PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : مقالات آبزیان



صفحه ها : [1] 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:30
شناسایی راسته شگ ماهیان ( ایران)


تهیه و تنظیم :
رجب دوردی طاطار
کارشناس آموزش اداره کل شیلات گلستان
راسته شگ ماهیان
Order: Clupeiformes
این راسته دارای 3 خانواده است
Family: Clupeidae(1
Family: Engraulidae (2
Family: Chirocentridae (3
خصوصیات راسته
Clupeiformes :
این راسته از مهمترین ماهیانی هستند که بخوبی شناسایی شده اند . همگی در آبهای سطحی یا پلاژیک زندگی می کنند در منطقه ای که میزان نور زیاد است واکثر آنها بصورت گروهی زندگی می کنند و فیلتر فیدر (Filter feeder) می باشند از پلانکتونها تغذیه میکنند . مهمترین سازگاریهایی که برای این نوع زندگی ( سطح آب ) وجود دارد ، عبارتند از دارا بودن فلسهای نقره ای ، فشرده بودن بدن دارا بودن keel در زیرشکم ، دهان قابل انعطاف ، دارا بودن خارهای آبششی متراکم و نازک ، بدن کتابی . فلس ها نقره ای است .
فلس های نقره ای با برخورد نور باعث پخش شدن نور و کتابی بودن بدن کمک بیشتری به پخش شدن نور می کند و این امر باعث کاهش صید این ماهی توسط ماهیان شکارچی میگردد. قطر بدن آنها کم است و از پهلو ها فشرده شده است ( کتابی شکل است ) کتابی بودن و نقره ای بودن قسمت پایینی بدن سبب می شود که برای ماهیانی که در سطح پایین تر زندگی می کنند ماهی در روشنایی قسمت بالا محو شوند .
برعکس قسمت پشت بدن تیره تر است و سبب می شود که در زمینه تاریک قسمت پایین محو شوند و این موارد باعث حفاظت ماهی می شود . دهان نسبتا" بزرگ و خارهای آبششی در این ماهی متراکم است . دراین راسته کیسه شنا با استخوانهای گوش داخلی ارتباط دارد این امر باعث افزایش حساسیت شنوایی می شود . Clupeiformesفاقد دستگاه وبر هستند . از طرف دیگر ارتباطی بین کیسه شنا و جلوی دستگاه گوارش و نیز با قسمت انتهای دستگاه گوارش و مخرجها وجود دارد ، کیسه شنا دراین ماهیان یک قسمتی و فیزوستوم است .
این ارتباطات کیسه شنا باعث می شود هوا سریعتر از کیسه شنا خارج شده و باعث تغییرمکان ماهی در عمق می شود و این فرم کیسه شنا کمک زیادی به تغییر عمق ماهی در زمان کوتاه می گردد . چون این ماهیان رفتارهای جمعی دارند این تغییرات عمق ها ایجاد حبابهای زیادی در سطح آب می کند .

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:32
بررسی اجمالی صید غیر مجازماهیان خاویاری و راهکارهای مقابله با آن

مقدمه وچکیده:
درياي خزر بعنوان بزرگترين درياچه جهان و به لحاظ وجود گونه هاي با ارزش ماهيان خاوياري از جايگاه ويژه اي در دنياي آبزيان برخوردار مي باشد, گونه هائيكه از ميليونها سال قبل توانستند نسل خويش را حفظ نمايند.
ولي امروزه و به انحاي مختلف بقاي آنها در معرض خطر قرار گرفته است. عوامل متعددي باعث شده كه ذخائر مهم و منحصر بفرد اين درياچه در معرض انقراض قرار بگيرند.
عواملي مانند تفكيك كشور شوروي سابق, مشخص نبودن رژيم حقوقي درياي خزر, عدم امنيت رودخانه ها و نبود شرايط مناسب جهت مهاجرت و تكثير طبيعي اين ماهيان, وجود صيدهاي غير مجاز خصوصاً در كشورهاي مشترك المنافع حاشيه درياي خزر و نهايتاً شرايط نامناسب زيست محيطي در اثر ورود فزاينده آلاینده های صنعتي, كشاورزي و شهري بداخل اين اكوسيتم با ارزش مي باشد.
شايسته است جهت دستيابي به موقعيت اساسي و پايدار در زمينه حفاظت از ذخائر اين ماهيان با ارزش جداي از اقدامات زير بنائي و موثر كه توسط هر يك از كشورها انجام مي پذيرد .
همكاري همه جانبه كشور حاشيه خزر مي تواند نقش ارزنده اي در حفظ و بازسازي اين ذخائر ايفاء نمايد. در اين راستا جمهوري اسلامي ايران قدمهاي اساسي را برداشته و جدا از توجه به بحث بازسازي ذخائر با ايجاد يگانهاي حفاظت منابع ابزيان مسئله حفاظت از اين ماهيان خصوصاً در شمال كشور بطور جدي پيگيري مي نمايد.
بطوريكه طبق نظر سازمان جهاني حمايت از گونه هاي در حال انقراض (سايتس)كشور ايران را حائز شرايط لازم در زمينه صيد و استحصال و صادرات خاويار اعلام نمودند و اين خود نشان دهنده كارهاي زيربنائي و بهره وري اصولي و نهايتاً حفاظت از اين گونه ها توسط كشور عزيزمان ايران مي باشد. علي ايحال استان گلستان چه در زمينه صيد و استحصال خاويار و چه در زمينه بازسازي ذخائر نقش ارزنده اي رادرکشور ايفاد مي نمايد .
بطوريكه 46 درصد خاويار كشور در اين استان استحصال مي شود كه اين خود نشان دهنده اهمیت حفاظت از دريا و دامهاي خاوياري توسط پرسنل زحمتكش حفاظت منابع آبزیان با صرف هزینه های زیاد را مي رساند.
شیلات استان گلستان در راستای اهداف سازمان شیلات ایران مباحث باسازی ذخایر ، حفظ وبرداشت ذخایر آبزیان را در دستور کار خود دارد. بدین منظور همه ساله صدها میلیون تومان صرف تولید انواع بچه ماهیان خاویاری و استخوانی جهت رها سازی به دریا میگردد تا چرخه حیات این آبزیان که بعلت مشکلات متعددی از جمله مناسب نبودن وازبین رفتن محلهای طبیعی تکثیر این آبزیان وکاهش ذخایر دراثرافزایش صید غیر مسئولانه حفظ گردد.
بررسی فعالیت صیادان غیر مجازدر دریا:
در حال حاضر فعالیت وسیعی از طرف صیادان غیرمجاز برای صید انواع ماهیان خاویاری و استخوانی انجام می گیرد افراد فرصت طلب و سود جو یی که بدون توجه به قوانین و مقررات موجود مشغول غارت ثروت ملی می باشند. صیادان غیر مجاز در استان با استعداد حدود 400-600فروند شناور با قدرت 48 اسب بخار به بالا که اکثرا با قدرت 200 اسب بخار بوده وبا بیش از دو هزار نفر بطور حرفه ای اقدام به صید غیر مجاز ماهیان با ارزش دریای خزر خصوصا ماهیان خاویاری نا بالغ می نمایند و ادامه روند کنونی صید غیر مجاز هم اشتغال پایدار ایجاد شده در بخش صید صیادی را دچار چالش شدیدخواهد کرد وهم باعث انقراض و نابودی این گونه های با ارزش خواهد شد. علی ایحال چنانچه در مبارزه با این پدیده نا پسند اجتمایی تدابیری اتخاذ نگردد در آینده نه چندان دور می بایستی نسل این گونه آبزیان را تنها در موزه ها مشاهده نمود.
طرف صيادان غيرمجاز براي صيد ماهيان خاوياري و استخواني انجام مي گيرد
جغرافیای قاچاق ماهیان خاویاری:
ح- محلهای ورود وخروج به دریا در استان گلستان، نوار مرز- چپاقلی- چارقلی- گمیشان- خواجه نفس- چالاشت - میانکاله وکانال بندر ترکمنمی باشد.
- محلهای بسته بندی خاویار و گوشت خاویاری عمدتا در گمیشان وخواجه نفس- بندر ترکمن در داخل منازل صورت می پذیرد.
- مبادی خروجی از استان جاده بندر گز- پلیس راه نوکنده -پلیس راه ساری که عمدتا به تهران عرضه می گردد. لازم به توضیح است که فعالیت این افراد بصورت نامحسوس ومخفی می باشد.
اقدامات پیشگیری وکنترلی در مبارزه با قاچاق ماهیان خاویاری:
1-جلوگیری از ارائه بنزین به صیادان غیر مجاز که از طریق جایگاها صورت میگیرد
2-جمع آوری آلات وادوات صید غیر مجاز وبرخورد با نقل وانتقال ان در سطح استان
3-نا امن سازی بازار به طرق مختلف(معامله صوری برخورد با عاملان خرید وفروش)
4-عدم تردد قایقهای موتوری 48 قوه اسب به بالا در دریا
میزان تقریبی صید ماهیان خاویاری :
- تعداد شناورهای غیر مجاز در دریا در طول یک شبانه روز 100فروند در نظر گرفته شود ودر هر شناور تعداد60 رشته دام استفاده نمایند ودر هر رشته2 قطعه ماهی نارس خاویاری صید شود حدود 12000 قطعه در طول یک شبانه روز صید می گردد.
ودر طول یکماه 360000قطعه ودر طول 6ماه صید مفید حدود 2160000قطعه ماهی نارس خاویاری توسط صیادان غیر مجاز صید ونابود میگردد.
ارزيابي و پيشگيري از صيد غيرمجاز:
الف – ناامن سازي بازار عرضه خاويار و ماهيان خاوياري
فرصت طلبي عده اي عناصر سودجو درقالب صيادان غيرمجاز خاويار ، موجب اخلال در فرآيند مديريت صيد ، بهره برداري بي رويه از ذخاير ارزشمند ماهيان خاوياري درياي خزر ، وارد شدن لطمات فراوان به درآمدهاي ارزي كشور در بازارهاي بين المللي و همچنين اعمال برخي محدوديت ها براي كشور شده است از اين رو با توجه به اهميت موضوع ، لازم بود با انجام يك سري عمليات هاي تاكتيكي ، امنيت را از سوداگران خاويار و صيادان غير مجاز ماهيان خاوياري سلب نمود و با حمايتهاي قانوني و برنامه ريزي هاي مدون ، گام مؤثرتري در امرتشديد مبارزه با قاچاق خاويار و صيد غيرمجاز برداشته شود . لذا جهت ناامن سازي بازار عرضه خاويار و ماهيان خاوياري راهكارهاي ذيل پيشنهاد مي گردد:
1 – شناسايي كنترل و بازرسي گلوگاه ها و مبادي ورودي و خروجي حساس و استراتژيك استان( بازارهاي عرضه محصولات شيلاتي ) .
2 – تأمين راهبردهاي لازم به منظور استقرار نيروهاي كارآمد و زبده يگان حفاظت منابع آبزيان در كنارديگر پرسنل انتظامي و ارگانهاي دولتي استان مستقر درمحورهاي خروجي و ورودي شهرها ، بازارهاي عرضه محصولات شيلاتي و 00
3 – شناسايي عوامل اصلي قاچاق خاويار و مالكان شناورهايي كه توزيع كننده اصلي اين محصولات به بازارهاي شهرهاي استان و خارج از استان مي باشند.
4 – شناسايي عناصر و شبكه هاي تأمين كننده خاويار قاچاق دراستان
ب – شناسايي و مبارزه با عوامل و شبكه هاي اصلي صيد غير مجاز
از آن جايي كه منابع و ذخاير آبزيان همواره مورد تهديد باندها و شبكه هاي صيادان غيرمجاز قراردارند و براي حفظ ذخاير شناسايي و مبارزه با شبكه هاي غير مجاز نيازمند برنـامـه هـا مـدوني مي باشد كه تا با ريشه هاي اصلي اين پديده مبارزه شود از اين رو به منظور دست يابي به اهداف ذيل :

- ريشه يابي و شناخت عوامل گرايش به صيد غيرمجاز در ميان صيادان و ساحل نشينيان
- بررسي عملكرد و برنامه هاي شيلاتي و تأثير آن در گرايش به صيد غيرمجاز.
- شناسايي مراكز خريد و فروش ساخت ادوات صيد غيرمجاز در استان .
- شناسايي واردكنندگان و توزيع كنندگان ابزار و ادوات صيادي غير مجاز.
- شناسايي و انهدام شبكه هاي اصلي صيد غيرمجاز.

- براي دستيابي به اهداف بالااقدامات اجرائی ذیل لازم بوده وتوصیه می گردد:
1 –هماهنگي با نيروهاي انتظامي دادگستری و نهادهاي تأثيرگذار اطلاعاتي وغیره
2 – هماهنگي با سازمانها و ارگانها وسازمانهاي مسئول مبادي ورودي و خروجي در استان ( ابزار و ادوات صيد غير مجاز )
3- اختصاص وتامین اعتبارات استانی از ناحیه استانداری در جهت اجرای طرحهای پیشنهادی در امر مبارزه با قاچاق خاویار.
4 – شناسايي مناطق استراتژيك و تخلف صيد.
5 - جذب تعدادي مخبر و عوامل تأثيرگذار
6 – تسريع درامر شناسنامه دار نمودن شناورها و رنگ آميزي آنها طبق نظر بنادر و كشتيراني.
7 – جلب مشاركت مردمي جهت معرفي صيادان غيرمجاز.
8 – نرم افزاري نمودن فعاليت ها.
9- ایجاد اراده وعزم لازم در سطح استان در جهت مقابله با قاچاق آبزیان.
ج – ايجاد شبكه اخذ اخبار و اطلاعات مردمي صيد غيرمجاز.
- سامانه اخذ اخبار و اطلاعات مردمي صيد غيرمجاز در استان.
- انتخاب مخبران محلي و آموزش ديده به عنوان همكاران طرح به منظور دريافت اخبار پردازش و ارزيابي اخبار و اطلاعات ساماندهي گردد.
- اختصاص وتامین اعتبارات استانی از ناحیه استانداری در جهت اجرای طرحهای پیشنهادی در امر مبارزه با قاچاق خاویار.
- دريافت اخبار واطلاعات از طريق سازمانهاوارگانهای دخیل درامرمبارزه با قاچاق کالا (قاچاق آبزیان) و نيروها مردمي مي تواند صورت پذيرد كه در مورد نيروهاي مردمي نيازمندسازماندهی آنها وهمچنین تهیه امکانات وتسهیلاتی نظیرتلفن همراه. کارت تلفن. خودرو.اهدا پاداش وغیره... تا انگيزه لازم را ايجاد نمايد.
د – بررسي علل و انگيزه افزايش تخلفات صيادي
1– وجود بيكاري بالا در منطقه و عدم اشتغال زدايي مناسب
2 – عدم اجراي دقيق قوانين و مقررات قانون حفاظت و بهره برداري از منابع آبزيان كه باعث افزايش قاچاق آبزيان مي شود .
3 – دسترسي آسان به دريا و ذخاير آن
4 – وجود قيمت بالا وسوسه انگيز خاويار.
5 – وجود بازار مناسب براي فروش محصولات قاچاق آبزيان
6 – در دسترس بودن ادوات صيد و صيادي.

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:33
اثرات صيد غير مجاز بر صيد پره

مقدمه
در شمال ايران از گذشته هاي دور كه حق بهره برداري از آبزيان رودخانه ها بصورت حق اجاره از طرف دولت مركزي به حاكم محلي داده مي شد پديده صيد غير مجاز رايج بوده است و عده اي از مردم محلي مستقر در حاشيه رودخانه ها به دور از چشم مأمورين حاكم و بدون پرداحت اجاره اقدام به صيد غير مجاز مي كردند .
با كم شدن صيد در رودخانه ها و تالابها و كشيده شدن عرصه صيد به ساحل و دريا و بعدها تغيير نظام بهره برداري از دولتي مطلق به خريد صيد از صيادان ، زمينه هاي توسعه صيد غير مجاز بيشتر فراهم شد . آنچه امروز به عنوان فعاليت صيادي غير مجاز شاهد آن هستيم علاوه بر اينكه هزاران نفر در سراسر شمال را در بر مي گيرد كه ابعاد فعاليت آنها در بسياري زمينه ها نامشخص و پنهان است .
شيلات ايران بعنوان متولي امور صيد و صيادي وظايف و مسئوليتهاي زيادي در قبال جامعه صيادي بر عهده دارد كه بايد بنحو احسن به انجام رسانده و ضمن رسيدگي به امور صيادان و فراهم كردن زمينه بهره برداري بهتر از ذخاير ، صيدي پايدار و دائمي را براي صيادان تضمين نمايد .
براي رسيدن به اين هدف و عمل به وظايف محوله ، مديران و دست اندركاران شيلات بايد با برنامه ريزي صحيح و اصولي مسائل و مشكلات صيادان را برطرف نموده و با اعمال مديريتي درست و كارآمد ذخاير دريا را از نابودي حفظ كرده و در صورت لزوم به بازسازي ذخاير تحت فشار و اعمال و محدوديتهائي در برداشت اين ذخاير اقدام نمايند .
اصولا" بهره برداران از ذخاير دريا به دو دسته تقسيم مي شوند :
1- بهره برداراني كه داراي مجوز قانوني بوده كه اين دسته از افراد نوع و روش صيد ، مكان و ميزان صيدشان مشخص مي باشد
2- بهره برداران غير قانوني : اين افراد بدون در نظر گرفتن قوانين موجود به هر روشي كه بتوانند به صيد آبزيان اقدام مي نمايند و اگر از امنيت نسبي برخوردار باشند هر طور كه صلاح بدانند به روشهاي مختلف آبزيان ريز و درشت را صيد مي كنند و در بازار به فروش مي رسانند .
از نظر اين افراد ، استاندارد بودن يا نبودن ماهي ها چندان مهم نيست و هيچ محدوديتي براي خود قائل نيستند . برخي از صيادان غير مجاز جوانان ساحل نشين و جوياي كار هستند كه به دليل مشكلات مادي و بناچار دست به چنين كاري مي زنند چون راحتترين راه و دسترس ترين كار براي اين افراد محسوب شده و در صورت نبود موانع ، درآمد آن كفاف زندگيشان را خواهد داد .
اما دسته اي ديگر نيز هستند كه خودشان بطور مستقيم به صيد آبزيان مشغول نيستند ولي بدليل داشتن بظاعت مالي فراوان با دادن امكانات ، پول ، و سوء استفاده از جوانان بيكار آنها را به صيد از دريا تشويق مي كنند .
جي پي اس – بي سيم – تلفن همراه و قايقهاي تندر و انواع تورها و طنابهاي مورد نياز صيد و…… از جمله امكانات و تجهيزاتيست كه اين افراد آنها را در اختيار كساني ديگر قرار داده و در مقابل از آنها مي خواهند كه بطور شبانه روزي و بدون وقفه به صيد انواع آبزيان ارزشمند دريا بپردازند . يكي از نكات بارز اين افراد اين است كه آنها حتي در صورت برخورد با نيروهاي گشت حفاظت منابع آبزيان به مقابله با اين نيروها برمي خيزند و از هيچ اقدامي هم فرو گذار نيستند .
زد و خورد با نيروها ، شكستن قايقهاي حراست دريا و ….. از جمله خلافهائيست كه اين افراد مرتكب مي شوند .
از طرفي شفاف نبودن قوانين حفاظت منابع براي قضات محترم در برخورد با عوامل قاچاق و فراورده هاي شيلاتي در پيگيري قضائي تا حدودي دست متخلفين را در اين زمينه باز گذاشته و به طريقي از قانون فرار كرده و به فعاليت صيد غير مجاز خود ادامه مي دهند كه اميدواريم انشاالله در آينده اي نزديك با اصلاح ماده 12 قانون حفاظت منابع از دريا جرايم مربوطه همراه با نوع ادوات صيد غير مجاز تعيين و معضل فوق حل و فصل گردد و متخلفين راه فراري نداشته باشند .
در اين بين ضعف فرهنگي و اجتماعي در زمينه شناخت و جايگاه آبزي در توسعه اقتصادي و مشاركت مردم در همگامي با پرسنل حفاظت منابع و شيلات فاصله زيادي دارد كه لازم است سالانه اعتباري را بدين منظور تخصيص تا از طريق وسائل ارتباط جمعي و ديگر روشهاي تبليغاتي از جمله برپائي نمايشگاه و تريبونهاي آزاد طريقه حفاظت از منابع را ملـي و همگاني نمائيم .
همچنين ذهنيت بيشتر دستگاهها نهادها و مسئولان در سطوح مختلف ملي استاني و محلي مبتني بر ديدگاه سنتي دريا بي پايان است شكل گرفته است و به همين دليل اقدام افراد براي صيد در دريا را فعاليت براي تهيه روزي مي دانند كه مشكلي ايجاد نخواهد كرد . اصلاح و تغيير اين ذهنيت از وظايف مديريت عالي شيلات مي باشد و تا زماني كه اين اصلاح ذهنيت صورت نگيرد اقدامات مربوط به جلوگيري از صيد غير مجاز منجر به نتيجه موثر نخواهد شد .
عدم تكنولوژي مناسب در برخورد باعوامل قاچاق و صيد غير مجاز در پايگاهها و صيدگاهها باعث شده افرادي كه در امر صيد قاچاق مبادرت دارند گاها" موفق باشند و سازمان شيلات در مقابله و مواجه با اين دسته افراد قادر به استفاده از ابزار ها و امكانات سازماني خود نيست .
طي سالهاي اخير شاهد هجوم افراد غير صياد در بهره برداري از ذخاير آبزي بوده ايم . گستردگي اين هجوم
به قدري سريع و فراگير بوده كه در برخي از استانها سهم اين دسته از افراد در بهره برداري از ذخاير در حد صيادان رسمي و مجاز مي باشد. به اين رخداد هيچ عنواني جز بحران نمي توان اطلاق كرد كه سهم افراد غير مجاز در صيد به اندازه افراد مجاز مي باشد .
تاثير توسعه صيد غير مجاز بر مديريت شيلاتي
رشد و توسعه غير عادي و بيش از حد معمول صيد غير مجاز تبعات منفي زير را در پي دارد :
1-آسيب ديدگي ذخاير آبزيان
2- كاهش سهم و درآمد صيادان رسمي و قانوني
3- دشواري اجرا قوانين و مقررات شيلاتي و غير موثر بودن آنها در صورت اجرا
آسيب ديدگي ذخاير آبزيان :
اولين تأثير منفي توسعه صيد غير مجاز آسيب به ذخاير آبزي است . فرض بر اين است كه مديريت شــيلاتي نظام بهره برداري را بر اســاس برآوردي كه از ذخيره گونه هاي مختلف آبزي بدست مي آورد مي باشـد و اين برآورد نيز توسط بخش تحقيقات انجام مي گيرد طــراحي مي گردد .
در واقع آيين نامه ها دستورالعـــمل ها و مقررات بر اساس مقدار ذخيره طــراحي وتنظيــم مي شوند . اين مؤلــفه ها توسط مديـريت شيــلات در قالب دستورالعمل ها به شكلي تنظيم مي شوند تا ميزان صيد مجاز اعلام شده محقق شود .
بديهي است كنترل آمار و ميزان صيد انجام شده فقط از عملكرد صيادان مجاز ورسمي حاصل مي شود . زماني كه صيد غيرمجاز بيشتر از حد معمول باشد ميزان بهره برداري واقعي از ذخيره آبزيان نيز مشخص نخواهد بود و در نتيجه اساس و مبناي تنظيم برنامه ها مخدوش خواهد بود .
برآوردهاي ميزان صيد غير مجاز نيز در اين زمينه خيلي كارگشا نخواهد بود . در اين شرايط مديريت بهره برداري با شرايط دشوار و نامساعدي مواجه مي شود .
صيد غير مجاز - آبهاي شمال
بدين معنا كه اگر برنامه بهره برداري را فقط بر اساس عملكرد صيادان رسمي و آمار صيد تنظيم كند بخشي از صيد انجام شده را به حساب نياورده و در نتيجه بهره برداري بيشتر از حد مجاز رخ خواهد داد و در صورتي كه بخواهد مقدار صيد غير رسمي را نيز لحاظ نمايد به علت عدم برآورد دقيق آن ممكن است محاسبه ها به خطا رفته و در نتيجه بهره برداري كمتر و يا بيشتر از حد مجاز انجام شود . بدين ترتيب زماني كه صيد غير مجاز به شكل بي رويه توسعه مي يابد نظام بهره برداري دچار اختلال مي شود و تنظيم امور براي مديريت شيلات با دشواري همراه مي شود.
كاهش سهم و درآمد صيادان رسمي و قانوني :
به طور معمول فرض بر اين است كه مديريت شيلات تعداد بهره برداران را بر اساس حد مجاز صــــيد در نظر بگيرد .
به عبارت ديگر منطق مديريت شيلاتي بر اين اساس است كه تعداد صيادان و بهره برداران با لحاظ اينكه حد مجاز صيد چقدر است و صيادان با چه سرانه صيدي عملكرد قابل قبول خواهند داشت شكل گرفته است . مخالفتي كه مديريت شيلات در مورد ورود افراد جديد به صيد و صيادي مي كند از آن روست كه با ورود افراد جديد سهم صيد صيادان فعلي به حدي مي رسد كه موجب مي شود عملكرد آنها قابل قبول و اقتصادي نباشد .
در مورد ايران آنچه طي دو دهه اخــير اتفاق افتاده منجر به تثبيت سـطح ميزان برداشت و سطح تلاش صيــادي (cpue ) شده است . بدين معني كه به علت توسعه سريع ناوگان ماهيگيري توسـعه و بهبود تكنيك ها و مهارتها تجهيزات صيادي و تحول در بازار و تقاضاي روز افزون براي مصـرف آبزيان در ايران سـطح بهره برداري در مورد همه گونه هاي تجاري و بازار پسند به حد نهايي رسيده و به علت حـساسيت بهره بــرداري در اين سطح كنـترل ميزان برداشت و تلاش صيادي يكي از اصلي ترين وظايف مديريت محسوب مي شود .
در مديريت شيلات از اين وضعيت موجب مي شود تا اقدامات لازم و احتياطي براي تنظيم برداشت و تلاش صيادي در مورد صيادان رسمي و قانوني به عمل آيد .
در اين شرايط معمولا صيادان با محدوديت صيد و در آمد مواجه مي شوند و در صورتي كه صــيد غير مجاز انجام شود به اين محدوديت ها دامن زده شده و صيادان رسمي و قانوني براي تنظيم درآمد و هزينه خود دچار مشكل مي شوند متأسفانه اين وضعيت در برخي از مناطق رخ داده و در برخي ديگر در حال وقوع است .
در حالي كه طـي چند سال اخير با كاهش ذخاير شـيلات اقدامات لازم براي جلوگيري از افزايش برداشت را اعــمال كرده است اما رشد صيد غير مـجاز نه فقط اين اقدامات را بدون اثر كرده است بلكه موجب كاهش سهم صـيد و سرانه شده است . در
واقع در اين شرايط صيد غير مجاز به معناي كاهش درآمد سرانه صيادان رسمي است و از آن رو كه محدوديت و كاهش ذخاير نيز رخ داده است در صورتيكه راهكارهايي استعلاجي مناسب در اين زمينه تنظيم و اجرا نشود منجر به تعارض و تقابل بهره برداران رسمي و افراد غير مجاز خواهد شد . وقوع چنين وضعيتي به معناي وقوع بحران براي مديريت شيلات خواهد بود .
در واقع با توسعه غير عادي صيد غير مجاز و بوجود آمدن تعارض و تقابل بين صيادان رسمي و افراد غير مجاز امكان اعمال مديريت و تنظيم اجراي مقررات دستورالعمل و ملاحظات وجود نخواهد داشت . در اين شرايط صيادان رسمي نيز تمرد و سركشي نسبت به قوانين و مقررات را پيشه خواهند كرد .
اميدواريم با اقدام مناسب و به موقع مسئولان داخل و خارج شيلات براي جلوگيري از صيد غير مجاز شاهد هرج و مرج و بي نظمي در بهره برداري از منابع آبزي كشور و آسيب ديدگي منافع صيادان نباشيم .
جمع بندي و پيشنهادات :
با توجه به اينكه افراديكه صيد غير مجاز انجام مي دهند با هزينه كم و بدون پرداخت هزينه هاي جانبي از جمله تعميرات تراكتور ، حق بيمه ، ادوات صيادي ، ..... سود هنگفتي را در مدت زمان كم به جيب زده و باعث دلسردي صيادان مجاز مي گردند .
بنابراين به منظور مقابله با صيد غير مجاز آبزيان و حفظ ذخاير موارد ذيل پيشنهاد مي گردد :
1- ساختار تشكيلاتي حفاظت منابع آبزيان تقويت گردد .
2- تعداد پايگاههاي فعال نوار ساحلي و نيروهاي عملياتي افزايش يابد .
3- اعتبارات لازم و مربوطه در اين راستا تامين گردد .
4- استفاده از وسائل ارتباط جمعي و ديگر روشهاي تبليغاتي از جمله برپائي نمايشگاه و تريبونهاي آزاد ( حفاظت از منابع آبزيان را ملـي و همگاني اعلام نمائيم )
5- اصلاح و بازنگري در ماده 22 قانون حفاظت منابع از دريا با هدف تشديد مجازات در خصوص مصادره ادوات غير مجاز و شناور صيادي مد نظر قرار گيرد .
6- بررسي راهكارهاي اجرائي لازم جهت بهره گيري از گروهها و تشكلهاي مردمي از جمله خود شركتهاي تعاوني بهره بردار در حفظ و حراست از محدوده صيد و جايگاه صيد خويش ( حفظ و حراست جايگاههاي صيد شركت به خود شركت بهره بردار واگذار گردد )
7- اضافه كردن نيروهاي بسيج مردمي در كنار نيروهاي حفاظت منابع در حفظ و حراست از دريا
8- احداث كارخانه هاي صنعتي بزرگ در نوار ساحلي و جذب جوانان بيكار (باعث كاهش صيادان غير مجاز و از طرفي سبب دلگرمي صيادان مجاز مي گردد )

