دریای شور و سرانجام دفن ساکنان بشری توسط سیل و طغیان آب . در حقیقت آنچه که Ryau و Pitman در جست و جوی آن بودند، در تابستان ۱۹۹۳ اتفاق افتاد. آنها به یک کشتی روسی پیوستند و دیگر تیم محققان علمی دریای سیاه را کامل کردند. آنها گمانه های کم عمق ( ۱ تا ۳ متر ) زیادی حفر کردند تا نهشته های رسوبی را در کف دریا اکتشاف نمایند و در این باره از ابزاری که امواج صوتی را از آب دریا و رسوبات گذر می داد استفاده می کردند تا نقشه بستر دریا را تهیه کنند. خلاصه ای از نتایج کلیدی نشان می دهد که در ۷۶۰۰ سال قبل یک رویداد ناگهانی سیل و توفان اتفاق افتاده است ( شکل ۳/۲ )

● سؤال : چه اشکال متداولی رویداد سیل و توفان را مشخص کرد؟ ▪ پاسخ : یک لایه مورب از گل زیتونی _ خاکستری هموژن که روی تمام رسوبات قبلی را پوشانده بود.
● سؤال : چه مدرکی دال بر تغییر شوری آب از آبهای شیرین دریاچه ای به آبهای دریایی وجود دارد؟ ▪ پاسخ : انواع گوناگونی از نرم تنان یافت شده است .
● سؤال : دانشمندان چگونه زمان وقوع سیل و توفان را تعیین کرده است ؟ ▪ پاسخ : با استفاده از میزان ایزوتوپ &#۶۱۴۸۹;۱۴C موجود در پوسته نرم تنان نتایج تمامی حفاریها و مطالعات ثابت می کند که قبل از رویداد توفان نوح سطح خط ساحلی دریای سیاه حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ متر پایین تر از سطح کنونی بوده است . بالا آمدن سریع آب دریا حدود ۱۵ سانتیمتر در روز تخمین زده می شود و میزان پیشروی آب در خشکی بیشتر از یک مایل در روز بوده است . این وضعیت یک اثر ویرانگر روی ساکنان محلی که در نزدیک ساحل یا دریاچه زندکی می کرده اند داشته است . با این وجود Ryam و Pitman شواهدی را مورد بحث قرار می دهند که نشان می دهد که این رویداد صرفا" یک اتفاق و سرنوشت تیره و تار نبوده است و این توفان (توفان نوح) احتمالا" باعث مهاجرت مردم و گسترش کشاورزی از خاور میانه و شرق اروپا به بخشهای غربی اروپا ، آسیا ، مصر و بین النهرین شده است، بنابراین، یک رویداد مهم در تاریخ تمدن بشر محسوب می شود. اما دو سؤال کلیدی همچنان باقی است : ۱) علت اولیه بالا آمدن سطح آب دریا در مدیترانه و زمان ۷۶۰۰ سال قبل چیست ؟ ۲) آیا شواهدی مبنی بر یک رخداد جهانی درآن زمان وجود دارد؟ شواهد آب و هوائی نشان می دهد که رخداد توفان و سیل حدود ۲۰۰ سال بعد از آغاز روند افزایش گرمای جهانی کره زمین روی داده ( شکل ۳.۳) که در نهایت به دوره حداکثر دمائی هولوسن ختم می شود. بنابراین آنچه که به نظر می رسد اتفاق افتاده باشد، این است که در طی دوره حداکثر دمایی هلوسن &#۶۱۴۸۰;(Holocene)&#۶۱۴۸۱;وضعیت به میزان کافی گرم بوده است تا سطح جهانی آب دریاها به حدی برسد که دریای مدیترانه از طریق دره Bosporus طغیان کند و کانالی به دریای سیاه ایجاد کند. در طی این زمان و دیگر دوره های بین یخچالی ، آب و هوا گرمتر و مرطوبتر بوده است. این می تواند دلیلی بر خاطرات افسانه ای ۴۰ شبانه روز بارندگی باشد لذا روشن است که همانند بسیاری داستانها مقیاس زمانی تا حدودی کوتاه شده باشد. Ryan و Pitman کتاب خود را در باره توفان این گونه به پایان می رسانند که اگر چه شواهد علمی ( این موضوع ) برای منطقه دریای سیاه خوب است . اما هنوز شواهد مستقیمی در باره ساکنان دوره نوسنگی و حضور بشر در آن ناحیه یافت نشده است، چرا که عمدتا" این ناحیه قبلا" به زیر آب فرو رفته است . با این وجود، روز یکشنبه ۱۷ ژوئن سال ۲۰۰۱ گزارش شد که مقادیری تیر و کمان، قطعاتی از دیوارها ، ابزارسنگی و انباشت زباله در منطقه ای حدود ۱۰۰ متر زیر سطح آب دریای سیاه کشف شده است و نشان می دهد که منطقه احتمالا" در زمان توفان مسکونی بوده است . این شواهد به وسیله همان گروهی کشف شده است که درباره بابقای برجای مانده کشتی تایتانیک کار تحقیق می کردند. آنها اکنون در جست و جوی شواهد بیشتری هستند که نشان دهد شماره بیشتری از مردم به صورت نسبتا" دائمی در ساحل دریای سیاه و قبل از بالا آمدن ناگهانی سطح آب دریا زندگی می کرده اند.

feedback
2012,04,01, ساعت : 05:57 PM
جریان آب زیرزمینی
آبهای زیرزمینی بطور طبیعی ، و بطور کلی تحت اثر وزن خود از نقاط مرتفع به سوی نقاط پست حرکت میکنند. حرکت افقی آب در زیر زمین اغلب بسیار آهستهتر از رودخانههاست، به نحوی که سرعت آب در رودخانهها را با متر در ثانیه میسنجند در حالی که سرعت آبهای زیرزمینی با سانتیمتر در روز و حتی متر در سال سنجیده میشود...


