PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : همه چیز راجع به شهرسازی



صفحه ها : [1] 2

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:34
با سلام

در این تاپیک به بررسی موضوعات گوناگون در مورد شهرسازی می پردازم. لطفاً پست اضافی ندید. ممنون

آنچه در این متن آمده توسط میم-قاف کارشناس شهرسازی مورد ویرایش مختصر قرار گرفته و مورد تایید است.

شهرسازی مداخله در شهر از طریق تفکر، برنامه ریزی، طراحی و ساخت و ساز معبر، بنا و تنظیم فضا و فعالیت به منظور بهبود کیفیت زندگی ساکنان در آن است.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:35
آن چه که به طور معمول و متداول در شهرسازی صورت میگیرد، طراحی، تقویت و تنظیم فضا به منظور ایجاد توسعهای موزون و هماهنگ است. شهرسازی از طریق ابزار و روش های خود میکوشد تا با طراحی و تفکر به شبکه معابر، کاربری اراضی، تراکم (نفر در واحد سطح)، محدوده ها و حریم ها نظم ببخشد.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:35
واژه شهرسازی به عنوان یک علم و رشته اولین بار در سال ۱۹۱۰ میلادی و به دنبال مشکلات نشات گرفته از انقلاب عظیم صنعتی مطرح شد ، هر چند تاریخ شهرسازی به گذشتههای بسیار دورتر و شکل گیری اولین تمدنهای بشری در هند، بین النهرین و مصر بر میگردد.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:36
امروزه متدها و روش های مختلفی به عنوان الگوهای موفق شهرسازی مطرح می شوند که هریک طرفداران فراوانی در میان مدیران شهری دارد. شهرهایی با مبنای حرکت خودرو، شهر بر مبنای حرکت افراد پیاده و دوچرخه، شهر بر مبنای جهت وسایل نقلیه عمومی و شهرسازی بر مبنای پاسخگویی به نیازهای متنوع شهروندان

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:36
در حال حاضر بسیاری از بیانیه های سازمان ملل متحد، دستورالعمل انجمن ها و سازمانهای غیردولتی دخیل در امور شهرسازی با استفاده از تعریف واژه "رشد هوشمند" به دنبال عمومیت بخشیدن به شهرسازی بر مبنای حرکت افراد پیاده هستند.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:37
کاهش آلودگی هوا، افزایش بلند مرتبه سازی، نزدیکی و در دسترس بودن خدمات شهری، عدم نیاز به توسعه سطحی زیرساختها و خدمات شهری، عدم تخریب فضاهای سبز و کمربندهای سبز در اطراف شهرها از مزایای حرکت به سوی رشد هوشمند و در نهایت دستیابی به شهرکامل می باشد.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:38
تعریف شهرسازی
مجموعهٔ روشها و تدابیر ارزشمند و مفیدی که متخصصین امور شهری به وسیله ی آن شهرها را بهتر می سازند، به شهرسازی یا علم تنسیق شهرها شهرت دارد.
شهرسازی عبارت است از مطالعهٔ طرح ریزی و توسعهٔ شهرها با در نظر گرفتن احتیاجات اجتماعی و اقتصادی با توجه به حداقل رساندن مشکلات شهری و پاسخ گویی به نیازهای عمومی جمعیت شهری.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:39
منابع
↑ فرانسوا شوای، شهرسازی از تخیلات تا واقعیات، ترجمه محسن حبیبی، انتشارات دانشگاه تهران
↑ بختیار، بردیا. 2011. شهرکامل در قرن بیست و یکم. انتشارات اسپیس. ایالات متحده امریکا
↑ انجمن شهرسازان امریکا.2010.
↑ سعادتیان، امید. 2011. کیفی سازی مسکن اقشار کم درآمد. بازار مسکن و آنالیزهای مربوطه.
↑ اسماعیل شیعه، اصول و مبانی برنامه ریزی شهری
↑ اسماعیل شیعه، اصول و مبانی برنامه ریزی شهری

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:39
شهر Ŝahr ، طی دهههای اخیر، از سوی اندیشمندان جغرافیا، جامعه شناسی، اقتصاد، جمعیتشناسی و برخی علوم دیگر، تعاریف متعددی از شهر ارائه شدهاست و جامعه شناسان از جمله انگلس و مارکس، شهر را محل تمرکز جمعیت، ابزار تولید، سرمایه، نیازها و احتیاجات و غیره میدانند که تقسیم کار اجتماعی، در آنجا صورت گرفتهاست. جغرافی دانان، شهر را منظره ای مصنوعی از خیابانها، ساختمانها، دستگاهها و بناهایی میدانند که زندگی شهری را امکانپذیر میسازد.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:40
تعریف

مورخان، شهر را با توجه به قدمت آن، تعریف میکنند و از نظر اقتصاددانان، شهر به جایی اطلاق میشود که معیشت غالب ساکنان آن، بر پایه کشاورزی نباشد. جمعیت شناسان نیز، تعداد جمعیت یک نقطه را، ملاک شهری بودن آن نقطه میدانند. اندیشمندان طراحی شهری شهر را مجموعه پیچیدهٔ سازمان یافتهای میدانند که متشکل از سه مولفه اصلی کالبد، تصورات، و فعالیت میباشد، که پیوسته در حال تغییر و تحول است. شهرشناسان شهر را محلی میدانند که بشر دست از زمین کشیده و فکر کردن را آغاز میکند.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:40
انواع طرحهای شهری در ایران

طرح هادی شهری ( Guide plan )

طرح هادی شهری بیشتر برای شهرهای کوچک و شهرهایی که تا حدود 25000 نفر جمعیت دارند، تهیه میشود.

طرح جامع شهری ( Master plan )
در حقیقت، طرح جامع را میتوان سیستمی دانست که خط مشی اصولی و کلی سیاستهای شهری را تعیین می کند. روش مطالعه و انجام یک طرح جامع شهری، عبارت است از مطالعه وضع موجود، تجزیه تحلیل و نتیجه گیری از وضع موجود، تعیین اهداف و اولویتها، انجام پیش بینیهای لازم، ارائه طرحها و برنامه های توسعه شهری و اجرای آنها.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:41
طرح تفصیلی شهری ( Detailed plan )

طرحی است که بر اساس معیارها و ضوابط کلی طرح جامع، نحوه استفاده از زمینهای شهری را در سطح محلات مختلف شهر و موقعیت و مساحت دقیق زمین برای هر یک از آنها و وضع دقیق و تفصیلی شبکه عبور و مرور و میزان تراکم جمعیت، تراکم در واحدهای شهری، اولویتهای مربوط به مناطق بهسازی، توسعه و حل مشکلات شهری و موقعیت کلیه عوامل مختلف شهری در آن تعیین می شود.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:41
منابع و مراجع
دانشنامه رشد
کتاب مقدمه ای برمبانی برنامه ریزی شهری(تالیف مهندس اسماعیل شیعه)
مجله الکترونیکی پرشین ژئو
نقشه سیر تاریخی شهر در غرب

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:53
شهرکامل عبارت شهرکامل از ترکیبات جدید در حوزه شهرسازی مدرن به شمار می رود. این تئوری مدعی است که هیچ شهری را نمی توان "شهرکامل" نامید مگر آنکه در آن به مسکن اقشار کم درآمد پرداخته شده باشد. در عین حال توجه به مسکن اقشار کم درآمد باید در طی فرآیند رشد هوشمند شهر به وقوع بپیوندد.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:54
چنانچه کلیه تحولات فوق منجر به افزایش شاخص کیفیت زندگی عموم شهروندان شود، برنامه ریزان شهری می توانند نتیجه بگیرند که به "شهرکامل" نزدیک شده اند. از آنجایی که شاخص کیفیت زندگی می تواند همواره افزایش یابد "شهرکامل" نیز مقوله ای پویا و یا داینامیک است که با افزایش کیفیت زندگی اقشار کم درآمد کامل تر می شود[همان منبع].

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:55
کاهش آلودگی هوا، افزایش بلند مرتبه سازی، نزدیکی و در دسترس بودن خدمات شهری، عدم نیاز به توسعه سطحی زیرساختها و خدمات شهری، عدم تخریب فضاهای سبز و کمربندهای سبز در اطراف شهرها از مزایای حرکت به سوی رشد هوشمند و در نهایت دستیابی به شهرکامل می باشد.

feedback
1390,08,19, ساعت : 22:55
منابع
↑ بختیار، بردیا. 2011. "شهرکامل در قرن بیست و یکم". انتشارات اسپیس. ایالات متحده آمریکا
↑ سعادتیان، امید. 2011. کیفی سازی مسکن اقشار کم درآمد. نشریه بازار مسکن و آنالیزهای مربوطه

feedback
1390,08,19, ساعت : 23:00
معرفی رشته مهندسی شهرسازی

نخستین شهرساز ویا نخستین کسی که به بیان اصولی درزمینه شهرسازی پرداخت، شخصی بنام « هیپوداموس» بود که درحدود سال ۴۸۰ قبل ازمیلاد می زیست این شخص اصولی را برای شهرسازی زمان خود بیان نمود که منطقی وعلمی بود.

feedback
1390,08,19, ساعت : 23:03
● تاریخچه شهرسازی

نخستین شهرساز ویا نخستین کسی که به بیان اصولی درزمینه شهرسازی پرداخت، شخصی بنام « هیپوداموس» بود که درحدود سال ۴۸۰ قبل ازمیلاد می زیست این شخص اصولی را برای شهرسازی زمان خود بیان نمود که منطقی وعلمی بود .اصول پیشنهادی این شخص، شهرسازی را بیشتر ازلحاظ تأمین آسایش ساکنین آن وازنظر تهیه احتیاجات روزمره به نحوی ساده مورد توجه قرارداده است . او معتقد است که شهر، بایستی ازمحله هایی تشکیل شود وساکنین هرمحله بتوانند مایحتاج خود راازبازارهای نزدیک خود فراهم سازند.

feedback
1390,08,19, ساعت : 23:04
بااین همه دامنه پیدایش تحولات امروزی دانش شهرسازی ، به قرن نوزدهم میلادی می رسد. دراثر رونق وتوسعه صنعت ومشکلات ناشی ازآن وبدنبال تأسیس مراکز تخصصی وعلمی ودانشگاهی درزمینه مسائل شهرسازی ،گامهای اساسی درحل مسائل شهری برداشته شد ونظریات مختلفی دراین زمینه عنوان گردید.

feedback
1390,08,19, ساعت : 23:05
● معرفی رشته مهندسی شهرسازی

مهندسی شهرسازی یکی از رشته های پر اهمیت و جذاب در مجموعه رشته های آزمون سراسری است که داوطلب در گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی می تواند آن را انتخاب کند.

در نیم قرن اخیر توجه بسیاری به رشته مهندسی شهرسازی شده است و دانشکده و کالجهای معروف بسیاری به آن روی آورده اند. این رشته، امروزه، کمک شایانی به حل معضلات در سطح شهر و کل جوامع کرده است و توانسته جایگاه ویژه ای برای خود کسب کند.

feedback
1390,08,19, ساعت : 23:05
● معرفی رشته مهندسی شهرسازی

مهندسی شهرسازی یکی از رشته های پر اهمیت و جذاب در مجموعه رشته های آزمون سراسری است که داوطلب در گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی می تواند آن را انتخاب کند.

در نیم قرن اخیر توجه بسیاری به رشته مهندسی شهرسازی شده است و دانشکده و کالجهای معروف بسیاری به آن روی آورده اند. این رشته، امروزه، کمک شایانی به حل معضلات در سطح شهر و کل جوامع کرده است و توانسته جایگاه ویژه ای برای خود کسب کند.

feedback
1390,08,19, ساعت : 23:06
در کشور ما نیز نیاز بسیاری به متخصص و کارشناس در این رشته احساس شده و می شود و دانشگاههای مختلفی، سعی بر تاسیس و ایجاد این رشته نموده اند. در سطح مدیران کشور نیز کم کم، نیاز به رشته ای همچون شهرسازی احساس شده است و بسیاری از مدیران شهری سعی در فرا گرفتن این دانش، بصورت دانشگاهی و غیره داشته اند. به عنوان نمونه، در حالی که تا چند سال پیش، معدودی از شهرداران در سطح کشور، دارای تحصیلات در زمینه شهرسازی بودند، اما امروزه، این تعداد به شدت افزایش یافته و کم کم سایر مدیران نیز نیاز به کسب این دانش را احساس نموده اند.

feedback
1390,08,19, ساعت : 23:07
علاوه بر انجام عملیات عمرانی، محاسبات سازه، بحثهای معماری و ... که اکثرا بر روی تک بنا و یا یک محدوده مشخص متمرکز هستند، نیاز بسیار زیادی به رشته ای همچون شهرسازی احساس می شود تا بتواند علاوه بر این مباحث، در سطحی کلان تر وارد صحنه شده و بتواند مباحثی همچون اقتصاد، روان شناسی، آمار، سوانح طبیعی (زلزله و ...)، مدیریت، حمل و نقل، ترافیک و ... را با مسائل فوق ترکیب کرده و نتیجه ای بهینه را سبب شود.

feedback
1390,08,19, ساعت : 23:08
رشته شهرسازی، در واقع مفصلی بین علوم گوناگون است، از علوم انسانی گرفته، تا علوم فنی و مهندسی، همانند عمران، تاسیسات، ترافیک، حمل و نقل و ... و هنر، همانند طراحی، معماری و ... .

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:34
● محورهای اصلی رشته مهندسی شهرسازی

در این رشته حداقل شش محور اصلی وجود دارد که در برنامه ریزی و طراحی شهر سرنوشت ساز است. که عبارت اند از:

۱) برنامه ریزی شهری

۲) برنامه ریزی حمل و نقل

۳) برنامه ریزی منطقه ای

۴) برنامه ریزی شبکه های زیرساختی

۵) برنامه ریزی محیط زیست

۶) طراحی شهری

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:35
ترکیب این شش دانش، متخصصان را قادر می کند که تمامیت پدیده ی شهر را مورد شناسایی قرار دهندو برای هدایت و کنترل توسعه ی آن تلاش کنند.

● بازار کار

این رشته هم اکنون در سطح جهانی دارای بازار کار فراوانی است و به علت نوپا بودن و همچنین به علت آن که دارای زمینه های کاری متفاوت و متنوعی است، هنوز بازار کار آن اشباع نشده است. به عنوان نمونه، کشور کانادا، بالاترین امتیاز را برای اشخاصی که دارای مدرک شهرسازی هستند، جهت مهاجرت و یا ادامه تحصیل، قائل است. توجه به این نکته حائز اهمیت است که تا ۵ سال پیش، این رشته تنها در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری وجود داشته است و به تازگی در مقطع کارشناسی نیز فعالیتهایی صورت گرفته است، بنابراین با بازار کار اشباع از نیروی کار مواجه نیستیم.

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:36
از آن جا که این فارغ التحصیلان علاوه بر تواناییهای یک مهندس شهرساز، از نظر علمی و نظری وپژوهشی در یک زمینه خاص، معلومات بیشتری دارند، بدین جهت کارایی بیشتری نیز دارند و از مطالب فراگرفته شده می توانند در زمینه های طراحی و محاسباتی دقیق و تخصصی تر و همچنین پژوهشی ، استفاده نمایند. این گونه فارغ التحصیلان ضمن آن که می توانند در تمام محلیهای جذب فارغ التحصیلان کارشناسی مشغول به کار گردند، مسوولیتهای بالاتر و سنگین تر علمی،پژوهشی و اجرایی را به عهده می گیرند. پس از پایان دوره دکترای تخصصی ، امکان همکاری در دانشگاهها و سایر مراکز علمی و پژوهشی به عنوان عضو هیات علمی برایشان میسر می گردد.

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:37
زمینه های کاری رشته شهرسازی در ایران بسیار متفاوت و متنوع است، در بخش دولتی، در سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، شهرداریها، وزارت کشور، استانداریها و سایر ارگانهای وابسته به وزارت کشور، وزارت مسکن و شهرسازی و... و در بخش خصوصی، در شرکتهای مهندسین مشاور شهرسازی، معماری، برنامه ریزی منطقه ای و ... . در ذیل به برخی از زمینه های کاری اشاره می شود:

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:37
۱) تهیه طرحهای شهری و منطقه ای(جامع، تفصیلی، ساختاری، شهرستان، هادی)

۲) مشاوره در امور شهری و منطقه ای به مدیران و مسئولان رده بالا.

۳) فعالیت در شهرداریها.

۴) فعالیت در استانداریها.

۵) فعالیت در وزارتخانه های مربوطه(مسکن و شهرسازی، راه و ترابری، کشور).

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:38
۶) نظارت بر ساختمانهایی با ارتفاع بیش از ۸ طبقه بر طبق قانون.

۷) انجام پروژه های محوطه سازی، تفکیک زمین، طراحی محله و ...

۸) برنامه ریزی و طراحی شهرکهای گوناگون (مسکونی، صنعتی، تجاری)

۹) برنامه ریزی و طراحی شهرهای جدید.

۱۰) مکان یابی عناصر و کاربریهای گوناگون شهری.

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:39
۱۱) توانایی راه اندازی و استفاده از سیستم GIS.

۱۲) فعالیت گروهی با سایر تخصصها در پروژه های گوناگون.

۱۳) فعالیت در مشاوران خصوصی و نیمه خصوصی شهرسازی، معماری، راه و ساختمان، طراحی شهری، برنامه ریزی منطقه ای و....

۱۴) تدریس دانشگاهی (که امروزه به علت افزایش تعداد دانشگاهها و پذیرفته شدگان در این رشته، به شدت با کمبود استاد مواجه هستیم).

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:40
۱۵) استفاده از تخصص رشته های دیگر و این رشته بصورت توام و در نتیجه افزایش کارآیی و تاثیرگذاری (همانند استفاده مشترک از رشته عمران و شهرسازی که می تواند علاوه بر مسائل سازه و عمرانی، زمینه کاری در مباحثی همچون، مطالعه طرحهای بالادست، محوطه سازی، مسائل طراحی و ... را فراهم آورد).

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:40
● ادامه تحصیل

زمینه ادامه تحصیلات در مقطع دکتری در این رشته، چه در خارج و چه در داخل و بویژه بورسیه از سازمانهای گوناگون وجود دارد. لازم به ذکر است که رشته شهرسازی در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا در ایران دانشجو می پذیرد. در مقطع کارشناسی، نخستین گروه از دانشجویان رشته شهرسازی در سال ۱۳۸۲ فارغ التحصیل شدند. ولی در مقطع کارشناسی ارشد، این رشته از سابقه طولانی برخوردار است و در مقطع دکترا نیز تعدادی از دانشگاه های کشور شروع به فعالیت کرده اند و دانشجویانی نیز فارغ التحصیل شده اند.

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:41
● توان مندی ها و ویژگی های لازم

دانشجوی رشته ی شهرسازی باید اطلاعات عمومی خوبی داشته باشد و در دانشگاه نیز به این اطلاعات عمق و وسعت بیشتری ببخشد. رشته ی شهرسازی نیاز به مطالعه ی زیاد، کارهای فیزیکی گسترده و برداشت های میدانی بسیاری دارد و به همین دلیل دانشجو باید وقت زیادی را به آن اختصاص دهد. هم چنین باید قدرت تحلیل بالایی داشته و در طراحی زبردست باشد. به خصوص دانشجویان رشته ی کارشناسی ارشد طراحی شهری که باید در طراحی توانا باشند. برای همین در آزمون کارشناسی ارشد این رشته، امتحان طراحی گرفته می شود. دانشجوی این رشته باید با طراحی و مفاهیم هنری مثل روان شناسی رنگ ها آشنا باشد و در عین حال به مفاهیم تکنیکی و اصول فنی کار مثل نقشه برداری، رسم فنی، پرسپکتیو، هندسه ی فضایی ، مدل سازی، ریاضی و مسایل انسانی و علاقه مند باشد و بداند که در طی تحصیل باید کارهای تحقیقاتی و عملی بسیاری انجام دهد.

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:42
در سطح کارشناسی از دانشجوی شهرسازی انتظار می رود که دید هندسی و درک فضا داشته باشد و بتواند در طراحی، فضا را به صورت دوبعدی و سه بعدی تصویر کند. هم چنین باید در ریاضیات به ویژه آمار مسلط باشد چون جمع آوری و تحلیل اطلاعات تحقیقات این رشته، نیاز به آمار و تحلیل آماری دارد و در نهایت تسلط به زبان انگلیسی و آشنایی با کامپیوتر در دنیای امروز عامل مهمی در موفقیت یک دانشجو است.

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:43
● درس های مهم در این رشته

ضرایب و عنوان درس های اختصاصی رشته ی شهر سازی در آزمون سراسری به شرح زیر است: ریاضیات:۴، فیزیک مکانیک:۴، شیمی:۱

برخی از دروس این رشته در طول تحصیل عبارت اند از: شهرشناسی، درک و بیان محیط شهری ، بوم شناسی طبیعی و ریاضیات در شهرسازی ، کارگاه بیان تصویری ، کاربرد هندسه در شهرسازی ،زبان تخصصی .کاربرد نقشه برداری ، کاربرد رایانه در شهرسازی ، تاریخ و فرهنگ شهرنشینی جهان و ایران ، آشنایی با مبانی معماری وساختمان ، مبانی مهندسی شبکه حمل و نقل ، کارگاه مهندسی شبکه حمل و نقل ، مبانی مهندسی تأسیسات شهری ، کارگاه مهندسی تأسیسات شهری ، طراحی و کاربرد نظام اطلاعات ، آمار و روش های کمی ، آشنایی با مصالح و ساخت ، جغرافیای شهری ، جامعه شناسی شهری ، اقتصاد شهری ، کارگاه مطالعات شهری ، مبانی و روش های برنامه ریزی شهری ، مبانی و روش های طراحی شهری ، کارگاه برنامه ریزی شهری ، کارگاه طراحی شهری ، مبانی و روش های برنامه ریزی مسکن ، کارگاه برنامه ریزی مسکن ، کارگاه طرح های اجرایی ، شناخت فضاهای شهری ایران ، روش تحقیق در شهرسازی ، کارگاه آماده سازی زمین ، کارگاه برداشت کاربری ، طرح نهایی .