تهيه و تنظيم : سيد نظام الدين صفي نيا
مسئول بندر صيادي اميرآباد
( فروردين 1386 )

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:33
کنترل هورمونی تکثیر سخت پوستان (میگو) و نقش متیل فارنسوات

مقدمه مترجم :
تامین مولد میگو به عنوان اولین حلقه از زنجیره تکثیر و پرورش میگو از اهمیت زیادی برخوردار است و در حقیقت انتخاب گونه مناسب پرورش و توسعه آتی آن تا حد زیادی بستگی به این مقوله دارد ، از سویی تولید مولد در استخرهای گلخانه ای و مولد سازی به جای تامین آن از دریا (مولدین بومی ) و یا واردات مولد (غیر بومی) ، بکارگیری اصول ایمنی زیستی در مراکز تکثیر و برنامه ریزی تولید را فراهم خواهد ساخت ، در این راستا ارتقا دانش مولد سازی و آشنایی با اصول آن اهمیت بسزایی در ارتقا راندمان این حلقه از زنجیره تکثیر و پرورش میگو خواهد داشت .
از این رو بررسی و اجرای پروژه های تحقیقاتی در خصوص نقش عوامل محیطی در رسیدگی جنسی مولدین و تاثیر آن بر فیزیولوژی تکثیر ضروری به نظر می رسد در این بین اهمیت نقش هورمون ها در رسیدگی جنسی و فیزیولوژی تکثیر سالیان طولانی است که شناسایی شده و از آن در مراکز تکثیر ماهی به عنوان عاملی در پیش رس کردن مولدین ، قطع یا تسریع تاثیر عوامل محیطی استفاده می شود در حالیکه در خصوص سخت پوستان بصورت اعم و میگو به صورت اخص مطالب کمتری ارائه شده است که شاید بدلیل تفاوت های بارز در فیزیولوژی تکثیر این آبزیان عدم احساس نیاز مراکز تکثیر تجاری به این امر بوده است مع الوصف نوشتار حاضر ، ترجمه ای است برگرفته از مقاله ای با عنوان کنترل هورمونی تکثیر سخت پوستان و نقش متیل فارنسوات ، که به نقش کلیدی و کنترلی این هورمون در فیزیولوژی تکثیر اشاره دارد و اهمیت آن در استفاده از این هورمون در یک مرکز تجاری تکثیر میگوی وانامی در اکوادور و اخذ نتایج موفقیت آمیز از آن بوده است .
مقدمه :
افزایش تقاضا ی میگو در آمریکا موجب رشد صید و پرورش این محصول در آمریکا شده است . در سال های اخیر به منظور جبران تقاضای مصرف کنندگان 68 درصد میگوی مصرف شده در آمریکا در سایر مناطق دنیا پرورش داده شده است .
واردات میگو از 492 میلیون پاند در سال 1986 به 695.4 میلیون پاند در 1998 افزایش یافته است . میزان میگوی وارد شده در سال 1999 با افزایشی معادل 35.9 میلیون پاند نسبت به سال 98، 731.3 میلیون پاند بوده است . ( با ارزش 3.1 میلیارد و معادل 35 درصد مجموع واردات غذایی ) .
گزارشات اخیر بخش شیلا ت دریایی نشان داده است که میزان واردات میگو در سال 2000 معادل 760.8 میلیون پاند بوده است .(3.8 میلیارد ، 37 درصد ارزش واردات مواد غذایی ) . افزایش تقاضا همراه با کاهش جمعیت طبیعی میگو ، شرایطی اجتناب ناپذیر را ایجاد نموده است که در آن رشد فن آوری آبزی پروری برای افزایش میگو ضروری شده است.
متیل فارنسوات :
یک هورمون گنادوتروپیک است که بوسیله اندام ماندیبولار سخت پوستان تولید می گردد و کلید تنظیم رشد اووسیت ، دگردیسی در لارو ها و تولید مثل می باشد .( laufer و همکاران 1987).
تنظیم زادآوری در سخت پوستان شامل شبکه پیچیده ای از فعل و انفعال های هورمونی می باشد که در این بین متیل فارنسوات نقش کنترل مرکزی را برعهده دارد ( شکل 1) .
تحریک رسیدگی تخمدان در سخت پوستان بوسیله قطع پایه چشمی منجر به قطع بازدارندگی نوروپپتیدها ، هورمون بازدارنده گناد ( GIH) یا هورمون بازدارنده زرده سازی (VIH) و هورمون بازدارنده اندام ماندیبولار (MOIH )(Liu و همکاران 1996)، نگهداری شده در ر اندام سینوسی غده x می شوند(Landau و همکاران 1989 – Laufer و همکاران ، 1993 ) .تحقیقات اخیر به این موضوع که آیا ممکن است هورمون های VIH و GIH تاثیر بازدارندگی بر روی اندام ماندیبولار داشته باشد پاسخ می دهد .VIH/GIH امکان دارد بصورت مستقیم بر روی گناد ها و یا سایر بافت ها مانند هپاتوپانکراس ، برای ممانعت از زادآوری تاثیر داشته باشند.
علاوه بر این هورمون های مذکور ممکن است بصورت غیر مستقیم از طریق بازدارندگی بر تولید هورمون های نوجوانی ( JH ) و متیل فارنسوات ( MF ) در اندام ماندیبولار ، تاثیر منفی در زادآوری داشته باشند. قطع پایه چشمی باعث برداشته شدن اثرات منفی هورمون های MOIH ( بازدارنده اندام ماندیبولار ) بر روی اندام ماندیبولار می شود .( افزایش تولید هورمون MF ) و با افزایش مضاعف محتوای پروتئینی در اندام ماندیبولار همراه خواهد بود (Chaves 2001) . تولید MF بوسیله اندام ماندیبولار در فاصله زمانی نزدیک به بلوغ نوجوانی و پیش زرده سازی در کمترین میزان و در زمان زرده سازی ماده ها در حد بالاترین میزان خود قرار دارد .
MF بصورت مستقیم بر روی هپاتوپانکراس و گناد ها اثر می گذارد . نکته جالب آنکه MF ممکن است بر روی تنظیم فشار اسمزی نیز نقش داشته باشد . Lovett و همکارانش در سال 2001 دریافتند که غلظت هورمون متیل فارنسوات در همو لنف خرچنگ هایی که در آب دریای رقیق شده نگهداری می شدند افزایش یافته است و وقتی که به آب دریا بازگردانده شدند سطح MF به سرعت به میزان اولیه برگشت. Tamone و Chang در سال 1993 گزارشی در خصوص دیگر اندام های تحت تاثیر MF دادند که در آن به تاثیر این هورمون در تحریک تولید ECD (ecdysteroid) بوسیله اندام Y اشاره شده بود . تحقیقات در حال اجرا و آتی بر روی تنظیم تولید MF ما را در درک بهتر روند زادآوری سخت پوستان یاری خواهد داد .
متیل فارنسوات به عنوان یک JH ، برای نخستین بار توسط هانس لوفر در دانشگاه کانکتیکوت در سال 1987 توضیح داده شد .MF در همولنف بیش از 36 گونه از سخت پوستان شامل میگوی وانامی یافت شده است و چرخه زادآوری در خرچنگ عنکبوتی ( Libinia emarginata) و خرچنگ ( Procambarus clarkia) در رابطه با این هورمون می باشد ( Laufer و همکاران ، 1998).
در سال 1998 خرچنگ Procamberus بوسیله لوفر و همکارانش مورد مطالعه قرار گرفت و مشاهده شد که در ابتدای زرده سازی میزان این هورمون نسبت به سطح اولیه افزایش می یابد و در اواسط چرخه به حداکثر میزان خود رسیده و مجددا هنگامی که تخمدان در مراحل پایانی زرده سازی است به سطح اولیه خود بر میگردد .
استفاده از متیل فارنسوات به عنوان همراه رژیم غذایی در یک مرکز تجاری تکثیر میگو در اکوادور بر روی گونه وانامی انجام پذیرفته است .(Laufer و همکاران 1997) .
MF در میگوهای نر و ماده سالم همان عملی را انجام می دهد که قطع یک طرفه پایه چشمی بر روی میگوهای ماده انجام می دهد. لارو های زنده در گروه آزمایشی به میزان 4.84 میلیون لارو در مقابل 2.97 میلیون در گروه شاهد بوده است. جالب تر آنکه هورمون MF در میگوهای ماده قطع پایه چشمی نشده هفت برابر بیش از نمونه های کنترل ( قطع پایه چشمی شده ) ایجاد رسیدگی و تخمریزی نموده است ( 7 میگوی تحت آزمایش با MF و تنها یک میگوی قطع پایه چشمی شده تخمریزی نمودند ).از آن مهم تر آنکه تفریخ پذیری تخم ها توسط تحریک با هورمون MF 66 درصد در مقابل 42 درصد در گروه قطع پایه چشمی شده بود . باروری در هر دو گروه قطع پایه چشمی نشده و قطع پایه چشمی شده همراه با MF به میزان زیادی افزایش یافته است .
تخم های تولید شده در آزمون و تفریخ پذیری آنها به میزان معنی داری بیش از میگوهای ماده قطع پایه چشمی شده بود. نتایج اکوادور عملکرد هورمون MF در رابطه با هورمون های رسیدگی گناد را به عنوان یک مکمل غذایی در تولید ناپلی میگو نشان داد .
استفاده از متیل فارنسوات به عنوان مکمل غذایی باعث رسیدگی تخمدان در خرچنگ ها نیز شده است .

سید قباد مکرمی

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:35
بررسی چگونگی تنفس ماهي در آب