آبهای زیرزمینی بطور طبیعی ، و بطور کلی تحت اثر وزن خود از نقاط مرتفع به سوی نقاط پست حرکت میکنند. حرکت افقی آب در زیر زمین اغلب بسیار آهستهتر از رودخانههاست، به نحوی که سرعت آب در رودخانهها را با متر در ثانیه میسنجند در حالی که سرعت آبهای زیرزمینی با سانتیمتر در روز و حتی متر در سال سنجیده میشود
● جابجایی آب در زیر زمین در تجزیه و تحلیل حرکت آب زیرزمینی ، مسیر واقعی پرپیچ و خم مولکولهای آب از خلال منافذ رسوبات و درز و شکاف سنگها را به صورت مسیرها صافی در نظر میگیرند، بطوری که گویی مولکولهای آب مستقیما از درون ذرات جامد عبور میکند. خطوط صاف مسیر حرکت مولکولهای آب را اصطلاحا «خط جریان» میگویند. جریان آب زیرزمینی معمولا بهصورت یکنواخت و ماندگار است. با استفاده از ارتفاع سطح آب در چاههایی که در یک سفره حفر شدهاند میتوان «نقشه خطوط تراز ایستایی» را تهیه کرد. این گونه نقشهها از نظر مطالعه حرکت آب در زیر زمین و کسب اطلاعات در مورد سفره آب زیرزمینی بسیار مفید است. خطوط تراز ابهای زیرزمینی را خطوط هم پتانسیل نیز میگویند. جهت جریان آب زیرزمینی و نحوه ارتباط آب زیرزمینی با رودخانهها و دریاچه ها را مشخص کرد، جهت و سرعت حرکت آب زیرزمینی را همچنین میتوان بوسیله «رویابها» نیز مشخص کرد. به این منظور مقداری مواد رنگی ، مواد نمکی یا مواد رادیواکتیو را به آب چاه افزوده و زمان دریافتشان را در چند چاه مجاور مشخص میکنند. به این وسیله ، با در دست داشتن فاصله چاهها از یکدیگر جهت و سرعت حرکت آب زیرزمینی معلوم میشود.
● عوامل موثر در سرعت آب زیرزمینی ▪ شیب آبی : شیب آبی یا گرادیان هیدرولیک بین دو نقطه از سطح ایستایی عبارت از نسبت بین اختلاف ارتفاع دو نقطه به فاصله بین آن دو نقطه است و منعکس کننده کاهش بار ناشی از اصطکاک در طول حرکت آب بین آن دو نقطه میباشد ▪ نفوذپذیری : نفوذپذیری به معنی قابلیت عبور آب از زمین است. نفوذپذیری علاوه بر اندازه فضاهای خالی سنگ و خاک به ارتباط بین آن فضاهای خالی با یکدیگر نیز بستگی دارد. سنگی که تخلخل زیادی دارد، اگر منافذ آن به هم ، راه نداشته باشند، غیر قابل نفوذ خواهد بود. نفوذپذیری خاک و سنگ را به روشهای مختلفی در صحرا و آزمایشگاه میتوان تعیین کرد. رایجترین روش صحرایی تعیین نفوذپذیری استفاده از آزمایش پمپاژ و در آزمایشگاه بکارگیری آزمایشهای «بار ثابت» ، «بارافتادن» یا «بارخیزان» است. در خاکها ، یکنواخت نبودن و حالت لایهلایه تاثیر مهمی بر نفوذپذیری دارد. به نحوی که معمولا نفوذپذیری افقی مصالح به مراتب بیشتر از نفوذپذیری قائم در آنهاست در اغلب شرایط ، نفوذپذیری سنگها تابعی از وضعیت درزها و شکستگیهایشان ، از جمله فاصله آنها از یکدیگر ، مقدار باز شدگی و پر شدگی آنها و بالاخره اندازه حفرات و نحوه توزیع آنها است. به دلیل نامنظم بودن این اشکال و عدم تداومشان در سنگ ، اغلب ممکن است برآورد نفوذپذیری سنگ با خطای قابل ملاحظهای همراه شود. نفوذپذیری یکی از مهمترین پارامترهای تعیینکننده ویژگیهای مصالح است. بالارفتن آب به خلاف نیروی گرانشی و بر اثر نیروی موئینه ، شسته شدن رسوبات ریز از میان رسوبات درشت و ایجاد پدیده رکاب و بالاخره از دست رفتن مقاومت برخی خاکها بر اثر بارگذاری ناگهانی به روی آنها ، هم در ارتباط با نفوذپذیری مصالح ایجاد میشود.
● تخلیه طبیعی آب از زیر زمین آبی که در زیر زمین حرکت میکند سرانجام بطور طبیعی از زیر زمین خارج میشود. با نزدیک شدن سطح ایستایی به سطح زمین ، آب زیرزمینی مستقیما از طریق خاک تبخیر میشود یا جذب گیاهان شده و بر اثر عمل تفریق به اتمسفر باز میگردد. در پارهای از نقاط ، با نزدیک شدن سطح ایستایی به سطح زمین و تبخیر آب یک منطقه تبخیری و شورهزار بوجود میآید. بخش مهمی از آبهای زیرزمینی مستقیما وارد آبهای سطحی ، یعنی رودخانهها ، دریاچهها و دریاها میشود. رودخانههایی که آب زیرزمینی را زهکشی میکنند «رود زاینده» یا آبزا نامیده میشوند.
● چشمه هر جا که سطح ایستایی ، سطح زمین را قطع نماید، آب بهصورت جریان سطحی تخلیه میشود. اگر مقدار تخلیه کم یا در سطح وسیعی پخش شده باشد «سطح تراوش» ایجاد میشود. آبهای زیرزمینی بصورت «چشمه» نیز از زمین خارج میشوند. چشمه نوعی تخلیه طبیعی آب زیرزمینی است که بصورتی متمرکز رخ میدهد.
● تقسیمبندی چشمهها ▪ چشمههای ثقلی : آنهایی هستند که در شرایط مناسب ، بر اثر جریان آب بوسیله نیروی گرانشی ، در سطح زمین ظاهر میشوند. وقتی سطح ایستایی بههر علتی به وسیله سطح زمین قطع شود ممکن است یک چشمه تشکیل شود. از این رو به چشمههای ثقلی «چشمههای سطح ایستایی» هم میگویند. در شرایطی که یک لایه نسبتا قابل نفوذ آبدار در روی یک لایه تقریبا غیر قابل نفوذ ، که توسط سطح زمین قطع گردیده، قرار بگیرد، چشمه تشکیل میشود. همچنین وقتی یک سفره آب زیرزمینی به وسیله یک مجرا به سطح زمین راه یابد، چشمه تشکیل میشود. آبهای زیرزمینی موجود در سنگهای آهکی ، که گاهی منابع بسیار بزرگی را تشکیل میدهند، ممکن است چشمههای پر آب بوجود آورند. ▪ چشمههای غیر ثقلی : یا چشمههای آرتزین آنهایی هستند که آبشان با فشاری بجز فشار هیدرواستاتیک به خارج رانده میشود. منبع تامین فشار در این چشمهها معمولا فرآیندهای درونی زمین است. آب این نوع چشمهها معمولا گرمتر از چشمههای معمولی و حاوی مواد معدنی بیشتر است. بههمین جهت به «چشمههای آب گرم» یا «چشمههای معدنی» نیز معروفند. چشمههای آب معدنی در ایران فراواناند. نوعی از چشمههای آب گرم به آبفشان معروفاند. آب آبفشانها به تناوب و با نیروی زیاد به بیرون میجهد. فرسایش و رسوبگذاری توسط آبهای زیرزمینی آبهای زیرزمینی نیز در ضمن حرکت خود تغییرات زیادی را بوجود میآورند. آبهای زیرزمینی به علت سرعت بسیار کمشان نمیتوانند، همانند رودخانهها ، از راه سایش با کندن مستقیم سنگها باعث فرسایش زمین شوند. ولی قادرند به تدریج مقادیر بسیار زیادی از مواد را حل کرده با خود ببرند و در مقاومت مواد تاثیر منفی بگذارند. در شرایط مناسب با اتصال مجراهای انحلالی و فراختر شدن آنها «غار» تشکیل شده و جریانهای رودخانهای زیرزمینی ایجاد میشود. عمل انحلال بیشتر در امتداد (درزه|درزها)) ، گسلها یا سطوح لایه بندی سنگها ، مخصوصا سنگهای آهکی ، انجام میشود. در اغلب موارد کف غار از واریزههای سقف آن پوشیده شدهاست. در صورتی که غارها و حفرات به اندازه کافی به سطح زمین نزدیک باشند فروریزش آنها حفراتی را در سطح زمین ایجاد میکند. که به آنها «توپوگرافی کارستی» گفته میشود. مواد محلولی که بوسیله آبهای زیرزمینی جابجا میشوند ممکن است با تغییر شرایطی چون تغییر فشار و دما ، افزایش مواد محلول ، تبخیر آب ، فعالیت باکتریها و غیره ، در نقاط دیگری بار دیگر رسوب کنند. به این ترتیب ممکن است موادی مثل کلسیم کربنا ، سیلیس و اکسید آهن در لابهلای رسوبات دیگر تهنشین شوند و ذرات ناپیوسته آن رسوبات را بههم بچسبانند و سنگ متراکم و یکپارچهای را بوجود آورند. به این مواد اصطلاحا «سیمان» گفته میشود. مواد محلولی که بوسیله آبهای زیرزمینی حمل میشوند، گاهی نیز ممکن است جانشین مواد دیگر شوند. یعنی آب زیرزمینی همزمان با حمل کردن مواد موجود ، مواد جدیدی را به جای آن تهنشین سازد. رسوب مواد محلول در آب زیرزمینی ، در سقف و کف غارها اغلب قندیلها و اشکال جالبی را بوجود میآورد. وقتی آبهای زیرزمینی در سطح زمین ظاهر میشوند ممکن است بخشی از مواد محلول خود را در محل ظهور باقی بگذارند. این گونه رسوبات ، بهخصوص بوسیله چشمههای معدنی فراوان تشکیل میشود. یکی از رسوباتی که در دهانه اغلب چشمههای معدنی یافت میشود. کربنات کلسیم در دهانه چشمهها را ممکن است بر اثر خروج گاز > حفرهدار نیز شده باشند، تراورتن مینامند. تراورتن بهدلیل سهولت دسترسی و سادگی برش ، به مقدار زیاد به عنوان روکار بناها استفاده میشود.