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:43
● دانشگاه هایی که در رشته مهندسی شهرسازی پذیرش می کنند

رشته شهرسازی از سال ۱۳۶۵ در دانشگاه تهران تدریس می شود. قبل از انقلاب نیز برای مدت کوتاهی در سالهای ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶ این رشته در دانشگاهها تدریس می شد. پس از دانشگاه تهران، در سال ۱۳۶۹، دانشگاه شهید بهشتی (دانشکده معماری و شهرسازی) در این رشته دانشجو پذیرفت. سپس دانشگاههای علم و صنعت، تربیت مدرس، شیراز ، هنر اصفهان و آزاد اسلامی نیز جهت تربیت کارشناسان شهرسازی اقدام به پذیرش دانشجو کردند. هم اکنون رشته مهندسی شهرسازی در مقطع کارشناسی ارشد دو گرایش زیر را شامل می شود: برنامه ریزی شهری و طراحی شهری.

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:44
واحد دانشگاهی/ مقطع پذیرش/ سایت ایتنرنتی

دانشگاه شیراز/ کارشناسی – کارشناسی ارشد / www.sumu.ac.ir

دانشگاه تهران/ کارشناسی کارشناسی ارشد دکتری/ www.ut.ac.ir

دانشگاه تربیت مدرس/ کارشناسی ارشد/ www.modares.ac.ir

دانشگاه شهید بهشتی/ کارشناسی ارشد/ www.sbu.ac,ir

دانشگاه علم و صنعت/ کارشناسی ارشد/ www.iust.ac.ir

دانشگاه هنر اصفهان/ کارشناسی و کارشناسی ارشد / www.ui.ac.ir

دانشگاه تربیت مدرس/ کارشناسی ارشد/ www.modares.ac.ir

دانشگاه ارومیه/ کارشناسی/ www.urmia ac.ir

دانشگاه امام خمینی قزوین/ کارشناسی/ www.ikiu.ac.ir

دانشگاه گیلان/ کارشناسی/ www.gu.ac.ir

دانشگاه مازندران (بابلسر)/ کارشناسی/ www.umz.ac.ir

دانشگاه هنر (کرج)/ کارشناسی/ www.art.ac.ir

دانشگاه شهر کرد/ کارشناسی/ www.sku.ac.ir

دانشگاه کردستان/ کارشناسی/ www.uok.ac.ir

دانشگاه فردوسی مشهد / کارشناسی/ www.um.ac.ir

دانشگاه یزد/ کارشناسی/ www.yazduni.ac.ir

دانشگاه بجنورد/ کارشناسی

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:44
● وقتی شهر را می سازی، روز هم باید داشته باشی...

اولین بار سال ۱۹۴۹ پروفسور کارلوس ماریا دلاپائولرا، استاد دانشگاه بوینوس آیرس آرژانتین، ۸ سپتامبر را به عنوان روز جهانی شهرسازی بنیانگذاری کرد و امسال ۵۶ سالی ست که این روز را در بیش از ۴۰ کشور دنیا جشن می گیرند. کشورهایی مثل کانادا، جامائیکا، استرالیا، ایالات متحده، هلند، انگلستان، سریلانکا، پاکستان و... از این جمله هستند کشور ما از دوسال گذشته به جمع این کشورها پیوسته است.

feedback
1390,08,20, ساعت : 09:45
● چرا مهندسی شهرسازی را انتخاب می کنیم ؟؟؟؟

▪ چون ترکیبی از ریاضیات ، هنر و علوم محیطی است.

▪ چون هیچ فارغ التحصیل مهندسی شهرسازی به دنبال کار نمی گردد.

▪ چون امکان گرفتن بورس تحصیلی برای اعزام به خارج از کشور وجود دارد.

▪ چون امکان ادامه تحصیل تا مقطع دکترا در ایران وجود دارد.

▪ چون در دانشگاه شیراز در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد ارایه می شود.

▪ چون باعث رشد خلاقیت ، نوآوری و مهارت فردی و گروهی می شود.

علی

http://alishar.blogfa.com

مقالات ارسالی به آفتاب

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:26
جزوه روند شکل گیری تمدنها (http://s1.picofile.com/file/7110581612/1_روند_شکل_گیری_تمدن_ها.pdf.html)

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:26
جزوه معماری و شهرسازی صدر مصیحیت،گوتیک، رومانسک (http://s1.picofile.com/file/7110586127/معماری_صدر_مسیحیت،_رومانسک_ و_گوتیک_8.pdf.html)

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:27
جزوه شیوه رنسانس (http://s1.picofile.com/file/7110579458/شیوه_رنسانس_9.pdf.html)

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:42
مهندسی شهرسازی

دیباچه: در سال 1400 هجری شمسی، جمعیت کشور ما به 120 میلیون نفر خواهد رسید که 80 درصد این 120 میلیون نفر در شهرها ساکن میشوند. یعنی کمتر از 20 سال دیگر کشور ایران حدود 96 میلیون شهرنشین خواهد داشت. حال سؤال اینجاست که آیا برای اسکان و فراهم نمودن امکانات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این 96 میلیون نفر برنامهریزی کردهایم؟ در حال حاضر چطور؟ آیا شهرهای ما از حداقل استانداردهای جهان برخوردارند؟ به راستی چه افرادی میتوانند طرحی جامع برای شهرها و شهرکها ارائه دهند و در آرامش روحی و جسمی شهرنشینان نقش مؤثری داشته باشند؟ بدون شک چنین کاری از عهده متخصصان یک رشته برنمیآید، بلکه برای ساماندهی یک شهر نیاز به همکاری و همفکری اقتصاددانان، جامعهشناسان، معماران، مهندسین عمران، جغرافیدانان و کارشناسان رشتههای متعدد دیگر است.در این میان متخصص شهرسازی به عنوان سیاستگذار و مدیر متخصص ، نقش بسیار مهمی را بر عهده دارد. متخصص شهرسازی فردی است که میتواند در زمنیه طراحی شهری یا برنامهریزی شهری فعالیت کرده و عامل توسعه شهری شود. دانش شهرسازی به بررسی کلیه تحولات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فیزیکی یک شهر میپردازد و تلاش میکند که روابط موجود در یک شهر را در قالب یک نظام هماهنگ، مدیریت و سازماندهی کند و متخصص شهرسازی نیز کسی است که با مطالعه و بررسی روابط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی حاکم در شهر، برنامهای بسامان و مطبوع برای یک شهر ارائه میدهد. برنامهای که تصویرگر سیمای شهر در آینده است.

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:43
در این رشته حداقل 6 محور اصلی وجود دارد که در برنامهریزی و طراحی شهر سرنوشت ساز است. این 6 محور عبارتند از:0
ـ برنامهریزی شهری که عمدتاً بر روی کاربری اراضی متمرکز است؛ یعنی بررسی میکند که ما چگونه فضا و پهنه شهر را به فعالیتهای مختلف اعم از صنعتی، تجاری و مسکونی اختصاص دهیم. ـ برنامهریزی حمل و نقل ـ برنامهریزی اقتصادی و اجتماعی؛ چون در شهر تنها موضوع مورد بررسی فیزیک شهر نیست بلکه مسأله مهم، جامعه شهری و انسانهایی هستند که در این محیط زندگی میکنند. به عبارت دیگر برای اقشار مختلف که امکانات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دارند یا برای اقوام مختلفی که در مکانهای مختلف یک شهر زندگی میکنند، باید برنامهریزی شود. ـ برنامهریزی شبکههای زیرساختی مثل آب، برق و تلفن ـ برنامهریزی محیط زیست که به بررسی خطرات محیط زیست مثل سیل و زلزله میپردازد و برای مقابله با این سوانح برنامهریزی میکند و تأثیرات سوئی را که انسان بر محیط زیست میگذارد مطالعه میکند. ـ طراحی شهری که به طراحی سهبعدی شهر پرداخته و محور توجه آن مناسبات انسان با محیط فیزیکی خود است. در واقع در طراحی شهری انسان با تمام خصوصیات جسمی، روحی و معنویش مطرح است و هدف آن نیز ارتقای کیفیت شهر میباشد.

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:44
تواناییهای لازم :
دانشجوی این رشته باید با طراحی و مفاهیم هنری مثل روانشناسی رنگها آشنا باشد و در عین حال به مفاهیم تکنیکی و اصول فنی کار مثل نقشهبرداری، رسم فنی، پرسپکتیو، هندسه فضایی، مدلسازی، ریاضی و مسائل انسانی و اجتماعی مثل مبانی جامعهشناسی علاقهمندباشد. و بداند که در طی تحصیل باید کارهای تحقیقاتی و عملی بسیاری انجام دهد. در ضمن رشته شهرسازی نیاز به مطالعه زیاد، کارهای فیزیکی گسترده و برداشتهای میدانی بسیاری دارد به همین دلیل دانشجو باید وقت زیادی را به آن اختصاص دهد. همچنین باید قدرت تحلیل بالایی داشته و در طراحی زبردست باشد.

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:44
موقعیت شغلی در ایران :
کشور ما برای توسعه شهری و منطقهای نیاز به 50 هزار برنامهریز شهری و منطقهای دارد؛ یعنی اگر ما بخواهیم به قافله توسعه جهانی نزدیک شویم باید بحث برنامهریزی را باور داشته و در این زمینه سرمایهگذاری نماییم تا بتوانیم مثل کشور کره با استفاده از منابع برنامهریزی، عقبماندگی خود را جبران کنیم. اما متأسفانه در حال حاضر تواناییهای متخصصان این رشته در فرهنگ عمومی جامعه شناخته شده نیست و مسؤولان بین معماری و شهرسازی تمایزی قائل نمیشوند. در حالی که دانش معماران در حد بنا است و آنها در مقیاس کلان مداخله نمیکنند؛ یعنی یک شهر یا یک منطقه را با تمامی ویژگیها و خصوصیات اجتماعی، انسانی، اقتصادی، فرهنگی و فیزیکی آن مطالعه نمیکنند و به همین دلیل نمیتوانند در برنامهریزی یا طراحی شهری موفق باشند.

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:45
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس پایه:
درآمدی بر شهرشناسی، مبانی جامعهشناسی، درک و بیان محیط شهری، مبانی جغرافیا، مبانی اقتصاد، بومشناسی طبیعی و انسانی، کاربرد ریاضیات در شهرسازی، کارگاه بیان تصویری، کاربرد هندسه در شهرسازی ، زبان تخصصی .

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:46
دروس اصلی :
کاربرد نقشهبرداری، کاربرد رایانه در شهرسازی، تاریخ و فرهنگ شهرنشینی جهان، تاریخ و فرهنگ شهرنشینی ایران، آشنایی با مبانی معماری وساختمان، مبانی مهندسی شبکه حمل و نقل، کارگاه مهندسی شبکه حمل و نقل، مبانی مهندسی تأسیسات شهری، کارگاه مهندسی تأسیسات شهری، طراحی و کاربرد نظام اطلاعات ، آمار و روشهای کمی در شهرسازی ، آشنایی با مصالح و ساخت ، جغرافیای شهری ، جامعهشناسی شهری ، اقتصاد شهری ، کارگاه مطالعات شهری، حقوق و قوانین شهری.

feedback
1390,08,20, ساعت : 10:46
دروس تخصصی:
مبانی و روشهای برنامهریزی شهری ، مبانی و روشهای طراحی شهری ، کارگاه برنامهریزی شهری (کاربری زمین)، کارگاه طراحی شهری، مبانی و روشهای برنامهریزی مسکن ، کارگاه برنامهریزی مسکن، مدیریت و سازمان اجرایی شهری ، کارگاه طرحهای اجرایی ، شناخت فضاهای شهری ایران ، روش تحقیق در شهرسازی ، کارگاه آماده سازی زمین، کارگاه برداشت کاربری ، طرح نهایی.
منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش

feedback
1390,08,21, ساعت : 20:54
شهرداری در کشور ایران، سازمانی نیمه دولتی است که زیر نظر شهردار اداره میشود. وظیفه این سازمان، پاکیزه نگاهداشتن شهر، جمع آوری و حمل زباله شهری، صدور مجوزهای ساخت و ساز شهری، دریافت عوارض شهری از شهروندان و همچنین برقراری نظم در شهر و فرماندهی بر نیروهای راهنمایی و رانندگی را بر عهده دارد.

feedback
1390,08,21, ساعت : 20:54
منابع
شورای شهر یا شورای شهرداری - دکتر کاظمیان - سایت مرجع مدیریت شهری - مرجع مقاله
وبلاک ناخواندهها ننوشته شده سعید شفیعا مرجع مقالات و پژوهشهای حیطه مدیریت شهری ناخواندههای ننوشته شده مدیریت شهری به همت سعید شفیعا

feedback
1390,08,21, ساعت : 20:55
طبق تعریف دانشنامهای، به نگهبان یا گردانندهٔ شهر، شهردار یا شارمند، گویند.اما بر اساس معانی رایج در ایران، شهرداری نهادی است عمومی، غیر دولتی، محلی و خودکفا. یعنی مثل دیگر نهادهای دولتی از بودجهٔ دولتی استفاده نمیکند و باید دارای درآمد محلی برای اداره خود باشد که این درآمد توسط شورای اسلامی شهر به تصویب رسیده و در قالب عوارضات متعلقه از مردم اخذ میگردد.

نحوهٔ انتخاب شهردار

در ایران، شهردار توسط شورای اسلامی شهر انتخاب میشود.

feedback
1390,08,21, ساعت : 20:56
منابع
↑ فرهنگ لغت معین، محمد معین، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۱ ص۲۰۹۷
↑ سایت شهرداری نیرو
↑ شهرداری و نقش آن در مدیریت شهری
↑ انتخاب شهردار ابزار اقتدار شوراهای شهر است (خبرگزاری فارس)

feedback
1390,08,21, ساعت : 20:56
فهرستی از نام روستاهای کشور ایران :

آذربایجان شرقی
آذربایجان غربی
اردبیل
اصفهان
البرز
ایلام
بوشهر
تهران
چهارمحال و بختیاری
کردستان
خراسان جنوبی
خراسان رضوی
خراسان شمالی
خوزستان
زنجان
سمنان
سیستان و بلوچستان
فارس
قزوین
قم
کردستان
کرمان
کرمانشاه
کهگیلویه و بویراحمد
گلستان
گیلان
لرستان
مازندران
مرکزی
هرمزگان
همدان
یزد

feedback
1390,08,21, ساعت : 20:57
شهری، روستایی است از توابع بخش کلاردشت شهرستان چالوس در استان مازندران ایران.

جمعیت
این روستا در دهستان ببیرونبشم قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۲۷ نفر (۳۶خانوار) بوده است.

feedback
1390,08,21, ساعت : 20:58
منابع
↑ : کمیته تخصصی نام نگاری و یکسان سازی نام های جغرافیایی ایران :
↑ درگاه ملی آمار ایران

feedback
1390,11,11, ساعت : 15:17
فکر ایجاد شهرهای باغ مانند ازجانب ابنزرها وارد انگلیسی پیشنهاد شد.هاوارددرطرح شهرهای باغ مانند خود،شهر را به صورت چند دایره متحدالمرکز تصویر کرد. بناهای عمومی شهر در مرکز این دوایر در دور میدانی قرار می گرفتندبین دایره میانی ودایره بیرونی خیابان اصلی شهر به عرض135 مترقرار می گرفت که واجد چمن ودرختان سایه دار بود.بناهای عمومی بزرگ در پارکی مدور قرار داشتند.تالاری نیز برای کنسرت وکتابخانه در نظر می گرفتند.

منبع:http://ayoubsaze.blogfa.com/



نکته ۱:باغشهر ۷ تا ۲۰درصد از مشکل مسکن را حل میکند

نکته ۲:محاسن اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی طرح ایجاد باغ شهرها در تهران و سایر استانها

برای مطالعه:http://baghshahr.net/

نکته ۳:باغ شهر در ۳۰ استان کشور احداث می شود.

منبع:دنیای اقتصاد

نکته ۴:باغشهر ها در ایران مشکلات زیادی دارد. زیرا:





بحث باغ شهر و شهرکهای اقماری اولین بار توسط ابنز هاوارد – شهرساز انگلیسی- حدود یک قرن پیش به نام گاردن سیتی یا باغ شهرها همراه با طرح شهرکهای اقماری مطرح شد. وی افزود: نسخه اجرای این دو طرح حدودا در 15 کشور پیچیده شد و اجرای آن در تمام این کشورها با مشکلات عمده همراه بود. ستاریان خاطر نشان کرد: دلایل متعددی در شکست این طرح وجود داشت، اما علت اصلی آن در این بود که این کشورها در مسیر مخالف اولیهشان حرکت کردند و نتایجی که گرفتند مخالف آن بود. این استاد دانشگاه افزود: باغ شهرها در واقع در شهرهایی تشکیل شدند که فضاهای سبز بیشتری داشتند و در کشورهایی مثل انگلیس که فضای سبز بیشتری داشتند مطرح بود تا در قالب آن بتوانند جمعیت انبوه مادر شهرها را به آنجا سرریز کنند و از این طریق کمکی باشد که جمعیت کلان شهرها و ما در شهرها تخلیه شود و به آن سمت سوق پیدا کند. این کارشناس مسکن افزود: اما تجربه این طرحها در این کشورها و از جمله در انگلیس و در شهر لندن نشان داد که فقط 4درصد از جمعیت شهر لندن به این باغ شهرها سرریز شدند و حداقل نتیجه از هدف اجرای این طرح عملی شد.
وی تصریح کرد: نکته دیگر در باغ شهرها بحث خدمات بود. این باغ شهرها اگر مستقل عمل کنند قابلیت خدماتدهی به خودشان را ندارند و مجبور میشوند سربار مادر شهرها شوند و مادرشهرها باید به این مجموعهها خدمات بدهد و چون در مقیاس وسیع حرکت میکنند در کشوری مثل ایران که اساسا مشکل فضای سبز و کمبود آب بر آن حاکم است اینکه بتوانیم در سطحی حرکت کنیم که خدمات مناسب بدهیم و شبکه شهری حاکم کنیم برای ما سنگین است.
ستاریان افزود: امکان اینکه در ارتفاع مسکن بسازیم و موفق شویم بسیار بیشتر از آن خواهد بود که در سطح حرکت کنیم. در همین حال نباید فراموش کرد که باغ شهرها در حاشیه شهرهای اصلی میخواهند تشکیل شوند و باز پایگاهی کوچک میشوند برای جذب مردم سایر شهرها، عملا به جای اینکه جمعیت شهرهای ما را تخلیه کند، جمعیت شهرهای میانی و کوچک را به سمت خود جذب خواهد کرد و همین جمعیت برای مادرشهرها سربار خواهد شد. این استاد دانشگاه افزود: متاسفانه مسوولان در کشور ما صورت مساله را گم کردهاند و نمیخواهند صورت مساله را باز کنند.
در واقع مشکل مسکن در کشور ما، بنیادی است و با توجه به اینکه ما نیاز زیادی به زمین برای مسکن داریم طرح باغ شهر مشکل محدود و مختصری را از بحران مسکن حل خواهد کرد این در حالی است که به همان نسبت مشکلات شهرسازیمان را زیادتر خواهد کرد. در همین حال مهندس احسانفر، شهرساز، نیز در این رابطه به ما گفت: پرداختن به موضوع باغ شهرها مساله خوبی است، ولی اینکه لزوما اولویت اول باشد مشکل ساز است. از آنجا که در طرح باغ شهر واگذاری زمین در سطح بالا اجرا شود خواهی نخواهی پای ساختوساز وارد حریم طبیعی میشود و ممکن است با تغییر مدیریتها نقض غرض صورت گیرد؛ چرا که وقتی پای ساختوساز به میان میآید بحث درآمدهای شهری و بورس بازی و زمین بازی مطرح میشود و باز مشکلات جدیدی ایجاد خواهد شد. وی خاطر نشان کرد: اگر توسعه حریم تهران مدنظر است، صرفا از طریق فضای سبز باید مطرح شود.

منبع:روابط عمومی معاونت شهرسازی و معماری

http://uampr.blogfa.com

feedback
1390,11,11, ساعت : 15:18
مروری بر سیر تاریخی تکامل نظریههای برنامهریزی شهری

از زمان "رم" کلاسیک تا "فلورانس" عصر رنسانس و "لندن" دوره جورجیا، تاریخ شهرنشینی مملو از شهرهایی است که مهمترین سنت شهری را از خود نشان دادهاند. این شهرها مکانهایی بودهاند برای نمایش ایدهها و افکار جدید که ما را از دانش نسلهای متمادی قبل از آن، شیوههای طراحی، نیروهای اقتصادی و تنوع فرهنگی موجود در آنها، آگاه میکردند.