اگر ماهي را از آب بگيريد ، خيلي زود به علت كمبود اكسيژن مي ميرد هيچ از خود پرسيده ايد كه چرا اين وضعيت بوقوع مي پيوندد ؟
در حاليكه مقدار اكسيژن موجود در حجم معيني از آب تنها يك سيزدهم مقدار اكسيژن موجود درهمان حجم ار هوا است پس چرا وقتي در محيط جديد مقدار اكسيژن سيزده برابر مي شود ، ماهي به علت كمبود اكسيژن مي ميرد بدون شك اين رويداد پي آمد عدم توانايي ماهي در وفق يابي با محيط تازه است
لذا بايستي به بررسي مكانيزمي در بدن ماهي بپردازيم كه قادر نيست از اكسيژن غني هوا استفاده نمايد اما مي تواند مسئله بزرگ استخراج اكسيژن را كه به مقدار ناچيز در آب وجود دارد براي خود حل نموده و اكسيژن مورد نياز خود را به اين روش تأمين نمايد.
يك ماهي صد گرمي رودخانه اي در حال استراحت حدود 5 سانتي متر مكعب اكسيژن در ساعت احتياج دارد ، و وقتي فعاليت عادي خود را شروع نمايد سه تا چهار برابر اين مقدار اكسيژن نياز دارد . اگر راندمان مكانيزم تنفسي آن در انتقال اكسيژن صد در صد باشد اين ماهي بايستي در هر دقيقه 15 تا 30 سانتي متر مكعب آب را از سطح تنفسيش عبور دهد تا اكسيژن مورد نیاز خود را تأمين نمايد.
جابجا كردن چنين مقدار اكسيژني در هوا مشكل نيست ، اما در آب كار و فعاليت زيادي را مي طلبد زيرا چگالي آب تقريبا هزار برابر هوا ، و غلظت و چسبندگيش هم حدود صد برابر است .
در انسان فقط يك الي دو درصد از اكسيژن دريافتي در ماهيچه ها براي كار شش ها مصرف مي شود اما در ماهيان اين مقدار بسيار بيشتر مي باشد از طرفي سرعت انتشار اكسيژن در آب 300 هزار برابر آهسته تر از هوا مي باشد .
پس چگونه يك ماهي بر اين مسائل غامض فائق مي آيد ؟ مسائلي كه بسيار عظيم تر از مسائل تنفسي مهره داران زميني مي باشد . و چرا ماهي در شرايطي بسيار آسان تر براي تنفس در روي زمين مي ميرد؟
قسمتي از جواب به اين سوالات در ساختار مكانيزم تنفسي ماهي و طبيعت جريان روي آنها نهفته است آبشش هاي ماهي از يك سري از صفحات بدقت تقسيم شده تشكيل شده اند كه در نتيجه سطح زيادي را براي تماس با آب ايجاد مي نمايند و آب در يك جهت از روي آنها عبور مي نمايد كه اين با جريان كشندي در شش پستانداران تفاوت دارد . زماني كه ماهي از آب بيرون آورده مي شود و در معرض هوا قرار مي گيرد از دست رفتن پشتيباني آب همراه با كشش سطحي سبب كوچك شدن شديد سطح آبشش ها مي گردد كه نتيجه اين عمل در اكثر موارد كاهش شديد دريافت اكسيژن و مرگ خواهد بود .
كل سطح تنفسي در تماس با جريان آب بين ماهيان مختلف متفاوت است و اين منطبق با حجم فعاليت هر گونه اي از ماهيان مي باشد . براي مثال در ماهيان بسيار فعال مانند ماهي خال مخالي اين سطح بيش از 1000 ميلي متر مربع براي هر گرم وزن بدن ماهي است كه از ده برابر سطح خارجي بدن ماهي بزرگتر است .
براي اندازه گيري راندمان مكانيزم استخراج اكسيژن از آب ، توانايي ماهي را در استخراج 80 درصد اكسيژن محلول در آبي كه از سطوح برانش ماهي عبور مي نمايد مورد نظر قرار مي دهند درصورتيكه بيشترين راندمان براي يك انسان كه بتواند با ورزش و تنفس شكمي يعني تنفس از ته ششها كه اين عمل در ورزش هايي مثل تاي چي چوان و يوگا آموزش داده مي شود فقط استفاده از 25 درصد اكسيژن موجود در هوا امكان پذير است .
چنين راندمان بالايي در ماهيان بوسيله ويژگي ضد جريان تأمين می شود . كه رابطه ای است بين جريان خون در بدن ماهي و جريان آب و مكانيزم قدرتمند پمپاژي كه بطور مستمر آب را از سطوح آبشش در تمام مدت چرخه تنفسي عبور مي دهد.
جريان ضد جريان بين جريان خون و جريان آب:
اصول جريان ضد جريان در بسيار از موارد مختلف در بدن جانوران اتفاق مي افتذ كه بدين وسيله مبادله مؤثر مواد محلول يا گرما بين دو مايع در جريان بوقوع مي پيوندد اين چنين سيستمي از گذشته هاي دور بوسيله مهندسين در مكانيزم مبادله گرما كاربرد داشته است كسي كه براي اولين با اهميت اين پديده را در فيزیولوژی حيوانات كشف كرد« ون دام » بود كه در سال 1938 چگونگي عمل اين پديده را در آبشش ماهيان شرح داد .
اين پديده بدين گونه است كه وقتي خون در جريان خروجي در آبشش ماهيان كه كاملا از اكسيژن تهي شده است با جريان آب پر از اكسيژن برخورد مي نمايد بر اثر كشش زيادي كه در اكسيژن آب وجود دارد ( بسيار بيشتر از خون همجوارش مي باشد ) اكسيژن از آب به خون انتقال مي يابد .
اين راندمان بالا به همين ضد جريان بستگي دارد زيرا اگر ما بصورت تجربي جريان آب عبور كننده از آبشش ماهيان را برعكس نماييم استخراج اكسيژن از51 درصد به 9 درصد كاهش مي يابد.
براي راندمان حداكثر ، لازم است دو محلول آب و خون با همديگر تماس نزديكي را حاصل نمايند و سرعت جريان هر يك نسبت به ديگري تنظيم شود . فاصله اي كه در آن اكسيژن آب به گلبول هاي خون ماهي انتقال مي يابد بسيار كوچك است زيرا گلبول هاي خون ماهي تقريبا به نازكي پهناي صفحات برانش ماهيان كه در آنها گردش خون و آب صورت مي گيرد مي باشند .
خارج از اين صفحات آب از هر دو طرف عبور مي نمايد و همچنين رابطه اي بين ضربان قلب ماهي و فركانس تنفسي ماهي وجود دارد كه بصورت يك مكانيزم واكنش دار حجم خون عبور كننده از برانش ها را تنظيم مي نمايد ضربان قلب معمولا از فركانس تنفسي آهسته تر مي باشد و در بعضي موارد قلب با فازهاي ويژه اي از سيكل تنفسي همزمان مي شوند.
اما اين همواره در كليه گونه ها روي نمي دهد براي مثال در ماهي قزل آلا فركانس تنفسي با ضربان قلب تقريبا مساوي است و به تدريج اين دو فركانس خارج از اين نظم مي گردند هرچند كه قلب تمايل دارد كه وقتي دهان ماهي بسته است ضربه زند . و در ساير موارد اغلب ضربان قلب از فركانس تنفسي آهسته تر مي باشد .
اين چنين مكانيزمي اين اطمينان را ايجاد مي نمايد كه همواره مقدار كافي آب براي تأمين اكسيژن خون ماهي در دسترس باشد و اين بسيار مهم است زيرا حجم معيني از خون ماهي مي تواند حدود 10 تا 15 برابر مقدار اكسيژني را كه همان حجم آب حمل مي نمايد دريافت كند.
جريان مستمر از داخل آبشش ها:
هنگامي كه يك ماهي نفس مي كشد دهانش را باز مي كند و آب را وارد دهانش مي نمايد و بعد از عبور آب از ميان آبشش ها از حفره هاي آبششي به داخل شكافهايي كه وقتي سرپوش آبشش انبساط حاصل كرده و از بدن ماهي فاصله مي گيرند ظاهرمي گردند وارد مي شوند.
اين جريان منقطع كه بداخل و خارج سيستم تنفسي ماهي برقرار است اين ايده غلط را مي دهد كه آب در روي آبشش ها در جريان است شواهد توصيفي حقيقي تر از كار دستگاه تنفسي با ثبت تغييرات فشار در دو طرف آبشش با نشان دهنده هاي حساس كندانسور مانومتر حاصل گرديده است تجربياتي كه با سه نوع ماهي آب شيرين انجام گرديده نشان داده اند كه بجز يك دوره بسيار كوتاه، همواره فشار داخل حفره دهان از فشار حفره هاي برانش بيشتر است و لذا اين نتيجه حاصل مي شود كه آب بدون انقطاع از روي برانش ها عبور مي كند و به همين سبب استخراج اكسيژن از آب افزايش مي يابد .
اين مكانيزم بوسيله دو پمپ كه كمي از فازكارشان با هم متفاوت است ايجاد مي گردد در ماهي فعاليت پمپاژ به علت تغييرات درحجم حفره ها كه بوسيله عمل عضلا ت توليدمي شود انجام مي گردد . البته مكانيزمي كه در برانش ها قرار دارند بسيار پيچيده تر از اين شكل ساده است .
در طي فاز دم حفره دهان انبساط حاصل نموده و آب وارد دهان مي شود و همزمان حفره هاي برانش انبساط حاصل مي نمايند اما آب نمي تواند وارد دريچه هاي خارجي آن شود . زيرا پوسته دور لبه خارجي به صورت بك والو عمل مي كند.
در طول انبساط حفره برانش ، فشار هيدروستاتيك از فشار داخل حفره دهان كمتر مي شود و سبب مي گردد كه آب در طول برانش ها رانده شود در اين حالت حفره برانش بصورت پمپ مكش عمل مي نمايد در خلال فاز كم شدن حجم حفره دهان فشار داخل از فشار بيروني همزمان كه دهان شروع به بسته شدن مي نمايد بيشتر مي شود و عملا بسته شدن مجرا انجام مي گردد حتي در ماهياني كه قادر به بستن دهان خود بطور كامل نمي باشند به علت وجود لوله غشائي نازك كه در لبهاي بالايي و پائيني ماهي قرار دارند مجرا عملا بسته مي شود در خلا ل اين فاز افزايش فشار در حفره دهان بيشتر از حفره هاي برانشي مي باشد و آب به عبور از برانش ها ادامه مي دهد در اين حالت حفره دهان بصورت يك پمپ فشار عمل مي نمايد .
در خلال تقريبا تمام سيكل تنفسي ، همواره فشار اضافي كه تمايل دارد آب را وادار به عبور از برانش و از حفره دهان به حفره هاي برانش نمايد وجود دارد .
البته يك دوره بسيار كوتاه نيز وجود دارد كه اختلاف فشار بر عكس می شود و تمايلي براي ايجاد جريان در جهت عكس بوجود مي آيد. اما از آنجا كه اين زمان بسيار كوتاه و اختلاف فشار بسيار كم است تحرك كند آب اجازه ايجاد جريان برعكس را نمي دهد . لذا در اين صورت جريان آب مستمري در روي برانش ها تشكيل مي شود كه جهت اين جريان برعكس جهت جريان خون است لذا درصد بالايي از اكسيژن آب به گلبول هاي خون انتقال مي يابد.
اما شكل جالب توجه مختلفي در اين سيستم وجود دارند براي مثال در ماهياني كه بصورت غالب شناگر مي باشند، پمپ دهان بهتر توسعه يافته است . هر چند كه در بعضي موارد هيچ يك از دو پمپ كار نمي كند .
اين زماني است كه ماهي با شنا تحركات خود را ايجاد نموده است مثال خوبي در اين مورد ماهي خال مخالي است كه اجبار دارد بطور مستمر شنا نمايد تا جريان دائمي آب روي برانش هايش بر قرار باشد مثال ديگر كوسه پلنگي مي باشد كه در خلال شنا پمپ هايش كار نمي كنند اما به محض اينكه بصورت ساكن درآيد پمپ ها شروع بكار مي نمايند .
ماهياني كه اغلب يا تمام اوقات خود را در كف دريا سپري مي نمايند داراي حفره برانشي بزرگتر كه با شعاعهاي استخواني اضافي تقويت مي شوند مي باشند و پمپ مكش آنها نيز بهتر تكامل يافته است .
ماهياني مثل گربه ماهي آمريكائي (bullhead ) ، گورنارد ( gurnard ) ، دراگونت ( dragonet ) ،په ليس ( plaice ) و ساير ماهيان پهن از اين نوع هستند . براي مثال در ماهي دراگونت (dragonet ) انبسلط حفره هاي برانشي تدريجي مي باشد. لذا يك اختلاف فشار كم ثابت روي برانش ها تشكيل مي شود .
در فاز انقباض ،آب از هر دو حفره حركت كرده و از دريچه هاي باريك حفره برانشي خارج مي شود . در ماهيان پهن كه مدام روي يك طرف بدن خود قرار مي گيرند وقتي در حال استراحت هستند و در كف اقيانوس بصورت مدفون شده در مي آيند مسائل ديگر تنفسي ايجاد مي گردد براي مثال برانش ها در هر دو طرف ماهيان په ليس ( plaice ) و كفشك ( sole ) توسعه يافته اند و بدون شك آب از هر دو حفره برانشي پمپ مي شود .
در اين حالت خطر ورود ماسه كف دريا و آسيب رساندن به برانش ها وجود دارد . لذا در اين ماهي در فشار مشتق جريان برعكس نمي شود اين بعلت كنترل عامل روي لوله هاي برانش مي باشد كه از ورود كمترين جريان نيز جلوگيري مي نمايد.
لذا منطبق با عادات ماهيان ، ساختار برانش ها متفاوت مي باشند . ماهيان كف زي عموما داراي سطوح برانش كوچكتر و مجاري خشن تري مي باشند و مجاري از هزاران سوراخ ريز تشكيل شده اند كه در بين تارهاي برانش قرار گرفته اند .
دو رديف صفحه اي نازك كه در اطراف چهار قوس استخواني در تمام مسير در دو طرف ماهي انباشته شده اند تشكيل يك شبكه مشبك را مي دهد كه در تمام ديواره هاي حلق ماهي جاي دارد .
از آنجائيكه لبه هاي تارهاي برانشي به علت ويژگي انعطافي اسكلت نگهدارنده اش به صورت اريب مي باشد همواره لبه ها در تماس يكديگرند و در نتيجه آب از شكافهايي كه بوسيله صفحات تارهاي همجوار ايجاد شده اند عبور مي نمايد همين سطوح بالا و پائين تارها در حقيقت سطوح تنفسي را تشكيل مي دهند سقوط همين چين هاي ثانويه موجب كم شدن سطح مبادله گاز ها و در نتيجه اختناق ماهي كه از آب خارج شده است مي گردد هر چه اين چين ها به يكديگر نزديك باشند آنها بهتر يكديگر را پوشش مي دهند براي مثال در ماهي خال مخالي 39 تار در ميليمتر ، و در شاه ماهي 33 تار در ميليمتر مي باشد .
در ماهياني كه حوالي سواحل زندگي مي نمايند و تحت تأثير جريانات كشندي قرار مي گيرند ، مانند گاو ماهيان ، چين هاي ثانويه خيلي فاصله دار هستند و 15 رشته در ميليمتر است . انواع گونه هاي مختلف با توجه به تحت تأثير قرار گرفتن در آبهاي ساحلي داراي ساختار متفاوت مي باشند .
شبكه هايي كه بوسيله برانش ها ايجاد گرديده اند بسيار باريك مي باشند با يك نگاه به نظر مي رسد كه ابعاد بسيار كوچك اين شبكه ها اجازه عبور آب كافي با اختلاف فشار تنها يك سه هزارم اتمسفر را ( كه در بسياري از گونه ها وجود دارد ) ندهند . اما تعداد سوراخ ها آنقدر زياد است كه آب كافي را عبور مي دهند
براي مثال در يك ماهي آب شيرين 130 گرمي تعداد اين سوراخ ها به 250 هزار مي رسد در سرعت هاي بالاي جريان آب مقداري آب از بين لبه تارها قرار مي نمايد اما در حالت استراحت ماهي كل جريان برابر جرياني است كه از سوراخ ها عبور مي نمايد .
مقاومت سوراخهاي برانش در تمام وضعيت هاي فعاليت ماهي يكسان نيست . بلكه متناسب با فعاليت ، انعطاف پذير مي گردد. فيلمبرداري از مارماهيان جوان نشان داده است كه فاز مشخصي در چرخه تنفسي وجود دارد و آن زماني است كه لبه هاي رشته ها از هم باز مي شوند و اجازه افزايش مدار كوتاه جريان را مي دهند در خلال فعاليت پمپاژ ، فرآيند تحت الشعاع برانش در مقابل بار افزايش اختلاف فشار مي باشد .
تماس بين لبه هاي تارها بوسيله انعطاف پذيري شعاع هاي برانش برقرار مي گردد و هيچ قدرت ماهيچه اي براي مجزا كردن آنها وجود ندارد . انقباض عضلات وقتي فعال مي شوند كه ماهي تحركات سرفه اي انجام مي دهد در اين وضعيت شيب فشار برعكس شده و برعكس شدن جريان آب موجب تميز شدن برانش ها مي گردد.
تنفس پوستی در آب :
در بعضی از ماهیان ، مقداری از تبادل گاز در محیط آبی ، از طریق پوست صورت می گیرد . انتشار از طریق پوست نقش مهمی در تنفس ماهیان در مرحله نوزادی دارد . برای مثال در نوزاد ماهیان سین برانچی فورم(مونوپتروس آلبوس) جنوب شرقی آسیا ، قبل از تکامل آبشش ها تنفس از طریق شبکه مویرگی تنفسی وسیع که درست در زیر سطوح بافت پوششی باله میانی ، باله سینه ای و کیسه زرده قرار دارد ، صورت می گیرد .
ذکر این نکته جالب توجه است که این ماهی ، آب بشتری را به سمت سطح عقب بدن به گردش در می آورد . این در حالی است که جهت جریان خون ، از سمت عقب به جلو بدن است . بدین ترتیب جریان متقابل حاصل از آن برای بهینه کردن جذب اکسیژن در هنگام کاهش اکسیژن آب ، موءثر واقع می شود .
وجود تنفس پوستی به میزان قابل ملاحظه ، در تعدادی از ماهیان بالغ ثبت و اندازه گیری شده است . اندازه گیری میزان تنفس پوستی در شش گونه ماهی استخوانی آب شیرین نشان داد که عمدتا" ، تنها نیاز پوست به اکسیژن ازاین طریق تأمین شده است . بنابراین ،در ماهی کاراس ، سوف زرد ، قزل آلای جویباری و قزل آلای قهوه ای پوست ، عامل تبادل اکسیژن مورد نیاز برای سایر بافتها نیست . فقط در ماهی بول هد سیاه فاقد فلس (ایکتاروس ملاس )، پوست به عنوان یک اندام کوچک تنفسی عمل می کند و در حدود 5% نیاز به اکسیژن را فراهم می سازد. همچنین در ماهی پهن دریایی(پلورونکتس پلاتسا)، انتشار اکسیژن از طریق پوست ، با مصرف اکسیژن توسط این اندام مطابقت دارد.
نتيجه گيری:
آن چه گفته شد مختصر و ناچيزي از مكانيزم تنفسي ماهي مي باشد . هنوز مسائل متعددي در مورد چگونگي ارتباط جريان آب و خون در طول برانش ها و چگونگي استخراج اكسيژن از آب وجود دارند كه بايستي بررسي شوند ،بويژه در روي گونه هاي مختلف ماهيان و بايستي تحت شرايط متفاوت گونه هاي مختلفي را مورد بررسي قرار داد همچون مسائل متعددي كه بوسيله جانورشناسان تحت بررسي است .
و ناشناخته هاي فيزيكي و فيزيولوژيك هر روز روشنتر مي گردد. دانش تاريخ و ساختار طبيعي حيوانات هر روز گسترده تر مي شود . به اميد روزي كه بشر بتواند از اين شاهكارهاي خلقت خداوند كپي صنعتي تهيه نموده و براي مثال با تهيه دستگاهي براي غواصان كه همچون برانش ماهيان بتواند اكسيژن را از آب استخراتج نمايد محيط ناسازگار زير دريا را با طبيعت انسان سازگاري دهد و انسان بتواند بهتر از آن بهره برداري نمايد .
گردآوری و تدوین :
خدر دردی ئی – کارشناس ترویج گلستان

منابع :
- ماهی شناسی(1) : تالیف دکتر مسعود ستاری
- ماهیان آب شیرین : تألیف -دکتر غلامحسین وثوقی ومهندس بهزاد مستجیر
- مقاله اشکبوس دانه کار ازماهنامه آبزیان شماره 3و4

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:37
استفاده از پرمنگنات پتاسیم برای کنترل عفونتهای خارجی در ماهیان زینتی

مقدمه
بسیاری از بیماریهای ماهیان زینتی بصورت عفونتهای خارجی بروز می کنند و در صورتیکه کنترل نشوند باعث مرگ ماهی خواهند شد. اصتفاده صحیح از پرمنگنات پتاسیم می تواند بطور کارامد بسیاری از باکتریها ، انگلها و عوامل قارچی را قبل از اینکه بصورت عفونت بروز کنند کنترل نماید . اغلب حذف کامل این عوامل نیاز به آنتی بیوتیک درمانی دارد .
صاحبان این ماهیان به دلیل اینکه استفاده از آنتی بیوتیکهای گران کاهش پیدا کرده است می توانند صرفه اقتصادی بهتری از کارشان داشته باشند . در این نوع فعالیت ( پرورش ماهیان زینتی ) اصتفاده صحیح از پتاسیم پرمنگنات در آغاز شیوع بیماری می تواند به سرعت باعث حذف بیماری شود بطوریکه دیگر ماهیان احتیاج به آنتی بیوتیک درمانی برای طولانی مدت ( بیشتر از 10 تا 14 روز ) نداشته باشند .
پرمنگنات پتاسیم چیست ؟
پرمنگنات پتاسیم (KMNO4 ) یک عامل اکسیداسیون است که مدت طولانی است در آبزی پروری استفاده می شود . در آبهای سیستم های بیمار و بخصوص لوله کشی شده استفاده می شود . یک اکسید کننده قوی قادر است ( از نظر شیمیایی ) ارگانیسم های آلی آب را از بین ببرد .
این مواد شامل ارگانیسم های غیر مطلوب مانند باکتریها ، انگل ها و قارچها و ارگانیسم های مطلوب مانند جلبکها و لیز آب ها است . به دلیل اینکه مواد شیمیایی نمی توانند ارگانیسم های مطلوب و غیر مطلوب را از هم تشخیص دهند پس روشن است که به روشی استفاده شوند که بیشترین سود و کمترین خسارت را به دنبال داشته باشد.
تغییر رنگ بوجود آمده در اثر استفاده از پرمنگنات پتاسیم
زمانیکه پرمنگنات پتاسیم فعال می شود آب درون ظرف محتوی پرمنگنات پتاسیم به رنگ صورتی ارغوانی تغییر رنگ می دهد . در صورتیکه غیر فعال شده باشد ( بوسیله مواد آلی اکسیدیزینگ ) رنگ آب به رنگ زرد یا قهوه ای کدر تغیر می کند .
این تغیر رنگ ابزار مهمی در بررسی عملکرد مواد شیمیایی است ( در ادامه درباره آن بحث شده است ) .
به هر حال این موضوع ممکن است پرمنگنات پتاسیم را برای ما برای استفاده در تانکهای زینتی یا تانکهایی که محتوای داخل آنها در معرض نمایش است غیر مطلوب باشند . چنانچه پرمنگنات پتاسیم همراه با بسیاری مواد شیمیایی دیگر در آب استفاده شود می تواند برای بی مهرگان و گیاهان آبی بسیار مضر باشد .
استفاده از پرمنگنات پتاسیم
در مورد بیشتر ماهیان می توان از حمام طولانی مدت ( حداقل 4 ساعت ) در پرمنگنات پتاسیم با غلظت 2 میلی گرم در لیتر استفاده کرد ( در مورد سیستم های آب شیرین یا آب شور ) .
پرمنگنات پتاسیم برای استفاده در سیستم های گردشی کاملا بی خطر بوده و زمانیکه با غلظت 2 میلی گرم در لیتر استفاده شود حداقل تاثیر را بر بیوفیلترها دارد .
رنگ ارغوانی آب باید برای حداقل 4 ساعت باقی بماند .اطلاعات بسیاری در زمینه استفاده از پرمنگنات پتاسیم در سیستم های آب شیرین وجود دارد اما کمبودهایی در زمینه اثر این ماده بر سیستم های دریایی شناخته شده است .
پرورش دهندگان میتوانند مقاومت ماهیانشان را با مشاهده رفتار آنها در طی دوره درمان ارزیابی کنند. این مطلب بخصوص زمانیکه درمان یک گونه برای بار اول در حال انجام باشد مهم می باشد . اگر ماهیان واکنش نشان دهند باید فورا مواد حذف شوند ( برای مثال باید مواد شیمیایی با آب شیرین رقیق شوند ) .
بدلیل اینکه پرمنگنات پتاسیم بوسیله مواد آلی بی اثر می شود لذا در استخرها یا سایر سیستم هایی که تجمع این مواد زیاد است باید مقدار پرمنگنات اضافه شده را افزایش داد . راه بی خطر آن است که مقدار پرمنگنات پتاسیم تا 2 میلی گرم در لیتر افزایش یابد. چنانچه رنگ آب در آغازاولین اقدام درمان در کمتر آز 4 ساعت از ارغوانی به قهوه ای تغیر رنگ دهد 2 میلی گرم در لیتر دیگر نیز باید اضافه شود . چنانچه استفاده از دوز 6 میلی گرم در لیتر هم نتوانست رنگ ارغوانی آب را برای مدت حداقل 4 ساعت حفظ کند ، باید سیستم فورا تمیز شود .
بیشتر ارگانیسم هایی که بوسیله پرمنگنات پتاسیم تحت درمان قرار گرفته اند در یک محیط غنی ارگانیکی شکوفا می شوند بنابراین بهبود و رعایت اصول بهداشتی می تواند اثر عجیبی در تاثیر درمان داشته باشد .
پتاسیم پرمنگنات می تواند در یک حمام کوتاه مدت 30 دقیقه ای به غلظت 10 میلی گرم در لیتر استفاده شود . در این غلظت باید رفتار ماهیان مرتب و بادقت بررسی شود تا از مرگ و میر جلوگیری گردد. این درمان مناسبی برای ماهیانی است که از استخرها خارج و ببعد از ورود به ساختمان و دسته بندی با کشتی جابجا می شوند . بدنبال پتاسیم درمانی استفاده از غلظت کم ( 2-10 PPT) نمک ( کلرید سدیم ) بصورت درمان نیمه دائمی برای چندین روز یا هفته ( بستگی به رفتار گونه ) می تواند سودمند باشد . این ترکیب بخصوص در به حداقل رساندن عفونت کلومناریس بعد از دستکاری ماهیان می تواند موثر باشد .
پرمنگنات پتاسیم می تواند به صورت یک ضدعفونی کننده سطحی در غلظت 10 میلی گرم در لیتر ( 30-60 دقیقه زمان تماس ) تا 500 میلی گرم در لیتر (30 ثانیه زمان تماس ) در یک تانک ماهی یا هچری استفاده شود. پتاسیم پرمنگنات باکتریها ، قارچها و بسیاری از عوامل انگلی را خواهد کشت اما ویروس کش نمی باشد .
تکرر درمان
با توجه به مطالب بالا پرمنگنات پتاسیم یک اکسید کننده بلا استثناء است و در صورتیکه همراه با مواد شیمیایی زیادی استفاده شود می تواند بافت آبششی و موکوسها را بسوزاند.
در شرایطی که به شیمی درمانی نیاز می باشد مانند درمان شیوع بیماری ایکتیوفتریوس ، پرمنگنات پتاسیم انتخاب خوبی نمی باشد .
درمان ناموفق
معمولا به دلیل یکی از 3 فاکتور زیر به دنبال استفاده از پرمنگنات پتاسیم تاثیر نامرغوبی حاصل می شود .
1- تشخیص نادرست یا ناقص
2- محاسبه و اندازه گیری نادرست در مقدار مواد شیمیایی مورد نیاز
3- وجود بیش از اندازه مواد آلی در سیستم باعث تخریب سریع مواد شیمیایی می شود .
برای اینکه درمان ناموفق صورت نپذیرد باید ماهیان بیمار برای تشخیص صحیح به آزمایشگاههای تشخیصی فرستاده شوند. حجم آبی که درمان در آن صورت می پذیرد ، دقت محاسبه برای اندازه گیری نسبت درمان ودقت اندازه گیری مواد شیمیایی استفاده شده برای ارائه یک دوز مناسب از ماده شیمیایی ضروری است .
با توجه به اشارات بالا مقدار زیاد مواد آلی باعث تخریب سریع پرمنگنات پتاسیم و بنابراین ناکافی شدن زمان تماس با مواد شیمیایی می شود. و این مسئله یکی از اصلی ترین مشکلات استخرهای به شدت ذخیره سازی شده است .
اندازه گیری میزان پرمنگنات پتاسیم برای استفاده
برای محاسبه مقدار ماده شیمیایی مورد نیاز یک فرمول ساده میتواند استفاده شود :
نسبت درمان × ضریب تبدیل × حجم = مقدار ماده شیمیایی
حجم استخر یا تانک با واحد گالن اندازه گیری می شود . ضریب تبدیل 0038/0 بوده و مقدار ماده شیمیایی به گرم محاسبه می شود .
چنانچه نسبت درمان 2 میلی گرم در لیتر و حجم 250 گالن باشد :
2 × 0038/0 × 250= مقدار ماده شیمیایی
جدول 1 – رایج ترین ضریب تبدیل برای استفاده در اندازه گیری مقدار ماده شیمیایی برای استفاده در واحد حجم آب با غلظت 1ppm)1 میلی گرم در لیتر )
استفاده از نوعی ماده محلول
یک روش دیگر برای اندازه گیری مقدار پرمنگنات پتاسیم مصرفی میکس کردن آن با یک ماده محلول است . یک ماده محلول ، محلول غلیظی از ماده شیمیایی است که مقدار کم آن می تواند برای یک استخر تحت درمان کافی باشد و زمانی که تانکهای گوناگون یا درمانهای متفاوتی اعمال می شود استفاده می گردد.
یک روش ساده برای ساخت ماده محلول پرمنگنات پتاسیم ،افزودن 285 گرم از پرمنگنات پتاسیم به یک بطری آب مقطر یک گالونی و میکس کردن کامل آن است .
این محلول با غلظت 1mg در lit به نسبت 1 قطره در هر گالن استفاده می شود.
بنابراین برای دست یافتن به غلظت 2mgدر lit محلول باید به نسبت 2 قطره در هر گالن رهاسازی شود. ماده محلول باید در یک منطقه خنک و تاریک نگهداری شده و به صورت سالیانه جایگزین شود.
در درمان سیستم های بزرگتر باید به خاطر داشت که 20 قطره برای 1 میلی لیتر کافی است یا 1 سانتی متر مکعب چنانچه مایع بوسیله یک سرنگ اندازه گیری شود. بنابراین 1 ml از محلول 10 گالن آب را با یک غلظت 2 میلی گرم در لیتر درمان می کند.
پیشگیریهای حفاظتی در زمان استعمال پرمنگنات پتاسیم
پرمنگنات پتاسیم یک ماده بسیار بی خطر برای استعمال است . اما به هر حال تمام مواد شیمیایی باید با ملاحظات لازم بکار گرفته شوند. پرمنگنات پتاسیم به راحتی به لباس و دست رنگ پس می دهد. رنگی شدن پوست دردناک نمی باشد اما ممکن است ناخوشایند بوده و ناپدید شدنش تا چند روز بطول بیانجامد .
رنگ قهوه ای منتقل شده به لباسها می تواند دائمی و ثابت باشد .هنگام کار با پرمنگنات پتاسیم استفاده از محافظ چشم ، دستکش ولباس کار توصیه می شود.
پرورش دهندگان ماهی و آکواریوم داران بعضی اوقات مواد شیمیایی را میکس می کنند . این مطلب که فرمالین و پرمنگنات پتاسیم هرگز میکس نشوند بسیار مهم است زیرا که ترکیب آنها می تواند منفجر شود .
خلاصه
پرمنگنات پتاسیم یک اکسید کننده قوی است که می تواند برای درمان بیماریهای عفونی سطحی ماهیان استفاده شود . تاثیرات این ماده می تواند اغلب انگلهای خارجی مانند قارچها و عوامل باکتریایی را از بین ببرد .
اغلب ماهیان می توانند با غوطه ورسازی طولانی مدت در 2 میلی گرم در لیتر محلول پرمنگنات پتاسیم درمان شوند اگرچه بعضی گونه ها می توانند در برابر آن حساس باشند و حمام در 2میلی گرم در لیتر آن را تحمل نمی کنند.
بخاطر این خصوصیت اکسیدکنندگی شدیدش نباید بیش از یک بار در هفته استفاده شود وگرنه ممکن است مرگ و میر اتفاق بیافتد . این ماده برای استفاده در سیستم های دریایی و چرخشی تا غلظت 2 میلی گرم در لیتر بی خطر است .
این ماده به پوست و لباس رنگ می دهد بنابراین باید احتیاطهای لازم را به کار برد . هرگز نباید پرمنگنات پتاسیم و فرمالین را به طور مستقیم با هم میکس کرد زیرا قابل انفجار و اشتعال می باشد.