feedback
2012,04,01, ساعت : 05:58 PM
آبیاری قطره ای : این روش آبیاری ابتدا در گلخانه ها مرسوم بود، ولی در سالهای اخیر به مزارع نیز کشانیده شده است. گرچه در محیط گلخانه می توان تمام خاک گلدان را، بدین شیوه مرطوب نگاهداشت ولی در مزرعه ، عملاً همه خاک گرداگرد ریشه ها مرطوب نمی گردد، ولی به تحقیق ثابت شده است که اگر حدود 25 درصد از ریشه های گیاه، به اندازه کافی، آب دریافت دارند گیاه می تواند به رشد عادی خود ادامه دهد.



با آبیاری قطره ای به مقدار زیادی در مصرف آب صرفه جویی به عمل می آید. وسایل مورد نیاز این شیوه آبیاری عبارتند از : پمپ، لوله های پلاستیکی (به قطر کم) و قطره چکان های کوچک که آب از آنها بصورت قطره قطره بیرون بیاید. به فراخور اندازه گیاه، معمولاً پای هر بوته یا بین هر دو تا چهار بوته یک قطره چکان قرار می دهند.

بقیه مطلب در ادامه متن



مجرای قطره چکان قابل تنظیم است، و به فراخور نیاز گیاه، می توان میزان آب را کنترل کرد لوله های اصلی را معمولاً به قطر 5 سانتیمتر و لوله های فرعی را به قطر یک سانتیمتر انتخاب می کنند، البته این اندازه ها استاندارد نیست بلکه بر حسب نوع گیاه می تواند تغییر کند. لوله ها از پلاستیک سیاه برگزیده می شوند که هم قیمت آن ارزانتر است و هم به سبب رنگ سیاه آنها جلبک ها نمی توانند بر روی آنها رشد کنند.کودهای شیمیایی را می توان در آب حل کرد و به گیاه داد. گرفتگی لوله ها و قطره چکان ها از معایب این روش است که با نصب فیلترها می توان تا حدودی از آن جلوگیری به عمل آورد. لوله ها معمولاً هم سطح زمین قرار می گیرند و در آخر فصل جمع آوری می شوند.