مروری بر سیر تاریخی تکامل نظریههای برنامهریزی شهری

از زمان "رم" کلاسیک تا "فلورانس" عصر رنسانس و "لندن" دوره جورجیا، تاریخ شهرنشینی مملو از شهرهایی است که مهمترین سنت شهری را از خود نشان دادهاند. این شهرها مکانهایی بودهاند برای نمایش ایدهها و افکار جدید که ما را از دانش نسلهای متمادی قبل از آن، شیوههای طراحی، نیروهای اقتصادی و تنوع فرهنگی موجود در آنها، آگاه میکردند. اما برخلاف گذشته، تاریخ شهرنشینی اخیر از انحطاط روابط بین مردم و مکان زندگیشان (شهر) خبر میدهد. امروزه شهرهای جهان تاوان سنگینی را به خاطر رهبری انقلاب صنعتی پرداختهاند. شهرهای صنعتی با ایجاد انواع آلودگیها، تراکمها و تمرکزها، زاغهها و مناطق فقیرنشین، اعتماد مردم را از شهرها برای ایجاد محیط و کالبدی مناسب برای یک زندگی شهری و انسانی سلب کردهاند. به همین دلیل بسیاری از "پیشگامان" برنامهریزی شهری از قرن نوزدهم تا بیستم میلادی، از "هاوارد" تا "لوکوربوزیه" در جستجوی راهی برای نجات شهرها از این وضعیت بودهاند. در این دوره، آثار "موریس"، "راسکین" و پیروان آنها، چهره و نمایش ایدهآلی از نظم و سنت گمشده شهرهای پیش از صنعتی شدن را ارائه دادهاند که هنوز هم نگرش به شهرهای امروز تحت تأثیر آنهاست. تلاشهای صاحبنظران و متخصصان برای رهایی از وضعیت اینگونه شهرها نتایج مختلفی در بر داشته است که نگاهی به تاریخ برنامهریزی شهری روند تحولات آنها را نشان میدهد. (اسدی، ۱۳۸۰)
شهرسازی به مفهوم ساختن و نه پدید آمدن شهر، با آغاز شهرنشینی بشر در حدود ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در ناحیهای تحت عنوان "هلال حاصلخیز" شروع شده است (سیفالدینی، ۱۳۸۱) و تاکنون به اشکال مختلف و گوناگونی انجام گرفته است که در سه گونه کلی به شرح زیر قابل دستهبندی میباشند : (سعیدنیا، ۱۳۷۸)
- شهرهایی که به دستور شاه- "کاهن"های باستانی به عنوان مراکز مذهبی- حکومتی بنیان گذاشته شدند؛
- شهرهایی که پادشاهان و حکام، به عنوان قرارگاه حکومتی یا نظامی و یا به قصد تسلط بر مستعمرهای در سرزمینهای اشغالی احداث میکردند؛
- سکونتگاههای جدید که برای اسکان جمعیتها یا تأسیس مراکز فعالیتهای اقتصادی از سوی دولتها و شرکتها ساخته میشدند؛
برنامهریزی شهری در دنیای غرب روند تکاملی طولانی از اولین شهرهای شناخته شده در "مصر"، "بینالنهرین"، "دجله" و "فرات" تا شهرهای جدید انگلستان در اوایل قرن بیستم و حفظ آثار تاریخی و استفاده مجدد و تطبیقی از بافتهای کهن در زمان حال داشته است. برنامهریزی شهری به عنوان هنر و علم، تقریباً حدود ۶۰۰۰ سال در حال تغییر و تحول بوده است و هنوز هم روند تکامل خود را طی میکند. (سیفالدینی، ۱۳۸۱) برنامهریزی شهری با گسترش شهرهای پادشاهی توسط "سومریان" آغاز شد. این پادشاهان شهرهایی را ساختند که دارای استحکامات نظامی و بازاری برای محصولات کشاورزی بود. این شهرها، به صورت برنامهریزی شده و در اطراف یک بنای مذهبی "زیگورات" شکل میگرفتند. قصرها و ساختمانهای عمومی در مجاورت معبد و در درون حصار شهر بنا میشدند. تمدن مصر نیز در این زمان با احداث شهرهای کوچکتر، که دائمی نبودند و به طور موقت برای ساخت اهرام بنا میشدند، شکوفا شد. به طور کلی برنامهریزی برای مکانیابی شهرهای این دوره (عصر مفرغ) براساس امکانات ارتباطی، کشاورزی، بازرگانی، دفاعی و دسترسی به آب انجام میگرفت. (همان) همزمان با این اقدامات در "یونان"، تمدن غربی با ایجاد یک روش اخلاقی و سیاسی از شهروند بودن که "دموکراسی" نامیده میشد، رشد کرد. به دنبال این تحول، مکان "مجلس دموکراتیک" در طرح شهر به عنوان مرکز شهر، جایگزین "قصر فرمانروا" شد. با رشد دموکراسی، خانهها و تسهیلات جامعه به عنوان مهمترین اجزاء طرح شناخته شدند. همراه با این تحولات (افزایش نظم و ساختار شهری)، "هیپوداموس" اولین تفکر و اساس تئوریکی برنامهریزی فیزیکی در شهرها را پایهگذاری کرد. وی با الهام از شهرهای سومری و مصری، برای این که به فضاهای شهری یک شکل هندسی بدهد، الگوی شبکه شطرنجی را پیشنهاد کرد. همچنین برای جلوگیری از تعرضات شخصی به اماکن عمومی و فضاهای رفت و آمد، اقدام به وضع مقررات ساختمانی نمود. از نظر او تنها شهر "آتن" به عنوان پایتخت باید جمعیت بالای ده هزار نفر داشته باشد و سایر شهرها به خاطر مسائل بهداشتی، رفاهی و ... باید جمعیت کمتری داشته باشند. این اولین نمونه شناخته شده محدودیتهای فیزیکی رشد و توسعه در برنامهریزی شهری است. (همان)
"ارسطو" در کتاب "سیاست" خود در باب پیدایش برنامهریزی شهری و بنیانگذاران آن چنین مینویسد "هیپوداموس از اهالی میلتوس، خالق هنر برنامهریزی شهری است. او خیابانبندی پیرائوس را طرح ریخت و برنامهریزی شهری از برای ده هزار نفر را تدوین کرد." (پالن، ۱۹۷۵) در دورههای بعد، مهاجرت شهروندان ثروتمند و رهبران یونانی از شهرها به حومهها، خلاء رهبری در امور شهر را به وجود آورد و در واقع اولین فرسایش در شهرها به دلیل جابجایی و حرکت مردم به وقوع پیوست. در این زمان، در حالی که نواحی حومهای در حال پیشرفت بود، یک چرخه باطل از فرسایش در هسته شهر در جریان بود. (سیفالدینی، ۱۳۸۱) در دنیای قدیم و تا قبل از "تمدن یونانی"، معماری در اوج بود، اما در دوره یونانی که دوره انتقال به "برنامهریزی شهری" محسوب میگردد، مسائل شهر و شهرسازی مورد توجه و اولویت قرار گرفتند. در دوران امپراطوری رومیها، رم مرکز دنیای غرب بود. رومیها با افزایش جمعیت با مشکلات و کمبودهای مسکن، حمل و نقل و خدمات مواجه شدند و برای پاسخگویی به این مسائل اقدام به ساخت مسکن چند طبقه، تدوین مقررات ساختمانی و تجهیز شبکههای آبرسانی نمودند. علاوه بر این، با توجه به شبکههای ارتباطی و احداث جادههای بین شهری (توجه به شبکه ارتباطی و درک اهمیت آن)، به عنوان اولین "برنامهریزان منطقهای" ظهور کردند. (همان) دنیای قدیم، یک الگوی با دوام برنامهریزی برای شهرها تبیین کرد. با توجه به این الگو، شهرها بر چهار اساس "فیزیکی"، "اقتصادی"، "سیاسی" و "اجتماعی" ساخته میشوند : (همان)

feedback
1390,11,11, ساعت : 15:19
اساس فیزیکی شهر
ساختمانها، جادهها، پارکها و سایر خصوصیاتی است که به شهر شکل میدهند؛
- اساس اقتصادی شهر
دلیلی برای موجودیت شهر فراهم میآورد؛
- اساس سیاسی شهر
برای ترتیب و نظم شهر لازم است؛
- اساس اجتماعی شهر
برای معنی و هویت شهر لازم میباشد؛
در این دوران، برنامهریزان طرحهای خود را در جهت پاسخگویی به خواستههای گروه قانونگذار و رهبران جامعه خلق میکردند نه برای ارضاء هنری یا آرزوها و ایدههای شخصی خود. برنامهریزان در این دوره، تحت شرایط و محدودیتهای فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، راهحلهایی را برای حل مسائل شهری ارائه میدادند. (همان) رومیها، به عنوان سمبلی از قدرت و حضور دولت، شهرهای برنامهریزی شدهای را احداث کرده بودند که بعد از سقوط رومیها، بربرها بسیاری از این شهرها را نابود یا آنها را به عنوان استحکامات نظامی در جنگهای محلی استفاده کردند. در این دوره زندگی شهری تمامیت خود را از دست داده و مجدداً تمدن روستایی ظهور کرد. قدرت مرکزی سقوط کرده و قدرتهای محلی شکل گرفتند. تا قرن یازدهم نیاز کمی برای برنامهریزی شهری وجود داشت، چرا که در این دوره در تمدن غرب هیچ شهر واقعی ساخته یا بازسازی نشد و شهرهای ساخته شده در این دوره، براساس قدرت کلیسا شکل میگرفتند. این شهرها منعکس کننده نفوذ مسیحیت بر تفکر غربی بودند. (همان) در قرن پانزدهم دو پدیده تأثیرگذار بر شهرسازی رخ داد. اولین پدیده کشف "باروت" و استفاده از آن در امور جنگی بود. نتیجه فوری این کشف دوبارهسازی شهرها با دیوارهایی با فاصله زیاد از شهرها برای ایجاد یک منطقه حفاظتی- دفاعی بود، هر چند که رشد جمعیت و قدرت باروت باعث گردید که این دیوارها به زودی برداشته شوند. دومین پدیده شکوفایی "رنسانس" بود. پیامد این پدیده علاقه زیادی نسبت به هنر و علوم انسانی پدید آمد، به طوری که تأثیر آن بر برنامهریزی شهری بیشتر هنری بود تا این که اصولی باشد. در نتیجه، شکل اصلی و الگوی شهرها بدون تغییر باقیماند و توجه به زیبایی داخلی کلیساها و ساختمانهای عمومی معطوف گردید. در دوران رنسانس چندین مفهوم جدید در برنامهریزی شهری ظهور کرد. در طراحی شهر، "سبک محوری" مقدم شد، به این معنی که شکل شهر یک خط مرکزی سازمان دهنده داشت. همچنین استفاده از فضاهای باز، میدانهای رسمی و ... رواج یافت. رنسانس مفهوم "طراحی شهر" را ایجاد کرد، به این معنی که شهرها نه تنها به دلایل کارکردی، بلکه تحت تأثیر عوامل زیباییشناختی میتوانند برنامهریزی شوند. به عبارت دیگر، برنامهریزی شهری باید زیبایی را به تناسب فرم و عملکرد مورد توجه قرار دهد. (همان) انتقال از دوره رنسانس به "دوره باروک"، با ساختن بناهای یادمانی بزرگ و با شکوه صورت گرفت. مهمترین الگوهای برنامهریزی شهری در این دوران به کارگیری و ساخت استادانه مفاهیم طراحی شهری مربوط به دوره رنسانس بود. در همین راستا "خط مرکزی" یا محور سازمان دهنده شهر به عنوان سمبلی از درخشندگی و قدرت امپراطوریها به همراه فضاهای باز در همه شهرها به وجود آمد. این عصر، یک برداشت همیشگی از خود به جای گذاشت "همه شهرها میتوانند زیبا و روحبخش باشند." ایدهای که به طور موقت توسط انقلاب صنعتی تغییر داده شد. (سیفالدینی، ۱۳۸۱) همانطوریکه کشف باروت اثرات زیادی بر فضاهای شهری داشت، "اختراع موتور بخار" نیز شروعی برای انقلاب صنعتی و تأثیرات آن بر شهرها بود. اثرات اولیه انقلاب صنعتی شامل افزایش تراکم و انبوهی، مخاطرات امنیتی و آلودگی آب و هوا بوده و در مقایسه با کشف باروت، سبب گستردگی بیشتر شهرها شد. کلید صنعتی شدن شهرها، توسعه حمل و نقل بود؛ بنابراین خیابانهای جدید، شبکه خطوط راهآهن، کشتیرانی و ... درنظر گرفته شد. از آنجایی که این تغییرات بر روی الگوهای موجود (الگوی سنتی) پیاده شد، اغلب موجب ناسازگاری و بروز مشکلاتی گردید. بیشتر شهرهای بزرگ در وضعیت نامطلوبی قرار گرفتند، به طوری که افرادی که امکان ترک داخل شهرها را داشتند به حاشیه شهرها پناه بردند؛ در حالی که کارگرانی که دستمزد پایین دریافت میکردند، ناچار به زندگی در نواحی شلوغ مرکزی بودند. رشد شهرها و مشکلات صنعتی شدن، آنچنان سریع بود که حرکتهای اصلاحی در بسیاری از کشورهای پیشرفته آغاز گردید و قوانین و مقرراتی برای ایجاد شهری سالمتر و کارآتر تدوین شد. (همان) در قرن نوزدهم کوششهای اولیه در راه اصلاح نابسامانیهای شهر صنعتی در دو حالت بیان میشد. برخی معتقد بودند که باید شهرهایی جدید پدید آورد و شکلهایی از همزیستی اجتماعی ارائه میدادند که بیشتر جنبه "آرمانگرایی" انسانی داشت. "اصلاحطلبانی" مانند "آون"، "سنسیمون" و "فوریه" به این گروه تعلق دارند. اما آنها فقط به توصیف "شهر آرمانی" خود قناعت نکرده و به واقعیتها نیز توجه داشتند. برخی دیگر میکوشیدند مسائل شهری را جدا از یکدیگر حل کنند و بدون توجه به وابستگی مسائل به همدیگر و یکپارچگی اندامهای شهری، برای هریک از مسائل، پاسخی جداگانه مییافتند. این گروه برای اولینبار مقررات بهداشتی و ساخت تأسیسات جدید را برای شهر مطرح کردند و در حقیقت بانیان اولین مقررات جدید شهرسازی به شمار میروند. (سعیدنیا، ۱۳۷۸) این قوانین و مقررات به مراجع شهری اجازه میداد که توسعههای شهری و ساخت و سازها را کنترل کنند. اولین قانون مرتبط با بهداشت عمومی در انگلستان تعریف شد که با استانداردهای مسکن سر و کار داشت. (بنهولو، ۱۳۵۵/۱) کشورهای فرانسه و آلمان نیز برای بهبود وضعیت شهرهای خود، شروع به اقداماتی در رابطه با منطقهبندی، کنترل کاربریها و ارتفاع ابنیه، تأمین امکانات زیربنایی، سیستم حمل و نقل و ... نمودند. برخی از مورخین برنامهریزی معتقدند که طرح "هوسمان" در اواسط قرن نوزدهم برای پاریس، خاستگاه و مبدأ برنامهریزی شهری مدرن است. در مجموع شروع برنامهریزی مدرن را میتوان به اواخر قرن نوزدهم، یعنی زمانی که "نهضت" بهبود مسکن، شهرهای جدید و ... در حال شکلگیری بود، نسبت داد. در این دوران همواره ایده "شهرهای جدید" به عنوان شروع حرکت برنامهریزی شهری عنوان میشود. (سیفالدینی، ۱۳۸۱) در واقع، در این زمان واکنش مصلحین و مسئولین اجتماعی در برابر زشتی شهرها و محلههای کارگرنشین و اغتشاش در حومههای صنعتی دو طرز فکر متفاوت در شهرسازی پدید آورد؛ یکی تفکر شهرسازان "آیندهنگر" که علل بیماری شهرهای صنعتی را مورد پژوهش قرار میدادند و احداث شهرهایی نو را که با نیازهای جدید انسانها هماهنگی داشته باشند، پیشنهاد میکردند و دیگری، تفکر شهرسازان "گذشتهگرا" که از میراث معماری گذشته دفاع میکردند. بدینگونه شهرسازان به دو دسته "محافظهکار" و "مترقی" تقسیم شدند که به شدت با یکدیگر در تعارض بودند. (راگون، ۱۳۵۳) در آستانه قرن بیستم هاوارد به عنوان یکی از پیشگامان نظریهپردازی شهرهای جدید، طرح "باغشهرها" را به عنوان راهحلی برای مسائل برنامهریزی شهری پیشنهاد کرد. (سعیدنیا، ۱۳۷۸) این طرح با شلوغی و تراکم شهرهای صنعتی از طریق ساختن باغشهرهایی خارج از نواحی توسعه یافته، مبارزه میکرد. در حالی که هاوارد به عمل روی آورده بود، "پاتریک گدس" کمک اصلی فلسفی این عصر را انجام داد. گدس معتقد بود که برنامهریزی فیزیکی به تنهایی نمیتواند شرایط زندگی شهری را بهبود بخشد، مگر این که با برنامهریزی اقتصادی و اجتماعی همراه گردد. از دیدگاه وی، "شبکه اجتماعات شهری" میتواند در یک مقیاس منطقهای، شامل شهر و حوزه نفوذ اطراف آن شود. گدس اصرار بر پیچیدگی و تنوع در برنامهریزی داشت تا از این طریق امکان برنامهریزی جامع، در مقیاس وسیع را فراهم سازد. بدون کمک وی، تکامل برنامهریزی شهری به تأخیر میافتاد. (سیفالدینی، ۱۳۸۱)

feedback
1390,11,11, ساعت : 15:19
از دیدگاه گدس شهر یک سیستم پیچیده بود؛ بنابراین متدلوژی سنتی شهرسازی که شامل یک رشته عملیات حرفهای و فیزیکی براساس برداشتهای تجربی و ادراکات شخصی بود، کنار گذاشته شد و نظریات وی به مدت شصت سال، پشتوانه نظری الگوی "طرحهای جامع"(Comprehensive Plan) گردید. (سعیدنیا، ۱۳۷۸) نظریات گدس، کمکهای مؤثری در تکامل و شکلگیری برنامهریزی شهری و روشهای آن ایفا کرده است. این نظریه تا اواسط دهه ۱۹۶۰ میلادی، نظریه غالب بود، اما به دلیل نواقص و مشکلات اساسی و تأکید بیش از حد بر کارکردگرایی، عوامل کالبدی و یکسونگری کنار گذاشته شد. در بستر چنین شرایطی، برنامهریزی شهری، نیز در اوایل قرن بیستم با این هدف به وجود آمد که تمام فعالیتهای مربوط به توسعه و عمران شهری را چه در حال و چه در آینده، تحت انتظام و نظارت بخش عمومی درآورد. این نوع برنامهریزی همچنان بر اصول برنامهریزی جامع و برنامهریزی عقلانی استوار بود و در عمل به صورت الگوی طرح جامع کاربرد جهانی پیدا کرد. تا حدود دههی ۱۹۶۰، معمولا چنین تصور میشد که شهر و مسائل آن، مثل هر پدیدهی دیگر، به کمک تعقل و علوم مختلف قابل شناخت و در نتیجه قابل نظارت وهدایت است و فقط میباید از علوم و فنون مختلف در این راه کمک گرفت. اما تجارب و تحولات بعدی، تردیدهای جدی در این نحوه نگرش به شهر و برنامهریزی برای آن به وجود آورد. اولا معلوم شد که ماهیت شهرها، بسیار پیچیدهتر از آن است که گمان میرفت. ثانیا میزان و نوع مداخله در ساختار وعملکرد شهرها، امری بسیار حساس است و احتمالا با عوارض پیشبینی نشده همراه خواهد بود. در نتیجهی این تحولات و تغییر دیدگاهها نسبت به برنامهریزی جامع و عقلانی، از سوی دیگر وقوع انقلاب علمی در رشتههای مختلفی چون جغرافیا، مدیریت و نهایتاً "سیبرنتیک" و علوم کامپیوتری، "دیدگاه سیستمی (تئوری برنامهریزی رویهای)" خلق شد. این الگوی جدید برنامهریزی در دههی ۱۹۶۰ در انگلستان و آمریکا رواج پیدا کرد، الگوی برنامهریزی راهبردی (استراتژیک) از درون این نظریه و در ادامهی آن ارائه شد. اما از حدود دههی ۱۹۸۰، به دنبال ظهور تحولات جدید سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در غرب، الگوی برنامهریزی راهبردی نیز، در معرض انتقاد و اصلاح قرار گرفته و نظریهها و دیدگاههای جدیدی در جهت تکمیل برنامهریزی شهری و روشهای عملی و اجرایی آن به ظهور رسیده است، از جمله میتوان به نظریههای برنامهریزی دموکراتیک، برنامهریزی فرایندی، برنامهریزی مشارکتی، برنامه ریزی حمایتی و برنامهریزی خرد خرد، اشاره کرد. این وضعیت، باعث پیدایش انواع نظریهها، روشها و فنون برای اصلاح و تکامیل برنامهریزی شهری در طول چند دههی اخیر شده است. به همین دلیل، موضوع برنامهریزی شهری، هم در عرصهی تولید وهم در عرصهی عملی، با ابهامات و مشکلات زیادی روبهرو شده که گاهی از آن به عنوان بحران شهرسازی یاد میشود. دورهی معاصر را عصر "تکثرگرایی تئوریکی" میخوانند. در این دوره تئوریهای مختلفی ارائه شده است، ولی بیشتر آنها از عمل و برنامهریزی عملی جدا بودهاند؛ اما نکات کلیدی موردنظر در برخی از آنها بر برنامهریزی عملی و جهتگیریهای بعدی، بسیار مؤثر بوده است. با وجود تمام انتقاداتی که در این دوره به برنامهریزی سیستمی وارد شده است، باز هم این تئوری با انجام تغییراتی که نتیجه انتقاد تئوریهای دیگر بود، در عرصه باقیمانده است. این اصلاحات و رفع نواقص، بقاء این تئوری در صحنه عمل را تضمین نموده است. (اسدی)


تدوین و گردآوری:مهندس سعید محمودی ـ کارشناس ارشد برنامهریزی شهری و منطقهای دانشکده هنر دانشگاه اصفهان
مهندس عادل محمودی ـ دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری و منطقهای دانشگاه تربیت مدرس تهران ـ خبرنگار طراحی و برنامهریزی شهری سرویس مسائل راهبردی خبرگزاری دانشجویان ایران

feedback
1390,11,11, ساعت : 15:20
قانونی برای شهرهای زیبا


در ماده 30قانون طرح جامع در قانون برنامه چهارم توسعه آمده: دولت موظف است به منظور هویتبخشی به سیمای شهر و روستا استحکام بخشی ساخت و سازها، دستیابی به توسعه پایدار و بهبود محیط زندگی در شهرها و روستاها، اقداماتی را در بخشهای عمران شهری و روستایی و مسکن به عمل آورد.براساس یکی از مفاد این قانون هویتبخشی به سیمای شهرها در برنامه چهارم توسعه راهکارهایی به این شرح دارد:
هویت بخشی به سیما و کالبد شهرها، حفظ و گسترش فرهنگ معماری و شهرسازی و ساماندهی ارایه خدمات شهری از طریق:

-1 تهیه و تدوین قانون جامع شهرسازی و معماری کشور تا پایان سال اول برنامه چهارم

-2 مناسبسازی فضاهای شهری و روستایی برای جانبازان و معلولین جسمی- حرکتی و اعمال این ضوابط در اماکن و ساختمانهای عمومی و دولتی تا پایان برنامه چهارم.