شقایق نوروزی – مهدی مومن نیا

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:40
پرورش تلفیقی ماهی با برنج در مزارع سیلگیر فصلی

خلاصه
درایالت آسام هند حدودا 6/2 میلیون هکتار از دشتهای سیلآبی تحت کشت سنتی برنج می باشند. بدلیل بکارگیری تکنیک های جدید کشت و فعالیت های مختلف توسعه ای اکوسیستم این مزارع برنج دچار تغییرات شگرفی گردیده است .
زمانی مزارع برنج یکی از اصلی ترین منآبع تامین ماهی برای کشاورزان روستایی بود. یک کاهش بسیار شدید در جمعیت ماهی وبه طبع آن کمبود ماهی درایالت آسام بواسطه تغییرات نا مطلوب در اکوسیستم برنج بوجود آمده است .در این مقاله نتایج دوآزمایش مزرعه ای که تأثیرکشت برنج وتولید توأمان ماهی را مورد مطالعه بررسی قرار گرفته تا چگونگی تأثیر افزایش جمعیت ماهی برافزایش عملکرد برنج، اکوسیستم برنج ودر آمد زارع بهتر فهمیده شود.
مقدمه
دشتهای سیلآبی فصلی معمولا برای کشت برنج استفاده می شوند. در مزارع برنج آسام، ماهی بدون کنترل و توجه به جنس، اندازه و جمعیت آن تولیدو صید می گردد(1992Diallo). ایا لت آسام (بین 28-24 درجه عرض شمالی و '4,  97 – '50, 89 طول شرقی واقع شده است.) دارای حدود 6/2 میلیون هکتار از دشتهای سیلآبی می باشد که به صورت سنتی تحت کشت برنج بوده وهمزمان ماهیگیری در آنها انجام می گیرد. آب درمزارع این دشتهای سیلآبی حدودأ 6-4 ماه باقی مانده (باگوواتی وهمکاران 1997) و به عنوان یک زمین پرورش ماهی عمل می کنند.
بیشتر زارعین برنج ایالت مالکین کم زمین بوده ودارای آب بندای کوچک ،30-25 متر مربع (باگوواتی وهمکاران 1997) می باشندکه به لفظ محلی "کون پوخوری" نامیده می شوند(باروآ وهمکارانa 1999.( این آب بندانها جهت استفاده از آب باران برای آبیاری زمین در زمان گل کردن قبل از نشاء برنج و همچنین برای گرفتن ماهی وحشی وارد شده به آنها در زمان سیلآب استفاده می شوند (باروآو همکاران a 1999).
در گذشته این آب بندانهای کوچک محلی به عنوان منبع تأمین ماهی محسوب می شدند. در طول سه دهه گذشته تغییرات اکولوژیکی شدیدی در اکوسیستم های برنج ایجاد شده که دلایل اصلی آن عبارتند از:
ساخت خاکریز در حاشیه رودخانه براهاماپوترا وسرشاخه های اصلی آن ، ساخت جاده ها و نوآورهای تکنو لوژیکی در سطح ملی-منطقه ای در زراعت برنج . با گسترش کشت مدرن برنج کشاورزان با بکارگیری رقم های اصلاح شده ژنتیکی، استفاده ازآفت کش ها وکودهای شیمیایی تغییراتی شگرف درکشت برنج ایجاد کرده اند . فعالیتهای مدیریت کشت سبب تغییرات شدید اکولوژیکی واقتصادی در این دشتهای سیلآبی گردیده و همچنان ادامه دارد .
در نتیجه یک کاهش شدید در جمعیت ماهی اتفاق افتاده و سبب کمبود ماهی در ایالت گردیده است .
اکو سیستم برنج یک اکوسیستم کشاورزی بوده که از اجزاء مختلفی ساخته شده است . ساختار هر اکو سیستم کشاورزی دارای دو شاخص اصلی می باشدکه عبارتند از :اجزاء سیستم و اثرات متقآبل بین آنان (دالسگارد 1995) . ماهی یک جزء اصلی در اکوسیستم برنج است بطوریکه ماهی و برنج مکمل یکدیگربوده و به کمک یکدیگر قادرند تا از توان اکولوژیکی همدیگر استفاده بهینه نمایند. هر تغییر ناخواسته در این اکوسیستم سبب گسستگی در اجزاء آن شده، مخصوصأ جمعیت ماهی ، اثرات متقآبل اکولوژیکی بین ماهی و برنج ، پایداری اکولوژیکی و ظرفیت تولید ان شدیدأ صدمه خواهد دید . دراین مقاله سیستم های تلفیقی برنج – ماهی و نتیج دو تحقیق مزرعه ای آورده شده است تا به درک بهتر چگونگی تأثیر ماهی بر با لا بردن کیفیت محصول و درآمد از زمین و مفهوم استراتژیهای کشت برای مدیریت اکوسیستم – برنج کمک کنیم .

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:42
رعایت نکات بهداشتی درماهیان مولد

مقدمه
ماهیان مولد؛سازنده نسل بعدی برای پرورش یا بازسازی ذخایر آبزیان می باشد ؛ بنابر این اگرمولدی از لحاظ بهداشتی سالم نباشند نسل به وجود آمده از آنها نیز دچار مشگل خواهد بود . از طرفی باتوجه به هزینه های گزافی که صرف مولد سازی می شود ؛ برای نگهداری از مولدین باید تدابیر لازم در نظر گرفته شود تا از هر گونه آسیب واسترس که در نهایت منجربه مرگ با ازدست رفتن آنها می شود؛ جلوگیری شود .
به همین منظور در کلیه پروژه های تکثیر و پرورش ماهی یا سایر آبزیان باید به بحث بهداشت مولدین توجه خاصی مبذول داشت .
بهداشت مولدین به دو بخش کلی تقسیم می شود ؛پیشگیری و درمان .در بخش پیشگیری در مورد اموری بحث می شود که ممکن است باعث ایجاد شوک واسترس در ماهیا ن و یا ایجاد بیماری ودر نهایت آسیب به آنهاشود و در بحث درمان راههای جبران خسارت ناشی از استرس و بیماری بر روی ماهی و بهبود شرایط نا مناسب
بررسی .اولین فرایندی که معمولا برای تکثیر ماهیان مولد طی می شود صید آنهاست .
بعضی از ماهیان مولد ازمحیط های طبیعی برای تکثیر صید می شوند مثل تاسماهیان ؛ آزاد ماهیان ؛کلمه وماهی سفید و گاهی نیز ازذخیره مولدین سالهای قبل در استخرهای نگهداری مولدین ؛صید می شوند مثل ماهی قزل آلای رنگین کمان وبیشتر گونه های کپور ماهیان پرورشی .
در هنگام صید ماهیان مولد از محیط طبیعی ؛ مهمترین مسئله استفاده از وسیله صید مناسبی است که حداقل آسیب را به ماهیا ن مولد وارد کند
به طور مثال در مورد ماهی آزاد دریای خزر درکشور ما معمولا از شیل یا کلهام که صدمه کمتری به ماهی می زند استفاده می شود ؛ در مورد تاسماهیان صید مولد به وسیله تور گوشگیر انجام می شود که ماهی در آن به شد ت تقلا می کند و به تخمک های آن اسیب وارد شده و باعث ایجاد استرس در ماهی می شود که در اینجا نیز بهتر است از تورهای با چشمه مناسب یا در صورت امکان از کلهام استفاده گردد .
مرحله بعد از صید مولد ین چه از محیط طبیعی و چه از استخرهای پرورش ؛ انتقال آنها به محل تکثیر است که در اینجا دو حالت برای انتقا ل وجود دارد ؛ در مواقعی که فاصله زیادی بین استخر مولدین و محل تکثیر وجود ندارد ؛ متوان از کیف های مخصوص برزنتی (که حداقل آسیب را به ماهی می رساند ) یا از وسایلی مثل تشت و چانهای برزنتی استفاده کرد .
در مکانهایی که امکانات خاصی وجود دارد می توان از راههای دیگری هم استفاده نمود به عنوان مثا ل در مرکز تکثیر آزاد ماهیان کلاردشت کانا لهای مخصوصی وجود دارد که ماهی بطور مستقیم به طرف محل تکثیر هدایت می شود . هنگامی که فاصله ها طولانی است باید ازتانکرهای مخصوص استفاده شود ؛ ساده ترین آنها چان های برزنتی می باشد که در پشت وانت نصب می شود که مجهز به کپسول اکسیژن می باشد . در اینجاه باید هوادهی به صورت کامل ودقیق صورت گیرد واز هر گونه ایجاد استرس به ماهی پیشگیری شود وبهتر است آب تا نکر از همان منبع آبی که مولد از ان صید می گردد پر شود تا از ایجاد شوک حرارتی به ماهی جلوگیری به عمل آید درغیر این صورت باید عملیات همدمای با دقت صورت گیرد گاهی اوقات برای انتقال مولدین در فواصل طولانی از مقدار کمی ماده بیهوشی درتا نکراستفاده می شود تا فعا لیت های متا بولیکی ماهی به حداقل کاهش یابد . یکی از آرام بخشهای متداول برای آرام کردن ماهیها ؛ دی کسید کربن است .
غلظت بالای این گاز می تواند برای ماهی ها زیان آوروحتی کشنده باشد ؛ با این حال غلظت کم آن اثر بیهوشی به همراه دارد .برای آرام کردن ماهی ها می توان آنها رابه مدت 5 دقیقه در معرض ppm 500 اسید کربنیک (دی اکسید کربن حل شده درآب ) یا ppm 650-بی کربنات سدیم قرار داد. غلظت اسیدکربنیک/ بیکربنات سدیم و مدت زمان استفاده از انها به گونه و مرحله بلوغ ماهی مورد نظر بستگی دارد. به دلیل رعایت ملاحظه سلامتی و ایمنیبه گونه و مرحله بلوغ ماهی مورد نظر بستگی دارد.
به دلیل رعایت ملاحظه سلامتی و ایمنیبه گونه و مرحله بلوغ ماهی مورد نظر بستگی دارد. به دلیل رعایت ملاحظه سلامتی و ایمنی ؛ مواد بیهوشی شیمیایی باید با دقت زیاد مورد استفاده قرار گیرند. بعضی از این مواد برای انسان خطر ناک بوده وبه هنگام استفاده ازآنها ؛ دستورالعمل مصرف کننده باید به دقت رعایت شود. 150 پس از رسیدن ماهیان به مرکزتکثیر و قبل از رها سازی آنها در استخرهای نگهداری باید کار همدمایی به دقت صورت گیرد.
جدا سازی نر و ماده در هفته های آخر نزدیک به تولید مثل از اهمیت ویژه ای برخوردار است درغیراینصورت ممکن است مولدین به طور طبیعی دراستخرها تخمریزی نما یند وازطرف دیگر درهفته های آخر گاهی برخورد های فیزیکی شدید بین مولد ین نر درخصوص جنس ماده ؛ صورت می گیرد که ممکن است منجر به آسیب شدید وزخمی شدن بدن مولدین گردد . همچنین جداسازی مولدین نر وماده از ابتدا کمک می کند تا در هنگام کار؛ شناسایی مولد نر و ماده سر یعتر صورت گیرد و نیازی به آزمایش مجدد تعیین جنسیت نباشد .
قبل از عملیات تکثیر باید ماهی مولد توسط کارشناسان بهداشتی کنترل شود تا مشکلی از لحاظ بیماری و آلودگی به انگل وجود نداشته باشد . برای این کار بهتر است از آبشش ها ؛ باله ها و سطح پوست مولد ؛ لام مرطوب تهیه و هر گونه آلودگی انگلی زیر میکرسکوب بررسی شود .
نکته مهم ؛بحث انتقال برخی از بیماریها از ماهی مولد به نسل بعدی یا اصطلا حا انتقال عمو دی بیماری است
انتقال عمودی بیماری بیماری ویروسی IPN یا نکروزعفونی لوزالمعده که عامل آن BIRNAVIRYS است و بیماری باکتریایی کلیه BKD که عامل آنSALMONINARUM RENIBACTERIUM است ؛در ماهیان قزل آلاثابت شده است ودر مورد انتقال عمودی ویروس IHN وVHS بین دانشمندان اتفاق نظر وجود ندارد .بهر حال در مورد بیماریهای که انتقال عمودی دارند باید به شدت مراقب بود که مولدین به این بیماری ها آلودگی نداشته با شند به خصوص در مورد ماهیان مولدی که از جاهای دیگر خریداری یا آورده می شوند .
باید باید یک دوره قرنطینه رعایت شود . بهتراست مولدین قبل از تکثیر ضد عفونی شوند ؛ اینکار در مورد ماهیانی که تزریق هیپوفیز به آنها صورت می گیرد وبه ویژه قبل از تکثیر ؛ ضروری می باشد .
بدن ماهیان مولد قبل از تکثیر باید با حوله ای تمیزخشک شود تا آب سطح بدن ماهی به داخل تشت تکثیرنریزد ؛ اینکار از دو بعد دارای اهمیت است .
1- آبی که از بدن ماهی می چکد باعث تحریک تخمک واسپرم وکاهش در صد لقاح می شود .
2- ممکن است این آب دارای آلودگی باشد که بعدا با تخم ها وارد انکوباتورها شود . پس از تکثیر مولدین ؛ بدن آنها به مدت چند ثانیه داخل محلول آب نمک رقیق فرو برده می شود تا ضد عفونی گردد
که البته این عمل برای همه باکتری ها و انگل ها مو ثر نمی باشد . در ضمن پس از عملیات ؛جهت جلوگیری از عفونت های داخلی می توان از داروهای آنتی بیوتیک به روش تزریق مستقیم دارو به داخل بدن مولد یا به صورت خوراکی استفاده نمود که تمام این اعمال به منظور پیشگیری می باشد . تمام مراحل نقل و انتقال و دستکا ری مولدین به هنگام تکثیر باید به دقت و با ملایمت صورت گیرد تا حداقل استرس به ماهی وارد شود .
در هنگام تخمک کشی و اسپرم گیری باید توجه نمود که فشارزیادی به بدن ماهی مولد وارد نشود زیرا علاوه بر آسیب رسا ندن به تخمک ها واز بین بردن آنهاوموجب صدمه غیر قابل جبران به ماهی و گاهی مرگ آن می شود .
در زمان تزریق هیپوفیز یا تخمک کشی یا اسپرم گیری ویا هر گونه دستکاری مولد ین باید آنها را بیهوش نمود . در تاسماهیان بیهوشی به وسیله ضربه محکم چکش مخصوص به سر ماهی انجام مشود و پس ازتکثیر نیز ماهی می میرد . در سایر ماهیان بیهوشی به وسیله مواد بیهوش کننده مختلف مثل MS222 ؛ کینا لدین ؛ فنوکسی اتا نول ؛ بنزوکا ئین ؛کلروبوتا نول ؛هیدروکسی کینالدین ؛ متومودات ؛ متیل پنتینول ؛ آمیل الکل چهار ظرفیتی ؛ اورتان و غیره انجام می شود و از جمله بهترین مواد بیهوش کننده که به تازگی بسیار متداول شده عصاره گل میخک است که اثرات سمی مواد بیهوش کننده شیمیای را ندارد و به علاوه نسبت به آنها ارزانتر می باشد .
مواد شیمیایی بیهوش کننده علاوه بر اثرات سمی که ممکن است برای ما هیان و کارگران داشته باشد ؛می توان قدرت تحرک اسپرم و کیفیت تخم را کاهش دهد .
علاوه بر این باید توجه داشت که قبل از مصرف هر گونه ماده بیهوشی باید آن را روی تعدادی ماهی آزمایش کرد چرا که اندازه ماهی ,PH؛ سختی و دمای آب بر روی کارآی موارد بیهوشی کننده موثر است . بیهوش نمودن ماهی علاوه بر آنکه عملیات تکثیر را برای کارگران تسهیل می کند ؛باعث می شود که استرس کمتری به ماهیان در هنگام دستکاری وارد شود .
در مورد تزریق هیپوفیز جهت القای تخم دهی در کپور ماهیان و تاسماهیان باید میزان کمتر آن ممکن است باعث عدم تحریک کامل و مقدار زیاد آن در مواردی باعث عقیمی و یا حتی مرگ ماهی مولد شود .
ماهیان دهنده هیپوفیز باید بالغ و تخمریز ی نکرده باشند و ترجیحا از همان گونه ای باشند که قرار است تکثیر شود .زمان تزریق هم بسیار مهم است و اکر زودتر از موقع صورت گیرد ؛کیفیت تخم ها و قدرت
بقای آنها کاهش می یابد .
بسیاری از این بیماریها علاوه بر ماهیان مولد؛ممکن است باعث آلودگی سایر گروه های ماهیان هم بشود و در ماقع خاص مولدین نیست ؛مثل بسیاری از بیماریها ی انگلی ؛ویروسی ؛باکتریای و محیطی که اقدامات مشترک پیشگیری و درمان برای آن ها باید صورت پزیرد .
خطر ناکترین بیماری انگلی که ممکن است مولدین را گرفتار کند ؛بیماری لکه سفید است که برای درمان از حمام یک ساعته فرمالین 37درصد در دو مرحله با فاصله زمانی 4روز استفاده می شود .
از جمله بیماری هایی که مخصوص مولدین است بیماری ویروسی UDN است که نکروز قرحه ای آزاد ماهیان وحشی مولد می باشد .
همچنین انگل مرجانی پلی پودیوم ؛خاص تخمدان مولد ین تاسماهیان است که باغث گریسی شدن تخمک ها و از بین رفتن آنها می شود .
از دیکر مباحثی که در خصوص بهداشت ماهیان مولد مهم است بحث تغذیه مولدین می باشد .
غذا مهمترین عامل موثر بر روی کیفیت اسپرم و تخمک ماهیان م باشد .
کیفیت و کمیت غذای ماهیان مولد تاثیر زیادی روی هماوری ؛رسیدگی جنسی ؛اندازه؛کیفیت تخم و اسپرم آن ها دارد و در جیره غذایی مولدین باید به وجود اسید های آمینه ضروری ؛ اسید های چرب غیر اشباع ؛ویتامین هایE وC ؛ کارو تنوئید هایی مثل آستا زانتین و نیز فسفولیپیدهاتوجه نمود .
دریک آزمایش روی جیره غذایی مولدین قزل آلای رنگین کمان مشخص شد که اضافه کردن اسید لینولئیک به جیره هایی که اسید های چرب ضروری آن ها کم بود باعث افزایش درصد لقاح ؛ درصد تخم های چشم زده و میزان کل تخمه گشایی می شود .
دراین رابطه اهمیت اسید لینولئیک بیشنر از اسید لینولنیک است . باید توجه نمود که اگرماهیان مولد در استخر ها با غذای دستی تغذیه شوند ؛میزان غذا دهی از 1تا 2ماه قبل از تخمریزی کاهش داده شود و قبل از رسیدن به مرحله تخمریزی یا تخمکشی تغذیه دستی کاملا قطع گردد .
در مورد ماهیانی که از غذای طبیعی استخرها استفاده می کنند نیز باید از با رور سازی استخر ها چند هفته قبل از شروع تکثیر خودداری نمود تا میزان غذای طبیعی در استخر کاهش یابد ؛از جمله ترکیباتی که در جیره های غذا یی به مقدار نسبتا زیادی اسستفاده می شود چربیها و هیدرات های کربن هستند که از اجزای اصلی رژیم غذایی ماهیان پرواری می باشند .
در تغذیه مولدین باید توجه نمود که استفاده بیش از حد از این دو می تواند باعث کاهش کیفیت تخمک و اسپرم شود و دور بافت تخمدان و بیضه رالایه ضخیمی از چربی بچوشاند .
تراکم نگهداری ماهیان مولد از دیگر مباحث مهم در بهداشت مولدین می باشد . تراکم علاوه بر آنکه باعث تحمیل استرس به ماهیان می شود می تواند سبب انتقال سریعتر بیماری بین آنها شود و دسترسی ماهیان را به مواد غذایی مورد نیاز کاهش دهد . همچنین تراکم می تواند باعث تجمع مواد زائد دفعی و کاهش دسترسی ماهی به اکسیژن شود . عوامل فیزیکوشیمیایی آب استخر نگهداری مولدین نیز از جمله مسائلی است که در مبحث بهداشتی مولدین باید بررسی شود .
نوسان شدید درجه حرارت آب می تواند باعث وارد شدن استرس به ماهی مولد و خراب شدن تخمک یا اسپرم آن شود و یا در مواقعی باعث تخمریزی زود رس یا دیررس ماهی شود . برای رسیدگی جنسی مولدین کپور ماهی دمای بالای 17درجه سانتی گراد به خصوص 21 تا 25 درجه سانتی گراد توصیه می شود و برای مولدین قزل آلا ی رنگین کمان نیز دمای 5/13تا 5/15 درجه سانتی گراد ضروری است . سرعت مجاز آب در کانال های مستطیلی نگهداری مولدین 5/2تا 6/1سانتی متر در ثانیه می باشد . سرعت کمتر ؛ سبب تجمع مواد زاید و سرعت بیشتر باعث افزایش متابولیسم و مصرف انرژی بیشتر در ماهی میشود .میزان تعویض آب در حوضچه های نگهداری مولدین قزل الا 16تا 20بار در روز می باشد .