گر چه آبياري قطره اي يكي از شيو ه هاي نوين آبياري است كه م ي توان با توجه به قابليت هاي ذاتي آن از يك سو بيشترين كنترل را اعمال نمود و از سوي ديگر با مديريت آگاهانه بازده آبياري را در حد بالايي حفظ كرد ولي چنانچه در طر احي، اجرا، بهر ه برداري و حفظ و نگهداري سيستم دقت لازم مبذول نگردد گاهي ممكن است اشكالات حاصل از آن بسيار جدي باشد . براي بررسي اين موضوع تعداد 7 باغ مركبات با هدف ارزيابي سيست م هاي قطر ه اي و مقدار آب آبياري، تعداد 53 باغ 1 تا 30 ساله و در هر باغ تعداد 20 تا 40 درخت (جمعا 1060 درخت ) با هدف يافتن رابطه بين سن و سطح سايه انداز، سن و نياز آبي براي تعيين تعداد قطره چكان هاي لازم هر درخت و همچنين يك باغ با وضعييت بحراني گرفتگي قطره چكان ها به هدف بررسي گرفتگي، انتخاب و مورد بررسي قرار گرفتند . افزون برآن، با اس تفاده از سه شيوه آب مورد نياز مركبات(پرتقال) برآورد گرديد . بر پايه نتايج حاصل از شيو ه هارگريوز - ساماني با ميزان 1296 ميليمتر نياز
سالانه آبياري (با فرض راندمان 90 %)، مقايس ه اي بين ميزان آبياري فعلي و آنچه كه بايد در شرايط مطلوب مصرف شود ب ه عمل آمد نت ايج انداز ه گير يها نشان داد كه دبي قطر ه چكا نها به ميزان قابل ملاحظ ه اي كمتر از دبي اسمي آنهاست . باغداران با افزايش تعداد قطر ه چكا نها حتي تا 28 قطره چكان براي هر درخت (بالغ)، به ظاهر مشكل گرفتگي را جبران ميكنند در حاليكه با اين اضافه آبياري تلفات چشمگيري را از طريق فرونشت عمقي و افزايش سطح خيس شدگي (تا 100 %) باعث مي شوند. مجموعه بررس ي ها نشانگر آن است كه باغداران از ميزان آب واقعي مورد نياز مركبات اطلاعاتي نداشته، با غ هايي كه سيستم صافي آنها نسبتا " خوب عمل م ي كند به دليل بالا بودن تعداد قطر هچكا نها، بيش از نياز آبياري مي شوند و باغ هايي كه يا صافي ندارند و يا صاف ي هاي ناقص دارند و يا در آنها فشار كافي تأمين نشده، به مراتب كمتر از حد مورد نياز آبياري ، م يشوند. بعنوان مثال حجم آبياري سالانه باغهاي شماره 1 تا 7 مورد مطالعه به ترتيب 16802 ،11252 21097، 5648 ،498 ،14761 ،10552 متر مكعب در هكتار اندازه گيري شد . ضريب تغييرات كارخانه اي قطره چكا نها ، 0/22 و ضريب يكنواختي قطره چكا ن هاي نو 55 % بدست آمد اندازه گيري هاي گسترده نشان مي دهد كه درصد سطح سايه انداز براي درختان ي كه به سن بلوغ كامل رسيده اند ممكن است از رقم اعلام شده برخي محققان كه حداكثر 80 % اعلام نموده اند بيشر باشد در صد سطح انداز يراي سطوح 5× 5 متر مربع براي درختان 22 ساله تا 30 ساله از 90 % تا 134 % و براي سطح 5 × 6 متر مربع از 90 % تا 111 % اندازه گيري شد . اين واقعييت نشان مي دهد كه فاصله درختان بايد افزايش يابد زيرا اين خود موجب افزايش ميزان آب در هكتار مي شود. نتايج بررسي ها نشانگر آن است كه در طراحي، اجرا، نگهداري و بهره برداري سيستم هاي آبياري قطره اي بايد تجديد نظر جدي بعمل آيد . تدوين استاندارد هاي طراحي و آموزش مجريان طرح ها و بهره برداران، ارزيابي سيستم ها و افزايش كيفيت لوازم توليدي و مديريت بهره برداري اينگونه سيستم ها از اولويت خاصي برخوردار است تا امكان افزايش راندمان معقول و بهره وري لازم در اين شيوه آبياري فراهم گردد.




منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)
آبیاری قطره ای

آبیاری قطره ای : این روش آبیاری ابتدا در گلخانه ها مرسوم بود، ولی در سالهای اخیر به مزارع نیز کشانیده شده است. گرچه در محیط گلخانه می توان تمام خاک گلدان را، بدین شیوه مرطوب نگاهداشت ولی در مزرعه ، عملاً همه خاک گرداگرد ریشه ها مرطوب نمی گردد، ولی به تحقیق ثابت شده است که اگر حدود 25 درصد از ریشه های گیاه، به اندازه کافی، آب دریافت دارند گیاه می تواند به رشد عادی خود ادامه دهد.



با آبیاری قطره ای به مقدار زیادی در مصرف آب صرفه جویی به عمل می آید. وسایل مورد نیاز این شیوه آبیاری عبارتند از : پمپ، لوله های پلاستیکی (به قطر کم) و قطره چکان های کوچک که آب از آنها بصورت قطره قطره بیرون بیاید. به فراخور اندازه گیاه، معمولاً پای هر بوته یا بین هر دو تا چهار بوته یک قطره چکان قرار می دهند.

بقیه مطلب در ادامه متن



مجرای قطره چکان قابل تنظیم است، و به فراخور نیاز گیاه، می توان میزان آب را کنترل کرد لوله های اصلی را معمولاً به قطر 5 سانتیمتر و لوله های فرعی را به قطر یک سانتیمتر انتخاب می کنند، البته این اندازه ها استاندارد نیست بلکه بر حسب نوع گیاه می تواند تغییر کند. لوله ها از پلاستیک سیاه برگزیده می شوند که هم قیمت آن ارزانتر است و هم به سبب رنگ سیاه آنها جلبک ها نمی توانند بر روی آنها رشد کنند.کودهای شیمیایی را می توان در آب حل کرد و به گیاه داد. گرفتگی لوله ها و قطره چکان ها از معایب این روش است که با نصب فیلترها می توان تا حدودی از آن جلوگیری به عمل آورد. لوله ها معمولاً هم سطح زمین قرار می گیرند و در آخر فصل جمع آوری می شوند.

گر چه آبياري قطره اي يكي از شيو ه هاي نوين آبياري است كه م ي توان با توجه به قابليت هاي ذاتي آن از يك سو بيشترين كنترل را اعمال نمود و از سوي ديگر با مديريت آگاهانه بازده آبياري را در حد بالايي حفظ كرد ولي چنانچه در طر احي، اجرا، بهر ه برداري و حفظ و نگهداري سيستم دقت لازم مبذول نگردد گاهي ممكن است اشكالات حاصل از آن بسيار جدي باشد . براي بررسي اين موضوع تعداد 7 باغ مركبات با هدف ارزيابي سيست م هاي قطر ه اي و مقدار آب آبياري، تعداد 53 باغ 1 تا 30 ساله و در هر باغ تعداد 20 تا 40 درخت (جمعا 1060 درخت ) با هدف يافتن رابطه بين سن و سطح سايه انداز، سن و نياز آبي براي تعيين تعداد قطره چكان هاي لازم هر درخت و همچنين يك باغ با وضعييت بحراني گرفتگي قطره چكان ها به هدف بررسي گرفتگي، انتخاب و مورد بررسي قرار گرفتند . افزون برآن، با اس تفاده از سه شيوه آب مورد نياز مركبات(پرتقال) برآورد گرديد . بر پايه نتايج حاصل از شيو ه هارگريوز - ساماني با ميزان 1296 ميليمتر نياز
سالانه آبياري (با فرض راندمان 90 %)، مقايس ه اي بين ميزان آبياري فعلي و آنچه كه بايد در شرايط مطلوب مصرف شود ب ه عمل آمد نت ايج انداز ه گير يها نشان داد كه دبي قطر ه چكا نها به ميزان قابل ملاحظ ه اي كمتر از دبي اسمي آنهاست . باغداران با افزايش تعداد قطر ه چكا نها حتي تا 28 قطره چكان براي هر درخت (بالغ)، به ظاهر مشكل گرفتگي را جبران ميكنند در حاليكه با اين اضافه آبياري تلفات چشمگيري را از طريق فرونشت عمقي و افزايش سطح خيس شدگي (تا 100 %) باعث مي شوند. مجموعه بررس ي ها نشانگر آن است كه باغداران از ميزان آب واقعي مورد نياز مركبات اطلاعاتي نداشته، با غ هايي كه سيستم صافي آنها نسبتا " خوب عمل م ي كند به دليل بالا بودن تعداد قطر هچكا نها، بيش از نياز آبياري مي شوند و باغ هايي كه يا صافي ندارند و يا صاف ي هاي ناقص دارند و يا در آنها فشار كافي تأمين نشده، به مراتب كمتر از حد مورد نياز آبياري ، م يشوند. بعنوان مثال حجم آبياري سالانه باغهاي شماره 1 تا 7 مورد مطالعه به ترتيب 16802 ،11252 21097، 5648 ،498 ،14761 ،10552 متر مكعب در هكتار اندازه گيري شد . ضريب تغييرات كارخانه اي قطره چكا نها ، 0/22 و ضريب يكنواختي قطره چكا ن هاي نو 55 % بدست آمد اندازه گيري هاي گسترده نشان مي دهد كه درصد سطح سايه انداز براي درختان ي كه به سن بلوغ كامل رسيده اند ممكن است از رقم اعلام شده برخي محققان كه حداكثر 80 % اعلام نموده اند بيشر باشد در صد سطح انداز يراي سطوح 5× 5 متر مربع براي درختان 22 ساله تا 30 ساله از 90 % تا 134 % و براي سطح 5 × 6 متر مربع از 90 % تا 111 % اندازه گيري شد . اين واقعييت نشان مي دهد كه فاصله درختان بايد افزايش يابد زيرا اين خود موجب افزايش ميزان آب در هكتار مي شود. نتايج بررسي ها نشانگر آن است كه در طراحي، اجرا، نگهداري و بهره برداري سيستم هاي آبياري قطره اي بايد تجديد نظر جدي بعمل آيد . تدوين استاندارد هاي طراحي و آموزش مجريان طرح ها و بهره برداران، ارزيابي سيستم ها و افزايش كيفيت لوازم توليدي و مديريت بهره برداري اينگونه سيستم ها از اولويت خاصي برخوردار است تا امكان افزايش راندمان معقول و بهره وري لازم در اين شيوه آبياري فراهم گردد.




منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 05:58 PM
خواص عمومی آب دریا
آب تنها جسم طبیعی است که در شرایط معمولی به سه شکل جامد ، مایع و بخار پیدا میشود، فراوانترین نوع آن به شکل مایع میباشد که ویژگیهای شایان توجهی دارد. گرم شدن و سرد شدن آن خیلی تدریجی صورت میگیرد و از این رو نقش اقیانوسها و دریاها در تعدیل و تنظیم حرارت سطح زمین فوقالعاده مهم است. نقطه انجماد آب دریاها تابع درجه شوری است، به این سبب نقطه انجماد آب دریا از از نقطه انجماد آب خالص پایینتر است. در نتیجه ، آب دریا به هنگام یخ بستن به قدری سنگین میشود که به اعماق فرو میرود. این پدیده در پیدایش جریانهای اقیانوسی نقش مهمی دارد. قابلیت فشرده شدن (تراکم) آب زیاد نیست، ولی اگر این قابلیت را نداشت، سطح اقیانوسها حدود سی متر بالاتر از حد فعلی بود.

نمکهای محلول در آب دریا آب دریا به قدری شور است که قابل خوردن و زراعت نیست. علت این شوری ، وجود نمکهای مختلف به خصوص نمک طعام میباشد. اقیانوس شاید تنها جایی باشد که بتوان تمام عناصر را در آنجا یکجا پیدا کرد. از عناصر ساده بیش از شصت نوع آن در آب اقیانوس شناخته شده و احتمال وجود بقیه چندان بعید به نظر نمیرسد. مقدار بعضی از عناصر در آب دریا ، به قدری ناچیز است که بطور مستقیم تشخیص داده نمیشود، ولی وجود آنها در اندام جانوران دریا ثابت شده است. وزن کل املاح موجود در آب اقیانوسها را حدود تن برآورد کردهاند. این املاح میتواند تمام سطح کره زمین را به ضخامت ۴۵ متر بپوشاند و اگر فقط روی قارهها قرار گیرد، ضخامت آن به ۱۵۳ متر خواهد رسید. کلرور سدیم به تنهایی ۷۷ درصد املاح آب اقیانوس را تشکیل میدهد. بنابراین اقیانوسها را میتوان مخازن عظیم نمک به حساب آورد. مهمترین ویژگی آب اقیانوس داشتن ترکیب ثابت است. یعنی با وجود اینکه درجه شوری برحسب زمان و مکان تغییر میکند، مقدار نسبی عناصر اصلی تقریبا ثابت میماند. املاح و عناصر دیگری در آب اقیانوس وجود دارد که مقدار نسبی آنها در آب ثابت نیست. مهمترین آنها فسفاتها ، نیتراتها ، نیتریتها ، سیلیکاتها ، مس ، آهن، روی و منگنز است. این املاح را که به مصرف تغذیه پلانکتونها میرسد، املاح تغذیهای میگویند.
● درجه شوری آب اقیانوسها

منظور از درجه شوری ، وزن تمام نمکهای موجود در یک لیتر آب اقیانوس در هر نقطه میباشد. برای تعیین درجه شوری ، روشهای غیرمستقیم مختلفی وجود دارد. با استفاده از جدول مخصوص میتوان از وزن مخصوص آب دریا و یا از مقدار کلر استفاده کرد. قابلیت هدایت الکتریکی آب و میزان شکست نور در آن با میزان درجه شوری نسبت مستقیم دارد. از این دو ویژگی نیز می توان برای محاسبه درجه شوری آب دریا استفاده کرد.
● گازهای محلول در آب دریا

در آب دریا گازهای مختلفی به صورت محلول وجود دارد که مهمترین آنها اکسیژن است. حیوانات دریا برای تنفس از اکسیژن محلول در آب استفاده میکنند. به جز اعماق چند دریا وجود جانوران در تمام نقاط مشاهده شده، لذا اکسیژن نیز در تمام قسمتهای دنیای اقیانوس وجود دارد، ولی مقدار آن در همه جا به یک اندازه نیست. آب اکسیژن را از هوا دریافت میکند. در قسمت سطحی به علت اختلاط با هوای مجاور میزان اکسیژن همیشه زیاد است. عللاوه بر آن ، اکسیژنی که گیاهان دریا ضمن فتوسنتز دفع میکنند، در آب حل میشود. گیاهان در آبهای کمعمق تا جایی که نور خورشید نفوذ دارد، زندگی میکنند و امواج حداکثر تا عمق دویست متری میتوانند آب را به هم بزنند. بنابراین اکسیژن اعماق زیاد از طریق دیگر تامین میشود. روش معلوم برای اعماق متوسط ، جریانهای عمقی است که آب اشباع شده از اکسیژن را به آنجا میرساند. علاوه بر اکسیژن ، گازهای دیگری از قبیل ازت ، گاز کربنیک و آرگون نیز در آب دریاها وجود دارد. بعضی از دریاها از یک عمق معین به پایین فاقد اکسیژن هستند. مثلا در دریای سیاه از عمق ۱۸۰ _ ۲۰۰ متر به پایین تنها گاز ازت و هیدروژن سولفوره در آب وجود دارد.
● وزن مخصوص آب دریا