-3 بهبود وضعیت عبور و مرور شهری به همراه افزایش سهم حمل و نقل عمومی تا میزان هفتاد و پنج درصد(75%) نسبت به کل سفرهای درون شهری.

-4 ارتقای شاخصهای جمعیت تحت پوشش شبکه آب شهری و فاضلاب شهری به ترتیب تا سقف صددرصد (100%) و چهل درصد (40%)

-5 احیای بافتهای فرسوده و نامناسب شهری و ممانعت از گسترش محدوده شهرها براساس طرح جامع شهری و ساماندهی بافتهای حاشیهای در شهرهای کشور با رویکرد توانمندسازی ساکنین این بافتها
طبیعی است که تحقق اهداف چنین قوانینی میسر نخواهد شد مگر با برنامهریزی، آسیبشناسی کارشناسانه، هماهنگی بین نهادهای مسوول مرتبط و البته فرهنگسازی در اینباره!
منبع : وبلاگ دانشجویان جغرافیای شهری یزد

feedback
1390,11,11, ساعت : 15:20
پیشینه برنامهریزی شهری در ایران

شورای عالی شهرسازی: شورای عالی شهرسازی سازمانی است که در وزارت آبادانی و مسکن تشکیل شد و از سال ۱۳۴۴ به ریاست عالیه فرح پهلوی آغاز به کار نمود. این شورا تعیین اولویت طرح ها ، بررسی و تصویب آیین نامه های شهرسازی، و تعیین و تصویب معیارهای ساختمانی و بررسی قوانین شهرسازی را بر عهده دارد. هدف های اساسی شورای عالی شهرسازی برگزیدن سیاست همگانی شهرسازی و هماهنگ کردن برنامه های شهرسازی با برنامه های عمرانی؛ بررسی و تصمیم گیری درباره جلوگیری از گسترش بی رویه شهر ها تا زمانی که طرح جامع برای آنها تهیه نشده است و تهیه نقشه جامع برای شهرهای کشور و اجرای طرح های نام برده برای آن شهرها.

ابعاد برنامه ریزی شهری
زیبایی
ایمنی
زاغهنشینی
انحطاط
فرسودگی
بازسازی و نوسازی شهری
حمل و نقل
شهرکهای اقماری
توسعه پایدار
ابعاد زیست محیطی
نور و صدا
پایداری اجتماعی
پایداری اقتصادی

نرمافزارهای مورد استفاده در فرایندهای برنامهریزی شهری
ESRI ArcGIS
ESRI ArcView
Autodesk Map
MicroStation
Google Earth
Google SketchUp
TEKLA Xcity
CommunityViz
LUMOCAP
MOLAND
LUCIS
What If
UrbanSim
CityCAD
Streetscape
AUSTAL View
AERMOD View
CALRoads View
WRPLOT View
UCL The von Thunen Model
UCL The DUEM Cellular Automata
STATISTICA
SPSS
VISSIM
TransCAD
TransModeler
McTrans TSIS
Aimsun
Trafficware Synchro

پانویس
برای دستیابی به مقالات و پیوند های به روز به سایت مرجع شهری مراجعه نمایید http://www.urbanmanagement.ir

منبع

مرجع مهندسین عمران و معماری
بخش مقالات سایت مرجع مدیریت شهریWWW.urbanmanagement.IR (http://WWW.urbanmanagement.IR)
وبلاگ دانشجویان مدیریت شهری علامه
مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Urban Planning»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در 2009).

feedback
1390,11,11, ساعت : 15:22
برنامه ریزی شهری

منابع اولویت دار برنامه ریزی شهری و منطقه ای
شیعه، اسماعیل؛ مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران، مرکز انتشارات، 1379
زیاری، کرامت ا...؛ برنامه ریزی شهرهای جدید؛ تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)؛ 1379
مجتهدزاده، غلامحسین؛ برنامه ریزی شهری در ایران- انتشارات پیام نور
احسن، مجید ، مجموعه قوانین و مقررات شهرسازی، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، چاپ اول 1382
قریب، فریدون؛ شبکه ارتباطی در طراحی شهری؛ تهران: دانشگاه تهران؛ 1376
سعیدنیا،احمد؛ کتاب سبز (راهنمای شهرداریها)-جلد اول:شهرسازی .جلد دوم:کاربری زمین. جلد پنجم: طرحهای شهری در ایران
حبیبی، محسن ، مسایلی.صدیقه؛ سرانه کاربریهای شهری، وزارت مسکن و شهرسازی
عابدین درکوش، سعید؛ درآمدی به اقتصاد شهری . مرکز نشر دانشگاهی
پور محمدی، محمد رضا؛ برنامه ریزی کاربری اراضی شهری . سمت
کامروا، سیدمحمدعلی؛ مقدمهای بر شهرسازی معاصر ایران؛ تهران: دانشگاه تهران؛ 1384
پور محمدی، محمد رضا؛ برنامه ریزی مسکن . سمت
توسلی، محمود؛ طراحی فضای شهری(جلد اول و دوم). مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی
زنجانی، حبیب الله ؛ مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی(جلد1: جمعیت). وزارت مسکن و شهرسازی
رفیعی، مینو ؛ مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی(جلد3: اقتصاد). وزارت مسکن و شهرسازی
رهنمایی، محمد تقی ؛ مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی(جلد4: جغرافیا). وزارت مسکن و شهرسازی

مبانی نطری برنامه ریزی شهری و منطقه ای:
پاپلی یزدی، محمد حسین؛ نظریههای شهر و پیرامون. سمت؛1382
زیاری، کرامت ا....؛ اصول و روشهای برنامه ریزی منطقه ای؛ یزد: دانشگاه یزد؛ 1378
شیعه، اسماعیل؛ با شهر و منطقه در ایران ؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران، مرکز انتشارات، 1378
دانشور، تورج، طرح ریزی کالبدی و برنامه ریزی منطقه ای در ایران، آذرخش، چاپ اول 1381
معصومی اشکوری،سید حسن؛اصول و مبانی برنامه ریزی منطقه ای؛1376
مهدی زاده.جواد؛ برنامه ریزی راهبردی توسعه شهری. وزارت مسکن و شهرسازی
ترجمه لادن اعتضادی؛ معماری و شهرسازی قرن بیستم. دانشگاه شهید بهشتی؛1381

تاریخ شهر و شهرسازی:
حبیبی، سید محسن؛ از شار تا شهر؛ تهران: دانشگاه تهران؛ 1378
شوای، فرانسواز؛ شهرسازی، تخیلات و واقعیات؛ ترجمه: دکتر سید محسن حبیبی؛ تهران دانشگاه تهران، موسسه انتشارات و چاپ، 1375
موریس، جیمز؛ تاریخ شکل شهر، تا انقلاب صنعتی؛ ترجمه: راضیه رضازاده؛ تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، چاپ دوم، 1374
استروفسکی، واتسلاف؛ شهرسازی معاصر، از نخستین سرچشمهها تا منشور آتن؛ ترجمه: لادن اعتضادی؛ تهران: مرکز نشر دانشگاهی؛ 1378
پاپلی یزدی.محمد حسین؛ نظریه های شهر و پیرامون. سمت؛1382
کامروا، سیدمحمدعلی؛ مقدمهای بر شهرسازی معاصر ایران؛ تهران: دانشگاه تهران؛ 1384
سلطانزاده،حسین؛ مقدمه ای بر تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران . انتشارات امیر کبیر

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:17
مروری بر سیر تاریخی تکامل نظریههای برنامهریزی شهری

از زمان "رم" کلاسیک تا "فلورانس" عصر رنسانس و "لندن" دوره جورجیا، تاریخ شهرنشینی مملو از شهرهایی است که مهمترین سنت شهری را از خود نشان دادهاند. این شهرها مکانهایی بودهاند برای نمایش ایدهها و افکار جدید که ما را از دانش نسلهای متمادی قبل از آن، شیوههای طراحی، نیروهای اقتصادی و تنوع فرهنگی موجود در آنها، آگاه میکردند. اما برخلاف گذشته، تاریخ شهرنشینی اخیر از انحطاط روابط بین مردم و مکان زندگیشان (شهر) خبر میدهد. امروزه شهرهای جهان تاوان سنگینی را به خاطر رهبری انقلاب صنعتی پرداختهاند. شهرهای صنعتی با ایجاد انواع آلودگیها، تراکمها و تمرکزها، زاغهها و مناطق فقیرنشین، اعتماد مردم را از شهرها برای ایجاد محیط و کالبدی مناسب برای یک زندگی شهری و انسانی سلب کردهاند. به همین دلیل بسیاری از "پیشگامان" برنامهریزی شهری از قرن نوزدهم تا بیستم میلادی، از "هاوارد" تا "لوکوربوزیه" در جستجوی راهی برای نجات شهرها از این وضعیت بودهاند. در این دوره، آثار "موریس"، "راسکین" و پیروان آنها، چهره و نمایش ایدهآلی از نظم و سنت گمشده شهرهای پیش از صنعتی شدن را ارائه دادهاند که هنوز هم نگرش به شهرهای امروز تحت تأثیر آنهاست. تلاشهای صاحبنظران و متخصصان برای رهایی از وضعیت اینگونه شهرها نتایج مختلفی در بر داشته است که نگاهی به تاریخ برنامهریزی شهری روند تحولات آنها را نشان میدهد. (اسدی، ۱۳۸۰)
شهرسازی به مفهوم ساختن و نه پدید آمدن شهر، با آغاز شهرنشینی بشر در حدود ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در ناحیهای تحت عنوان "هلال حاصلخیز" شروع شده است (سیفالدینی، ۱۳۸۱) و تاکنون به اشکال مختلف و گوناگونی انجام گرفته است که در سه گونه کلی به شرح زیر قابل دستهبندی میباشند : (سعیدنیا، ۱۳۷۸)
- شهرهایی که به دستور شاه- "کاهن"های باستانی به عنوان مراکز مذهبی- حکومتی بنیان گذاشته شدند؛
- شهرهایی که پادشاهان و حکام، به عنوان قرارگاه حکومتی یا نظامی و یا به قصد تسلط بر مستعمرهای در سرزمینهای اشغالی احداث میکردند؛

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:18
قانونی برای شهرهای زیبا


در ماده 30قانون طرح جامع در قانون برنامه چهارم توسعه آمده: دولت موظف است به منظور هویتبخشی به سیمای شهر و روستا استحکام بخشی ساخت و سازها، دستیابی به توسعه پایدار و بهبود محیط زندگی در شهرها و روستاها، اقداماتی را در بخشهای عمران شهری و روستایی و مسکن به عمل آورد.براساس یکی از مفاد این قانون هویتبخشی به سیمای شهرها در برنامه چهارم توسعه راهکارهایی به این شرح دارد:
هویت بخشی به سیما و کالبد شهرها، حفظ و گسترش فرهنگ معماری و شهرسازی و ساماندهی ارایه خدمات شهری از طریق:

-1 تهیه و تدوین قانون جامع شهرسازی و معماری کشور تا پایان سال اول برنامه چهارم

-2 مناسبسازی فضاهای شهری و روستایی برای جانبازان و معلولین جسمی- حرکتی و اعمال این ضوابط در اماکن و ساختمانهای عمومی و دولتی تا پایان برنامه چهارم.

-3 بهبود وضعیت عبور و مرور شهری به همراه افزایش سهم حمل و نقل عمومی تا میزان هفتاد و پنج درصد(75%) نسبت به کل سفرهای درون شهری.

-4 ارتقای شاخصهای جمعیت تحت پوشش شبکه آب شهری و فاضلاب شهری به ترتیب تا سقف صددرصد (100%) و چهل درصد (40%)

-5 احیای بافتهای فرسوده و نامناسب شهری و ممانعت از گسترش محدوده شهرها براساس طرح جامع شهری و ساماندهی بافتهای حاشیهای در شهرهای کشور با رویکرد توانمندسازی ساکنین این بافتها
طبیعی است که تحقق اهداف چنین قوانینی میسر نخواهد شد مگر با برنامهریزی، آسیبشناسی کارشناسانه، هماهنگی بین نهادهای مسوول مرتبط و البته فرهنگسازی در اینباره!
منبع : وبلاگ دانشجویان جغرافیای شهری یزد

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:19
عنصر پنهان افزایش قیمت مسکن



در سالهای گذشته افزایش قیمت مسکن در کشورمان متأثر از عوامل درونی و بیرونی بوده و با فراز و نشیبهایی همراه بوده است.

اما در سالهای اخیر قیمت مسکن و زمین خصوصاً در شهرهای بزرگ به شکلی بی رویه افزایش و رشدی تصاعدی (خصوصا در سال 85) داشته است.

این امر موجب فشار بیشتر بر اقشار کم درآمد شده و از سوی دیگر این قشر کمتر از تسهیلات مسکن بهره برده اند.این در حالی است که سیاست های اجرایی نظام باید بهگونه ای باشد که این گروه بتوانند بیشتر از سایر اقشار جامعه از تسهیلات مذکور برای خرید مسکن استفاده کنند.در حال حاضر حدود 5/17 میلیون خانوار در کشور زندگی میکنند و بهطور متوسط در هر واحد مسکونی 1/1 خانوار سکونت داشته که برای رسیدن به شاخص مناسب در این بخش یعنی هر خانوار در یک واحد مسکونی، 1/7 میلیون واحد مسکونی نیاز است.

از طرفی در سال 85 حدود 778 هزار ازدواج ثبت شده است که این رقم همواره با نرخ رشد مثبتی در سالهای آتی ادامه داشته و یکی از اصلیترین نیازهای این زوج های جوان تهیه مسکن است.

از سوی دیگر حدود 24درصد واحدهای مسکونی در شهرها و حدود 5درصد در روستاها، اجاره ای و رهنی بوده که نشان می دهد حدود 9/2 میلیون واحد مسکونی اجاره ای و رهنی وجود دارد.

به عبارت دیگر حدود 3/2 میلیون خانوار، مستاجر هستند. حال اگر از 62درصد واحدهای مسکونی فاقد اسکلت فلزی و بتن آرمه و تعداد خانه های فرسوده و غیر قابل سکونت صرفنظر کنیم، نیازمند ساخت حدود 7/1میلیون واحد مسکونی هستیم.

با این روند هر ساله به ساخت حدود 780 هزار واحد مسکونی برای زوجهای جوان نیاز داریم. از سوی دیگر 2/3 میلیون خانوار مستاجر با هزینه های سنگین اجاره و رهن مواجه بوده و قسمت اعظمی از درآمد این اقشار را هزینه های مسکن میبلعد.

این در حالی است که به طور متعارف هزینه مسکن حداکثر یک سوم در آمد خانوار را در بر میگیرد. همچنین بر اساس اعلام مرکز آمار ایران هم اکنون حدود 466 هزار خانه مسکونی خالی در کشور موجود بوده و 9/2 میلیون واحد مسکونی رهن و اجارهای در کشور وجود دارد.

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:20
عوامل موثر در افزایش قیمت

تحقیقات و بررسی های بهعمل آمده برای شناخت عوامل موثر در افزایش قیمت مسکن در کشورمان نشانمیدهد عواملی چون متعادل نبودن عرضه و تقاضا، ناکارآمدی، مبهم بودن و عملکرد خلاف انتظار سیاستهای اعمال شده در بخش مسکن، نبود هماهنگی لازم بین ارگانها و نهادهای مسئول و متولی مسکن برای اعمال و اجرای سیاستهای اجرایی و کاربردی، تفاوت نرخ سود بانکی اعلام شده از سوی دولت و نرخ سود حقیقی در بازار، قابل خرید و فروش بودن وام و تسهیلات مسکن در بازار، نگرش صرف درآمدزایی به فروش تراکم، فشارهای اقتصادی و تحریم های خارجی که فضای ناامن اقتصادی را برای سرمایه گذاری در بخشهای دیگر اقتصادی ایجاد و باعث هجوم سرمایهها به سوی مطمئنترین سرمایه گذاری در کشور یعنی مسکن و ملک بهصورت دلالی و خرید و فروش شده، خروج برخی از نیروهای کار ارزان از کشور، افزایش قیمت نامتعارف و مبهم مصالح ساختمانی و ثابت نبودن قیمت آن در بازار، جذابیت بیشتر زمین و مسکن به دلیل بازده بالاتر نسبت به سایر بخشهای اقتصادی، افزایش حجم نقدینگی و ورود بخش عمده آن به بخش مسکن، سود جویی برخی افراد، ایجاد شهرک ها و شهرهای جدید اقماری برای جذب سرریز جمعیت کلانشهرها، سهم غیر متعارف و بالای قیمت زمین در مسکن، وجود بافت های فرسوده و تعرفه حقالزحمه مشاوران املاک و بنگاهداران مسکن که با بالا رفتن قیمت ملک و مسکن، حقالزحمه بیشتری را دریافت میکنند، از جمله مهمترین عوامل موثر در افزایش بیرویه قیمت مسکن محسوبمیشوند.

عنصری نامحسوس

مشاوران املاک یکی از عوامل موثر در افزایش قیمت مسکن بوده و از زمان تصمیم به فروش یا اجاره مسکن توسط فروشنده تا خرید یا اجاره آن توسط خریدار، همواره مشاوران املاک و بنگاهداران مسکن نقش اساسی را در تعریف و تعیین قیمت، بازی میکنند.

قیمت مسکن براساس قیمت منطقه ای مسکن، مرغوبیت آن در منطقه، محل، سال ساخت، امکانات در اختیار و ... ارائه می شود که در بسیاری از این ویژگیها نظر فروشنده و خصوصا مشاوران املاک تعیین کننده بوده و در نهایت قیمت مسکن در منطقه را تعیین میکند.

پس از توافق فروشنده و خریدار، قولنامه تنظیم و سپس کار انتقال سند رسمی صورت می گیرد. پس از تنظیم قولنامه حقالزحمه مشاور و بنگاه دار مسکن بر اساس رقم ریالی مورد معامله(ملک یا مسکن) و مطابق تعرفهای که نشان دهنده رابطه کاملا مستقیم ارزش مورد معامله با میزان حقالزحمه است از سوی طرفین معامله پرداخت می شود (معمولا فروشنده با توافق قبلی با مشاور املاک از پرداخت آن معاف شده یا این هزینه قبلا به قیمت ملک اضافه می شود.)

پرسش مطرح آن است که وقتی حقالزحمه مشاوران املاک رابطه کاملا مستقیم و بلافصلی با معاملات مسکن و ملک دارد، آیا این امر نمی تواند عاملی موثر در افزایش بی رویه قیمت ها باشد؟

در واقع حقالزحمه مشاوران مسکن با افزایش قیمت ، بیشتر شده و از سوی دیگر این گروه در قیمتگذاری مسکن و ملک موثر هستند.

برخی معتقدند در شرایطی که قیمت ها خیلی افزایش یابد بازار خرید مسکن راکد شده و سزای گرانفروش، نخریدن است. اما باید توجه کرد که این ضربالمثل برای کالایی است که بتوان در جای دیگر مشابه ارزان آن را تهیه کرده و یا درمورد کالا و نیازهای اساسی انسان نیز مصداق دارد.

اما باید توجه کرد که مسکن نیاز اساسی خانوادهها بوده و بازار مسکن همچون زنجیر های به هم متصل است، به نحوی که عوامل موثر در قیمت مسکن در هر جایی، با شدت و ضعف خود را در قیمت تمام شده این کالا نشان می دهد.

هر چند این روش محاسبه حقالزحمه، در برخی دیگر از حرفهها مانند محاسبه حقالزحمه مهندسان یا وکلا برای اقامه دادرسیهای حقوقی نیز وجود دارد، ولی میزان کار مهندسی و مطالبه حق خواهان در دادرسیها در دست مهندس یا وکیل نبوده و توسط نظام مهندسی و دادگاه مشخص میشود.

بهطور کلی برخی مشاوران املاک و بنگاهداران مسکن تمایل به افزایش قیمت مسکن و ملک داشته و با ایجاد بازار کاذب در مناطق مختلف شهری، در واقع سعی در بالا بردن حقالزحمه خود دارند.

هر چند برخی دیگر با خرید ملک و مسکن (با قیمتی پایینتر از ارزش آن) به هنگام رکود بازار مسکن و فروش آن در مواقعی که قیمتها افزایش مییابد، به بی ثباتی این بازار دامن می زنند.

این عامل باعث شده تا این گروه در معاملات مسکن و ملک شرکت داشته و موثر باشند و نه تنها انگیزه ای برای کاهش قیمتها ندارند بلکه افزایش قیمت مسکن به هر طریقی افزایش حقالزحمه آنها را به دنبال دارد.

اگر بتوان در تعرفه قیمت گذاری حقالزحمه این قشر به گونهای عمل کرد که این امر رابطهای مستقیم با قیمت ملک و مسکن نداشته باشد، این عامل نهفته و موثر در افزایش قیمت مسکن خنثی شده و گامی هرچند کوچک در راه جلوگیری از افزایش بی رویه قیمت مسکن برداشته می شود.تحقق این امر فقط با کار کارشناسی ارگانها و نهادهای موثر و مرتبط با این قشر خصوصا اتحادیه صنف مشاوران املاک، امکانپذیر بوده و جای تامل و بررسی کارشناسی دارد.با این روند بهتر است حقالزحمه مشاوران املاک و بنگاهداران مسکن بر اساس قیمت مورد معامله تعرفه گذاری نشده بلکه با کار دقیق کارشناسی و از روشهایی که این رابطه مستقیم را حذف می کند، استفاده شود.

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:21
درس درک وبیان محیط شهری که تلفیقی از بخشهای عملی و نظری می باشد. که بخش عملی و میدانی آن بر اساس آموخته های نظری می باشد. این درس به نوع رفتار مردم در فضاو کیفیت فضا بر رفتار مردم و ویژگیهای محیطی در اثر گذاری بر رفتار افراد تأکید می کند.

جزوه



دانلود


پروژه



http://s1.picofile.com/file/6350666996/darkobayan.pdf.html


نمونه از دانشگاه های دیگر:



http://s1.picofile.com/file/6350686116/dark_va_bayan_mohit_shahri.rar.html



این درس ترم ۳ به ما در دانشگاه هنر اصفهان ارائه شد.