منابع:
جابجایی ماهی زنده دکترسوباسینگ ، ترجمه مسعود حق بین
مدیریت بهداشتی ماهیان مولد ، سید علی جوهری

م.ن
1391,01,03, ساعت : 20:44
كنترل توليدمثل در ماهيان استخواني از طريق هورمون آزاد كننده ي گنادوتروپين GnRH

مقدمه
به منظور توسعه ي آبزي پروري در آينده مديريت تكثير آبزيان ضروري است. پرورش بسياري از ماهيان باله دار هنوز متكي بر صيد تخم يا لارو آنها از محيط طبيعي مي باشد. به منظور ادامه ي رشد بخش آبزي پروري ، مديريت توليد سلول هاي جنسي در محيط پرورشي ضروري مي باشد.
علاوه بر اين، مزارع پرورشي براي تامين بچه ماهيان لازم براي پرورش در طول سال ، كه به معناي ادامه ي توليد سلول هاي جنسي از مولدين مي باشد، نياز دارند. گام مهم بعدي براي تكثير ماهي براي مطلوب كردن مديريت و فن آوري پروش مولدين، همزمان سازي استحصال سلول هاي جنسي از جنس نر و ماده مي باشد. اين عمل باعث كاهش هزينه، ساده كردن جمع آوري سلول هاي جنسي و انكوباسيون تخم ها مي گردد.
متاسفانه، حتي اگر بسياري از گونه هاي ماهيان باله دار را بتوان اهلي نمود ولي چندين مشكل در زمينه ي تكثير اين ماهيان وجود دارد كه نياز به دخالت پرورش دهنده مي باشد. در واقع، مولدين، مخصوصا، به شرايط پرورشي حساس بوده و در فرايند فيزيولوژيكي توليدمثل آنها در سطوح مختلف نارسايي ديده مي شود.
فقدان محرك هاي محيطي و وجود استرس هاي پرورشي اجتناب ناپذير ، اغلب سبب عدم رسيدگي نهايي اووسيت(FOM) ، اوولاسيون و تخم ريزي طبيعي در ماهي ماده و كاهش حجم مايع مني و نزول كيفيت آن در ماهي نر مي شود. كاهش مقدار كل اسپرم فاكتور محدود كننده در بسياري از مراكز تكثير مي باشد.كه در اين زمينه جمع آوري و ذخيره ي اسپرم بدون دستكاري هاي بعدي و بدون وابستگي به فصل خاص مي تواند در امر تكثير و ايجاد ماهيان دورگه مؤثر باشد.
پرورش دهنده ها مي توانند در چندين مرحله براي فائق آمدن بر مشكلات ناشي از نارسايي در تكثير ماهيان باله دار دخالت نمايند و به اصلاح كيفيت و كميت سلول هاي جنسي بپردازند:
تغيير شرايط محيطي قابل تغيير( مانند دماي آب ، شوري آب، دوره ي نوري و شدت نور) شيه به شرايط طبيعي،تغيير حجم و عمق حوضچه، قرار دادن گياه در داخل حوضچه يا از طريق رژيم غذايي ، استفاده از علم ژنتيك و يا بكار بردن موادي كه بر روي سيستم غدد درون ريز تاثير بگذارد، از جمله ي اين دخالت ها مي باشد.استفاده از اين مواد راه حل مناسبي براي چيره شدن بر موانع تكثير گونه هاي پرورشي مي باشد.
چرخه ي توليد مثلي در ماهيان باله دار
سيستم كنترل غدد درون ريز توليدمثل در ماهيان باله دار بر اساس محور هيپوتالاموس – هيپوفيز- غدد جنسي، مشابه ي پستانداران، مي باشد. هيپوتالاموس عامل آزاد كننده ي گنادوتروپين (GnRH) كه بر هيپوفيز تاثير مي گذارد ،را توليد مي نمايد. اين غده سنتز و رهاسازي هورمون هاي گنادوتروپين (GtHs) كه نقش آن سوق دادن غدد جنسي(تخمدان و بيضه) به سمت توليد سلول هاي جنسي مي باشد، را كنترل مي كند(شكل 1).علاوه بر اين غده ي هيپوفيز دوپامين كه نقش بازدارندگي در اين فرآيند را داراست، نيز توليد مي كند.
دو نوع GtH كه داراي ساختار و نقش شيميايي متفاوت مي باشند در ماهيان استخواني تشخيص داده شده است: GtH I (يا FSH)، در مراحل آغازين گامتوژنزيس(ويتلوژنزيس و اسپرماتوژنزيس) نقش دارد و GtH II (يا LH ) رسيدگي نهايي اووسيت(FOM)، اسپرميوژنزيس و اسپرميشن را تنظيم مي نمايد. GtH II پلاسما درست قبل از اسپرميشن و رسيدگي نهايي اووسيت افزايش يافته و باعث تعويض توليدات استروئيدوژنيك و آندروژنيك (تستوسترون،T ، و 11- كتو- تستوسترون ،11-KT ، در ماهيان نر و 17- بتا استراديول و استرون در ماهيان ماده) با توليدات پروژستونيك (مانند 17- آلفا- 20- بتا- دي هيدروكسي – 4 پروژن -3- وان و 17- هيدروكسي پروژسترون) به ترتيب در سلول هاي درون شبكه اي بيضه و سلول هاي لايه ي تك تخمدان مي گردد. هورمون هاي پروژستوني سبب رسيدگي نهايي اووسيت در ماهي ماده و تنظيم اسپرميشن در ماهي نر (تحريك توليد مايع مني و رسيدگي اسپرماتوزوآ) شده و بر روي رفتار جنسي تاثير مي گذارد.
بخش اعظم فرآيند جذب آب اسپرم وابسته به گنادوتروپين ها مي باشد .اين هورمون ها باعث اسپرميشن شده و حجم اسپرم را افزايش مي دهند. بسياري از مشكلاتي كه در زمينه ي تكثير ماهيان باله دار مشاهده مي شود(عدم انجام رسيدگي نهايي اووسيت، اوولاسيون، اسپرميشن و يا رهاسازي خودانگيز سلول هاي جنسي) در نتيجه ي نقص در انتشار GtH II بوسيله ي هيپوفيز مي باشد.
متاسفانه بسياري از ماهيها در زمان پرورش در روند توليدمثلي خود دچار نقصان مي شوند. در مولدين ماده، تحت شرايط پرورشي، رسيدگي نهايي اووسيت(FOM) و به تبع آن تخمك گذاري(اوولاسيون) و تخم ريزي ديده نمي شود(Zohar, 1988, 1989a,b; Peter et al., 1993) در مولدين نر نيز تحت اين شرايط حجم اسپرم (مايع مني و اسپرماتوزوآ) كاهش يافته و كيفيت نازلي پيدا مي كند(Billard, 1986, 1989..). دستكاري عوامل محيطي مختلف از قبيل دما، دوره ي نوري، حوضچه ي پرورشي از لحاظ عمق و حجم، وجود مواد تحريك كننده مانند پوشش گياهي و ... در بيشتر اوقات سبب بهبود و تسريع در تخم ريزي مي گردد(Zohar, 1989a; Munro et al., 1990; Yaron, 1995..).
بهر حال، در برخي از مواقع تنها راه كنترل توليدمثل در ماهيهاي پرورشي استفاده از هورمون براي القاء تخم ريزي مي باشد. روش هاي مختلفي براي استفاده ازهورمون در ماهيها تحت شرايط پرورشي مورد استفاده قرار گرفته است. نخستين روش بكار گرفته شده استفاده از هيپوفيز ماهي رسيده حاوي گنادوتروپين ، بود. امروزه از هورمون هايي كه بطور مصنوعي توليد مي گردند و توان بالايي در آزاد سازي هورمون آزادكننده ي گنادوتروپين(GnRH) دارند، استفاده مي شود.
تيمار هورموني مولدين
از دهه ي 1930 چندين منبع هورموني براي القاء و تنظيم توليدمثل ماهي مورد بررسي قرار گرفت. به اين منظور از عصاره ي هيپوفيز ماهي رسيده كه غني از GtH بود، استفاده شد .بهر حال، اين تيمار هورموني داراي چندين مشكل است:
هزينه و عدم دسترسي آسان به هيپوفيز، خطرپذيري بالا براي ماهي، تغييرپذيري در كيفيت توليدات، امكان تداخل هورمون بكار رفته شده با مسير غدد درون ريز ماهي از جمله ي اين مشكلات مي باشد. علاوه بر اين تنها بر ماهياني مؤثر مي باشد كه قرابت فيلوژنيكي(تكاملي) با ماهي دهنده دارند. به اين دليل، GtH ها با گنادوتروپين جفت انسان(HCG) جايگزين گرديد كه در بازار در حد وسيع در دسترس قرار داشت و از لحاظ شيميايي خالص تر بود و اثرگذاري بيشتري نيز داشت.
گام بعدي در تكثير ماهي جايگزيني GtH يا HCG با هورمون آزاد كننده ي گنادوتروپين مشابه ي صناعي (GnRHa) بود. اين هورمون موثرتر از فرم خالص شده ي طبيعي بود به اين خاطر كه نسبت به انزيم هاي تجزيه كننده مقاومت بيشتري نشان داده و پيوستگي بيشتري با گيرنده هاي غده ي هيپوفيز نشان مي دهد.
استفاده از GnRHa باعث تحريك توليد و رهاسازي GtH از غده ي هيپوفيز مي گردد. مزيت استفاده از GnRHa به جاي HCG بخاطر اثرگذاري بيشتر اين هورمون، حفاظت بيشتر از سلامتي ماهي(چون آنها در آزمايشگاه ساخته مي شوند خطري از لحاظ انتقال عوامل بيماريزا احساس نمي شود) ، قيمت ارزان و دسترسي آسان مي باشد.
از اين گذشته چون اين هورمون ها از پپتيدهاي كوچك تشكيل مي شوند تداخلي با سيستم ايمني بدن ماهي ايجاد نكرده و باعث واكنش هاي آلرژيك يا مقاومت بعد از چند بار تكرار استفاده از هورمون نمي گردد. استفاده از GnRHa باعث چندين بار تخم ريزي در مولد ماده و طولاني شدن فصل توليدمثل ماهي نر بدون كاهش كيفيت اسپرم مي گردد.در حقيقت، GnRH احتمالا باعث تحريك هورمون هاي ديگر هيپوفيز كه در چرخه ي توليدمثلي دخيل اند مانند هورمون رشد(GH)، هورمون محرك تيروئيد(TSH) و سوماتولاكتين مي شود.
فعاليت GnRHa در بالاترين سطح مسير غدد درون ريز سبب تحريك متعادلتر و يكپارچه تر پديده هاي توليدمثلي با ساير كاركردهاي فيزيولوژيكي مرتبط با چرخه ي توليد مثلي مي گردد. در برخي از ماهيان مانند كپور معمولي و گربه ماهي آمريكايي GnRHaبه همراه ضد دوپامين براي خنثي كردن اثر بازدارندگي دوپامين بر روي هيپوتالاموس استفاده مي شود.
در طول ده سال گذشته ، سيستم هاي مختلف تزريق GnRHa در ماهيان باله دار پرورشي مورد استفاده قرار گرفت. اولين آزمايش ها همان تزريق GnRHa بود كه هنوز نيز روش مرسوم القا نمودن تخم ريزي در بين ماهيان پرورشي است. اگرچه، بعد از يكبار تزريقGnRHa افزايش GtHII پلاسما محدود مي باشد چون هورمون سريعا بوسيله ي آنزيم از بين رفته و از جريان خون بعد از 10- 23 دقيقه حذف مي گردد. به اين دليل ، يك تزريق كافي نبوده و براي بدست آمدن نتيجه ي مطلوب دو يا چند بار تزريق نياز مي باشد. از اين گذشته، تزريق بايد در هنگام نزديك شدن به رسيدگي جنسي انجام گيرد.
از اين رو كنترل ماهي براي يافتن زمان دقيق تزريق ضروري است. در عوض در ماهيان نر ، يك تزريق GnRHa تنها براي چند روز نقش مثبتي در اسپرميشن دارد. اگر مولدين ماده بطور همزمان به رسيدگي جنسي و تخم ريزي برسند( يا در يك زمان در فصل توليدمثل) اين تاثير كوتاه مفيد نخواهد بود. اگرچه، در مولدين ماده اي كه سلول هاي جنسي شان چندين بار در سال به رسيدگي مي رسد نيز به توليد اسپرم بيشتر و طولاني تري براي انجام عمل لقاح نياز خواهد بود.
سيستم آزاد كننده ي GnRHa
پيشرفت هاي اخير در فن اوري توليدمثل موجب توليد سيستم آزاد كننده ي GnRHa گرديد. اين سيستم اجازه ي كنترل ميزان هورمون وارد شده به داخل خون را در مدت چند روز تا چند هفته مي دهد و همزمان مي توان اين مواد را براي چندين سال نگهداري نمود. از نقطه نظر شيميايي، توليدات جديد تركيبي از GnRHaرقيق شده و يك جايگاهي كه از لحاظ شيميايي بي اثر است بوده و بعد از تزريق در بدن حل مي شود، مي باشد. تركيباتي كه به عنوان جايگاه مي توان استفاده نمود عبارتند از :
كلسترول و سلولز، لاكتيك اسيد و گليكوليك اسيد يا پليمرهاي ديمر اسيدهاي چرب و سي بازيك اسيد، يا اتيلن و وينيل استات (EVAc). ميزان آزاد شدن GnRHa به آساني بوسيله ي تغيير در وزن مولكولي پليمر ها، درصد بار كردن جايگاه با هورمون، نوع(آب دوست يا آب گريز) و فرم (گوي شكل يا قرصي شكل) جايگاه قابل كنترل مي باشد.
به نظر مي رسد سيستم EVAc مناسب تر است چون به راحتي تهيه شده، اثرگذاري بيشتري داشته و قابل ذخيره كردن در دماي 20- درجه ي سانتيگراد مي باشد. در اين سيستم گوي هاي كوچك بصورت سوسپانسيون در مايع ،تزريق مي گردد. تمام اين سيستم هاي آزاد كننده بر محدوديت هاي تكنيكي و بيولوژيكي روش هاي قديمي فائق مي آيد.
در ماهي نر كاشت GnRHa توليد مايع مني را افزايش داده و فصل توليدمثلي را گسترش مي دهد. هيچ كاهشي در تراكم، تحرك و ميزان باروري سلول هاي جنسي نر بعد از تزريق مشاهده نشده، چون در اين روش تنها باعث افزايش موقت GtHII ، كه عهده دار افزايش مايع مني است، مي شود. اين پديده را اين گونه مي توان تفسير نمود كه احتمالا GnRHa تزريق شده باعث جذب آب بيشتر لوله هاي اسپرمي ميگردد. فشار هيدروستاتيكي زياد درون بيضه اي باعث حركت اسپرماتوزوآ از بيضه به لوله ي وابران شده و در نتيجه سبب افزايش مايع مني مي گردد.
اليته در برخي از گونه ها مانند آزاد ماهي اقيانوس اطلس (Salmo salar) و باس دريايي اروپايي (Dicentrarchus labrax) مشاهده شده كه افزايش حجم اسپرم در اثر افزايش توليد سلول هاي اسپرم بوده و تنها به خاطر فشار هيدروستاتيك نبوده است. قابليت افزايش مايع مني در ارتباط با نوع سيستم آزاد كننده ي GnRHa استفاده شده مي باشد.
در ماهيان ماده استفاده از GnRHa مي تواند كيفيت و كميت توليد تخم را بهبود بخشد. از اين گذشته اين هورمون در همزمان سازي رسيدگي مولدين ماده به منظور تخم كشي از تمام مولدين موثر است. بهر حال، اثرگذاري تزريق هورمون بر اساس نوع گونه ، نوع سيستم آزاد كننده ي بكار رفته شده، مرحله رسيدگي جنسي ماهي و شرايط محيطي متغير مي باشد.
سيستم آزاد كننده GnRHa بطور موفقيت آميز براي تحريك رسيدگي جنسي و تخم ريزي حدود 40 گونه ي ماهيان باله دار ماده و حدود 20 گونه ي ماهي نر مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال : باس راه راه (Morone saxatilis) ، باس سفيد(M. chrysops)، باس دريايي اروپايي (Dicentrarchus labrax)، كپورماهيان(ماهي طلايي Carassius auratus ؛ كپور معمولي Cyprinus carpio ) ، آزاد ماهيان(ماهي اقيانوس اطلس Salmo salar ؛ قزل آلاي رنگين كمان Oncorhynchus mykiss ؛ آزاد ماهي قرمز Oncorhynchus nerka ) و خانواده ي سيانيده ( خامه ماهيChanos chanos)
سيد مرتضي ابراهيم زاده-كارشناس ارشد شيلات
E-mail:sm_ebrahimzadeh@hotmail.com

منابع
R. Simona , B. Rodolfo , The control of reproduction in finfish species through GnRH treatments, ITAL.J.ANIM.SCI. VOL. 4, 345-353, 2005

Mylonas, C.C., Scott, A.P., Vermeirssen, E.L.M., Zohar, Y., 1997c. Changes in plasma gonadotropin II and sex-steroid hormones, and sperm production of striped bass after treatment with controlled-release gonadotropin-releasing hormone agonist-delivery systems. Biol. Reprod. 57, 669–675.

Zohar, Y., 1988. Gonadotropin releasing hormone in spawning induction in teleosts: basic and appliedconsiderations. In: Zohar, Y., Breton, B. Eds.., Reproduction in Fish: Basic and Applied Aspects in Endocrinology and Genetics. INRA Press, Paris, pp. 47–62.


Zohar, Y., 1989a. Fish reproduction: its physiology and artificialmanipulation. In: Shilo, M., Sarig, S. Eds..,Fish Culture in Warm Water Systems: Problems and Trends. CRC Press, Boca Raton, pp. 65–119.

Zohar, Y., 1989b. Endocrinology and fish farming: aspects in reproduction growth, and smoltification. FishPhysiol. Biochem. 7, 395–405

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:05
میگوهای با کیفیت تایلند

بهترین کیفیت غذاهای دریایی تایلند
تایلند به عنوان یکی از بزرگترین تولید کنندگان غذاهای دریایی برای بازارهای جهانی مطرح است میزان صادرات آبزیان تایلند حدود 3.7 میلیارد د لار در سال 2002 بوده است .
کیفیت تولیدات تایلند قابل ارزیابی و پذیرش در سرتاسر جهان است .
میگوی گونه ای از آبزیان پرورشی است که از عمده محصولات صادراتی کشور تایلند است، صادرات میگوی منجمد 1.8 میلیارد دلار در سال 2002 تخمین زده می شود .
ماهیان , سفالوپودهای منجمد و تن ماهیان از دیگر محصولات مهم تولیدات خارجی است که وارد کشور تایلند می شود کلیه تولیدات دریایی برای صادرات باید مطابق درخواست کشورهای وارد کننده این تولیدات باشد و دارای استانداردهای بین المللی مانند Codex کمیسیون مواد غذایی باشد .
رعایت این مقررات اجباری است برای اینکه کلیه صادر کنندگان و عمل آوران غذاهای دریایی باید Haccp وgmp را در تولیدات شان رعایت و اجرا کنند به هر حال این کار یک نیاز اجباری نیست و در حال حاضر نیز بسیاری از عمل آوران دارای گواهی نامه قدیمی ایزو سری 9000 هستند و برای به دست آوردن و پذیرفته شدن از سوی بازارهای جهانی این گواهی نامه را دریافت نموده اند.
شیلات تایلند متولی شایسته و ذیصلاح
معاونت شیلات) Dof) زیر نظر وزارت کشاورزی و تعاون متولی شایسته ای برای محصولات شیلاتی تایلند است معاونت شیلات تایلند نیز مورد وثوق و متولی کنترل کیفیت و ایمنی غذایی کشورهای مختلف شامل ژاپن – کانادا – استرالیا و امارت و غیره است .
معاونت شیلات تایلند( Dof) مجری چندین برنامه و فعالیت ( طرح ) برای اطمینان داشتن از اینکه ایمنی وبهداشت غذاهای دریایی در کلیه مراحل از مزرعه تا میز غذا به اجرا گذاشته شود .
معاونت شیلات تایلند (dof ) شامل 5 اداره و 9 بخش است و دفترهای منطقه ای و مرکزی در کشور برای فعالیتهای مرتبط با شیلات نیز وجود دارد در حال حاضر بیشتر از 240 کارخانه عمل آوری به وسیلهdof مورد تایید قرار گرفته است .
میگوهای با کیفیت
میگوهای با کیفیت باید این سه پارامتر را داشته باشد :
1- استاندارد تولید
2- ایمنی غذایی و بهداشت و سلامت
3- روند تولید همسو با محیط زیست
برای توسعه کیفیت میگو معاونت شیلات تايلند( Dof ) چندین برنامه را به وسیله صنایع مرتبط برای اجرا توصیه نموده است :

Coc دستور العمل برای کدهای هدایتی و Gap روش مناسب کشاورزی (آبزی پروری )توسعه داده شده اند .
در حال حاضر استفاده از این برنامه ها به صورت اختیاری است اما ممکن است در آینده نزدیک اجباری شود .
کدهای هدایتی Coc برای آبزی پروری مسئولانه
معاونت شیلات تایلند (dof ) کدهای هدایتی را برای آبزی پروری مسئولانه توسعه داده است . دستورالعمل های Coc را ابتدا" از مراکز تکثیر و پرورش و صنایع و امور تجارتی وابسته به آبزی پروری نظیر کارخانجات غذا – مراکز تهیه و تولید دارو و مواد شیمیایی – تو زیع کننده های میگو و عمل آوران آغاز نموده است .
معاونت شیلات تایلند ( Dof ) مراکز تکثیر و پرورش و توزیع کننده ها و عمل آوران را برای اعطای برچسب Coc بازرسی و تصدیق می کند، این کار باعث افزایش اطمینان مصرف کنندگان در مصارف بهداشتی و ایمنی و کیفیت و رعایت تولید همسو و مساعد با محیط زیست از میگوی تایلند می شود .
روشهای مناسب آبزی پروری Gap
دستور العمل های مهم Gapتولید میگو دلالت بر تازگی , تمیزی و عاری بودن از هر گونه مواد دارویی , شیمیایی و عامل بیماری زاست .
Gap اجرای روشهای اساسی و بنیادی توسط مزرعه داران میگو برای توسعه و رسیدن به Coc در آینده است .
بازرسی و کنترل ایمنی غذایی
مزارع به طور منظم و تحت کنترل بهداشت انسانی و روشهای مناسب آبزی پروری با اهمیت و استفاده از غذای با کیفیت و عدم باقی مانده های دارویی مانند اکسی تترا سایکیلین، اگزولینیک اسید، کلرا مفنیکل و نیترو فوران در مواد خام آبزیان توسط آزمایشگاه های شیلات مورد بازرسی قرار می گیرد .
ماموران Dof به صورت اتفاقی و چند در میان از غذا و آب و میگوهای با سن بالاتر از 90 روزگی و یا نزدیک برداشت نمونه برداری انجام می دهند و برای آنالیز از دستگاه Hpcl وelisa و یا تکنیک Lc-ms-ms که بستگی به نوع دارو دارد استفاده می شود .
مراکز عمل آوری در مراحل مختلف توسط بازرسان Dof برای اطمینان از اجرایgmp و Haccp )آنالیز مخاطرات کنترل نقاط بحرانی( بازرسی می شود
اطلاعات تولید جابه جا شونده از هچری و مزرعه و پشتیبانان و عمل آوران برای اطمینان از قابلیت رد یابی محصول انتقال داده می شود . کلیه محموله های میگوهای وارداتی در معرض آنالیز باقیمانده های دارویی قرار می گیرند . تولیدات نهایی به صورت اتفاقی در مراکز عمل آوری توسط ماموران Dofبرای آنالیز آزمایشگاهی شامل باقی مانده های آنتی بیوتیک، پیش از اعطای گواهی نامه سلامت برای صادرات، نمونه برداری می شوند
ایمنی غذایی
ایمنی در درجه اول اهمیت قرار دارد
تایلند بر این باور است که ایمنی غذایی قابل مصالحه نیست طرح بازرسی از مزرعه تامیز غذا ثابت می کند که بهترین روش برای باقی ماندن تایلند در وضعیت مناسب کنونی در بازارهای جهانی است
صنایع وایسته به آبزیان و آژانسهای دولتی متمرکز شده اند برای حل مشکل ایمنی و کیفیتی که ممکن است در آینده بروزنمایدهمکاری نموده اند .
بخشهای ذیل فعالان بخش خصوصی در برنامه های ایمنی غذایی هستند .
1- انجمن میگوی تایلند
2- اتحادیه غذاهای منجمد تایلند
3- باشگاه تجارت آبزیان پرورشی
با این تلاش وتعاون انتظار ميرود كه تایلند همچنان بعنوان مرتبه بالاي رقابتي در بازار غذاهای دریایی جهان باقی بماند.