وزن یک سانتیمتر مکعب آب خالص در ۴،۰۸ درجه حرارت برابر یک گرم است که آن را وزن مخصوص آب میگویند. وزن مخصوص آب دریا به سبب وجود املاح ، همیشه از وزن مخصوص آب خالص بیشتر است. بطور کلی ، وزن مخصوص آب دریا تابع حرارت و درجه شوری است. آب دریا هر قدر سردتر شود، وزن مخصوص آن افزایش مییابد. همین طور افزایش درجه شوری نیز سبب افزایش وزن مخصوص میگردد. وزن مخصوص متوسط آبهای سطحی دریا در حدود ۱،۰۲۵ است. در دریاهای کناری و داخلی بسته به موقعیت جغرافیایی و شرایط محلی ، وزن مخصوص متفاوت است. مثلا در دریای سرخ وزن مخصوص آب بین ۲۵ الی ۲۸ میباشد، ولی در دریای بالتیک بیش از ۰۴ نیست. (معمولا برای نشان دادن وزن مخصوص آب دریا دو رقم سمت راست را مینویسند).
● رنگ و شفافیت آب دریا

رنگ طبیعی دریا آبی است، ولی به سبب وجود عناصر آلی و مواد معدنی از نواحی مختلف به رنگهای سبز ، زرد و سرخ نیز دیده میشود. رنگ آب دریا در عرضهای بلند متمایل به سبز است. این رنگ به علت وجود پلانکتونهای نوع دیاتومه میباشد. رنگ زرد در اثر وجود مواد تخریبی است که معمولا در دهانه رودهای بزرگ دیده میشود. در دریای سرخ و خلیج کالیفرنیا وجود نوعی آلگ رنگ آب را مایل به سرخ نشان میدهد، به موازات این عوامل انعکاس رنگ آسمان هم ، رنگ آب دریا را تغییر میدهد. شفافیت آب دریا به مقدار نفوذ اشعه خورشید در آب بستگی دارد. آزمایشها نشان می دهند که در یک متر عمق ، نصف اشعه جذب میشود. تاثیر طیف سبز تا ۵۰۰ متر و طیف بنفش تا ۱۵۰۰ متر است. شفافیت آب دریا در نزدیکی سواحل به خصوص در نزدیکی مصب رودخانهها به مقدار قابل ملاحظهای کاهش مییابد.
● حرارت آب دریا

حرارت آب اقیانوسها یک ویژگی فیزیکی است که در نتیجه تبادل با محیط مجاور حاصل میشود. در آب نیز مثل سایر اجسام چگونگی تبادل حرارت به گرمای ویژه و قابلیت هدایت آن بستگی دارد. گرمای ویژه آب اقیانوس زیاد است، بدان سبب گرم شدن و سرد شدن آن به کندی صورت میگیرد و از این رو اختلاف درجه حرارت روزانه و سالانه آب اقیانوسها نسبت به قارهها خیلی کمتر است. اختلاف درجه حرارت متوسط روزانه در اقیانوس بیش از یک درجه نیست. اختلاف سالانه نیز بین ۵ تا ۱۰ درجه میباشد، ولی در دریاهای داخلی و خلیجها بطور استثنایی حد تغییرات بیشتر است. قسمتی از حرارت جذب شده به وسیله تبخیر به اتمسفر منتقل میشود. در فصل تابستان با وجود سرد بودن آب اقیانوس نسبت به هوای مجاور اختلاف درجه حرارت بین این دو محیط چندان زیاد نیست. ولی در زمستان آب گرمتر از هوا بوده و اختلاف نیز بیشتر است. این اختلاف به خصوص در دریاهای کناری و داخلی به ۲۰ الی ۲۸ درجه و آبهای قطبی به ۳۵ درجه میرسد.
● یخ در اقیانوسها

در مناطق قطبی و عرضهای بالا دو نوع یخ در آب اقیانوسها دیده میشود. یکی منشا قارهای داشته و به کوه یخ (آمیبرگ) معروف است و دیگری صفحات یخی میباشد که از انجماد آب سطح اقیانوسها بوجود آمده است. به این یخهای دریا بانکیز Banquise گفته میشود.



منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 05:59 PM
هیدروژئولوژی یا آب شناسی (Hydrologoy)
هیدرولوژی یا آب شناسی از دو کلمه Hydro به معنی آب و Logos به معنی شناسایی گرفته شده است...


هیدرولوژی یا آب شناسی از دو کلمه Hydro به معنی آب و Logos به معنی شناسایی گرفته شده است.
● دید کلی هیدرولوژی

علمی است که در مورد پیدایش خصوصیات و نحوه توزیع آب در طبیعت بحث میکند ولی عملا واژه هیدرولوژی به شاخهای از جغرافیای فیزیکی اطلاق میشود که گردش آب در طبیعت را مورد بررسی قرار میدهد. انجمن علوم و فنون ایالات متحده تعریف زیر را برای هیدرولوژی برگزیده است: هیدرولوژی علم مطالعه آب کره زمین است و در مورد پیدایش ، چرخش و توزیع آب در طبیعت خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آب ، واکنشهای آب در محیط و ارتباط آن با موجودات زنده بحث میکند بنابراین ملاحظه میشود که هیدرولوژی در برگیرنده تمامی داستان آب است.
● تاریخچه و تکامل آب شناسی

تا جایی که تاریخ نشان میدهد اولین تجارب آب شناسی مربوط به سومریها و مصریها در منطقه خاورمیانه است بطوری که قدمت سد سازی روی رودخانه نیل به ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح میرسد در همین زمان فعالیتهای مشابهی در چین نیز وجود داشته است. از بدو تاریخ تا حدود ۱۴۰۰ سال بعد ازمیلاد مسیح فلاسفه و دانشمندان مختلفی از جمله هومر طالس ، افلاطون ، ارسطو و پلنی در مورد سیکل هیدرولوژی اندیشههای گوناگونی ارائه کردهاند و کم کم مفاهیم فلسفی هیدرولوژی جای خود را به مشاهدات علمی دادند.
● سیر تحولی و رشد