شهرسازی چیست ؟
مجموعه روشها و تدابیری که متخصصین امور شهری بوسیله آن شهرها را بهتر می سازند به شهرسازی یا علم تنیسق شهرها شهرت دارد.
از دیدگاه دیگر ، شهرسازی عبارتست از مطالعه، طرح ریزی و توسعه شهرها با در نظر گرفتن احتیاجات اجتماعی و اقتصادی .

تاریخچه و خاستگاه شهرسازی :
1- لوکوربوزیه معتقد است : « آغاز شهرسازی معاصر به پایان قرن هفدهم، زیالی لوئی چهاردهم است و او را نخستین شهرساز دنیای غرب بعد از تمدن روم می داند »
2- زیگفرید معتقد است : «آغاز شهرسازی معاصر به سالهای آخرین قرن شانزدهم بر میگردد. یعنی – دوره پاپی سیکستوس پنجم – که وی را اولین شهرساز مدرن می داند.
3- زیرلو معتقد است : «نظام جدید خانهسازی در حومهها که امکان جرایی یک نفر از همسایهاش را میسر می سازد، ترجمان تجملی خانههای بشر اولیه است.
در ادامه ی همین تحقیق در قسمت «تحولات شهرسازی» به صورت مفصل وجامع تری به این موضوع خواهیم پرداخت .
وظایف شهرسازی :
1- طرح و تنظیم نقشههای جدید
2- توزیع صحیح تأسیسات شهری و برنامهریزی جهت حمل و نقل شهری
3- بسط روابط اجتماعی و اقتصادی
4- ایجاد محیطهای راحت و سالم
5- کاستن از اثرات سوء زندگی شهری

شهر ساز کیست ؟
در حقیقت شهرسازی یا طرح و برنامهریزی شهری عبارت از دو پدیده محیط و انسان هستند، که در کنار هم جوامع زیستی را به وجود آورده اند.
شهرساز به ایجاد رابطهای منطقی بین انسان و محیط زیست مبادرت می کند.
امروزه متخصصین شهرسازی در زمینه مسائل شهرسازی، در دو رشته اصلی برنامهریزی شهری (Urban planning) و طرح ریزی شهر (Urban Design) ایفای نقش میپردازند.
منبع:http://www.daneshju.ir

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:22
عنصر پنهان افزایش قیمت مسکن



در سالهای گذشته افزایش قیمت مسکن در کشورمان متأثر از عوامل درونی و بیرونی بوده و با فراز و نشیبهایی همراه بوده است.

اما در سالهای اخیر قیمت مسکن و زمین خصوصاً در شهرهای بزرگ به شکلی بی رویه افزایش و رشدی تصاعدی (خصوصا در سال 85) داشته است.

این امر موجب فشار بیشتر بر اقشار کم درآمد شده و از سوی دیگر این قشر کمتر از تسهیلات مسکن بهره برده اند.این در حالی است که سیاست های اجرایی نظام باید بهگونه ای باشد که این گروه بتوانند بیشتر از سایر اقشار جامعه از تسهیلات مذکور برای خرید مسکن استفاده کنند.در حال حاضر حدود 5/17 میلیون خانوار در کشور زندگی میکنند و بهطور متوسط در هر واحد مسکونی 1/1 خانوار سکونت داشته که برای رسیدن به شاخص مناسب در این بخش یعنی هر خانوار در یک واحد مسکونی، 1/7 میلیون واحد مسکونی نیاز است.

از طرفی در سال 85 حدود 778 هزار ازدواج ثبت شده است که این رقم همواره با نرخ رشد مثبتی در سالهای آتی ادامه داشته و یکی از اصلیترین نیازهای این زوج های جوان تهیه مسکن است.

از سوی دیگر حدود 24درصد واحدهای مسکونی در شهرها و حدود 5درصد در روستاها، اجاره ای و رهنی بوده که نشان می دهد حدود 9/2 میلیون واحد مسکونی اجاره ای و رهنی وجود دارد.

به عبارت دیگر حدود 3/2 میلیون خانوار، مستاجر هستند. حال اگر از 62درصد واحدهای مسکونی فاقد اسکلت فلزی و بتن آرمه و تعداد خانه های فرسوده و غیر قابل سکونت صرفنظر کنیم، نیازمند ساخت حدود 7/1میلیون واحد مسکونی هستیم.

با این روند هر ساله به ساخت حدود 780 هزار واحد مسکونی برای زوجهای جوان نیاز داریم. از سوی دیگر 2/3 میلیون خانوار مستاجر با هزینه های سنگین اجاره و رهن مواجه بوده و قسمت اعظمی از درآمد این اقشار را هزینه های مسکن میبلعد.

این در حالی است که به طور متعارف هزینه مسکن حداکثر یک سوم در آمد خانوار را در بر میگیرد. همچنین بر اساس اعلام مرکز آمار ایران هم اکنون حدود 466 هزار خانه مسکونی خالی در کشور موجود بوده و 9/2 میلیون واحد مسکونی رهن و اجارهای در کشور وجود دارد.

عوامل موثر در افزایش قیمت

تحقیقات و بررسی های بهعمل آمده برای شناخت عوامل موثر در افزایش قیمت مسکن در کشورمان نشانمیدهد عواملی چون متعادل نبودن عرضه و تقاضا، ناکارآمدی، مبهم بودن و عملکرد خلاف انتظار سیاستهای اعمال شده در بخش مسکن، نبود هماهنگی لازم بین ارگانها و نهادهای مسئول و متولی مسکن برای اعمال و اجرای سیاستهای اجرایی و کاربردی، تفاوت نرخ سود بانکی اعلام شده از سوی دولت و نرخ سود حقیقی در بازار، قابل خرید و فروش بودن وام و تسهیلات مسکن در بازار، نگرش صرف درآمدزایی به فروش تراکم، فشارهای اقتصادی و تحریم های خارجی که فضای ناامن اقتصادی را برای سرمایه گذاری در بخشهای دیگر اقتصادی ایجاد و باعث هجوم سرمایهها به سوی مطمئنترین سرمایه گذاری در کشور یعنی مسکن و ملک بهصورت دلالی و خرید و فروش شده، خروج برخی از نیروهای کار ارزان از کشور، افزایش قیمت نامتعارف و مبهم مصالح ساختمانی و ثابت نبودن قیمت آن در بازار، جذابیت بیشتر زمین و مسکن به دلیل بازده بالاتر نسبت به سایر بخشهای اقتصادی، افزایش حجم نقدینگی و ورود بخش عمده آن به بخش مسکن، سود جویی برخی افراد، ایجاد شهرک ها و شهرهای جدید اقماری برای جذب سرریز جمعیت کلانشهرها، سهم غیر متعارف و بالای قیمت زمین در مسکن، وجود بافت های فرسوده و تعرفه حقالزحمه مشاوران املاک و بنگاهداران مسکن که با بالا رفتن قیمت ملک و مسکن، حقالزحمه بیشتری را دریافت میکنند، از جمله مهمترین عوامل موثر در افزایش بیرویه قیمت مسکن محسوبمیشوند.

عنصری نامحسوس

مشاوران املاک یکی از عوامل موثر در افزایش قیمت مسکن بوده و از زمان تصمیم به فروش یا اجاره مسکن توسط فروشنده تا خرید یا اجاره آن توسط خریدار، همواره مشاوران املاک و بنگاهداران مسکن نقش اساسی را در تعریف و تعیین قیمت، بازی میکنند.

قیمت مسکن براساس قیمت منطقه ای مسکن، مرغوبیت آن در منطقه، محل، سال ساخت، امکانات در اختیار و ... ارائه می شود که در بسیاری از این ویژگیها نظر فروشنده و خصوصا مشاوران املاک تعیین کننده بوده و در نهایت قیمت مسکن در منطقه را تعیین میکند.

پس از توافق فروشنده و خریدار، قولنامه تنظیم و سپس کار انتقال سند رسمی صورت می گیرد. پس از تنظیم قولنامه حقالزحمه مشاور و بنگاه دار مسکن بر اساس رقم ریالی مورد معامله(ملک یا مسکن) و مطابق تعرفهای که نشان دهنده رابطه کاملا مستقیم ارزش مورد معامله با میزان حقالزحمه است از سوی طرفین معامله پرداخت می شود (معمولا فروشنده با توافق قبلی با مشاور املاک از پرداخت آن معاف شده یا این هزینه قبلا به قیمت ملک اضافه می شود.)

پرسش مطرح آن است که وقتی حقالزحمه مشاوران املاک رابطه کاملا مستقیم و بلافصلی با معاملات مسکن و ملک دارد، آیا این امر نمی تواند عاملی موثر در افزایش بی رویه قیمت ها باشد؟

در واقع حقالزحمه مشاوران مسکن با افزایش قیمت ، بیشتر شده و از سوی دیگر این گروه در قیمتگذاری مسکن و ملک موثر هستند.

برخی معتقدند در شرایطی که قیمت ها خیلی افزایش یابد بازار خرید مسکن راکد شده و سزای گرانفروش، نخریدن است. اما باید توجه کرد که این ضربالمثل برای کالایی است که بتوان در جای دیگر مشابه ارزان آن را تهیه کرده و یا درمورد کالا و نیازهای اساسی انسان نیز مصداق دارد.

اما باید توجه کرد که مسکن نیاز اساسی خانوادهها بوده و بازار مسکن همچون زنجیر های به هم متصل است، به نحوی که عوامل موثر در قیمت مسکن در هر جایی، با شدت و ضعف خود را در قیمت تمام شده این کالا نشان می دهد.

هر چند این روش محاسبه حقالزحمه، در برخی دیگر از حرفهها مانند محاسبه حقالزحمه مهندسان یا وکلا برای اقامه دادرسیهای حقوقی نیز وجود دارد، ولی میزان کار مهندسی و مطالبه حق خواهان در دادرسیها در دست مهندس یا وکیل نبوده و توسط نظام مهندسی و دادگاه مشخص میشود.

بهطور کلی برخی مشاوران املاک و بنگاهداران مسکن تمایل به افزایش قیمت مسکن و ملک داشته و با ایجاد بازار کاذب در مناطق مختلف شهری، در واقع سعی در بالا بردن حقالزحمه خود دارند.

هر چند برخی دیگر با خرید ملک و مسکن (با قیمتی پایینتر از ارزش آن) به هنگام رکود بازار مسکن و فروش آن در مواقعی که قیمتها افزایش مییابد، به بی ثباتی این بازار دامن می زنند.

این عامل باعث شده تا این گروه در معاملات مسکن و ملک شرکت داشته و موثر باشند و نه تنها انگیزه ای برای کاهش قیمتها ندارند بلکه افزایش قیمت مسکن به هر طریقی افزایش حقالزحمه آنها را به دنبال دارد.

اگر بتوان در تعرفه قیمت گذاری حقالزحمه این قشر به گونهای عمل کرد که این امر رابطهای مستقیم با قیمت ملک و مسکن نداشته باشد، این عامل نهفته و موثر در افزایش قیمت مسکن خنثی شده و گامی هرچند کوچک در راه جلوگیری از افزایش بی رویه قیمت مسکن برداشته می شود.تحقق این امر فقط با کار کارشناسی ارگانها و نهادهای موثر و مرتبط با این قشر خصوصا اتحادیه صنف مشاوران املاک، امکانپذیر بوده و جای تامل و بررسی کارشناسی دارد.با این روند بهتر است حقالزحمه مشاوران املاک و بنگاهداران مسکن بر اساس قیمت مورد معامله تعرفه گذاری نشده بلکه با کار دقیق کارشناسی و از روشهایی که این رابطه مستقیم را حذف می کند، استفاده شود.

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:24
مقدمه


قبل از قرن هفدهم ، علم و فلسفه با یگدیگر در قلمرو معارف بشری مورد تحقیق واقع می شدند و مرز مشخصی میان آن دو وجود نداشت ، تا آنکه در دوران رنسانس ، فرهنگ اومانیسم زمینه های شناخت مسائل اجتماعی را از طریق عقل و تجربه به وجود آورد ؛ این روند در خلال قرن هفدهم آنچنان شتاب یافت که باعث شد در ابتدای قرن هجدهم زمزمه ی استقلال و جدایی علوم اجتماعی از فلسفه آغاز شود ؛ و پدیدۀاستقلال و انفکاک علوم اجتماعی از فلسفه نیز به طور طبیعی این اندیشه را نمودار ساخت که پدیدۀ اجتماعی ویژگی های منظمی دارند و قانون حاکم بر رفتار اجتماعی همانند قانونمندی حاکم بر جهان ماده و طبیعت است . در مورد اقتصاد هم ، اندیشمندان اقتصادی معتقد بودند که فعالیت های انسان در تولید ، توزیع و مصرف تابع قوانین طبیعی است که باید آنها را شناخت تا آنکه بتوان روابط علمی بین پدیده های اقتصادی را تبین کرد . از آنجا که این قوانین طبیعی است پس ، مناسب ترین قوانینی هستند که می توانند تعادل به وجود آورند ، به شرط اینکه در وضعیت طبیعی و آزادبکار روند و دولت یا اخلاق یا دین ، در عملکرد آنها دخالتی نکنند . بنابراین پدیده های عینی اقتصادی و رفتار های انسان عاقل اقتصادی در صحنه اقتصاد ، همانند دیگر رخداد های فیزیکی ، تابع رابطه علمی مشخص است و با روش تجربه قابل ملاحظه و بررسی است . واقعیت این است که پیدایش رفتار های اقتصادی ، تصادفی و اتفاقی نیست ، بلکه نظام علّی و معلولی بر آنها حاکم است ؛ به گونه ای که می توان در سایه رابطه علیت ، این رفتار ها را تفسیر کرد ؛ ولی نباید از نظر دور داشت که یکی از اجزاء علت تامه و این رفتار ها و رخدادهای عینی اراده و اختیار انسان است . رابطه اقتصادی در جامعه الزاما"در چهارچوب یک نظام اقتصادی ، مشکل می گیرد و نظام اقتصادی هم بدون « جهت » و « هدف » پذیرفته نیست و « باید » های که « جهت » و « هدف » نظام اقتصادی را تبیین می کنند ؛ « باید » های مبانی نامیده می شود . اقتصاد چیست


انسان با توجه به تمایلی که به ارضای نیاز های خود دارد ، سعی می کند که با صرف حداقل تلاش یا هزینه ، حداکثر نتیجه را به دست آورد ، این راه و روش ، اصل اقتصاد نامیده شده ، فرد تحت تأثیر هر مشرب خاص که باشد ، لازم است بر مبنای این اصل رفتار کند . بنابرین ، « اقتصاد » علمی است که رفتار و رابطه انسان را با اشیای مادی مورد نیاز او که به رایگان در طبیعت نمی یابد ، مطالعه می کند . مطالعه اقتصاد باید درک ، بیان و تا حدی پیش بینی رفتار اقتصادی انسان را امکان پذیر سازد . این مطالعه باید به بهبود رفاه مادی فردی و اجتماعی بشر کمک کند ؛ بنابرین می توان ادعا کرد که اقتصاد ، قبل از هر چیز ، به تجزیه و تحلیل و تو ضیح شرایط و روابطی که در قلمرو رفاه مادی قرار دارد ، می پردازد . و اقتصاد بر خلاف علوم طبیعی ، علم محض نیست ؛ بلکه مجموعه اصول و قواعدی است که تحت تأثیر اراده بشر قرار می گیرد

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:25
موضوع علم اقتصاد


موضوع اقتصاد عبارت است : از ثروت (کالاها ، خدمات و منابع ) از حیث چگونگی تولید ، توزیع و مصرف آن . مقصود از « ثروت » جنبه مالیت و ارزش کالاها و خدمات است ، نه جنبه عینیت اموال ؛ بنابرین ثروت از نظر ارزشمند بودن و مالیت موضوع اقتصاد است . ثروت ،از حیث چگونگی رشد ، توزیع و به مصرف رساندن آن موضوع اقتصاد است ، نه از حیث آن به این شخص یا آن شخص

تعریف اقتصاد


یکی از معانی اقتصاد در لغت ، میانه روی و پرهیز از افراط و تفریط در هر کاری است . در آیه « و اقصد فی مشیک » نیز به همین معنی آمده است . از آن نظر که اعتدال در هزینه زندگی یکی از مصادیق میانه روی بوده ، کلمه « اقتصاد » دربارۀ آن بسیار استعمال می شده است تا آنجا که در به کار گیری عرفی از « اقتصاد » غالبا" همین معنی مقصود بوده است . اقتصاد از معانی عرفی خود (میانه روی در معاش و تناسب دخلو خرج ) ، تعمیم داده شده و معادل economy قرار گرفته است . به هر حال برای « اقتصاد » که اقتصاددانان از بحث می کنند تعاریف مختلفی ارائه شده است . ارسطو : علم اقتصاد یعنی مدیریت خانه . آدام اسمیت : اقتصاد ، علم بررسی ماهیت و علل ثروت ملل است . استوارت میل : اقتصاد ، عبارت است از بررسی ماهیت ثروت از طریق قوانین تولید و توزیع ریکاردو :اقتصاد علم است . آلفرد مارشال : اقتصاد ،عبارت است از مطالعه بشر در زندگی شغلی و حرفه ای . در تعریف دیگر : علم اقتصاد بررسی کردار های انسان در جریان عادی زندگی اقتصاد یعنی کسب درامد و تمتع از آن برای تربیت دادن زندگی است

feedback
1390,11,12, ساعت : 10:28
روشهای تحقیق ، تحلیل و طرح مسائل اقتصادی

روش شناسی

اقتصاد دارای روش های تحقیق ، تحلیل و بیان موضوعاتی است که در بعضی از آنها با سایر علوم مشترک است . در اقتصاد دو روش شناخته شده « روش قیاسی » و « روش استقرای » برای شکل دادن به نظریه های اقتصادی مورد استفاده قرار می گیرد . مبنای اصل روش قیاسی ، قیاسی منطقی و مبنای اصلی روش استقرای ، استقرای منطقی می باشد .

قیاس منطقی

حجتی است که در آن ، ذهن از قضایای کلی ، نتیجه ای جزئی را استنتاج می کند ؛ به تعبیر دیگر ، قولی است ، فراهم آمده از چند قضیه ، به نحوی که از آن قول ، به طور ذاتی قول دیگری لازم آید . قیاس منطقی عمل ذهن برای استنتاج از کلی است .

استقرایی منطقی

حجتی است که در آن ذهن از قضایای جزئی به نتیجه ای کلی می رسد و از محسوس به معقول یا از پدیده به قانون میرسد . در این استدلال ، در واقع بخشی از قضایای جزئی دیده شده و سپس حکم آن به همه موارد تعمیم داده شده ، قانون کلی استخراج می شود .

روش قیاس

روش قیاسی ، عبارت است از روش استدلال عقلی و انتقال از معلول به علت یا بر عکس ، با استفاده از لازم و ملزوم ها و روابط منطقی میان قضایا ، برای اثبات یک نظریه کلی .

روش استقرای

عبارت است از روش استدلال از بررسی جزئیات و داده های آماری و عینی به هدف دستیابی به نتایج و قواعد و احکام عام و کلی ؛ به عبارت دیگر ، حرکت از جزئی به کلی برای تکوین یک نظریه را روش استقرایی گویند . در این روش استدلال لبتدا از طریق تحقیقات تجربی پدیده های اقتصادی مورد مشاهده قرار می گیرند و سپس با تعمیم نتایج روابط خاص مشاهده شده در پدیده ها ، قواعد و قضایایی کلی و عام ، به صورت یک نظریه یا قانون اقتصادی ارائه می شود .

فرضیه

نتایج و قواعد به دست آمده از فرضها در مورد یک پدیدۀ اقتصادی را با استفاده از روابط و دلایل منطقی ، یک فرضیه اقتصادی گویند .

نظریه

با آزمون تجربی یک فرضیه اقتصادی و با تأیید نسبی روابط و قواعد ارائه شده در آن ، به وسیله تحقیقات تجربی در مورد پدیده های خاص اقتصادی ، یک نظریه ساخته می شود . تکرار تأیید نسبی تجربی یک فرضیه ، آن را به صورت یک قانون در می آورد . این نظریه یا قانون خود می تواند به عنوان فرض های یک نظریه دیگر اقتصادی به صورت قواعد کلی در روش قیاسی به کار رود .

منبع:http://daneshnameh.roshd.ir

feedback
1390,11,13, ساعت : 17:37
کالا های عمومی



فهرست

1. مقدمه

2. هدف پژوهش

3. تعریف

4. ویژگی ها

5. انواع

6. مشکلات مربوط به کالاهای عمومی

7. تفاوت کالا عمومی با کالاهای دیگر

8. رابطه کالا عمومی با فقر

9. تولید بهینه کالا عمومی

10. پدیده ی سوار مجانی در مورد کالاهای عمومی

11. منابع





بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع:

کالاهای عمومی



گردآورندگان:

افشین سجادی، محسن دادخواه



نام استاد:

آقای دکتر رسول بیدرام



نام درس:

اقتصاد شهری



رشته:

ترم اول مهندسی شهرسازی



نام دانشگاه:

هنر اصفهان



نیمسال اول 89-88



فهرست

1. مقدمه

2. هدف پژوهش

3. تعریف

4. ویژگی ها

5. انواع

6. مشکلات مربوط به کالاهای عمومی

7. تفاوت کالا عمومی با کالاهای دیگر

8. رابطه کالا عمومی با فقر

9. تولید بهینه کالا عمومی

10. پدیده ی سوار مجانی در مورد کالاهای عمومی

11. منابع

feedback
1390,11,13, ساعت : 17:38
مقدمه

یکی از موضوعاتی که در علم اقتصاد دارای اهمیت بالایی است بحث کالاهای عمومی می باشد .همان طور که از نام آنها مشخص است کالاهای عمومی کالاهایی هستندکه عموم مردم از آنها استفاده می کنند. اما از آنجا که این کالاها مورد استفاده عموم مردم قرار می گیرند ، پس همواره با جمعیت زیادی از مخاطبان این کالاها که به نوعی با این نوع کالاها مرتبط هستند ، سر و کار داریم.



هدف

هدف از این پژوهش، بررسی جنبه های مختلف در مورد کالاهای عمومی و مسایل مربوط به بازار این نوع کالاهاست.