بهروز حسین خانی
کارشناس تکثیر وپرورش میگو





میگوی آب شیرین / غلامرضا سهیل بیگی- کارشناس تکثیر و پرورش آبزیان شیلات ایلام ( 03/02/1386 )


آداپتاسيون و ذخيره سازي پست لارو ميگو / ترجمه: ايرج قائيني كارشناس مسئول تكثير و بازسازي ذخائر آبزيان ( 25/01/1386 )


آشنایی با تكثير و پرورش ماهي زینتی گورامي / رسول عمادي فرد : مدير عامل شركت تعاوني آبزي پروران ( 25/01/1386 )

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:05
آناتومي داخلي ماهي خاردار دهان بزرگ فلوريدا
تصوير زير مربوط به اجزاء اصلي داخلي ماهي باس دهان بزرگ است كه از اين خصوصيات براي بيان تفاوت بين ماهيهايي كه در فلوريدار زندگي ميكنند استفاده خواهد شد.
ممكن است تمايزهايي بين انسان و ماهي وجود داشته باشد، هر دو موجودات از شباهتهاي سحرآميزي در ساختمان و عملكرد بهره ميبرند و در يك نگاه بازتر حيات پيچيده تري دارند.
كوچكترين واحد موجودات، سلولهاي ميكروسكوپي هستند كه تعدادي از موجودات زنده همانند يك آميب به تنهايي بزرگتر از يك سلول نيستند.
در موجودات چند سلولي بزرگتر، سلولهاي انفرادي در ساختمان و انجام يك فعاليت خاص شبيه هستند كه داخل بافتها گروه بندي شده اند و بافتها ممكن است داخل مجموعه جفتهاي شبيه و ساختمانهاي تخصيص يافته كه اندام ناميده ميشوند گروه بندي شوند. اين اندامها فعاليتهاي بدني اوليه را انجام ميدهند همانند تنفس، گوارش و دريافتهاي حسي.
انسان و ماهي در بعضي اندامها شريك هستند همانند مغز، معده، كبد و كليه ها عضوهاي ديگر در موجودات مختلف به شكلهاي متمايزي ظاهر ميشوند براي مثال ريه ها در انسانها و آبششها در ماهي بسيار متفاوت هستند اما هر دو به صورت يكسان عملكرد اوليه تنفس را ميسر ميسازند.
سرانجام تعدادي از عضوها ( همانند كيسه شناي ماهي ) واقعاً درانسان وجود ندارند.
توضيحات زير مربوط به تعدادي از عضوهاي شناخته شده اين نوع ماهي به همراه عملكردهاي آنها ميباشد.
يك تعداد از عضوهاي حياتي ديگر، همانند طحال و لوزالمعده ممكن است د رهر دو ( انسان و ماهي ) وجود داشته باشند اما كوچكتر هستند و تعيين محل آنها سختتر است.
يك ماهي باس دهان بزرگ در نظر گرفته شده براي درست شدن در ماهي تابه يك نمونه عالي است به دليل اينكه اين گونه براي آزمايش نسبتاً بزرگ است. براي ماهيگيرهاي شجاع كافي است زماني را كه آنها را فيله ميكنند ماهي بعدي را مورد بررسي قراردهند، اين يك تجربه جالب است !
ستون فقرات :
بدن ماهي بر روي چارچوب بدنه ساختماني اصلي ساخته شده است كه از جلو به جمجمه و از پشت به دم ماهي متصل شده است.
ستون فقرات از مهره هاي بسياري ساخته شده كه جايگاه آنها تهي است كه بوسيله طناب پشتي ظريفي حمايت ميشوند.

طناب پشتي :
مغز با اعضاء ديگر بدن در ارتباط است و اطلاعات حسي را از بدن به مغز و همچنين راهنمائي هايي را از مفز به نقاط ديگر بدن منتشر ميكند.
مغز :
مركز كنترل ماهي جايي است كه وظايف اتوماتيك بدن ( همانند تنفس ) و رفتارهاي زيادتري در آن اتفاق مي افتد و تمامي اطلاعات حسي نيز در اين مكان انجام ميشود.
خط جانبي :
يكي از اندامهاي حسي اوليه ماهي است، نوسانهاي زيرآب را مشخص ميكند و توانايي تعيين جهت را از منابع ديگر دارد.
كيسه شنا :
اندام تعادلي تهي است كه از گاز پر شده و به ماهي اجازه ميدهد كه انرژي را بوسيله خاصيت شناوري در آب نگهداري كند.
ماهي احتياج دارد بعضي چيزها را از عمق زياد آب شكار كند براي اين كار مجبور است هوا را از كيسه شنا آزاد كند قبل از اينكه آنها ( شكار ) بتوانند رها شوند و به عمق آب برگردند و اين به علت اختلافي است كه فشار اتمسفر در سطح آب دارد.
انواعي از ماهي كه كيسه شنا ندارند اگر ايستاده شنا كنند به ته آب سقوط ميكنند.
كليه :
فيلترهاي مايع مواد زائد را از خون مي گيرند، آنها را تخريب ميكنند و سپس به بيرون از بدن منتقل ميكنند. همچنين عملكرد كليه در تنظيم آب و غلظت نمك در داخل بدن ماهي بسيار مهم است، براي اين كار ( توجه به عملكرد كليه )اجازه دهيد انواع خاصي از ماهي در آب شيرين يا آب نمك و تعدادي از آنها در هر دو زندگي كنند.
معده و روده ها:
اجزاء هضم شده موادغذائي جذب بدن ماهي ميشود. چنين ماهي مانند ماهي باس كه ماهي خوار است روده هاي نسبتاً كوتاهي دارد به علت اينكه چنين غذايي ( گوشت )از لحاظ اجزاء شيميايي آسان هضم ميشود.
ماهي مانند تيلاپيا گياهخوار است و براي اينكه اجزاء سازنده آنها ( گياهان )قابل استفاده باشد ماهي نياز به روده هاي بلندتري دارد به علت اينكه مواد گياهي معمولاً محكم، سلولزدار و سختر هستند .
روده كور :
اين عضو با طرحي شبيه نوك انگشت نزديك نقطه اتصال معده و روده ها مستقر شده است كه وظيفه آن كاملاً مشخص نشده، اما مشخص شده است كه اين عضو بوسيله ترشح آنزيمها به هضم غذا كمك ميكند، كه ممكن است وظيفه آن جذب غذاي هضم شده يا انجام هر دو عمل هضم و جذب باشد.
مخرج :
مكاني جهت زدودگي مواد زائد از بدن ماهي است.
جگر، كبد :
اين عضو مهم وظايف متعددي دارد، اين عضو هضم غذا را بوسيله ترشح آنزيمهايي كه بر اجزاء چربيها موثر بوده و شبيه يك فضاي ذخيره سازي براي چربيها و كربوهيدراتها هستند انجا ميدهد همچنين در تخريب سلولهاي پير خون وظيفه مهمي داشته و فعل و انفعالات خون را به موقع حمايتكرده و در دفع نيتروژن نيز نقش ايفاء ميكنند.
قلب :
خون را در سرتاسر بدن منتشر كرده و اكسيژن و مواد غذائي هضم شده را از طريق خون در سلولهاي اندامهاي مختلف آزاد ميكند، و فرآورده هاي زائد را بوسيله خون از سلولها به كليه ها و كبد براي دفع حمل ميكند.
غدد جنسي ( اندامهاي تناسلي ):
در طي فصل تخمگذاري تخمهاي نارنجي روشن در ماهي ماده بالغ جمع ميشودكه معمولاً در زمانهاي ديگر از سال هم قابل تشخيص هستند.
اندامهاي ماهي نر كه براي لقاح تخمها اسپرم توليد ميكنند، كوچكتر و سفيدرنگ هستندكه در محل كاملاً يكسان ايجاد ميشوند. تخمهاي بعضي از ماهيها با يك ظرافت خاص بررسي ميشوند مانند وضعيت خاويار در ماهي خاوياري.
ماهيچه ها :
حركت و تغيير مكان در ماهي ها بوسيله ماهيچه ها ميسر ميشود. اين قسمت از بدن ماهي از فيله ماهي تشكيل شده است كه معمولاً خورده ميشود..

مترجم:منیر نیلقاز

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:05
میگوی آب شیرین

بیش از150گونه ميگوي آب شيرين در نواحي گرمسيري و نيمه گرمسيري جهان زيست مي كنند كه در حدود 100 گونه آنان به جنس ماكروبراكيوم تعلق دارند از ميان آنها 40 گونه داراي ارزش اقتصادي مي باشند . ماكروبراكيوم روزنبرگي بومي نواحي حاره اي جنوب شرق آسياست و در اين مناطق از پست ترين تا مرتفع ترين نقاط رودخانه ها و مصب رودها در شرايط بسيار گل آلود و كدر زندگي مي كند . بعلت طغیانی بودن و نوسانات زیاد دمایی رودخانه های ایران این گونه در رودخانه های کشورمان دیده نمی شود .
ميگوي عظيم الجثه آب شيرين ( Fresh Water Prown Giant) به علل زیر مناسب ترين گونه براي پرورش محسوب مي شود :
• رشد سریع و رسیدن به وزن تجاری ( بیش از 70 گرم ) در استخرهای خاکی در مدت کمتر از 4 ماه
• عدم توقع غذایی خاص و رژیم همه چیزخواری .
• مقاومت در شرایط مختلف محیطی ( دما ، شوری و ... ) .
• رسیدن به مرحله رسیدگی جنسی در استخرهای پرورش .
•قابلیت پرورش و رشد در آبهای شیرین و لب شور .
•امکان کشت توام با ماهیان گرم آبی .
•تکثیر و پرورش آسان .
•تمایل اندک به همجنس خواری .
•بازار جهانی مطلوب .
رده بندي ميگوي آب شيرين :
•شاخه : بندپايان
زیر شاخه : ماندیبولاتا
•رده : سخت پوستان زير رده : مالاكاستراكا
•راسته : ده پايان زير راسته : ده پايان شناور
•فوق خانواده : كاريده آ خانواده : پالمونيده
•جنس : ماكرو براكيوم گونه : روزنبرگي

چرخه زندگي ميگوي آب شيرين داراي چهار مرحله است :
• تخم : بيضي شکل با محور طولي 7/0 – 6/0 ميلي متر به رنگ نارنجي روشن كه 3 – 2 روز قبل از تفريخ خاكستري سياه مي شوند .
• لارو : داراي 12 – 8 مرحله مشخص مي باشد که هر مرحله دارای مشخصات ویژه ای می باشد و عبور از هر مرحله و ورود به مرحله بعدی با یک پوست اندازی همراه است . اختصاصات هر مرحله در جدول زیر آمده است .
• پست لارو : شفاف بوده و در ناحيه سر داراي رنگ نارنجي مايل به صورتي روشن مي باشد .
• بالغ : معمولا آبي رنگ و گاهي مايل به قهوه اي حداكثر اندازه 30 سانتيمتر و حداكثر وزن 200 گرم می باشد . دومين جفت پاهاي حركتي نسبت به ساير پاها بسيار بزرگتر بوده و انتهاي آنها چنگالهاي مشخصي دارد كه اندازه آنها برخلاف برخي از ساير گونه هاي ماكروبراكيم از نظر طولي هم اندازه مي باشند .
چرخه زندگی میگوی آب شیرین
ریخت شناسی :
بدن میگوی آب شیرین دارای دو قسمت سر و دم می باشد ارگانهای بیرونی قسمت سر شامل روستروم ؛ یک جفت چشم مرکب ،آنتن ها و آنتنول ، پره های دهانی و شش جفت پای قدم زن می باشد . در قسمت دم بندهای شکمی ، دم و دمپاره ها و پاهای شنا قرار می گیرند .
توليد مثل REPRODUCTION :
فرآيند توليدمثل در تمام طول سال صورت مي گيرد اما داراي دو پيك بهاري ( اسفند – خرداد ) و پاييزي ( مهر و آبان ) مي باشد . چند ساعت پس از جفتگيري تخمگذاري صورت مي گيرد لقاح بيروني مي باشد . تعداد تخمها به اندازه ميگو بستگي دارد ( مثلا میگوی با وزن 100 – 50 گرم 100 – 50 هزار تخمریزی می کند ) .
تخم ها توسط يك غشاء نازك در زير قسمت شكمي ميگوي ماده قرار مي گيرند و بوسيله حركات شديد زوائد شكمي هوادهي مي شوند . در شرايط آزمايشگاهي تخمها در دماي 28 درجه سانتيگراد در مدت 17 – 16 روز تفريخ مي شوند و لاروها بيرون مي آيند . لاروها شناور بوده و با دم ابتدايي خود به پشت شنا مي كنند آب داراي شوري ppt 15 – 10 براي اين لاروها ضروري است و اگر در آب شيرين قرار گيرند مي ميرند . مراحل لاروي 16 روز طول مي كشد و سپس وارد مرحله پست لارو مي شوند .
يكي از صفات اختصاصي ميگوي آب شيرين سازگاري بالا نسبت به تغييرات دامنه شوري است و بر همين اساس مي توان پست لاروها را مستقيما از آب لب شور به آب شيرين منتقل كرد .
ذخيره سازي STOCKING
• سن ايده آل نوزادان براي ذخيره سازي 4 هفته و اندازه آنان 5 – 3 سانتيمتر مي باشد .
• قبل از ذخيره سازي بايد مرحله سازگاري ADOPTATION صورت گيرد .
• مي توان میگوی آب شیرین را بصورت تك گونه اي (منوكالچر) و چند گونه اي (پلي كالچر) همراه گونه هايي همچون كپور علفخوار ، كپور نقره اي ، تيلاپيا ، خامه ماهي و صدف پرورش داد .
• دوره پرورش 7 - 4 ماه و بطور متوسط 6 ماه است .
• تراكم ذخيره سازي : 40000 – 30000 قطعه در هکتار
• مقدار اکسیژن محلول در حد 3 میلی گرم در لیتر برای میگوی آب شیرین استرسزا و کمتر از آن مرگ آور است .
• میگوی آب شیرین به روشهای زیر پرورش داده می شود : پرورش در محیط محصور ، پرورش در قفس ، پرورش متراکم در استخرهای خاکی و کشت توام با ماهی .
• بهترین دما برای پرورش میگوی آب شیرین c ° 28 (32 – 28) دمای بیش از 35 و کمتر از 14 کشنده است .
پوست اندازي MOULTING :
ميگوي آب شيرين مثل ساير سخت پوستان براي رشد بطور منظم اسكلت خارجي ( پوسته ) خود را مي اندازد كه اين فرآيند با يك افزايش ناگهاني در اندازه و وزن همراه است .از پوسته میگو برای تولید عناصر پوسته و از جمله برای استخراج پکتین استفاده می شود .
تغذيه :
ميگوي بالغ همه چيزخوار(رژیم 100% گیاهی تا 100% جانوری) بوده و از تمام ديتريت ها و بنتوزها از جمله حشرات آبزي و لاروهاي آنان ، جلبكها ، دانه و بذر گياهان و ميوه ها ، نرمتنان ريز و سخت پوستان ، گوشت و پس مانده ماهي و ساير جانوران تغذيه مي كند در صورت كمبود غذا هم جنس خوار نيز مي باشد . که در این حالت ضمائم بدن همدیگر را می خورند . ترکیبات و درصد مواد مغذی موجود در غذای میگوی آب شیرین مطابق جدول زیر می باشد .
مشخصات استخرهای پرورش میگوی آب شیرین :
• اندازه مطلوب : 1 – 2/0 هكتار
• عمق مطلوب : 1 –7/0متر
• شيب ديواره ها : 3 به 1 تا 2 به 1
• منبع آب : چاه يا كانالهاي كشاورزي
• دماي مطلوب : 32 – 28 درجه سانتیگراد
• PH مطلوب : 5/8 – 7
• میزان تعویض آب روزانه : 5% در استخرهای پرواری و 10% در استخرهای نرسری .
شاخص هاي آب براي پرورش لارو ماكروبراكيوم روزنبرگي :
کوددهی و شکوفایی پلانکتونی :
فیتو پلانکتونها بعنوان حلقه ابتدایی تولیدات اولیه در استخر در پرورش میگوی آّب شیرین از اهمیت بسزایی برخوردار هستند و بصورت مستقیم و غیر مستقیم مورد تغذیه میگو قرار می گیرند . بنابراین جهت فراهم کردن مواد معدنی مورد نیاز رشد فیتو پلانکتونها در استخر کوددهی صورت می گیرد . برای کوددهی استخرهای پرورش میگو می توان از کودهای شیمیایی و حیوانی استفاده کرد . بطور کلی اعمالی که بلوم پلانکتونی در استخر انجام می دهد در زیر آمده است :
• تاثیر بر پارامترهای کیفی آب از جمله میزان اکسیژن محلول ، درجه حرارت و PH .
• منبع اصلی تولید اکسیژن در استخر .
• بطور مستقیم و غیرمستقیم بعنوان غذای طبیعی در استخر مصرف می شود .
• تثبیت کیفیت آب و شرایط محیطی استخر با جذب مواد غیرآلی .
• کاهش سمیت گازهای آمونیاک ، نیترات ، نیتریت و هیدروژن سولفید .
• مصرف دی اکسیدکربن در طی روز .
• جذب فلزات سنگین از قبیل آهن از آب استخر .
• جلوگیری از رشد و توسعه جلبکهای سبز – آبی کفزی ( لب لب ) و جلبکهای رشته ای
• برخی از فیتوپلانکتونها ( کلرولا ) با ترشح ماده کلرین مانع رشد ویبریوها می شوند .
• در فرآیند معدنی شدن مواد آلی و یوتریفیکاسیون نقش دارند .
• با ایجاد سایه محیط مناسب و امنی برای میگوها فراهم می کنند .
بيماريهاي اصلي ميگوي آب شيرين :
• پوسيدگي دم ( Rot – Tail )
• پوسيدگي آبشش ( Rot – Gill )
• سختي پوست اندازي ( Ecdysis – Obstacle Disease )
• لكه سفيد ( Whit Spot )
• لكه قهوه اي
• نرمي پوسته ( Soft Shell )
• مرگ سياه
• عفونتهاي قارچي و انگلي .

غلامرضا سهیل بیگی
کارشناس تکثیر و پرورش آبزیان شیلات ایلام

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:05
نقش مديريت شيلاتي در توسعه پرورش ماهي قزل آلاي ايران

چكيده:
به منظور ارزيابي نقش مديريت شيلاتي در توسعه پرورش ماهي قزلآلا، مطالعهاي صورت گرفت كه طي آن نقطه نظرات پرورش دهندگان بخش خصوصي و مديران بخش دولتي از طريق پرسش نامه بررسي گرديد. نتايج حاصله نشان داد كه در مديران، رضايت شغلي با افزايش سابقه كار، سن و تحصيلات افزايش مييابد در حاليكه در بين پرورش دهندگان، اين مساله تنها با زمينه تحصيلي مناسب، ارتباط دارد.
در بين پرورش دهندگان، نقش مديريت شيلاتي در آبزي پروري بسيار مهم ارزيابي شد، در حاليكه مديران دولتي چندان به اين موضوع اهميت نداده بودند.
هر دو گروه به روز شدن علوم كاربردي را در توسعه آبزي پروري مهم دانستند. اما متاسفانه نقش دانشگاهها را در اين مورد بيتاثير ارزيابي كردند كه علت آن را كمرنگي حضور دانشگاهها در زمينههاي اجرائي برشمردند.
در عين حال توسعه فرهنگ مصرف آبزيان در روند توسعه آبزي پروري توسط هر دو گروه بسيار مهم ارزش گذاري شد.
از نتايج بدست آمده چنين برداشت ميشود كه پاسخهاي توليد كنندگان از قابليت اعتماد بيشتري برخوردار است و بايد فاصله ايجاد شده بين بخش خصوصي و دولتي را از بين برد و نقطه نظرات اين دو گروه را در جهت توسعه آبزي پروري به هم نزديك كرد.
مقدمه:
آبزيان در حال حاضر از منابع عمده غذايي تامين پروتئين محسوب ميشوند و پرورش آنها امروزه بصورت يك علم و صنعت مهم درآمد است.
پرورش ماهي قزل آلا در كشورمان، در سالهاي اخير رشد و توسعه چشمگيري داشته و همگام با اين مساله، سيستمهاي اداري شيلات كشور نيز جهت ارتقاء كيفيت توليد، تلاش نمودند تا بر كارآيي فعاليتهاي خود در جهت توليد محصول بيشتر و با كيفيت‏تر بيافزايند. در اين ميان جاي يك تحليل مقايسهاي به منظور ارزيابي ميزان ارتقاء توليد و متناسب با آن، مديريت توليد، در دو بخش دولتي و خصوصي همواره خالي بوده و تقريبا تاكنون كار مدوني در اين زمينه در كشور صورت نگرفته است.
آنچه كه در اين مقاله به آن اشاره ميشود، تحليلي جامع در مورد موضوع فوق ميباشد كه نتايج آن را ميتوان با در نظرگيري برخي شاخصها در بخش خصوصي و دولتي، تا حدودي براي مديريت توليد قزل آلاي كشور تعميم داد؛ چرا كه نتايج اين مطالعه براساس اطلاعات و يافتههاي پرورش دهندگان استان تهران و مديران مرتبط با پرورش قزل آلا و در سطوح بالاي دفتر مركزي سازمان شيلات ايران بدست آمده است. لازم به توضيح است، استان تهران به دليل داشتن تمامي سيستمهاي پرورش قزل آلاي كشور و نيز تعدد پرورش دهندگان و دسترسي آسان‏تر، به عنوان نمونه انتخابي برگزيده شد.

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:06
آشنايي با ماهي اسكار
نام علمي اين گونه: Astronotus ocellatus
نام عمومي آن: اسكار سيچلايد مخملي سيچلايد مرمري.
داراي الگوهاي رنگي متنوعي است (اسكار قرمز اسكارببري اسكارآلبينو يا سفيد).

اندازه
طول استاندارد40-30سانتي متر

در حالت رشد كامل: وزن بيش از 1600 گرم و در هنگام جواني مي تواند بيش از cm2/5 در ماه رشد مفيد طولي داشته باشد. هيچگاه گول اندازة كوچك آنرا در هنگام خريد نخوريد و مخزن بزرگتري را نسبت به سايز اولية آنها در نظر بگيريد زيرا كه آنها به سرعت رشد كرده و فضاي بيشتري را نياز خواهند داشت.

خواستگاه
به طور بومي در شمال آمريكا سرشاخه هاي رودخانة آمازون و اورنيوكو آر?انتين برزيل كلمبيا پرو پاراگوئه ونزوئلا يافت مي گردند.


شرايط آب
8-6 = PH سختي كل dH 19-5 دمايC26-22 (به نظر من درجه حرارت 28 سانتي گراد بهترين درجة حرارت است(. محدودة حرارتي ذكر شده به اين معني نيست كه درجة حرارت مي تواند در اين محدوده تغيير يابد بلكه بايد در يك عددي ثابت باشد و تغييرات وسيعي را نداشته باشد. اسكارها ماهياني هستند كه در كف و در تمامي حجم تودة آب در حال شنا مي باشند. آنها در حالت طبيعي در آبهاي كم عمق همراه با جريان ملايم و كف ماسه اي و يا گلي يافت مي شود.