شاید بتوان گفت هیدرولوژی جدید از قرن ۱۷ با اندازه گیریهای مختلف آغاز شد در این دوره پرالت ترانست مقدار بارندگی تبخیر و صعود موئینهای را در حوضه آبریز رودخانه سن اندازه گیری کند ماریوت با اندازه گیری سرعت و سطح مقطع جریان دبی رودخانه سن را در پاریس اندازه گیری کرد. در قرن ۱۸ مطالعات تجربی در زمینههای هیدرولوژی شکوفایی خاصی را پیدا کرد. بر اساس این مطالعات بود که بسیاری از اصول هیدرولیکی پایه گذاری گردید. از آن جمله میتوان وسایلی مانند پیزو ستروبرنولی ، لوله پیتر ، جریان سنج ولت من ، لوله بوردا ، و نظریههایی مانند نظریه برنولی ، (فرمول شزی و قوانین دالامبرت را نام برد. از آن زمان به بعد هیدرولوژی از جنبه کیفی به کمی سوق داده شده و اندازه گیری بسیاری از پدیدههای هیدرولوژی امکان پذیر گردید. قرن ۱۹ را میتوان دوره طلایی هیدرولوژی دانست در این زمان زمین شناسی نیز به عنوان یک علم تکمیل کننده در آبهای زیرزمینی وارد گردید. قانون دارسی و فرمولهای دو پوئی- تیم (Dmpmit-Thiem) نمونهای از پیشرفتهای آبهای زیرزمینی همراه با هیدرولوژی میباشد. در زمینه هیدرولوژی آبهای سطحی نیز بخصوص به هیدرومتری توجه فراوانی مبذول گردید. فرمولهای فرانسیس در مورد سرریزها ، گانگیه (Gangmillet) کوته (kmtter) و مانینگ (Manning) درباره جریان آب در کانالهای روباز از جمله این مواردند. فعالیتهای دالتون در زمینه تبخیر نیز بسیار حائز نیز بسیار حائز اهمیت بود. گرچه قسمت اعظم هیدرولوژی جدید در قرن ۱۹ پایه گذاری شد. ولی تا امروز هنوز هیدرولوژی علمی از تکامل زیادی برخوردار نبود. در اواخر قرن ۱۹ و بخصوص در ۳۰ سال اول قرن ۲۰ صدها فرمول تجربی پیشنهاد گردید که میبایست ضرایب و پارامترهای آنها بر اساس قضاوت و تجربه بدست میآمده و برای حل این مشکل در بسیاری از کشورها موسسات و انیستیتوهای تحقیقی در زمینه هیدرولوژی تاسیس گردید. در این دوره دانشمندان زیادی ظهور کردند از جمله میتوان در سال ۱۹۳۲ شرمن (Sherman) نظریه روش هیدروگراف واحد برای تخمین رواناب پیشنهاد کرد. نظریه تیس (Thies) در حل مسائل مربوط به هیدرولوژی چاهها و روش پیشنهادی گامبل (Gammble) در سال ۱۹۴۱ برای تجزیه و تحلیل آماری دادهها و روشهای انیشتین (Einstein) را در مطالعات رسوب رودخانهها نام برد. و از سال ۱۶۵۰ به بعد روشهای نظری در هیدرولوژی بسیار معمولی گردید بطوری که اکثر فرمولها و روشهای تجربی در قالب ریاضی در رد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
● زیرشاخههای هیدرولوژی

▪ هیدرومتئورولوژی (Hydrometeorology) یا آب و هواشناسی کاربرد هواشناسی را در مسائل هیدرولوژی مورد بررسی قرار میدهد. به عبارت دیگر هیدرومتئورولوژی را میتوان علمی دانست که درباره مسائل مشترک بین هواشناسی و هیدرولوژی بحث میکند. ▪ لیمنولوژی علم مطالعه آبهای داخل خشکی (دریاچهها و برکهها و ...) را لیمنولوژی (Limnology) گویند. در این رابطه خصوصیات فیزیکی ، شیمیایی ، و بیولوژیکی آب تودههای آب موجود در داخل خشکیها مورد مطالعه قرار میگیرد. ▪ کرایولوژی یخ شناسی یا کرایولوژی (Cryology) علمی است که در آن خصوصیات مختلف آب در حالت جامد (برف یا یخ) بررسی میشود. به زبان دیگر کرایولوژی علم یخ شناسی و بررسی یخچالهاست هرچند یخچال شناسی نیز امروزه خود علم جداگانهای را تشکیل میدهد. ▪ ژئوهیدرولوژی (geohydrology) به معنی هیدرولوژی آبهای زیرزمینی یا علم مطالعه آبها در زیر زمین است که در مقابل آن علم مطالعه آب در سطح زمین که هیدرولوژی آبهای سطحی گفته میشود قرار دارد. غالبا دو واژه ژئوهیدرولوژی و هیدروژئولوژی باهم اشتباه میشوند. اما در اولی تکیه بر هیدرولوژی و در دومی تکیه بر زمین شناسی میباشد. در فارسی برای مطالعه آب در زیر زمین از واژه هیدروژئولوژی استفاده میشود. ▪ پوتامولوژی رودخانه شناسی یا پوتامولوژی (Potamology) مسائل مربوط به جریان آب در رودخانه را مورد بررسی قرار میدهد در این رابطه تاکید بر جنبههای فیزیکی موضوع است تا بیولوژیکی آن. ▪ هیدروگرافی علم مطالعه وضعیت و خصوصیات فیزیکی آب بخصوص در رابطه با مسائل کشتیرانی را هیدروگرافی (Hydrography ) گویند. مطالعه جزر و مد در دریاهای آزاد و نوسانات سطح آب و نیز موج شناسی در قلمرو این علم قرار دارد. ▪ هیدرومتری آب سنجی که به آن هیدرومتری (Hydrometry) نیز گفته میشود. علم اندازه گیری آب و مسائل مربوط به آن میباشد، در واقع این علم سنجشهای مختلف مرکز آب ، مقادیر جریان و موارد مشابه به آن را در برمیگیرد. ▪ اقیانوس سنجی در علم اقیانوس سنجی (Oceanolography) خصوصیات فیزیکی ، شیمیایی ، بیولوژیکی و دیگر ویژگیهای اقیانوس و دریاهای آزاد مورد مطالعه قرار میگیرد. این علم خود بخشی از دانش وسیع اقیانوس شناسی (Oceanology) به شمار میآید

feedback
2012,04,01, ساعت : 05:59 PM
کاربردهای هیدرولوژی

امروزه این علم در طراحی و طرز عمل سازههای هیدرولیکی نظیر سدهای ذخیرهای و انحرافی ، کانالهای آبیاری و زهکشی و پل ، مهندسی رودخانه و کنترل سیلاب ، آبخیزداری ، جاده سازی ، طراحی تفرجگاه مسائل بهداشتی و فاضلاب شهری و صنعتی و زمینههای زیست محیطی بطور گستردهای مورد استفاده قرار میگیرد.
● ضرورت این علم (هیدرولوژی)