تعریف

کالای عمومی کالایی است که در مقداری مشخص برای همه استفاده کنندگان آن ارائه می شود. بعضی از کالاهای عمومی به گونه ای هستند که یکی از دو مشخصه فوق را ندارند. فرضا کالاهایی که نمی توان یک نفر را از مصرف آن بازداشت اما مصرف یک نفر ، میزان دسترسی دیگران به این کالا را کاهش می دهد. مثل: جاده، ساحل عمومی ، ماهیگیری، امنیت عمومی پلیس، ارتش و تلویزیونهای آنتنی و...

کالاهای عمومی کالاهایی هستند که رقابتپذیر نبوده و استفاده یک شخص ازآنها باعث کاهش مقدار کالا یا خدمت برای سایر اشخاص نمیشود. همچنین تفکیک میان منافع این گروه از کالاها و تخصیص آن به اشخاصی خاص امکان پذیر نیست، مانند برنامههای تلویزیونی که به طور همزمان برای همه پخش شده و مورد استفاده قرار میگیرد و به عبارت دیگر استفاده یک نفر اضافی با کاهش مصرف فرد دیگر همراه نخواهد بود. اگر بخش خصوصی اقدام به تولید چنین کالاهایی کند، نمیتواند هزینه این کالاها و خدمات را از طریق فروش در بازار جبران کند. پس دولت باید در این موارد وارد عمل شده و به تولید این کالاها و خدمات اقدام نماید. بنابراین کارایی عملکرد دولت در این بخش بسیار مهم است و میتواند آئینه تمام نمای رفتار دولت در هر جامعهای باشد. بهترین شاخص عملکرد دولت هم کارایی است. در مواردی دولت با کارایی تخصیصی روبهرو است و در مواردی با کارایی تطبیقی. اما این عملکرد نمیتواند توسط کالاهای واسطه اندازهگیری شود بلکه باید از طریق محصولات نهایی محاسبه شود.

feedback
1390,11,13, ساعت : 17:39
ویژگی ها

• کالای عمومی دارای دو ویژگی است: نمی توان هیچ فردی را از مصرف آن باز داشت و همچنین مصرف یک نفر، میزان دسترسی دیگران به این کالا را کاهش نمی دهد. مثلا شبکه های رادیو و تلویزیون یا هوایی که تنفس می کنیم.

انواع کالا

• کالاها را میتوان با توجه به دو خاصیت رقابت پذیری و قابلیت تخصیص منافع به چهار گروه تقسیم نمود:

-1کالاهای گروه A: رقابت پذیری و قابلیت تخصیص منافع را دارند: کالاها و خدمات خصوصی مثل پیراهن، مداد و ... اینگونه هستند.
• برای در اختیار گرفتن کالاهای خصوصی رقابت لازم است. چون مثلا ً اگر 5 عدد پیراهن داشته باشیم و 6 نفر باشیم، کسانی در این رقابت برنده می شوند که قیمت های بالاتر را می توانند بپردازند. از طرفی کالاهای خصوصی کالاهایی هستند که کاملا ً منافع آن را می توان به خود اختصاص داد به نحوی که استفاده یکی مانع از استفاده دیگری میباشد.
• 2- کالاهای گروه D: غیر قابل رقابت بوده و منافع آنها غیر قابل تخصیص میباشد. کالاهای عمومی خالص مثل برنامه تلویزیون اینگونه هستند.
• 3- کالاهای گروه C : غیر قابل رقابت بوده ولی منافع آنها قابل تخصیص است. کالاهای عمومی که در استفاده از آن محدودیتی لحاظ شده است مانند عبور از پل، عبور از بزرگراه و ... با پرداخت عوارض مربوطه.
4- کالاهای گروه B : رقابت پذیر هستند ولی منافع آنها غیر قابل تخصیص است. کالای عمومی هنگامی که رقابت در آن وجود داشته باشد ولی منافع آن قابل تخصیص نباشد مانند عبور از بزرگراهی که دچار شلوغی و ازدحام است و عوارضی برای استفاده از آن اخذ نمیشود، از اینگونه است. (دکتر پژویان)

مشکلات مربوط به کالاهای عمومی

یکی از مشکلات مربوط به کالای عمومی ضایع شدن تدریجی بعضی از این کالاها در اثر استفاده عموم است که به آن تراژدی کالاهای عممی مشترک گفته می شود. راجع به تراژدی کالاهای عمومی که بصورت مشترک مصرف می شوند و در اثر استفاده مردم، رفته رفته ضایع شده و از بین می روند به کلاس توضیح دهید. فرضا از دانش آموزان بخواهید یک چراگاه عمومی را در نظر بگیرند که همه افراد حق دارند گوسفندان خود را برای چرا به آنجا ببرند. در اثر چریدن گوسفندان به تدریج این چراگاه از بین خواهد رفت و دیگر قابل استفاده نخواهد بود. مواردی از این دست بسیار است که هر خانوار حق استفاده از منبعی عمومی را دارد. اما به تدریج این منبع در اثر استفاده و اتلاف مردم از بین می رود و قابل استنفاده نخواهد بود.

تفاوت کالا عمومی با کالاهای دیگر

کالاهای عمومی:
کالای عمومی در برابر کالای خصوصی قرار دارد . کالای خصوصی به کالای کمیابی اطلاق می شود که مصرف آن توسط یک نفر مانع از مصرف همزمان آن ها توسط دیگران می شود.درمقابل کالای عمومی کالایی است که مصرف آن توسط یک فرد مانع از مصرف همزمان آن توسط دیگری نمی شود. (دکتر دادگر)

feedback
1390,11,13, ساعت : 17:40
رابطه کالا عمومی با فقر

بررسی دلایل فقر عمومی و نتایج اقتصادی و اجتماعی آن همواره یکی از موضوعات مورد علاقه محققان و اقتصادانان بوده است. این علاقه در سالهای اخیر بیشتر شده است. بعضی برآنند که وظیفه دولت است تا با اجرای برنامههای ضدفقر به تنگدستان و مستمندان به طور مستقیم و یا غیرمستقیم کمک کند. این نظر در فرهنگ ایرانی و دین مبین اسلام همواره تشویق شده است که افراد به صورت انفرادی و یا گروهی از طریق دولت منتخب خود, در متوازن کردن توزیع درآمد کوشیده و حداقل زندگی را برای شهروندان فراهم آورند. نبود فقر در جامعه در واقع یک نوع کالای عمومی است. کالاهای عمومی دارای دو خصیصه متمایز از کالاهای خصوصی هستند: اول این که مشکل و یا غیرممکن است که افراد را از مصرف و تمتع از کالاهای عمومی تولید شده بازداشت, حتی اگر برای مصرف خود هیچ وجهی نپرداخته باشند. دومین خصیصه کالاهای عمومی آن است که همه مصرفکنندگان میتوانند آن را به طور کامل مورد استفاده قرار دهند, بدان معنا که مصرف یک مصرفکننده از مصرف دیگران نمیکاهد. در مورد نبود فقر در جامعه باعث خشنودی همه میشود ولی چون نمیتوان مصرفکنندگان را که هیچ کمکی در این کاهش فقر نداشتهاند از این لذت بازداشت، اکثر افراد از پرداخت کمک به طور داوطلبانه به اندازه کافی طفره میروند و انتظار دارند که دیگران برای آن هزینه پرداخته و آنها به طوررایگان (free Rider) از آن بهره ببرند.


تولید بهینه کالاهای عمومی :
پل ساموئلسن معتقد است که یک سطح بهینه ای در تولید کالاها و خدمات عمومی وجود دارد.
برای کالاهای خصوصی منحنی تقاضای بازار جمع افقی منحنی های تقاضای فردی است، در حالیکه برای کالاها و خدمات عمومی منحنی تقاضای کل (فایده نهایی) از جمع عمودی منحنی های تقاضای تک تک اشخاص به دست می آید.
به عقیده ساموئلسن، سطح تولید کارآمد کالای عمومی در0G تعیین می شود یعنی در جایی که مجموع فواید نهایی کالای عمومی برای دو شخص استفاده کننده برابر هزینه نهایی تولید است .

feedback
1390,11,13, ساعت : 17:40
پدیده ی سوار مجانی در مورد کالاهای عمومی:
کالای عمومی یک خصوصیت قابل توجه دیگر دارد که در عرف مالیه عمومی و اقتصاد بخش عمومی به"سواری مجانی"معروف است.مفهوم کلی سواری مجانی این است که افراد و یا گروههایی از کالا یا خدمتی استفاده کنند، بدون آنکه در هزینه تامین و تدارک آن سهیم باشند. (دکتر دادگر)
• برای یک بنگاه خصوصی که در جهت کسب حداکثر سود عمل می کند باید امکان تفکیک منافع و تخصیص آن وجود داشته باشد تا مبادرت به تولید یک کالا و یا خدمت بنماید.
• او باید بتواند منافع کالا را به کسانی که قیمت آن را می پردازند تخصیص دهد و آنان که از پرداخت ممانعت می کنند را از استفاده محروم نماید.
• در مورد کالاهای عمومی این نکته اهمیت دارد که حتی اگر امکان تخصیص منافع با هزینه ای معقول ممکن باشد، منع استفاده از آن برای عده ای، غیر اقتصادی خواهد بود، چون هزینه نهایی استفاده از کالاهای عمومی خالص، صفر است یعنی اضافه شدن یک استفاده کننده دیگر هزینه جدیدی ایجاد نخواهد کرد. (دکتر پژویان)



منابع:

1. نقش دولت در تخصیص منابع -مقایسه ای بر فصل 4 کتاب دکتر پژویان و دکتر دادگر -گرداورنده : نسرین افتخاری طرقی

2. روزنامه دنیای اقتصاد، شماره: 1921، یکشنبه 26 مهر 1388 (29شوال 1430)

3. سایت ویکی پدیا<اقتصاد <کالاهای عمومی

feedback
1390,11,15, ساعت : 10:57
پيچيدگي پايداري شهري :


اعلام اين مطلب كه ترسيم واقعيت هاو مشخصات " شهرهاي پايدار" واجد فوريتي انكار ناپذير است سخني بديهي و تكراري است . با اين همه هنوز مفاهيم ماهيت "شهر پايدار" و امكانپذيري آن مورد اختلاف وسيع متفكران در مقوله شهرسازي است . ارزيابي پايداري فرايندهاي صنعتي و روشهاي توليد انرژي در قياس با پايداري شهرها مقوله هاي ساده اي بشمار مي آيند، زيرا كه يك شهر متشكل از مجموعه اي از نظامهاي فيزيكي ، تاريخي ، اقتصادي و اجتماعي است . بهمين سبب براي ارزيابي پايداري شهري كلاف سردرگمي از انواع پيچيدگيها را مي بايد شناخت و از يكديگر جدا كرد. موضوعهاي زير شاخصترين پيچيدگيهائي است كه پژوهشهاي ناظر بر پايداري شهرها با آن روبرو هستند.


تعاريف مختلف واژه پايداري :


رايج ترين مفهوم توسعه پايدار همان است كه در كنفرانس سران در شهر ريودوژانيرو به كار گرفته شد. طبق اين مفهوم توسعه پايدار توسعه اي است كه ضمن آن كه به نيازهاي كنوني پاسخگوست ، توانائيهاي نسلهاي آينده را براي پاسخگويي به نيازها و خواسته هايشان به مخاطره نمي اندازد. با اين حال "وينتر" مدعي است كه اكنون بيش از 200 تعريف براي توسعه پايدار وجود دارد.
بدين سان اكنون مفهوم توسعه پايدار آنچنان در معرض تفسيرهاي گوناگون قرار گرفته كه فقدان چارچوبي محكم و عموم پذيرفتني از ديدگاههاي فلسفي و ماهوي ، مشكل اصلي كنوني در اين زمينه است.
گستره وسيع موضوع ها:
توسعه پايدار نگران تهي شدن كنوني كره زمين از منابع است ، ليكن تنها منابع طبيعي نيستند كه در مخاطره قرار گرفته اند، بلكه كيفيتهاي ديگر نظير كيفيت چشم اندازها، ميراث فرهنگي ، و آرامش و توانائي مناطق شهري براي زيست ايمن و سالم نيز در خطر نابودي است.

گرد آوری : آقای مهندس رضا لاهیجی

feedback
1390,11,15, ساعت : 10:58
شهرسازي پايدار:

پايدار بودن يک جامعه انساني به چه معناست؟

پايداري يک معناي نسبي دارد.

پايدار ماندن يعني به جلو رفتن و ادامه دادن. پايداري يك سمت و سو است نه يك مقصد.

شهر پايدار شهري است كه حافظ و ارتقا دهنده رفاه اهالي چه در بلند مدت و چه در دوره متوسط مي باشد كه در ضمن بالاترين كيفيت زندگي از آن بدست مي آيد. پايداري ايجاب مي كند كه تصميم گيري يكپارچه در نتايج اقتصادي و اكولوژي و اجتماعي خوب به اجرا درآيد.

پايداري محيطي به معني حفظ سرمايه طبيعي است كه ايجاب مي كند ما انسانها در مصرف مواد تجديد شونده و در مصرف آب و منابع انرژي حد و اندازه را رعايت كرده و بيشتر از انچه كه سيستم هاي طبيعي مي توانند فراهم کنند مصرف نكنيم. بعلاوه به ياد داشته باشيم كه نسبت مصرف ما از منابع يكبار مصرف بيشتر از نسبتي نباشد كه منابع پايدار تجديد شونده نتواند آنرا جبران كند بهترين مثال در اين مورد نفت و سوخت فسيلي است كه پس از اتمام شدن ديگر تجديد نمي شوند.

بالاخره پايداري محيطي بمعني رعايت اين اصل مهم است كه نسبت آلاينده هاي پراكنده در جو و در دامن طبيعت هرگز بيشتر از ظرفيت جذب شدن آن آلاينده ها در هوا و آب و خاك و بيشتر از توان تصفيه طبيعت نباشد.

پايداري معني نسبي دارد برچسب زدن يك شهر يا عرف استفاده از شهر) به عنوان اينكه شهر پايدار است و برچسب آن دگر كه شهر پايدار نيست كار درستي نيست . درتصوير زير مفهوم كلي پايداري نسبي نشان داده شده است شهر سرشار از همه منابع و انرژي طبيعي مثل انرژی و غذا و آب وغيره دارند خروجي يا درويي هايي زياد مثل آلودگي حرارتي، فاضلاب، ضايعات گياهی و غيره نسبت به شهر هم اندازه آن پايداري كمتري دارد.

ايجاد وضعيت بهتر در پايداري نسبي يك شهر ايجاب ميكند كه خصوصياتي را كه در الگوي ورودی ها و خروجي ها اثر مي گذارند ارزيابي كنيم. احتمالا در اين راستا بايستي خاك و آب و انواع ساختمان و سيستم هاي حمل و نقل و سازمان قضايي را لحاظ كرد. سپس مي توان پتانسيل تغييرات را حين نقشه كشيدن محوطه در ساختمان ها مورد ارزيابي قرار داد.



اصول شهر پايدار:

1. تصميمات امروز نبايستي آينده كودكان و نسل آينده و آنچه را كه در آينده برمي گزيند به خطر اندازد. همه ما مسئول اعمال فردي و گروهي خود مي باشيم.

2. منابع طبيعي بايستي عادلانه موثر مورد استفاده قرار گرفته و پايداري جامعه فداري پايداري جامعه ديگر نگردد.

3. استفاده از منابع تجديد شونده مورد تائيد و تشويق ما است و ضمن استفاده از منابع غيرتجديد شونده بايستي به حداقل برسد. مصرف منابع تجديد شونده نبايستي بيشتر از ميزان توليد تجديدي آن شود.

4. برقراري ارتباطات آزاد بين مردم و بخش اصناف و كليه سطوح دولتي مهم اند. ما تنوع فرهنگي واقتصادی و محيطي را ارج مي نهيم.

5. هر جامعه بايستي زمينه بهداشتی و حياتي وبي خطري را براي تعامل انسان ها و تحصيلات و اشتغال و تفريحات سالم و سرگرمي ها و توسعه فرهنگي فراهم كند.

6. پايداري به توانمندي جامعه اكوسيستم و يا به هر سيستم درحال فعاليت كنوني اطلاق مي شود كه مي تواند تا آينده نامعلوم ادامه فعاليت داده بدون اينكه بر اثر فرسايش و تهي شدن منابع كليدي به حكم اجبار به سمت سقوط هدايت گردند.



توسعه پایدار به مفهوم حرکت بر محور انسان-محیط است و توسعه امکانات اقتصادی با توجه به ملاحظات محیطی و عدالت اجتماعی را مورد توجه قرار مي دهد. توسعه پایدار پس از مشکلات ایجاد شده از توسعه صرفا اقتصادی پس از جنگ جهانی مطرح گردید. جایی که توسعه بی رویه باعث اختلافات طبقاتی و مشکلات زیست محیطی عدیده ای شده و مسير توسعه به ابعاد محيطي و اجتماعي کمتر از اقتصادي بها داده بود.

با توسعه روزانه شهري شدن زندگی بشر مفاهیم مربوط به توسعه پایدار به این حیطه وارد گردید و توسعه پایدار شهر محصول نگاه های جدید به عدالت اجتماعی,فضایی و محیطی نسبت به شهر است. شهرها در سال 2020 جمعيتي معادل 75 درصد کل جهان را در عینی در خود جای خواهند داد که تقريبا 2 درصد از فضاي شهري را در اختیار دارند. بنابر این این تراکم عجیب و بی سابقه جمعیت و نیاز عمومی به جذب منابع اساسی منجر به بهره برداری های غیر طبیعی از منابع محلی و استثمار منابع همسایگی خواهد شد. آثار این توسعه با پس ماند های غیر قابل پیش بینی به جای مانده از شهرها ادامه داشته و آلودگی ها و بیماری ها و گونه های زندگی حاشیه ای جدید محصول این توسعه خواهد بود.



اما توسعه پایدار شهری به عنوان جزئی از توسعه پایدار بر پایه استفاده معقول از منابع طبیعی استوار شده است و در این نوع توسعه ملاحظات سه گانه, محيطي, اقتصادي و اجتماعي در کنار هم لحاظ خواهد شد.بنابر اين شهر پايدار برآمده از فرايند توسعه اي است که هنيت و امکان ارتقاي هميشگي سلامت اجتماعي - اقتصادي بوم شناسانه شهر و منطقه را فراهم کرده و اين ذهنيت و امکان را به عينيت و اقدام مبدل ساخته است.

بنابر اين راه کارهاي زير به عنوان راه کارهاي توسعه پايدار شهري مطرح است :

1- حداقل سازي پيامد هاي زيست محيطي

2- حداقل سازي مصرف منابع تجديد ناپذير

3- بهره برداري از منابع تجديد پذير

در اين مسير به ناچار سياست هايي مثل کاهش اتکا به خودروي شخصي, افزايش فشردگي کالبدي در توسعه شهري, حفاظت و احياي نظام هاي طبيعي در شهر و منطقه پيراموني, کاهش مصرف منابع و توليد آلودگي در شهر و منطقه, بهبود زيست پذيري اجتماعات بشري, پایندگی و تقویت اقتصاد شهری و اصلاح نظام اداری و حکمرانی شهری, بايستي اعمال شود تا شهر به سمت پايداري هدايت شود.



پيش فرض هاي توسعه پايدار شهري:

در راستاي تحقق توسعه پايدار شهري مي بايست شرايطي فراهم شود تا امكان بستر سازي توسعه پايدار انساني و بهبود رفاه اجتماعي شهروندي، فراهم گردد كه در اين بستر مي توان به برقراري عدالت اجتماعي(هاروي، 1376: ص110- 99) طراحي اقليمي هماهنگ با محيط زيست انساني (بحريني، شيعه، 1380)، تقويت ساختارهاي همبستگي اجتماعي همچون تعهد و مسئوليت پذيري، تقويت بنيانهاي اجتماعي و خانوادگي و احياي محيط زيست همگاني (بحريني، 1378) وايجاد انتظام ساختاري در فضاي شهري براي ادراك زيباشناختي و خوانايي شهري (كوين لينچ، 1381: ص12- 34) و بهبود بهره گيري از فضاهاي شهري و افزايش رضايت شهروندي (بحريني، 1378، ص98- 129) و يكپارچگي بخشي به ساختار بصري محيط و منظر شهري (گوردن كالن، 1377: ص64- 90) اشاره كرد.

گرد آوری : آقای مهندس رضا لاهیجی

feedback
1390,11,15, ساعت : 10:59
این مؤلفهها عبارتند از:

مشارکتی بودن، اجماع محوری، پاسخگویی، شفافیت، مسؤلیت پذیری، کارایی و اثر بخشی، جامعیت و عدم تبعیض میان شهروندان و نهایتاً حاکمیت قانون.

حکمرانی خوب تضمین کننده کمینه شدن فساد، احترام به نظر اقلیتها و اقشار آسیب پذیر در انجام تصمیم گیری است. همچنین حکمرانی خوب در قبال نیازهای کنونی و آینده جامعه مسؤل است حکمرانی خوب در حکم محور اصلی فعالیتهایی است که در جهت افزایش مصالح عامه جامعه صورت میپذیرد.

برنامه توسعه سازمان ملل متحد ویژگیهایی را برای حکمرانی خوب برمی شمارد که از آن جمله به موارد زیر میتوان اشاره نمود:

· مشارکت شهروندان در فرایند سیاستگذاری/

· احترام به حاکمیت قانون که بسترساز مدیریت بی طرفانه و عادلانه امور است/

· شفافیت، که زیربنای آن جریان آزادانه اطلاعات است/

· پاسخگویی که بوسیله آن دولت، بخش خصوصی و دیگر نهادها و سازمانهای عمومی و خصوصی خود را در قبال آحاد مردم پاسخگو بدانند.

برنامه ریزی اجتماعی، از دهه ۱۹۶۰ میلادی رواج یافت. در آن دهه، دولت و مدیران شهرهای بزرگ دریافتند که ناآرامیهای اجتماعی مانند قومی، نژادی و طبقاتی؛ تهدیدی برای پایداری اقتصادی و سیاسی در شهرها است. از اینرو، مقوله برنامه ریزی اجتماعی، اقبال و رواج یافت. در واقع، برنامه ریزی اجتماعی، به عنوان نشانهای از برابری طلبی و مشارکت جویی دولت و مدیران شهر، تفسیر شد. (رمضانی خورشیددوست، ۱۳۸۲، ۳۸ – ۴۱)

با این حال نقطه شروع مدیریت شهری به معنای نوین آن را بایستی در تحولات دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی جست.