مواد غذايي
حشرات و لاروهاي حشرات سخت پوستان و بي مهره گان ماهيها و مواد گياهي متفاوت و در واقع هر چيزي كه اندازة دهان آنها بشود. اين طبيعت ذاتي آنها اين ماهيها را جانوراني هميشه گرسنه نشان مي دهد ولي حتي در هنگام سيري كامل به غذا خوردن علاقة زيادي نشان مي دهند. اكثر تازه كارها با تغذية بيش از حد اين ماهي در آينده به مشكلات زيادي برمي خورند. مثلا اگر از غذاهاي پلت استفاده مي نماييد اين نكته را به خاطر داشته باشيد كه پليت پس از خورده شدن توسط ماهي در معده به دليل وجود آب متورم شده و در صورت تغذيه بيش از حد مشكلات جدي را بوجود خواهد آورد.

طول عمر
اين ماهي مي تواند به راحتي بيش از 10 سال زنده بماند.
موفقيت در مورد اين ماهيان نياز به توجه در طولاني مدت دارد يعني در عرض چند ماه نمي توان به موفقيت لازم رسيد بلكه با يك ديدگاه ساليانه بايد به آنها نگاه كرد.

خلق و خو
اسكارها ماهيان نسبتا پرخاشگري هستند. حتما شنيده ايد كه مي گويند اين ماهيان ماهيان بد سرشتي هستند. اين شايعات از آنجا مي آيند كه آنها سعي دارند هر چيزي كه در مخزن است و در اندازة دهاني آنها است ببلعند. اين ماهيان قلمرو طلب بوده و در هنگام جفت گيري اين رفتار پرخاشگرانة آنها تا حد زيادي افزايش مي يابد و بايد حتما فضاي بزرگي را براي زندگي آنها در نظر گرفته شود. حتي مي تواند به درگيري شديد بين افراد يك مخزن و حتي مرگ آنها منجر شود.
فضاي مناسب براي يك جفت اسكار مولد در حدود 250 ليتر است. البته جفتهاي مولد من در يك مخزن 150 ليتري به خوبي تكثير كرده اند.

اين ماهيها بسيار باهوش هستند و قادرند كه حيله هاي زيادي را از خود نشان دهند و به زودي قادرند شخصي كه به آنها غذا مي دهد را شناسايي نمايند. به دليل عمر زياد (هم اندازة سگها) اين ماهي نسبت به ماهيهاي ديگر محبوب تر شده است. اسكارها ماهيان سخت جاني هستند و در شرايط بسيار سخت نيز حتي علايم ظاهري خاصي را نشان نمي دهند. با اينحال بسياري ممكن است تصور نمايند كه اين جانداران زيبا نيازمند مراقبت وي?ه اي نمي باشند اما هر جانداري نيازمنديهاي خاص خود را دارد. عدم مراقبت صحيح از اين ماهي مي تواند به صورت بيماري سوراخ در سر (hole in head) و يا فرسايش خط جانبي خود را نشان دهد. اين بيماريها به ما يادآوري مي كنند كه در تغذية آنها بايد از غذاهاي متنوع و مكملهاي ويتامينه استفاده كرد. بسياري از افراد از يك ر?يم غذايي نامناسب استفاده مي نمايند كه ارتباط مستقيمي با كمبودهاي غذايي دارد.

برخي نيز فقط از غذاهاي زنده استفاده مي نمايند كه اين عمل منجر به ايجاد دو مشكل خواهد شد :اول از همه تغذيه با غذاهاي زنده مي تواند در طولاني مدت يكسري كمبودهاي غذايي را به وجود آورد. اسكارها در طبيعت منحصرا از غذاهاي زنده استفاده نمي نمايند (piscivores نمي باشند) و قادرند كه غذاهاي متنوعي را مصرف نمايند و حتما بايد تنوع غذايي بالايي را جهت سلامت جسمي داشته باشند. در طبيعت آنها به طور طبيعي بيشتر از حشرات و سخت پوستان استفاده مي نمايند اما از آنجا كه اينها ماهيان فرصت طلبي بودند غذايي را كه مي تواند توسط آنها مصرف گردد (در حد اندازة دهاني آنها باشد) مي بلعند.

دوم : غذاهاي زندة موجود در مغازه هاي آكواريومي جانداران مناسبي براي انتقال انواع بيماريها مي باشند كه يقينا مي توانند براي ماهيان زيباي شما خطري بزرگ محسوب گردند.

برخي ديگر منحصرا از دل گوساله استفاده مي نمايند. استفادة صرف از دل گوساله (چون دل گوساله يك بافت عضلاني است و نمي تواند حاوي تمامي عناصر غذايي باشد) در طولاني مدت مي تواند منجر به كمبودهاي غذايي گردد.

يكي ديگر از مشكلات جدي كه بوجودمي آيد استفاده از غذاهايي است كه داراي چربي بالا مي باشند به خصوص از نوع چربيهاي اشباع (سخت). اين نوع چربي در اغلب بافتهاي بدن حيوانات خونگرم وجود دارد. خوشبختانه در بافت دل (قلب) چربي در حد مناسب جهت تغذية ماهي وجود دارد. البته قبل از استفاده بايد به خوبي چربي هاي اطراف آنرا جدا كرده و رگه هاي قسمت داخلي حفرة قلب را جدا نماييد. استفادة بيش از حد از چربيها مي تواند بيماري كبد چرب را ايجاد نمايد. در اين بيماري به علت انباشته شدن بيش از حد چربي در كبد رنگ آنرا از حالت طبيعي خارج كرده و كبد روشنتر ميگردد. متاسفانه علامت خارجي براي اين مشكل وجود ندارد. تا زماني كه ماهي بميرد و كالبد شكافي علت اصلي مرگ را مشخص نمايد. مشكل اخير از جمله عوامل اصلي مرگ اسكارها قبل از ده سالگي است (حتي اگر از ماهي به خوبي مراقبت كرده باشيد).

در آخر مطلب مهمي را متذكر مي شوم و آن اينكه به دليل فعاليت و تغذية بالاي اين ماهيها بايد تعويض آب و سيفون مواد زايد كف جهت جلوگيري از افزايش ميزان موادسمي (آمونياك نيتريت نيترات و...) به طور مدام انجام پذيرد.

ترجمه و تاليف از علي كرمي - دانشجوي كارشناسي ارشد رشته شيلات

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:06
ماهي گوپي Guppy Fish

مقدمه:

براي نگهداري از ماهي گوپي توصيه مي شود آ?وارومي ?وچ? با حجم 20 گالن همراه با مقدار زيادي گياه آكواريومي نظير java Fern و java Moss استفاده شود. گياهان فوق مقاوم هستند و مي توانند تر?يبات آب سخت را ?ه براي گوپي ها مطلوب است تحمل كنند.
خانواده گوپي
گوپي ها از وابستگان مولي ها پداتي ها و دم شمشيري ها هستند ?ه نام خانواده اين گونه Poeciliidae مي باشد. همه آنها زنده زا هستند به اين معني ?ه بچه زا مي باشند. اين ماهيها گونه هايي هستند ?ه بين آنها سازگاري وجود دارد. بنابر اين شما مي توانيد آنها را در ?نار هم بدون هيچ خطري نگهداري ?نيد.
ماهي گوپي معمولا PH در محدوده متوسط يعني 7 (خنثي) را ترجيح مي دهد اما مي تواند خود را با شرايطي پايين تر تا 6 و در نهايت تا بالاي محدوده 7 (نزدي? به 8) وفق دهد و ( اگرچه آنها آب سخت را به خوبي تحمل مي ?نند) سختي آب مي بايست در حد متوسطي باشد. هنمچنين در مقابل سختي كم مقاومت نيستند. درجه حرارت محيط نگهداري آنها مي بايستي پايين تر از 75 درجه فارنهايت باشد اما مي توانند درجه حرارتي مابين 60تا 80 درجه فارنهايت را نيز تحمل ?نند.

از گوپي ها استفاده گسترده اي براي كنترل پشه مي شود و به عنوان غذاي اين ماهي پشه هايي كه تهديدي براي انتقال بيماري مالاريا هستند را مي توان استفاده كرد.
شما مي توانيد در آ?واريوم خانه خود به گوپي ها غذاهاي خش? شده فريزري لارو قرمز رنگ پشه هاي ريز توبي في?س ميگوي آب شور و همچنين غذاهاي آماده ?ه حاوي حجم بالاي سبزيجاتي نظير Spirulina است بدهيد.
هيچگاه به آنها بيشتر از آنچه ?ه در 1 دقيقه مي توانند بخورند غذا ندهيد. باقيمانده غذايي ?ه خورده نمي شود تجزيه شده و مخزن را آلوده مي ?ند. اگر بخشي از غذاي آنها خورده نشد آنها را جمع آوري ?نيد. به گوپي هايتان در وعده هاي ?متر مثلا 2 دفعه در طول روز غذا دهيد.

گوپيها را با ماهي Betta (نوعي ماهي آ?واريومي) يا ديگر ماهيهايي ?ه جنبش و حر?ت ?مي دارند نگهداري ن?نيد زيرا آنها به باله هاي خودشان صدمه خواهند زد. همچنين مم?ن است به خودشان آسيب برسانند.
بنابراين بهترين راه اين است ?ه چندين گوپي را بصورت زوجي براي ?اهش حالت تهاجمي و جنگجويي ماهيها در آ?واريوم با هم نگهداري ?نيد.
ماهي گوپي نر باله هاي بلندتر با رنگهاي جالب توجهي دارد و بقيه خصوصيات ظاهري اش نسبت به ماده ?ه معمولا بزرگتر است برابري دارد.
گوپيها در آبهايي ?ه ?يفيت بهتري دارد سالم تر خواهند بود. برنامه غذايي مناسب همراه با آبي ?ه زود به زود تعويض شود محيطي سالم تر را ايجاد مي ?ند. بهترين مقدار تعويض 10 تا 15 درصد آن هر هفته يا 20 تا 25 درصد در هفته هاي بعد توصيه مي گردد.
ت?ثير گوپي ها خيلي آسان است. در حقيقت تنها چيزي ?ه نياز است ي? نر همراه 2 ماده مي باشد. حال مم?ن است اين سوال در ذهن شما بوجود آيد ?ه چرا فقط 1 ماده مورد نياز نيست اين مسئله به اين خاطر است ?ه گوپي هاي نر بيشتر وقت و نيرويشان را صرف جلب توجه ?ردن ماده ها مي ?نند. بنابراين بهتر است ?ه در ازاي 1 نر دو ماهي ماده موجود باشد تا ماده ها هر از چند گاهي فرصت استراحت داشته باشند.
گوپي نر گوپي ماده را بارور مي ?ند. به اين صورت ?ه از باله مخرجي اش يا همان منفذ تناسلي استفاده ?رده و اين ?ار را انجام مي دهد. ماده هايي ?ه باردار مي باشند معمولا در محيط تاري? ظاهر مي شوند و اطراف مخرج و همينطور بدنشان افزايش حجم پيدا مي ?ند.

ما توصيه مي ?نيم ?ه ماهي هاي ماده باردار را از داخل ماهي دان به مخزن زايشگاه براي تولد بچه هايشان انتقال دهيد.

اگر بعد از تولد نوزادان بالغين را از داخل جعبه زايمان خارج ن?نيد بزرگترها نوزادان را خواهند خورد (حتي اگر مادرشان باشد).

اين ماهي با ساير ماهيهايي ?ه همگي در رده زنده زا ها هستند مانند:
تتراها رازبوراها گورامي ها ماهيان رنگين ?مان گريدوراس ها پل?وها لوچ ها گورامي دارف (?وتوله) و گربه ماهيان ?وچ? سازگاري دارند.


مترجم: ارغوان وحيدي- سید محمد کاظمی

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:06
گلدفيش كله شيري

مقدمه:
عكسها و اطلاعات اين مقاله مربوط به انجمن ماهيان آكواريومي بريستول ميباشد (1) اين انجمن با مجوز فعاليت ميكند و در در سال 1929 در بريستول تأسيس شد و متخصص ماهيان گلدفيش ميباشند.
كله شيريهاي بريستول در مقايسه با ماهي رانچو ?اپني كه خطوط خارجي پشتي آن به صورت منحني تيز به طرف پايين پا يك دمي كشيده شده شباهت بسيار نزديكي با كله شيريهاي پشت صاف چيني دارند.
سركلاهي از وي?گيهاي غالب اين ماهي ميباشد همچنين قسمت پشت اين ماهي صاف ميباشد. اين نوع ماهي محبوبترين ماهي ميان اعضاي BAS ميباشد. يكي از ماهيان باله بلند كله شيري در ?اپن به SHUKIN معروف ميباشد.


به گونه اي كه سركلاهكي آن بزرگتر است وي?گي برتري دارد. البته هر دوي آنها نمونههاي زيبايي ميباشند. همانطوريكه مشاهده ميشود بالة دمي شبيه به حالت چتري ميباشد.
كه اصطلاحا به دم چتري معروف است و خطوط خارجي پشت ماهي صاف و فاقد باله پشتي ميباشد. عكس ماهي سمت راستي در حال چرخش دوربين گرفته شده است.
مشخصات استاندارد كله شيريها مطابق ذيل ميباشد:
پهناي بدن بزرگتر از 2/1 بلندي بدن ميباشد تاج كلاهكي آن كاملا گسترش يافته و فاقد بالة پشتي ميباشد و بقيه بالهها جفتي (دوتايي) ميباشند بالة دمي از هم جدا ميباشد و

به شكل چنگالي است. قسمت انتهاي بيروني بالهها ظاهر كروي دارند و حداقل طول بدن cm5/5 يا ( اينچ) ميباشد.
ماهي پرجنب و جوش فعال و كاملا متعادل است بدنش كشيده نميباشد و خطوط خارجي بدن صاف و فاقد بالة پشتي ميباشد. بالة دمي كاملا از هم جدا و تاج كلاهكي به طور كامل در 3 ناحيه سر توسعه يافته است به عبارت ديگر حدقه چشم در قسمت زيرين جمجمه واقع شده است.
رنگ ماهي در حالتهاي گوناگون بصورت براق (تك رنگ رنگارنگ در نمونههاي بسيار زيبا و شبيه به هم در قسمتهاي مختلف بدن) نيز ميباشد البته يك نوع ديگر ممكن است ظاهري نقشدار داشته باشند.
رنگهاي متاليك ظاهري براق دارند و تا قسمت داخل بالهها اين رنگ امتداد دارد. ماهي نقشدار زمينهاي آبي با قسمتهاي كوچكي از رنگ بنفش قرمز نارنجي زرد و قهوهاي همچنين خالهاي سياه دارد.
عمل تكثير و پرورش كله شيريها حدود 50 سال پيش بصورت فعاليتي جدي آغاز شد بطوريكه اين فعاليت توسط عموها و پدربزرگها و اعضاء خانواده در گذشته انجام ميشد. در آغاز فعاليت مزبور ن?ادهاي خاص اين ماهي كه وي?گيهاي برتري داشتند انتخاب شدند و ن?ادهايي كه پرورش يافتند اكثرا بصورت قرمز خالص و بعضي از آنها هم با زمينه قرمز و لكههاي سفيد بودند . از گونههاي نگهداري شده كه حدود 40 ماهي مولد بود براي سال بعد حدود 150 بچه ماهي تكثير يافت. عمليات جفتگيري معمولا خصوصيات خاصي دارد كه در بيشتر مواقع تكثيركنندگان از يك قانون پيروي ميكنند. تكثير كنندهاي يك كله شيري سياه را با گونه قرمز آن آميزش داد و برخلاف انتظارش بدن ماهي بوجود آمده سرتاسر رنگي بود كه پديدهاي جالب محسوب شد و با وقوع اين پديده به اين نتيجه رسيدند كه هميشه از يك قانون خاص پيروي نميشود و در طبيعت اين گونه وقايع رويداده است. با توجه به اينكه مولدها را براي تكثير انتخاب كرده بود اين واقعه صورت گرفت. بعضي مواقع يك ن?اد در بعضي از سالها تخمريزي نميكند. علت اين وضعيت تاكنون مشخص نگرديده است. با اين وي?گيها افزايش و تكثير كله شيريها كارآساني نيست. در ن?ادهاي برتر از 1000 بچه ماهي موجود ميبايستي 50 قطعه از آنها باقي بمانند تا بزرگ شوند. اين نسبت حدودا بالاي حد استاندارد كه نسبت 200 به 1 است ميباشد. اين دستآورد قابل رقابت براي نسبتهاي ساير گونهها نظير شابون كينز بريستول و دم چتريها ميباشد.
گونههايي از ماهيان كلهشيري نظير گونه دم مجزا و گونة پشت صاف بدون باله پشتي داراي بيشترين مشكلات در نگهداري و مراقبت ميباشند.
به نظر ميرسد ن?ادهاي برتر با يك روش تكثير و پرورش مييابند و تكثير آنها تنها راه براي ازدياد ن?ادها با وي?گيهاي مخصوص بخود ميباشد.
ماهيها عمليات تخمريزي را در استخرها انجام ميدهند كه در پي آن تكثير كننده آنها را به مخزنهاي آب تميز در مزرعههاي پرورش انتقال ميدهد و با روش انتخاب دستي آنها را براي جفتگيري و تكثير انتخاب ميكنند.
به ماهيهاي بالغ و نوزادان غذاهاي استاندارد داده ميشود. متداولترين ذره خوراكي براي ماهيهاي بالغ آكوارين و كينگ بريتيش ميباشد. دافني هم زماني كه فراهم باشد مناسبترين خوراك است.
اولين و عمدهترين گونههاي برگزيده براي تكثير و پرورش تك دميها پشت صافها صورتيها و برنزها ميباشند كه از ميان آنها ماهيها را انتخاب كرده و طي دوران سال براي تكثير و پرورش آماده ميكنند.
كله شيريهايي كه در جنوب شرقي بريتانيا (بريستول گلواستر شاير و سامرست) زندگي ميكنند ماهياني مقاوم هستند بطوريكه در زمستانهاي معتدل بطور متوسط 8 – 7 سال زندگي ميكنند.
ماهي كه در سمت راست واقع شده ماهي براق رنگارنگ قرمز و سفيد است و خصوصياتي شبيه به رانچو دارد (به نوعهاي ديگر توجه كنيد) ماهي تكرنگ قرمز معمولا در قسمت تاج كلاهكي سرش نسبت به بقيه بدنش رنگهاي بسيار متنوعي دارد. ماهي كه در سمت چپ قرار گرفته در سرتاسر بدن رنگهاي متنوعي دارد كه جالب و كم نظير است.



مترجم: ارغوان وحيدي

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:06
آشنايي با ماهيان زينتي: گلاس فيش يا ماهيان شيشه اي


مقدمه

گلاس فيش يا ماهيان شيشه اي متعلق به خانواده Chandidae يا Ambassidae شامل همه ماهياني است كه داراي بدن شفاف مي باشند . آنها بومي آسيا به خصوص پاكستان هند نپال بنگلادش ميانمار و تايلند بوده و تا اندازه 9-8 سانتي متري رشد مي كنند . بدن ماهي بسيار كوچك بوده و داراي نقاط سياه و قرمز بر روي فلس ها است . نخاع ماهي از ميان بدن آن قابل مشاهده مي باشد . اين ماهيان به آرامي در آبها چشمه هاي تميز كانالها استخرها و در شاليزارها شنا مي كنند . آنها شناگرهاي ماهري در سطح مياني آكواريم ها بوده و در اسارت در صورت ايجاد شرايط مناسب آب در سلامت كامل خواهند بود .
كيفيت پايدار آب درجه حرارت و سطوح PH از شرايط زيستي اين ماهيان مي باشد . دماي آب بين 30 – 26 درجه و PH 8/6 و 7 مناسب است . بعضي از گونه هاي گلاس فيش در آبهاي لب شور نيز زندگي مي كنند . ماهيان اهلي زندگي گروهي را ترجيح مي دهند . تمايل آنها به گاز گرفتن باله هاي ساير ماهيان به خصوص اگر محل زندگي به اندازه كافي بزرگ نباشد زياد است . در محيط وحشي آنها گوشتخوار بوده و به همين دليل به غذاي گوشتي تحت شرايط آكواريوم علاقمندند .
با وجود اينكه گيلاس فيش هاي وحشي تقريبا شفاف هستند ولي اغلب به منظور تجارت مواد رنگي غيرسمي به دليل ايجاد رنگ هاي نئون درخشان به ماهي تزريق مي شود كه دوام رنگ تا 4-3 ماه مي باشد . عمليات رنگ كردن موجب استرس ماهي شده و مستعد بيماري مي شوند و نيز تزريقات منجر به تلفات شديد ماهي مي گردد . بررسي اخير در كشور انگلستان نشان مي دهد كه بالغ بر 40% گلاس فيش هاي رنگي به ويروس لنفوسيت ها معروف به قارچهاي پنبه اي مبتلا مي شوند .
آنها با تتراها بارب ها راس بوراس ماهي رنگين كمان live bearers گورامي و كت فيش سازگار هستند . بيماري مرسوم آنها پوسيدگي باله ها و آلودگي پوستي است . 4 گونه از اين ماهيان شامل : Chanda ranga , C lala , C nama & C baculis عموما" براي تجارت در نظر گرفته مي شوند .
گونه Chanda ranga معرف به گلاس فيش هندي يا گلاس perch هندي داراي بدني فشرده از پهلو گاهي اوقات داراي اشكال تخم مرغي مي باشد . پيشاني ماهي برجسته پشت ماهي كماني شكل داراي 2 باله مجزا به اضافه يك باله بلند مخرجي است . بدن شفاف ماهي در بازتاب نور به رنگ كهربايي مايل به سبز رنگين كماني مشاهده مي شود . باله ها شفاف هستند . رنگ بدن بستگي به محل زندگي ماهي دارد . آنها تحت شرايط نورهاي فرابنقش يا در آكواريوم هاي مدرن داراي لايه هاي تاريك با بهترين رنگ قابل مشاهده اند . حداكثر اندازه قابل دسترسي 9 سانتي متر است . آنها به آب با شرايط PH بين 5/8 – 7 و دماي بين 30- 28 درجه نياز دارند و اضافه كردن 5/1 – 1 % نمك به آب ايده آل است .نرها داراي رنگ زرد بيشتري هستند و در فصل تخم ريزي رنگ آبي رنگين كماني در حاشيه باله هاي پشتي ديده مي شود .
C lala معروف به گلاس فيش هندي در نواحي خليج دهانه رودخانه ها كشور هند تايلند و ميانمار يافت مي شوند . ماده ها برخلاف نرها داراي رنگ آبي در حاشيه باله هاي پشتي و مخرجي نمي باشند . اين ماهيها در دنياي وحش در گروههاي بزرگ ديده مي شوند به همين دليل بهتر است به صورت گروهي در آكواريوم نگهداري شوند . سختي متوسط آب با PH بيش از خنثي ( 5/7 – 2/7 ) و دماي آب بين 26 – 24 درجه ( 25 درجه ايده آل است ) براي اين گونه مناسب است . آنها غذاي زنده را به جاي غذاهاي پولكي و پلت ترجيح مي دهند . اين گونه در آكواريوم حاوي گياهان آبي به دليل شرايط مناسب آب تكثير مي يابد .
C nama معروف به glass-perchlet دراز يا گلاس فيش هندي بومي خليج دهانه رودخانه ها در شبه قاره هند مي باشند . در تجارت بيشتر گونه هاي اين ماهي را با رنگهاي فلورسنت رنگ مي كنند . سختي متوسط آب با PH كمي بيش از خنثي براي آنها مناسب است . دماي آب مي تواند بين 28 – 26 درجه باشد اما در هر صورت آنها در محيط هاي سردتر يا گرم تر بخوبي سازش مي يابند . به دليل لب شور بودن اين ماهي آب با شوري پايين براي آنها مناسب است . نرها داراي باله هاي كمي بلندتر و رنگ هاي روشنتري مي باشند . اين نوع ماهي در شرايط اسارت تكثير مي يابد .
C baculis با عنوان گلاس فيش Burmese كوچكترين آنها در بين گلاس فيش ها است . آنها صلح جو اما خجالتي بوده و محل هاي آفتابي را ترجيح مي دهند . كمي شوري آب با PH 7 و دماي 27-24 درجه براي آنها مناسب است . آنها شناگرهاي سطوح مياني آب و گوشتخوارند . تغذيه با غذاهاي پولكي براي آنها مشكل است . حداكثر اندازه آنها 4 سانتي متر است.