سال به سطح خشکیهای کره زمین حدود ۱۱۰۰۰۰ کیلومتر مکعب آب بصورت نزولات جوی فرو میریزد در عوض ۷۰۰۰۰ کیلومتر مکعب آن بصورت تبخیر خارج میشود. تفاوت این دو رقم ۴۰۰۰۰ کیلومتر مکعب است که منابع تجدید شونده آب را تشکیل میدهند. مقدار سرانه آب تجدید شونده در سطح دنیا رقمی حدود ۷۴۰۰ متر مکعب در سال برای هر نفر است. اما این مقدار بطور یکنواخت تقسیم نشده است. متخصصان هیدرولوژی رقم ۱۰۰۰ متر مکعب در سال برای هر نفر را مرز کم آبی یک کشور تعیین کردهاند. این رقم در مصر ۳۰ در قطر ۴۰ در لیبی ۱۶۰ در عربستان ۱۴۰ متر مکعب در سال برای هر نفر برآورد شده است. همگی جز کشورهای کم آب محسوب میشوند. در ایران این سرانه ۱۵۰۰ متر مکعب در سال تخمین زده شده است. با این حساب نمیتوان ایران را یک کشور کم آب تلقی کرد. یکی از راههای سازگاری با خشکی استفاده بهینه از منابع آب است. باید سعی کرد که تا حد امکان از ریزشهای جوی ، جریان آبهای سطحی و منابع زیرزمینی به نحو مطلوب استفاده شود و این کار عملی نخواهد بود مگر با شناخت پدیدههای هیدرولیکی.

منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/) منبع: www.ake.blogfa.com (http://www.ake.blogfa.com/)

feedback
2012,04,01, ساعت : 06:00 PM
آبیاری سطحی
آبیاری سطحی به گروه گسترده ای از روش های آبیاری اطلاق می شود که در آنها آب به وسیله نیروی ثقل در سطح مزرعه پخش می شود. اب عموماً در یک نقطه مرتفع یا در امتداد یک ضلع زمین رها شده و سطح مزرعه را تحت جریان سطحی می پوشاند. بازده و یکنواختی آبیاری به یکنواختی خاک، کیفیت ترازبندی زمین، توپوگرافی زمین و کنترل رابطه میان جریان، سرعت نفوذ آب به خاک و زمان آبیاری بستگی دارد. استفاده از خاک به عنوان محیط انتقال (در مقابل انتقال آب از طریق خطوط لوله یا از میان هوا توسط آب پاش ها)، شکل شناخته شده ای از روش های آبیاری سطحی است. همچنین این خاک است که عمق نفوذ را در زمان نفوذ کنترل می کند (در مقابل میزان جریان که توسط آب پاش ها یا قطره چکان ها کنترل می شود). علاوه بر این، در اراضی تحت آبیرای سطحی به سبب تغییر مشخصه های نفوذ و پیشروی آب نسبت به زمان، تعیین و پیش بینی بسیاری از توصیه هایی که از نظر مدیریت ضرورت دارد ممکن نیست. در روش های آبیاری سطحی کنترل آبیاری باید از طریق مدیریت اراضی انجام شود، در حالی که در سیستم های مکانیکی، طراحی و تجهیزات، جایگزین بخش عمده ای از مدیریت های لازم شده اند.

روش های آبیاری سطحی به دو دسته اساسی تقسیم می شوند:

غرقابی و جریانی.
روش های جریانی برای تضمین نفوذ کافی آب در پایین دست مزرعه باید مقداری رواناب داشته باشند. معمولاً برای جلوگیری از خروج آب از مزرعه، نیاز به سیستم برگشت رواناب به چرخه آبیاری وجود دارد. این سیستم در صورت طراحی مناسب، امکانات ارزشمندی را برای کاهش نیروی کارگری و یکنواختی بهتر پخش آب،فراهم می آورند.

انواع روش های آبیاری سطحی
آبیاری کرتی
آبیاری کرتی یکی از روش های آبیاری غرقابی است که برای آبیاری اراضی مسطح مرزبندی شده، استفاده می شود (شکل 3-1) در این روش سطح خاک به صورت غرقابی باقی نمی ماند. از آنجا که خاک تا زمانی که اب نفوذ می کند، غرقاب باقی می ماند، در این روش رواناب وجود ندارد. در مناطق بارانی باید ملاحظاتی برای تخلیه آب مازاد نفوذی انجام گیرد. آبیاری کرتی تحت عناوین گوناگونی مانند ابیاری غرقابی کنترل شده، نوارهای مسح، ابیاری کنترل شده، آبیاری کرتی کنترل شده، آبیاری کرتی مسطح ته بسته و آبیاری کرتی مسطح، بیان می شود. از این شیوه آبیاری می توان برای محصولات ردیفی و غیر ردیفی، با مرزهای داخلی یا بدون آب، و یا در بسترهای پهن همواره استفاده نمود. این شیوه همچنین در باغات و تاکستان ها نیز به کار برده می شود. از انجا که یکنواختی نفوذ نسبت به تغییرات نفوذ پذیری بسیار حساس است سرعت نفوذ باید در هر کرت ثابت باشد. نیازی نیست که کرت ها حتماً مستطیلی یا دارای مرزهای مستقیم باشند. پشته ها نیز لزوماً دائمی باشند. تحت یک مدیریت خوب، حجم معینی از آب به سرعت در کرت تخلیه خواهد شد.
جدول 3-1- روش های آبیاری سطحی و گونه های مختلف آنها

روش
کرتی نواری
جریان دائمی
و غرقابیشیاری (فارو) شیارهای کوچک


انواع
کرتی مسطحکرتی بستر سازی شده یا با جوی و پشتهکرتی همراه با آبیاری و تخلیه متناوب کرت نوارهای شیب دار با روانابنوارهای کم شیب ته بستهنوارهای موازی خطوط تراز نهرچه های تراز (غرقابی وحشی)شیارهای شیب دار سنتیشیارهای شیب دار جدید (مکانیزه)شیارهای مسطح و کم شیبشیارهای موازی خطوط تراز

گونه های مختلف آبیاری کرتی شامل کرت های مسطح و پشته دار (مرزبندی شده، شیاری شده ویا جوی و پشته ای) هستند. گیاهانی که کاشت آنها در کرت های مسطح موفقیت آمیز بوده تقریباً نامحدودند و کشت آنها تنها به خاک مزرعه بستگی دارد. برای محصولات ردیفی (جایی که ممانعت از غرقاب شدن ضروری باشد و یا هنگامی که کاربرد کم آب به سبب پهنای پشته ها بحرانی و مشکل باشد) معمولاً از کرت های پشته دار استفاده می شود. در این روش معمولاً از مرزهای باریک تا پشته های عریض برای کاشت سبزیجات، هندوانه، پنبه، ذرت، سیب زمینی، چغندرقند و بسیاری دیگر از محصولات ردیفی استفاده می کنند.کرت ها مسطح برای محصولات ردیفی و غیر ردیفی که برای مدت زمانی کوتان به شرایط غرقابی حساس نیستند، بسیار مناسب هستند. محصولات غیر ردیفی مانند یونجه، گندم، سورگوم، جو، پنبه و ... معمولاً بدین شیوه آبیاری