در این زمان و پس از دوره رکود نسبی دهه ۸۰ مضامین و مفاهیم جدیدی در ارتباط با نقش و وظایف دولتها به وجود آمد و دولت رفاهی که در دهه ۷۰ ناکارآمدی خود را در مواجهه با رخدادهای جاری در زمینههای فنی و اجتماعی نشان داده بود جای خود را به دولت حداقلی داد و دولتهای محلی در پرتو مدیریت نوین دولتی به توانمندساز بدل شدند.

گرد آوری : آقای مهندس رضا لاهیجی

feedback
1390,11,15, ساعت : 10:59
یک مدیر شهری باید بتواند در دنیای رقابتی نقاط قوت و ضعف شهر خود را شناخته و درصدد تقویت مزایای رقابتی آن برآید.

از این رهگذر است که شهر میتواند نقطه قابل اتکایی در شبکه جهانی شهرها بیابد و کارکردهای خود را در نظام سرمایه داری بین الملل بهبود بخشد.

بدین ترتیب شهردار بايد خود را «مدیر شهر» بداند نه «مدیر شهرداری». اين دو با هم تفاوتهای بسیار دارند چه اینکه اولی مسئول ارتقای قابلیتها و توانمندیهای شهر و شهرنشینان است در حالیکه دومی بیشتر مجری است و پاسخگویی آن تنها محدود به نحوه عملکرد است و نه نتایج و پیامدها.

بسیاری، معتقدند که جامعه آینده، جامعهای شهر نشین خواهد بود. بنابراین، شهرها به جای این که مکانهایی بی ثمر برای سرمایه گذاری اقتصادی یا تراکم کارگران بیکار با انبوه مشکلات اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی باشند؛ باید که به مراکز رشد و پویایی اقتصادی و اجتماعی، در چارچوب ملی، بدل شوند. این مراکز، باید که آفرینشگر فرصتهایی ارزنده برای رفاه و توسعه نه تنها جمعیت ساکن در آن، بلکه جمعیت تمامی کشور باشد.

1. آماده سازی زیرساختهای اساسی برای عملکرد کارآمد شهرها

2. آماده سازی خدمات لازم برای توسعه منابع انسانی، بهبود بهره وری و بهبود استانداردهای زندگی شهری

3. تنظیم فعالیتهای تاثیرگذار بخش خصوصی بر امنیت، سلامتی و رفاه اجتماعی جمعیت شهری

4. آماده ساختن خدمات و تسهیلات لازم برای پشتیبانی فعالیتهای مولد و عملیات کارآمد موسسههای خصوصی در نواحی شهری

5. برنامه ریزی استراتژیک


وظایف کنونی مدیریت شهری (صرف نظر از تنوع و اختلاف در نظامهای اجتماعی و سیاسی گوناگون)، تنها محدود به مواردی از قبیل برنامه ریزی، خدمات رسانی، مدیریت فرهنگ محلی، انجام پروژههای عمرانی و... نمیشود. بلکه جهت دهی فعالیتهای شهری و ترسیم چشم انداز شهر در راستای دستیابی به توسعه پایدار از جمله مهمترین وظایف مدیران شهری به شمار میرود. یک مدیر شهری باید بتواند در دنیای رقابتی نقاط قوت و ضعف شهر خود را شناخته و درصدد تقویت مزایای رقابتی آن برآید.

از این رهگذر است که شهر میتواند نقطه قابل اتکایی در شبکه جهانی شهرها بیابد و کارکردهای خود را در نظام سرمایه داری بین الملل بهبود بخشد.
گرد آوری : آقای مهندس رضا لاهیجی

feedback
1390,11,15, ساعت : 11:00
اهداف مدیریت شهری

1. ارتقای شرایط کار و زندگی همه جمعیت شهر با توجه ويژه به افراد و گروههای کم درآمد

2. زمينه سازي و ايجاد مشوق هاي توسعه اقتصادی و اجتماعی پایدار

3. حفاظت از محیط کالبدی شهر



سازمان ملل متحد، برای ارتقای مدیریت شهری و ارتقای مردم سالاری، بر پارهای از موضوعها و اولویتها تاکید ویژه دارد که عبارتند از:

· بازنگری در جایگاه و کارکردهای دولت

· تلاش برای تعیین راهبردهای شهر با مشارکت نهادها و شهروندان

· شفافیت کارکرد مالی در تمام سطوح

· جریان آزاد اطلاعات، به عنوان پيشنياز شفافیت و مشارکت و رضايت شهروندان

· تأکید بر جایگاه رهبری مدیریت شهری

· وجود ضابطههای اخلاقی برای رفتار مدیریت شهری



نظر بانک جهانی : مدیریت شهری یک فعالیت شبه تجاری برای دولت هاست. به عبارت دیگر مدیریت شهری یعنی اداره امور شهری و کارایی بیشتر برای استفاده از وامهای بانک جهانی. بعضی اوقات مدیریت شهری بعنوان ابزاری برای اجرای سیاستگذاریهای شهری در نظر گرفته میشود که به مفهوم علم اداره جامعه میباشد [جلال نعمت اللهی].
گرد آوری : آقای مهندس رضا لاهیجی

feedback
1390,11,15, ساعت : 11:00
اگر مدیریت، به درختی تشبیه شود که شاخههای گوناگونی، مانند مدیریت صنعتی، مدیریت مالی و ... دارد، یکی از شاخههای جدید این درخت، مدیریت شهری است.

مدیریت یعنی کار کردن با افراد و گروهها برای رسیدن به مقاصد سازمان. وظایف مدیریت عبارتند از برنامهریزی، سازماندهی، نظارت و انگیزش.

تمامی این وظایف برای مدیریت شهری نیز متصور است.

مدیریت شهری باید برای شهر برنامهریزی کند، فعالیتهای شهر را سازمان دهد، بر فعالیتهای انجام شده نظارت کند، حتی برای انجام بهینه امور، انگیزش لازم را در سازمان مدیریت شهری ؛ سایر نهادها ؛ بخش خصوصي و شهروندان ایجاد نماید.

ترکیب مدیریت و شهر، مفهوم ساماندهی به امور مربوط به برنامه ریزی، سازماندهی، بسیج منابع و امکانات، هدایت و کنترل، در محدوده شهر را تداعی مینماید. مفهومی که در کشورهای مختلف به دلیل ساختارهای سیاسی و رویکردهای اقتصادی، نهادهای متفاوتی را با الگوهای متفاوتی در خود درگیر دارد.

به نقل از پاولهوس و کنت ایچ بلانچارد: معمولاً مدیریت شهری به عنوان زیر مجموعهای از حکومت محلی تعریف شده و شهرداری خوانده می شود. همچنین مدیریت شهری به مثابه نظامی است که دارای ورودیها و خروجیهای مشخصی باشد.

هر جامعهای، با توجه به ساختار اقتصادی، اجتماعی و سیاسی خود، تعریف یا تلقی ویژه ای از مدیریت شهری دارد، زیرا مشخصات و ساختار نهادهای قانونی اداره کننده شهر، از کشوری به کشور دیگر تفاوت دارد.

امروزه شهرها از دو جنبه اهمیت یافته اند: یکی، بعنوان "مرکز تجمع گروهي از مردم"، و دیگری بعنوان "عمده ترین بازیگر نقش اقتصادی در سطح محلي و در سطح اقتصاد ملی".

برنامه ریزی دقیق و درست، سبب رشد اقتصادی، تثبیت سیاسی و افزایش مشارکت شهروندان درامور شهرها میگردد و شکست در حل مشکلات و مسائل شهری، سبب رکود اقتصادی، بروز نارضایتیهای اجتماعی و سیاسی، فقر، بیکاری و تخریب محیط زیست خواهد شد.



فرایند تمرکززدایی نیز در تبدیل مدیریت شهری به یک فعالیت قدرتمند و دارای اختیارات قانونی سرعت بخشید. در گام اخر تحلیل اندیشههای پوزیتویستی(مثبت اندیشی) در مقابل تفکرات انتقادی و ساختگرایانه در حوزههای اجتماعی و فرهنگی و شکست راه حلهای همسان در نقاط مختلف که از روی نمونههای غربی الگو برداری شده بودند (بعنوان نمونه طرحهای اقتصادی در امریکای لاتین) و تأکید بر حل مشکلات به صورت محلی در اهداف توسعه هزاره سبب تقویت بیش از پیش مدیریت شهری، علی الخصوص در کشورهای در حال توسعه شد.
گرد آوری : آقای مهندس رضا لاهیجی

feedback
1390,11,15, ساعت : 11:01
مدیریت شهری در دوران باستان:

دوران مادها : شهرها بیشتر کارکردی نظامی وسیاسی داشتند .رفتار اقتصادی – اجتماعی کشور چندان تکامل پیدا نکرده بود.

دوران سلوکیان :ایجاد شهرهای نو و توسعه شهر نشینی شهرها از نظر حقوقی تابع مستقیم فرمانهای شاه بودند امور داخلی شهرها توسط شورای شهر اداره می شد.

دوره پارتیان :سیاست اداره شهرها بر تابعیت پادشاه قرار داشت.

دوره ساسانیان:

- شهرهای بزرگ و مهم که روستاهای پهناور داشته اند از جنبه اداری در ردیف شهرستانها قرار می گرفتند و رأ س آنها حاکمی مرسوم به شهراب ( شهردار ) اداره امور را به عهده داشت .

- شهرهای کهن گسترش و رونق یافتند .

- افزایش دخالت دستگاه اداری در زندگی شهری و امور اصناف و بازرگانان.

بطورکلی : سه دوره شهرنشینی را در دوران باستان می توان بیان نمود .

نخست : دوره پیدایش شهرها و رشد آرام شهرنشینی در زمان امپراتوری ماد و هخامنشیان .

دوم : دوره بنیانگذاری شهرهای خود فرمان به سبک شهرهای یونانی توسط سلوکیان و رشد شتابان شهرنشینی در عهد سلوکی و پارتیان .

سوم : دوره به زیر فرمان در آوردن شهرهای یونانی وار توسط دولت مرکزی در دوره ساسانیان.

مدیریت شهری در دوران اسلامی :

الف ) امور اداری ، سیاسی و امنیتی شهر و منطقه تحت نفوذ آن که بر عهده حاکم یا امیر شهر بود

ب ) امور اجتماعی ، اقتصادی و خدماتی که بر عهده رئیس شهر ، کلانتر و کدخدایان محله ها بود

ج ) امور انتظامی شهر که به عهده عسس و داروغه بود .

د ) امور قضایی که مسئولیت آنها با قضات بود .



از دیگر عناصر موثر در مدیریت شهری آن روزگار ، باید به روحانیان، نظامیان، شاهزادگان و وابستگان به شخص حاکم و شاه اشاره کرد .

این بررسی مختصر نشان می دهد که تا زمان مشروطیت ، شهروندان هیچ جایی در مدیریت و اداره شهر نداشتند .



مدیریت شهری پس از مشروطیت :

- مشروطیت سر آغاز تحولات جدید و ورود به دوران نو سازی ایران است

- مدیریت شهری اروپائی ساختار اصلی اداره امور شهر گردید

- طبق قانون جدید اداره امور شهر به عهده انجمن بلدی گذارده شد .

- وظائف شهرداری بسیار ساده و از زمره امور خدماتی و اداری فراتر نمی رفت.

- شهرهای ایجاد شده در این دوره – شیراز – همدان – تبریز – مشهد و آستارا – دزفول – مراغه ، کرمان و ماکو .

مدیریت شهری در دوره پهلوی :

- ایجاد نظام نو در آموزش رسمی با برپایی ادارات جدید به سبک اروپائی، ایجاد نخستین کارخانه های صنعتی، راه آهن سراسری به همراه تمرکز شدید اداری – سیاسی.

- انتخاب شهردار بر عهده دولت بود و اعضای شهرداری کارمند دولت محسوب می شدند.

- وابستگی شهرداریها از نظر مالی و اداری و اجرایی به دولت.

- افزایش درآمدهای نفتی و سیاستهای جاه طلبانه مدرنیستی دولت سبب گسترش شهرنشینی گردید.

- تا زمان سقوط سلسله پهلوی تعداد شهرداریها 453 شهرداری بود.

-

مدیریت شهری در دوران جمهوری اسلامی :

- قانون اساسی جدید بر اداره شورایی کشور در سطح کشوری ، استانی ، شهری و روستایی تأکید ورزید.

- در سطح شهرها شورای اسلامی شهر جایگزین انجمن شهر شد.

- انتخاب شهردار بر عهده شورای اسلامی شهر و صدور حکم آن بر عهده استاندار و در شهرهای بزرگ بر عهده وزیر کشور گذاشته شد.

- در مجموع در فاصله سالهای 1358 تا 1375 سال اجرایی شدن قانون شوراها تعداد 167 شهرداری جدید در کشور تاسیس شد.

- از تحولات مهم این دوره کاسته شدن حمایتهای مالی دولت از شهرداریهاست.



منبع: ارائه شده توسط مهندس يوسفيان

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:02
فعالیتهای شهرداری را به شکل نوین بیتردید باید مربوط به دوره بعد از مشروطیت دانست. این دوران با تصویب قانون بلدیه در دوره اول مجلس شورای ملی به سال 1286 هـ.ش، آغاز گردید. نخستین شهرداریی که براساس قانون جدید تأسیس شد، شهرداری تهران بود که با تشکیلات جدید در همان سال (1286) تقریباً بلافاصله پس از تصویب قانون پایهگذاری شد و با تشکیلات جدید آغاز به کار کرد. پس از آن تا سال 1304، یعنی آغاز سلطنت پهلوی اول، مجموعاً 16 شهرداری ایران تأسیس شد.

قانون بلدیه (1286 هـ . ش.) با عدم موفقیت روبهرو شد. برخی از بخشهای آن به طور کلی به مرحله اجرا در نیامد و برخی دیگر به صورتی ناقص تحقق پیدا کرد و با مشکلاتی روبه رو شد. علت آن بود که نه مردم و نه دولت، هیچ یک از آمادگی لازم برای تحقق این قانون برخوردار نبودند. همراه و مقارن با تصویب قانون بلدیه سال 1286 هـ . ش . قوانین دیگری نیز به تصویب رسید: ابتدا قانون انجمنهای ایالتی و سپس قانون تشکیل ایالات و ولایات و دستورالعمل حکام. اما دلایلی چند جریان عادی و تکامل تدریجی حرکت به سوی شکلگیری نظام دموکراتیک را متوقف کرد یا با مشکلات فراوان مواجه ساخت.

در دوره سلطنت رضاخان، تأسیس شهرداریها تسریع یافت، به طوری که تا پایان سلطنت وی، بالغ بر 136 شهرداری تأسیس شد. شهرداریها در این دوره ، سازمانی کاملاً دولتی بودند. در سال 1309 ، قانون بلدیه لغو شد و قانون جدیدی تصویب شد که به موجب آن تأکید بر وابستگی انحصاری شهرداریها از حیث مالی و به تبع آن اداری و اجرایی به دولت و بودجه ملی ـ دولتی بود.

در دوران سلطنت پهلوی دوم نیز تغییراتی در قوانین اداره شهرها به وجود آمد. در سال 1328 قانون جدیدی تصویب شد که در شرایط تعیین شهردار، حقوق و مزایای او و همچنین واگذاری برخی اختیارات تازه به انجمنهای شهر تغییراتی ایجاد شده بود . در سال 1331 در لایحه الحاقی به قانون سال 1328، اختیارات انجمنهای شهر و قدرت مردم افزایش یافت.

از سال 1332 به بعد، بنا به دلایل سیاسی، تغییراتی در قانون سال 1331 ایجاد شد که در نهایت منجر به کاهش قدرت مردم شد. علاوه بر این، در دوران قبل از انقلاب، دو قانون نوسازی و عمران شهری و تأسیس شورایعالی شهرسازی و معماری ایران تصویب شد که به موجب ماده 7 قانون اخیر، شهرداریها مکلف به اجرای مصوبات این شورا بودند.

در زمان قبل از انقلاب، در بسیاری از شهرهای ایران از جمله تهران، انجمن شهر تشکیل شد، لکن چون اعضای این انجمنها بیشتر از طبقات ذی نفوذ و یا کسانی بودند که دولت و رژیم گذشته به آنان اعتماد داشت، این انجمنها نتوانستند منشأ اقدامات مؤثری شوند. شهرداران در واقع مدیر مطلقالعنان شهر بودند.

پس از پیروزی انقلاب اسلامي

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با توجه به تغییر بنیادین نظام سیاسی کشور، بر اداره شورایی کشور (در سطوح مختلف کشوری، استانی، شهری و روستایی) در قانون اساسی تأکید ویژهای شده، بهطوری که یک فصل از قانون اساسی به شوراها اختصاص یافته است.

مطابق اصل 100 قانون اساسی (برای پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی) و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت میگیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب میکنند.

در سطح شوراها، شورای اسلامی شهر جایگزین انجمن شهر شد و وظایفی که بر عهده این انجمن بود، برعهده شورای اسلامی واگذار گردید. براساس لایحه (تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران)، انتخاب شهردار بر عهده شورای اسلامی شهر و صدور حکم آن در شهرهای با جمعیت کمتر از دویست هزار نفر برعهده استاندار و در شهرهای بزرگتر برعهده وزیر کشور گذارده شد. مسایل و مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی هشت ساله مانع از تحقق شورای اسلامی شهر گردید.

در سال 1375 ( قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران) به تصویب مجلس شورای اسلامی و سپس تأیید شورای نگهبان رسید و در تاریخ 11/4/75 برای اجرا از طرف رئیس جمهور به وزارت کشور ابلاغ شده است.

این قانون دارای پنج فصل و نود و چهار ماده و پنجاه و یک تبصره می باشد. فصل اول این قانون تشکیلات شوراها را مورد بررسی قرار میدهد. فصل دوم درخصوص انتخابات (شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان)، و فصل سوم درخصوص وظایف شوراها (برحسب سطح تشکیلاتی در روستا، بخش و شهر) می باشد. فصل چهارم درخصوص رسیدگی به تخلفات است، و بالاخره فصل پنجم سایر مقررات را مورد بررسی قرار میدهد.

در مجموع، در فاصله سالهای 1358 تا سال 1375، تعداد 167 شهرداری جدید در کشور تأسیس شده است. در سال 1375 تعداد شهرداریهای کشور به 650 شهرداری رسید. تحولات مهم این دوره کاهش حمایتهای مالی دولت از شهرداریها می باشد، به طوری که شهرداریها مجبور به اتکا به منابع داخلی شده اند.

منبع : پايگاه اطلاع رساني دانش مديريت شهری

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:02
ساز و كار مديريت شهرداري چه نقشي در مديريت شهرها دارد؟

به طور كلي مديريت شهر به عنوان زيرمجموعهاي از حكومت محلي تعريف شده و "شهرداري" خوانده ميشود. بديهي است كه مشخصات و ساختار شهرداري در كشورها متفاوت است و هر جامعهاي با توجه به ساختار اقتصادي ، اجتماعي و سياسي خود تعريف يا تلقي خاصي از مديريت شهري دارد.

بررسي درمورد شيوه مديريت شهري در گذشته به سبب نبود اطلاعات عمدتا مبتني بر حدس و گمان بود اما برخي شواهد از چنان قوتي برخوردار است كه وجود نوعي تشكيلات منسجم مديريتي را درگذشته غيرقابل انكار ميسازد.


شهرهاي ايلام ، هگمتانه ، شوش و پاسارگاد نميتوانستهاند بدون وجود سازماني ، بدانگونه توسعه يابند يا بدون قدرتي متمركز با چنان نظم و ترتيبي حفظ و نگهداري شوند. كاوشهاي به عمل آمده در محوطه تاريخي و باستاني شهر سوخته از چنان سطحي از فنآوري در به نظم درآوردن عرصههاي شهري خبر مي دهد كه در صورت نبود نوعي مديريت واحد و استادانه در امور شهر قطعا پديد نميآمد.

احمد اشرف شهرنشيني در دوران باستان را به سه دوره تقسيم كرده است ابتدا پيدايش شهرها و رشد آرام شهرنشيني ، مرحله بعد تجربه بزرگ تاريخي بنيانگذاري شهرهاي خودفرمان كه به سبك شهرهاي يوناني اداره مي شد و نشانگر رشد شتابان شهرنشيني در عهد سلوكيان و پارتيان است . دوره سوم دوره درآمدن شهرهاي يوناني وار به زيرفرمان دولت مركزي ساساني در زندگي شهر و امور اصناف و بازرگانان و فعاليت هاي اقتصادي و اجتماعي آنها كه اين كار استقلال نهادهاي مديريت شهرها را منتفي ساخت و موجب وابستگي هر چه بيشتر آنها به حكومت مركزي شد.


اين دوران را به لحاظ ميزان وابستگي به دولت مركزي ميتوان به دورههاي متفاوتي همچون دوره ماد هخامنشي ، پارتي ، سلوكي و ساساني تقسيم كرد. آنچه مهم به نظر مي رسد وجود نوعي نهاد مديريت در شهرهاي باستاني كشور است . همچنين از آثار تاريخي به جاي مانده ميتوان دريافت كه اين شهرها از نهادهاي قوي و پرتواني درهدايت امور شهرهايشان به حساب ميآمدند. شهر "جي"(محلكنونياصفهان )، دارابگرد ، اردشير خوره يا فيروز آباد امروزي ، ري باستان ،شوش ، پاسارگاد و هگمتانه ،همگي نمونه اي از شهرهاي پررونق و پرجمعيت آن دوران با نهادهاي مديريت قوي مي باشند.


شهرنشيني در دوران اسلامي ، نوعي استمرار روند زندگي شهري دوران گذشته محسوب مي شد با اين حال برخي دگرگونيها مربوط به تحول و تغيير شيوه حكومت مركزي از ساسانيان به حاكمان مسلمان مي باشد در واقع در دوره اسلامي سازمانهاي ديني در شالوده زندگي شهري اهميت زيادي پيدا كردند.