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:06
آروانا ماهي گرانقيمت آكواريومي

آروانا Scleropages spp ماهي بسيار گرانقيمت است. پس هنگام خريد بايد به يكسري نكات مهم توجه كنيد تا بهترين ماهي را انتخاب نماييد.
تعدادي از اين موارد عبارتند از :

رنگ : بستگي به گونه آن رنگش بايد روشن و درخشنده باشد.

شكل بدن : به ميزان كافي پهن و طويل باشد و هر باله بايد كامل بوده و در جاي خود قرار داشته باشد.

فلسها : به طور منظم درخشنده و كاملا شكل دار و بزرگ

سبيلكها : بلند و مستقيم هر دو هم اندازه و هم رنگ بدن

باله ها : بزرگ و گسترده هر باله بايد شعاعهاي نرم و سخت باله اي را داشته باشد.

سرپوش آبششي : نزديك به سر و بدن باشد. سرپوش بايد درخشنده و بدون جراحات باشد.

چشمها : در شكل و اندازه مناسب باشد كدر نباشد برآمدگي نداشته باشد شفاف باشد.

دهان : كاملا بسته باشد و هيچكدام از فكها از آن يكي جلو نزده باشد.

دندانها : تميز بوده و در جاي خود و در يك خط در راستاي فك باشد.

شكم : برآمده نباشد و در ناحيه لگني صاف و تخت باشد.

نحوه شنا : مطبوع و جالب و اغلب در سطوح آب شنا مي كند.

حال در مورد جزئيات موارد بالا صحبت مي كنيم :

رنگ :
مهمترين عامل در خريد ماهي رنگ آن است زيرا اولين عاملي است كه علاقهمندان را به طرف خود جلب مي كند. بنابراين اگر شكل ماهي جذاب باشد اما رنگ آن جذاب نباشد جزو ماهيان ايده آل محسوب نمي گردد.

شكل بدن :
ماهي نبايد خيلي چاق و يا خيلي لاغر باشد. به غذايي كه به آن مي دهند و محل نگهداريش توجه كنيد. اندازه مخزن به طور مستقيم رشد وگسترش بدن را تحت تأثير قرار مي دهد. فضاي محدود مانع از رشد ماهي مي گردد و باعث ايجاد قوز در ماهي شده و تمايل به خميدگي در ماهي افزايش مي يابد. به طور كلي اندازه مخزن در هر مرحله بايد حداقل سه برابر طول ماهي باشد.
غذاي داده شده بايد مغذي باشد و از غذاهاي دريايي در ر?يم غذايي آنها استفاده كنيد. ماهي نبايد به يك نوع غذا عادت كند و يا به مقدار زيادي غذا بخورد. غذادهي بايد به خوبي كنترل گردد.

فلسها :
عامل ممايز كننده ظاهر آروانا است. فلسها همواره بايد درخشنده باشند. نبايد تيره و لك دار باشند. حضور نقاط قرمز بر روي فلسها مناسب بوده و دليل بر وجود عوامل بيماريزا نمي باشد.
بسياري از مردم تصور غلطي از فلسها دارند و فكر مي كنند كه وقتي برخي فلسها افتادند آنها به طور طبيعي جايگزين نمي گردند. هنگام جايگزيني فلسها احساس خارش به ماهي دست مي دهد و باعث مي شود كه ماهي خود را به اجسام داخل مخزن بمالاند. اين مساله مي تواند سبب ايجاد جراحت در ماهي گردد. براي جلوگيري از اين مشكل اجسامي كه مي توانند به ماهي آسيب برسانند را از مخزن حذف كنيد. دوره جايگزيني فلسها 5-3 هفته طول مي كشد.
در اين مدت زمان بايد مراقب ازدياد باكتريهاي مضر باشيد يعني شرايط فيزيكي و شيميايي آب را كنترل نماييد. اگر يك فلس غير طبيعي بود مي توانيد ماهي را بيهوش كرده و آنرا بكنيد. به زودي فلس جديدي در اين محل رشد خواهد كرد.

سبيلكها :
بايد به اندازه كافي بلند و مستقيم باشند و رنگي شبيه رنگ بدن داشته باشند.از خريد ماهي با سبيلكهاي كنده و كوتاه شده پرهيز كنيد.

سبليكها چگونه محافظت و نگهداري مي شوند
در ابتدا بايد بگويم كه فضاي مخزن شما بايد به ميزان كافي وسيع باشد تا سبيلكها بتوانند به راحتي فعاليت كنند در غير اينصورت نمي توانند به خوبي رشد كرده و مدام به اجسام آكواريوم ماليده شده و دچار جراحت مي گردند.


نكات قابل توجه :
- مخزن را با سنگها و ديگر وسايل زينتي تزئين نكنيد ( يك مخزن ساده بهترين است) .
- غذا را در كنار مخزن نريزيد و آنرا در وسط آكواريوم قرار دهيد.
- هيچ گاه به شيشه ضربه نزنيد زيرا اين كار باعث عصبي شدن و ترسيدن ماهيان ميگردد.
- سرپوشي براي مخزن در نظر بگيريد و گوشه هاي آكواريوم را توسط چسب گرد كنيد ( گوشه دار نباشد)
با رعايت نكات بالا مي توانيد از وارد آمدن صدمه به سبيكلها به ميزان زيادي بكاهيد. در صورت كنده شدن و شكستن سبيلكها بازسازي دوباره آنها بستگي زيادي به تغذيه و سن ماهي و شرايط آب دارد. ماهيان جوانتر دوره بازسازي كوتاهتري دارند.
سبيلكها مي توانند به دو صورت صدمه ببينند :
1- زماني كه سبيلك از ريشه كنده مي شود : زماني كه اين مساله اتفاق مي افتد بازسازي آن حتي براي جوانها نيز مشكل است.
2- زماني كه سبيلك از ريشه كنده نمي گردد : اگر سبيلك از ريشه كنده نشود اما دچار خميدگي گردد بهتر است كه آنرا قطع نكنيد تا دوباره رشد كند و پس از رشد دچار ناهنجاري نگردد.

باله ها :
هرگونه صدمه اي به باله ها مي تواند زيبايي ماهي را تحت تأثير قرار دهد و بر شناي ماهي تاثير گذارد. يك باله زيبا بايد صاف و گسترده باشد و تمامي شعاعهاي سخت باله اي صاف و محكم باشند و هيچگونه پارگي در باله ها مشاهده نگردد.
در زمان بچگي بايد كاملا مراقب اين ماهي بود و در اين مرحله نبايد فضاي زيادي را در اختيار آنها قرار دهيد. در فضاي خيلي بزرگ ماهي ها به سرعت مي ترسند و احساس ناامني مي كنند. فضاي كوچكتر احساس امنيت بيشتري را به ماهي مي دهد اما فعاليت ماهي كمتر مي گردد.
هنگامي كه ماهي به سن نوجواني رسيد مي تواند به يك مخزن بزرگتر انتقال يابد براي جلوگيري از صدم باله ها به اين نكات توجه كنيد :
- از وسايل تزئيني همانند سنگها استفاده نكنيد.
- ماهيان ديگر را همراه با آنها در مخزن پرورش ندهيد.
- براي انتقال جوانترها از توري نرم استفاده نماييد و زماني كه به 15 سانتيمتر رسيدند از تور نبايد استفاده كرد و به جاي آن از كيسه پلاستيكي استفاده نماييد.
- اگر شعاع سخت باله اي صدمه ديد مي توانيد آنرا از پايه قطع كنيد تا به جاي آن شعاع سخت جديدي در بيابيد در مورد آروانا ماهي بايد قبل از عمل جراحي بيهوش گردد.
شعاعهاي باله دمي بسيار حساس بوده زيرا عامل اصلي ايجاد حركت در ماهي ميباشند و هر گونه صدمه به آنها نحوه حركت ماهي را تحت تأثير خود قرار مي دهد.
براي عمل جراحي حتما از يك حرفه اي كمك بگيريد. ممكن است كه پس از جايگزيني شعاع باله اي آنها شكل مناسبي پيدا نكنند.

چشمها :
در حالت طبيعي چشمها به سطح آب نگاه مي كنند و به دنبال غذاهاي زنده ميباشند.
زيرا در طبيعت يكي از غذاهاي اصلي آنها را پرندگان نشسته بر روي شاخه ها و يا سطح آب تشكيل مي دهد. چشمهاي سالم بايد كاملا در مركز بوده و كدر و برآمده نباشد. آنها بايد ظاهر طبيعي داشته و بتوانند به راحتي چرخش كنند. كاملا شفاف بوده و به روشني بدرخشند.
در مخزن چشم ماهي به چند دليل بيشتر به سمت پايين معطوف است :
1- در مخزن چون غذاها سريعا به كف مي روند چشمها به دنبال غذا در كف بوده و به سمت پايين مي نگرد.
2- اين مساله به اندازه كافي امتحان نشده است اما چربي در ميان حفره چشمي انباشته مي گردد و باعث مي شود كه چشم برآمده شده و يا به سمت پايين متمايل گردد.


دهان :
لبها نبايد خيلي برآمده باشند و فك پايين نبايد شل باشد. در آكواريوم آروانا اغلب خود را به ديواره ها مي مالاند كه باعث مي گردد عضلات فك سست و شل گردند. براي جلوگيري از اين مشكل بايد مخزن را بزرگتر كنيم و يا توسط فيلترهاي داخلي جريان آب را قوي تر نماييم.

دندانها :
به طور كلي علاقه مندان به ماهي توجه زيادي به دندانها نمايند اما به هر حال دندانها كاملا مهم مي باشند. اگر دندانهاي ماهي سالم نباشند آنها تأثير خود را بر روي سلامت ماهي خواهند گذاشت.

سرپوش آبششي :
بايد صاف و عادي باشد. هيچگونه برآمدگي و چين خوردگي بر روي آن وجود نداشته باشد. موارد زير را براي داشتن يك سرپوش سالم در ماهيانتان مد نظر قرار دهيد :
- از وسايل تزئيني در داخل مخزن استفاده نكنيد.
- دماي صحيح را در مخزن برقرار كنيد. اگر دما خيلي بالا باشد سرپوشهاي آبششي و عضلات سر دچار چين و چروك مي شوند. توجه كنيد كه تغييرات دمايي شديد باعث كج شدن سرپوشها مي گردد.
- شرايط صحيح فيزيكي و شيميايي را در مخزن برقرار كنيد. توجه خاصي به نظافت و ميزان اكسي?ن موجود در آب داشته باشيد.
اگر هر گونه جراحتي در ناحيه آبششي مشاهده گرديد براي جلوگيري از عفونتهاي باكتريايي و قارچي از داروهاي مناسب استفاده نماييد.

شكم :
شكم نبايد برآمدگي داشته باشد در غير اينصورت ماهي دچار مشكلات معده است. به غير از زماني كه ماهي مي خواهد تخم ريزي كند.

نحوه شنا كردن :
شيوه شنا در افزايش زيبايي ماهي مؤثر است. ماهي زيبايي كه به درستي شنا نمي كند. ارزش خود را به ميزان زيادي تحت تأثير قرار مي دهد. شناي صحيح به اين صورت است كه ماهي بتواند به طور عمودي شنا كند و باله هاي خود را كاملا باز كند. سبيلكها بايد صاف باشند و ماهي نبايد دائما بالا و پايين رودو يا به صورت زاويه دار شنا كند.

ترجمه و گردآوري: علي كرمي- دانشجوي كارشناسي ارشد رشته شيلات

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:07
ماهيان زينتي درياچه Tanganyika

محل زندگي براي غواصي گونههاي بومي از سيچلايدها است كه تعدادشان به 200 گونه ميرسد. تعداد زيادي از آنها بسيار كوچك و اندازه آنها به 10 سانتيمتر يا كمتر ميرسد.
اين گونهها عبارتند از: سيچلايد goby گونههاي spathods, Eretmodus , Tanganicodus, Julies (گونه Julidochromis) و گونههاي مشابه گونههاي Telmatochromis و Chlinochromis amprologines گونههاي Lamprologus, Neolamprologus, Altolamprologus و Lepidiolamprologus شامل سيچلايدهاي ليمويي و پرنسس, بالههاي پردار و غربالكنندگان ماسه ميباشد.

در قسمت مياني آب سيچلايدهاي Schooling (گونههاي paracyprichromis و Cyprichromis), اشكال رنگي گونه Tropheus, Frontosa (گونه Cynotilapia) و Haplochromines (گونه Astaotilapia و گونه Petrochromis) زندگي ميكنند. با وجود آنكه اين سيچلايدها براحتي در بازار قابل دسترسي ميباشند اما آنها به دليل نرخ بالا در بين علاقمندان محبوبيتي ندارند و در واقع توليد آنها به همان مقدار توليد ساير سيچلايدها نميباشد و طول دوره رشد براي رسيدن به سايز بازاري چندين ماه است. از بين گونههاي مختلف سيچلايد درياچه Tanganyika, گونههاي Julidochromis, Lamprologus , Neolamprdogus و Tropheus در ميان علاقمندان محبوبيت دارند.

عموما سيچلايد درياچه Tanganyika بر پايه عادتشان به 4 گروه تقسيمبندي ميشوند از جمله ساكنان صدفها مانند Neolamprologusتخمريزان در غار (Julidochromis, Variabilichromis, Altolamprologus) تكثيركنندگان دهاتي (Xenotilapa و Tropheus) و تخمريزان عمق مياني آب (گونه Cyprichromis).

سيچلايد Tanganyika به دماي آب بين 22 درجه سانتيگراد و 28 درجه سانتيگراد با ميانگين دماي مناسب 25 درجه سانتيگراد و PH بين 98 نياز دارند. سختي آب بايستي در حدود 15 8 باشد و نبايد كمتر از dh 8 شود. بسياري از اين ماهيان ميتوانند در آب با PH نرمال و آبي كه سختي آن بالا نباشد, نگهداري شوند. در هر حال, آنها قادر به تحمل تغييرات ناگهاني در كيفيت آب يا دما نيستند. يك راه مناسب براي بالا بردن سختي كربنات ثابت نگه داشتن PH است. يك سيستم فيلتراسيون خوب موجب ميشود كه آب از هرگونه آلودگي ناشي از متابوليكي پاكيزه نگه داشته شود. توجه ميشود در شرايط آكواريوم گياهي كاشته نشود. همانطور كه در محلهاي طبيعي زندگي نيز اين گياهان به سختي يافت ميشوند.

بهتر است از غارهاي سنگي بجاي آنها استفاده شود. بطور كلي سيچلايدهاي Tanganyikan بومي منطقه و صلحجو بوده به غير از گونه Tropheus كه نسبت به يكديگر پرخاشگر هستند اما نسبت به ماهيان ديگر اين حالت پرخاشگري كمتر ديده ميشود. حالت تهاجمي بودن نادر است كه معمولا فقط در طي تخمريزي اتفاق ميافتد. مادههايي كه از تخمها يا بچهماهيها محافظت ميكنند ممكن است در مقابل مزاحمين حالت تهاجمي پيدا كنند و همچنين گونههاي ساكن صدفها نيز بخواهند از محل زندگي خود دفاع كنند. گونههايي نظير Frontosas , Lepidiolamprologus و Aholamprologus نبايستي با ساير ماهيان كوچكتر نگهداري شوند. زيرا آنها شكارچي هستند. ساير گونهها ميتوانند در شرايطي كه آب مناسب وجود داشته باشد بصورت اجتماعاتي در تانكها نگهداري شوند. سيچلايدهاي ساكن صدفها يا غارها به خوبي ميتوانند با بسياري از گونههاي سطح متوسط و بالا همزيستي داشته باشند.

از نظر تكثير آنها به دو گروه دهاني و تكثيركنندگان در صدف تقسيم بندي ميشوند. تكثيركنندگان دهاني شامل سيچلايدهاي گوبي, featherfins, sandsifted و سايرين جزء تكثيركنندگان نواحي كم عمق آب هستند. گونه Lamprologines ساكن صدف همانند تعداد كمي از گونههاي ديگر معمولا داخل صدف را به عنوان محلي براي تخمريزي استفاده ميكنند در حاليكه ساير تكثيركنندگان مناطق كمعمق داخل غارها را ترجيح ميدهند.

گونههاي Cypriochromis كه تكثيركنندگان دهاني هستند, عمل تخمريزي آنها در عمق مياني آب انجام ميگيرد. بطور كلي شرايط خيلي خاص در آب براي تخمريزي وجود ندارد, تهيه آب با كيفيت مناسب و PH در رنج موردنظر كافي است.
اگر چه اين ماهيان در تانكهاي پرجمعيت تكثير ميشوند اما موفقيت بيشتر زماني بدست ميآيد كه جفت مولد به صورت منفرد نگهداري ميشوند.

الهام كريمي
كارشناس پرورش ماهيان دريايي

م.ن
1391,01,03, ساعت : 21:07
تكثير ماهي آنجل

من زماني شروع به تكثير ماهي آنجل كردم كه تعدادي از آنها را در مخازن گروهي نگهداري مينمودم و فكر كردم كه تكثير اين ماهي ميتواند به نوعي براي من سرگرمي باشد.
براي تمامي نوزادان مخزن كافي در نظر گرفتم و در حال حاضر بيش از 20 مخزن 80- 50 گالني دارم. بهترين كار براي انتخاب يك جفت خوب آن است كه حداقل 6 عدد آنجل با كيفيت بسيار خوب كه هنوز به مرحلة بلوغ نرسيدهاند (juvenile) را از مغازههاي آكواريمي معروف و يا آنهايي كه از تكثيركنندگان خريداري كردهايم در يك مخزن كه فقط خودشان حضور دارند, با فضاي بزرگ و تعويض آب حداقل 1 بار در هفته همراه با غذاي متنوع قرار دهيم. در حدود 9 ماه آنها به سن بلوغ خواهند رسيد و جفتگيري كرده و هر جفت را در يك مخزن جداگانه قرار ميدهيم.
تكثير اين ماهيها تا حدي آسان بوده و آنها فقط نياز دارند كه سالم باشند و آب تميزي داشته و غذاي خوبي مصرف نمايند.
تمامي مخازن تكثير من شامل فيلتر اسفنجي, بخاري, لولة PVC جهت تخمگذاري و كف مخزن فاقد شن باشد. حداكثر حجم مخازن تكثيرمن 20 گالن است.
آنجلها به PH در حدود 7 جهت تكثير نياز دارند (PH مخازن من 8 است) آنها به درجه حرارت حدود 80 درجه فارنهايت نيازمندند. تغذية آنها با مخلوط دل گوساله + كرمسفيد + آرتمياي منجمد + غذاي ورقهاي انجام ميگردد.
اولين تخمگذاري با تعداد بسيار زياد صورت ميگيرد و پس از هچ تعداد چند صد نوزاد كه به فضاي زيادي جهت رشد نياز دارند, خواهيد داشت. قاعده كار بر اين است كه 32 بچه آنجل در هر گالن نگهداري گردد. در اولين باري كه والدين اقدام به تخمريزي ميكنند, آنها هر 107 روز و براي مدت چندين ماه تخمريزي مينمايند كه در آخر شما تعداد بسيار زيادي نوزاد آنجل خواهيد داشت.
بسياري از والدين تخمهاي خود را ميخورند و من براي اين گونه ماهيان, جدا كردن تخمها را از والدين توصيه ميكنم.
من به انتظار نوزادان نمينشينم و آنها را با والدين تنها ميگذارم و آنها خودشان نوزادان را بزرگ ميكنند. نقطة جالبي است كه ببينيم والدين خود از نوزادان مراقبت مينمايند. اما, اگر نوزادان را در كنار والدين به حال خود رها كنيم, والدين ديگر تخمريزي نمينمايند البته تا زماني كه نوزادان از مخزن والدين برداشته شوند.
در صورت وجود نوزادان در مخزن والدين من روزانه 25% از آب مخزن را تعويض كرده و جهت تغذية نوزادان از آرتميايي تازه هچ شده به دفعات زياد در طول روز استفاده مينمايم.
من همچنين 32 بار والدين را در طول روز با مقدار كم غذادهي ميكنم كه با اين مقدار غذادهي, ديگر نيازي به سيفون كردن غذاي اضافي به دليل عدم تجمع غذا در كف نميباشد. بسيار سخت است كه بدون سيفون كردن نوزادان كار سيفون غذاي اضافه را انجام دهيم. در هر حال بايد تلاش نموده كه اين كار انجام نگردد.
اگر تصميم به بزرگ كردن نوزادان به صورت مصنوعي گرفتيد, به شما ميگويم كه چه كار انجام دهيد:
زماني كه والدين عمليات تخمريزي را انجام دادند, من لوله پي وي سي 8 اينچي را برداشته و در يك كوزه 1 گالني قرار ميدهم (كه با آب مخزن والدين پر شده است) همراه با چند قطره متيلن بلو و يك سنگ هوا كه فقط مقدار كافي هوا را به تخمها برساند و تخمها را از بين نبرد و سپس اين كوزه را درون مخزن والدين قرار خواهم داد.
تخمها در 80 درجه فارنهايت در طي 2 روز هچ خواهند شد و طي 54 روز شروع به شناي آزاد خواهند نمود. به محض شروع شناي آزاد, آنها را به مخزن 5 گالني كه از آب مخزن والدين پر شده است قرار خواهم داد و آنها را با نوزاد آرتميا تغذيه خواهم نمود.
تعويض آب با مقدار 1 گالن و به دفعات 2 بار در روز است (با استفاده از آب مانده و همان دما و PH) جهت تعويض آب از يك شلنگ هوا استفاده مينمايم و نوزادان مكيده شده را دوباره به مخزنشان برميگردانم.
چهار بار در روز نوزادان را تغذيه نموده و آنها به سرعت رشد مينمايند و در حدود 3 هفته آنها را در يك مخزن 33 گالني قرار ميدهيم و آنها را از تغذيه با آرتميا خواهم گرفت و با دل گوساله چرخ شده و غذاي ورقهاي به خوبي پودر شده, غذادهي خواهم كرد.
من نوزادان را به ميزان 3 بار در روز غذادهي نموده و با تعويض آب به ميزان 3 بار در هفته, در سن 6 هفتگي به اندازة يك 10 سنتي خواهند رسيد و حاضرند تا به مغازه جهت فروش منتقل گردند.
برخي از جفتها والدين بسيار خوبي هستند و خود نوزادانشان را رشد ميدهند و اين منظره بسيار زيبايي است. متأسفانه بسياري از والدين به تخمها و يا نوزادان به چشم يك وعدة غذايي خوب و مناسب نگاه ميكنند.
با فضاي كافي, تغذية مناسب و تعويض آب مناسب, آنجلها به اندازة كاملا درشتي ميرسند. آنها ماهيان اجتماعي بسيار مناسبي هستند و به يك مخزن حداقل 20 گالني با ارتفاع زياد احتياج دارند تا كاملا خود را در آن نشان دهند.