به نقل از "مقدسي" در دوران اسلامي ؛ شهرها را از حيث اندازه به مصر ، قصبه ، مدينه و قريه ميتوان تقسيم كرد كه بر مبناي وسعت شهرها ،ميزان استقلال و خودمختاريشان كاهش يافته و به حوزهاي بزرگتر وابسته ميگردند.


مقدسي ميگويد كه مصر ، سكونتگاهي است كه بايد اميري در راس آن باشد كه دخل و خرج آن پردازد و روستاهاي اطراف را اداره كند و يا درمورد مدينه ميگويد مدينه جايگاهي است كه عدالت درآن اجرا ميشود و مقر دولت يا نمايندگان حكومت است.


در دوران اسلامي با نمايانتر شدن نقش دين در شيوههاي مديريتي شهر نيز نقش اين نهاد را به طور قوي ميتوان مشاهده كرد . وجود مسجد براي برگزاري نماز جماعت در روز جمعه در شهرهايي كه از حيث جمعيت از ميزان مناسبي برخوردار بودند رفته رفته اين مكان را در تشكيلات مديريتي شهرداري داراي نقش ويژهاي ساخته است . باتوجه به اين كه صرفا سكونتگاه هائي مقام "شهر" مييافتند كه داراي مسجد آدينه باشند به نقش اين نهاد در مديريت شهر ميتوان پي برد.

در دوران اسلامي اداره امور اداري و سياسي شهرها را به سه وجه سازمانهاي اجتماعي اقتصادي شهر ، امور قضايي و امور انتظامي شهر ميتوان تقسيم كرد كه براي انجام امور هريك ، مقامهايي تعيين مي شد.


اداره امور اصناف ، بازرگانان و محلات شهر ابتدا با رييس و بعدها با كلانتر شهر بود . امور قضايي را سه نوع دادگاه حل وفصل ميكرد . محاكم مظالم ،محاكم شرع و محاكم حسبت.

اداره امور شهر و انجام امور ان با داروغه و عسسها (پاسبانها ) بود . كلانتر تا حدي وظايف شهردار را بر عهده داشت و داروغه در واقع رييس شهرباني بود و در راس محاكم سه گانه حاكم ، قاضي و محتسب قرار داشتند. اين تركيب در اداره امور كشور تا قرن ششم ادامه داشت تا اين كه يورش مغولها به ايران ؛ كشور را دچار ركودي كرد كه عملاً نشانههايي از آن را ميتوان در امور مديريت شهرها مشاهده كرد. از رونق افتادن كشاورزي و تجارت ، زمينه مالي رونق و اقتدار شهرها و سيستم حمايتكننده مالي اين اقتدار هم از بين رفت و قدرت نهادهاي مديريت شهر با ركود مواجه شد.

قرن هفتم با به قدرت رسيدن صفويه و رونق و شتاب در شهرنشيني همراه بود. كه با آرامش عمومي پديدار شد . امكان توليد و داد و ستد گستره در كشور موجب به وجود آمدن شهرهايي آباد و ثروتمند، با جمعيتي فراوان و ساخت و ساز بناها و عمارتهاي باشكوه شد كه لازمه آن سيستم مديريتي لايق و كارآمدبود. طبيعتاً اعتقادات عميق مذهبي رهبران دوران صفويه ،موجب تاثيرپذيري عميق نهادهاي مديريت شهر از باورها و اعتقادات ديني شد. تبريز ، اصفهان ، كاشان ، اردبيل ، يزد ، همدان و بندرعباس نمونههاي بارزي از توان مديريتي شهرها در آن دوران ميباشد.

تحولات سياسي كه كشور پس از دوران صفويه تا پايان دوران قاجار از سرگذراند ، دورههايي از فترت و رونق را براي شهرها و نهادهاي مديريتي به ارمغان آورد اما اين مسائل وجود اين نهاد را به خصوص با توجه به شمار شهرهاي كشور و تعداد جمعيتشان آشكار ساخت . در عين حال تاثيرپذيري اين نهاد را از اعتقادات مذهبي و باورهاي ديني ( اسلامي ) نشان داد. در اواخر دوران قاجار و پس ازآن تحول نهادهاي مديريتي شهر ، پذيرش اصول عرفي را به جاي اعتقادات مذهبي و ديني به طور تدريجي ، به عنوان جريان حاكم در مديريت شهرها نشان مي دهد . در سال 1286 با تنظيم قانون شهرداريها و با استفاده از قوانين كشورهاي بلژيك و فرانسه اين دگرگوني از شرع به عرف ، به عنوان نقطه عطف كاملاً مشهود است .

منبع: سير تحول مديريت شهري در ايران

مولف:منوچهر مزيني -ناشر: مركز مطالعات برنامهريزي شهري – وزارت كشور

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:03
1- برنامه های توسعه اقتصادی – اجتماعی و فرهنگی

یکی از منابع مهم تعیین کننده اهداف مدیریت شهری برنامه های پنج ساله توسعه کشور است که در آن اهداف زیر بعنوان هدفهائی که با مدیریت شهری پیوند دارند ذکر شده است

1- دستیابی به توسعه منظم در شهرها

2- بالا بردن توان مدیریتی برنامه ریزی فنی و اجرائی شهرداریها

4- اداره اقتصادی واحد های ارائه دهنده خدمات شهری

5- بهبود امور حمل و نقل و ترافیک درون شهری

و .....

2- طرح های توسعه شهری

1- طرح هادی :

1- تعیین کننده اصول کلی توسعه شهر است .

2- برای شهرهای کمتر از 50000 نفر جمعیت است .

3- بعنوان برنامه راهنمائی توسعه شهر از آن نام می برند .



2- طرح جامع شهری :

1- تعیین جهات توسعه شهر و نیز تامین نیازمندیهای آن بر مبنای پیش بینی ها و اهداف توسعه شهر

2- برای شهرهای بزرگ با جمعیت بیشتر از 50000 نفر

3- بعنوان روشی که خط مشی اصولی و کلی سیستمهای شهری را تعیین می کند

4- طرح جامع را می توان منطقی جهت انتخاب الگوی صحیح استفاده از اراضی شهری داشت

3- طرح تفصیلی شهری :

1- با هدف انجام برنامه های اجرایی یا تصویب شده طرح جامع صورت می پذیرد

2- چگونگی استفاده از زمینهای شهری و وضع دقیق زمین و شبکه عبور و مرور و میزان تراکم جمعیت و تراکم واحدهای شهری را تعیین می کند .

3- قانون شهرداریها

قانون شهرداری با بیان جنبه های گوناگون سازمان ، تشکیلات و وظایف شهرداری ، تعیین کننده اهداف شهرداری نیز هست



اهدافی که از قانون شهرداری استخراج شده است :

1- تامین و ارائه خدمات شهری

2- عمران شهری و انجام عملیات و طرحهای عمرانی و شهرسازی

3- ایجاد و تجهیز امکانات لازم برای مقابله با مسائل شهری

منبع : ارائه شده توسط مهندس يوسفيان

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:04
توسعه برنامه های مدیریت شهری در گرو تلاش و ممارست شهرها در جهت پیشرفت و رفاه منابع انسانی میسر می شود؛ این اقدامات عبارتند از جذب مشارکت های دولتی، بهره وری اقتصادی، حفظ تساوی و عدالت اجتماعی، کاهش فقر و بهبود شرایط زیست محیطی. این اقدامات در سایه استفاده بهینه و توزیع عادلانه منابع امکانپذیر خواهد بود.

http://umic.ir/images/stories/food/ump.gif
مدیریت شهری طی سه مرحله از آغاز یعنی از سال 1986 میلادی تاکنون دستخوش یک سری تغییرات بنیانی شده است.
مرحله اول: مرحله اول برنامه مدیریت شهری (1991-1986)؛ این برنامه ها بر روی تحقیقات کاربردی بر روی چهار موضوع: مدیریت اراضی، امور مالی و مدیریت شهری، زیرساخت ها و محیط زیست شهری و با هدف توسعه راهبرد های عملی و ابزارهای کاربردی مدیریت شهری در سطح جهانی متمرکز شده بود.
مرحله دوم: اهداف این مرحله (1996-1992) حول محور چگونگی استفاده از این راهبردها و ابزارها در جهت ارتقای کارآیی و سطح تولیدات، ابتدا به صورت منطقه ای و سپس بسط آن به تمام کشور می بوده است. در این مرحله یک مورد دیگر به چهار موضوعی که قبلا در بالا ذکر شد، افزوده گردید. مورد پنجم کاهش فقر شهری بود. مکانیزم اساسی در این فاز اجرایی پرداختن به سطح کارآیی و تولیدات از قبیل تشکیل هیات کارشناسان منطقه و تاسیس کارگاه ها و همایش های مشاوره ای در سطح کشوری به منظور معرفی این خط مشی ها و ابزار های کاربرد به کل کشور، معطوف می شد. ساختار این برنامه ها تمرکز زدایی و واگذاری مسوولیت انجام این فعالیت ها به ادارات منطقه بوده است.
مرحله سوم: مرحله سوم مدیریت شهری به منظور ایجاد و تحکیم کارآیی دولت، بانکها و مراکز تامین اعتبار در جهت مرتفع ساختن معضلات شهری اختصاص یافت.
مرحله چهارم—این مرحله(2004-2001) ادامه مرحله سوم بود و تنها بیشتر از قبل بر روی فعالیت ها و اقدامات دولتی که شرایط زندگی قشر مستمند و کم درآمد جامعه شهری را متأثر می ساخت، متمرکز شده بود.
در واقع هم اکنون زمینه هایی که این برنامه ها توجه خاص به آنها دارند عبارتند از:
- کاهش سطح فقر در شهر
- مدیریت محیط زیست شهری
- جذب مشارکت های دولتی
- حل معضل ایدز و اعتیاد در جامعه شهری
برنامه هایی که در بالا بدان اشاره شد در 11 ناحیه و 21 شهر در آسیا اجراشده است.

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:04
در منابع گوناگون تعاريف مختلفي براي مديريت شهري ارائه شده است.تعريف UMIC از مديريت شهري (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=198#%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%8A%D9%81_UMIC_%D8 %A7%D8%B2_%D9%85%D8%AF%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D8%AA_%D8 %B4%D9%87%D8%B1%D9%8A_)در انتهاي تعاريف ذكر شده است.

تعريف 1: مدیریت یعنی کار کردن با افراد و گروهها برای رسیدن به مقاصد سازمان. وظایف مدیریت

عبارتند از برنامهریزی، سازماندهی، نظارت و ايجاد انگیزش. تمامی این وظایف برای مدیریت شهری نیز متصور است.


http://umic.ir/images/stories/food/question-mark.jpg

مدیریت شهری باید برای شهر برنامهریزی کند، فعالیتهای شهر را سازمان دهد، بر فعالیتهای انجام شده نظارت کند، حتی برای انجام بهینه امور، انگیزش لازم را در سازمان مدیریت شهری و سایر سازمانها و شهروندان ایجاد نماید. به نقل از پاولهوس و کنت ایچ بلانچارد: معمولاً مدیریت شهری به عنوان زیر مجموعهای از حکومت محلی تعریف شده و شهرداری خوانده می شود. همچنین مدیریت شهری به مثابه سيستمي است که دارای ورودیها و خروجیهای مشخصی باشد.

منبع:دانشنامه رشد (http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%db%8c%d8%a a+%d8%b4%d9%87%d8%b1%db%8c&SSOReturnPage=Check&Rand=0) مندرج در umic

تعريف 2: استرن (steren) در سال 1993 طی مقاله ای در نشریه شهرها( Cities)بیان می کند که اصول کلی برای فهم مدیریت شهری وجود ندارد و مفهوم اصلی این واژه بسیار گیج کننده است. مدیریت شهری با توجه به سلیقه ها، ادارک افراد و همچنین اقتضای سیاسی – اجتماعی زمانهای مختلف معانی متفاوت داشته است. چنانچه ما در زمان کنونی نیز این اختلاف معانی ومفهوم را کاملا شاهد هستیم.

از نظر بانک جهانی مدیریت شهری یک فعالیت شبه تجاری برای دولت هاست. به عبارت دیگرمدیریت شهری یعنی اداره امور شهری و کارایی بیشتر برای استفاده از وام های بانک جهانی می باشد. بعضی اوقات مدیریت شهری بعنوان ابزاری برای اجرای سیاستگذاریهای شهری در نظر گرفته می شود که به مفهوم علم اداره جامعه می باشد.

منبع :نوشته شده توسط جلال نعمت اللهي مندرج در umic



تعريف 3: مديريت شهري عبارت است از اداره امور شهر بهمنظور ارتقاء مديريت پايدار مناطق شهري در سطح محلي با درنظر داشتن، و تبعيت از اهداف سياستهاي ملي، اقتصادي و اجتماعي کشور است.

تعريف 4: مديريت شهري عبارت است از يک سازمان گسترده، متشکل از عناصر و اجزاء رسمي و غيررسمي موثر و ذيربط در ابعاد مختلف اجتماعي، اقتصادي و کالبدي حيات شهري با هدف اداره، کنترل و هدايت توسعه همه جانبه و پايدار شهر مربوطه است.

تعريف 5: تعريف تخصصي ديگري عبارت است از مديريت شهري بهعنوان چارچوب سازماني توسعه شهر به سياستها، برنامهها و طرحها و عملياتي اطلاق ميشود که در پي اطمينان از تطابق رشد جمعيت با دسترسي به زيرساختهاي اساسي مسکن و اشتغال هستند. براين اساس، کارآيي مديريت شهري وابستگي مشخصي به عوامل زمينهاي از قبيل ثبات سياسي، يکپارچگي اجتماعي و رونق اقتصادي و نيز عوامل ديگري از قبيل مهارت و انگيزههاي سياستمداران و اشخاص استفادهکننده از اين سياستها دارد. تحت اين شرايط چارچوب و ويژگيهاي سازماني حکومت و مديريت شهري بهويژه نقش اجرايي بخش دولتي و عمومي در آن، تاثير بسيار تعيينکنندهاي در موفقيت آن ايفا ميکند.

منبع: باشگاه مهندسان (http://www.iran-eng.com/showthread.php?t=78626) مندرج در umic

تعريف UMIC از مديريت شهري : مديريت شهري عبارت است از اداره امور شهر به منظور ارتقاء شاخص هاي زندگي شهري در ابعاد مختلف اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي با همكاري كليه اجزاء رسمي و غيررسمي موثر و ذيربط (اعم از بخش خصوصي و دولت ؛ قواي سه گانه و مردم) با رهبريت شهرداري و با هدف دستيابي به توسعه همه جانبه و پايدار شهري و با عنايت كلي به اهداف و سياستهاي كلان کشور.

منبع : umic

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:05
http://umic.ir/images/stories/food/iran-manage-city.jpg

1- سطح کلان مدیریت
2- سطح منطقه ای مدیریت
3- سطح محله ای مدیریت

1- سطح کلان مدیریت
• در این سطح وزارتخانه ها ، سازمانها و دستگاههایی قرار دارند که حیطه اختیار و عمل آنها کل کشور است .

1- وزارت کشور
الف) انتخاب شهرداران در شهرهایی با جمعیت بیشتر از دویست هزار نفر
ب ) موافقت با کلیه تغییرات سازمانی شهرداریها
ج) بررسی و تصویب طرحهای عمرانی ، هادی و جامع شهری
2- وزارت مسکن و شهرسازی
الف ) تهیه معیارها و ضوابط و آئین نامه های شهر سازی
ب) نظارت بر اجرای مراحل گوناگون طرح های تفصیلی شهری
ج) اجرای طرح های عمران شهری
3-شورای عالی شهرسازی و معماری
• برای رسیدگی و پیشبرد اقدامات شهرسازی و هماهنگ کردن آن برنامه ها شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در وزارت مسکن و شهرسازی تشکیل شده است .

2- سطح منطقه ای مدیریت
1- استانداری
الف ) انتخاب شهرداران شهرهایی با جمعیت کمتر از دویست هزار نفر
ب ) پی گیری مسائل مربوط به مدیریت شهری از طریق معاونت امور عمرانی
2- ادارات و شعبه هایی از وزارت مسکن و شهرسازی و دیگر وزارتخانه ها و سازمانهای کشوری
3- شوراهای اداری برنامه ریزی و شهرسازی استان بعنوان شعبه استانی شورای عالی شهرسازی و معماری، شورای ترافیک ، کمسیون نظارت و....

3- سطح محلی مدیریت شهری
1- شهرداری :مهمترین نقش را در مدیریت شهری ( در سطح شهر ) را بر عهده دارد.
2- شورای اسلامی شهر :
تعیین کننده شهردار
نظارت و هماهنگی بر برنامه ها و تصمیمهای شهرداری
3- فرمانداری : نظارت عالیه به کلیه امور شهرستان
4- شورای تامین شهرستان : مسائل امنیتی و انتظامی را مشخص می کند.


نظام مدیریت شهری در ایران (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=298&Itemid=112)

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:06
http://umic.ir/images/stories/food/city-word.jpg
در این قسمت سعی گردیده تا با تعریف جامع و مختصر از برخی مفاهیم و اصطلاحات رایج در رابطه با شهر و شهرسازی (برنامه ریزی شهری)، شهروندان را با مسایل تخصصی شهری آشنا نمود.
شهر:
تعاریف و برداشت های مختلفی از شهر وجود دارد که دارای تشابهات و تفاوت هایی است. طبق ماده 4 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری ایران، شهر، محلی (مکانی) است با حدود قانونی که در محدوده جغرافیایی مشخص واقع شده و از نظر بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل دارای سیمایی با ویژگی های خاص خود است، به طوری که اکثریت ساکنان دایمی آن در مشاغل کسب، تجارت، صنعت، خدمات و فعالیت های اداری اشتغال داشته و در زمینه خدمات شهری از خودکفایی نسبی برخوردارند. شهر کانون مبادلات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی حوزه نفوذ پیرامون خود بوده و حداقل دارای ده هزار نفر جمعیت است. یا مکان تجمع عده کثیری از مردم با سلایق، افکار، رفتار و... متفاوت می باشد. از نظر کالبدی، شهر جایی است که دارای ساختمان های بلند، خیابان ها، پارک ها، ادارات، زیرساخت ها و تاسیسات شهری و... می باشد. در بعد اقتصادی نیز شهر جایی است دارای وجه غالب اشتغال صنعتی، خدماتی و سبک مصرف و زندگی یا شیوه تولید متفاوت از روستا است. یکی از انواع تعریف های رایج از شهر، تعریف عددی آن است. به نحوی که در ایران تا سال65 شهر را مکانی می گفتند که جمعیت آن بیش از 5 هزار نفر باشد و از آن تاریخ به بعد، شهر به جایی گفته می شد که دارای شهرداری باشد.

برنامه ریزی شهری:
یعنی ساماندهی کالبدی- فضای شهر. از طرفی برنامه ریزی شهری عبارت است از تأمین رفاه و آسایش شهرنشینان از طریق ایجاد محیطی بهتر، مساعدتر، سالم تر، آسان تر، موثرتر، و دلپذیرتر. برنامه ریزی شهری یک فعالیت زنده و پویا است و علت پویایی اش آن است که شهر مانند یک موجود زنده است. به مانند یک سیستم عمل می نماید که طیف وسیعی از فعالیت ها (تمام زندگی شهری)، عملکردهای شهری را پوشش می دهد.

شهرسازی:
به مجموعه روشها و تدابیری گفته می شود که متخصصان امور شهری به وسیله آن شهرها را بهتر می سازند. یا به عبارتی شهرسازی یعنی مطالعه طرح ریزی و توسعه شهرها با در نظر گرفتن احتیاجات اجتماعی و اقتصادی با توجه به حداقل رساندن مشکلات شهری و پاسخ گویی به نیازهای عمومی جمعیت شهری. شهرسازی یک کار گروهی و یک کوشش دسته جمعی با شرکت متخصصین علومی است که به نحوی در زمینه مسایل شهری می توانند به مطالعه بپردازند و در جهت بهبود، توسعه و به طور کلی وضع آینده آنها به تعیین برنامه مبادرت کنند.

مدیریت شهری:
عبارت از اداره امور شهربه منظور ارتقای مدیریت پایدار مناطق شهری، با در نظر داشتن و پیروی از اهداف، سیاست های ملی، اقتصادی و اجتماعی کشور. یا مدیریت شهری به عنوان یک چارچوب سازمانی توسعه شهر، به سیاست ها، برنامه ها، طرح ها و عملیاتی اطلاق می شود که بتوانند رشد جمعیت را با دسترسی به زیرساخت های اساسی؛ مانند مسکن و اشتغال مطابقت دهند.

طرح ریزی شهری:
عبارت از مطالعه کیفیت فضاها، کیفیت فیزیکی طرح ها، ارایه طرح های فیزیکی از فضاها و شناخت کیفیت فیزیکی شهری. بوجود آوردن مجموعه های فیزیکی است که در آن بیشتر به کیفیت فضاها و کیفیت فیزیکی طرح ها توجه می شود. در طرح ریزی شهری، روش های تحلیل بصری فرم های شهری بی اندازه موثرند. هدف طرح ریزی شهری جستجوی کیفیات زیبایی بصری از فرم شهری است که بر اساس مصرف اراضی پیش بینی شده در برنامه ریزی شهری قرار دارد. سیاست هایی را که شهرداری ها در رابطه با ضوابط ساختمانی شهر اعمال می نمایند، می توان جزئی از طرح ریزی شهری دانست. طرح ریزی شهری بیشتر با عوامل زیبایی شهری سروکار دارد. یکی از جنبه های مطالعاتی، جنبه کیفی عوامل فرهنگی و اجتماعی شهر است.

سیما و منظر شهر:
سیمای شهری تمام عواملی از شهر را که به دیده می آید و چشم قادر به تماشای آن است؛ یعنی تمام این عواملی که به صورت انفرادی و خاصه در حالتی که به صورت پیوسته و دسته جمعی عمل می کند. از جمله نکاتی که درباره سیمای شهر می توان گفت این است که به دیده آید، به ذهن سپرده شود و سبب شادی و نشاط گردد. منظر شهری نیز هنر یکپارچگی بخشیدن بصری و ساختاری به مجموعه ساختمان ها، خیابان ها و مکان هایی است که محیط شهری را می سازند. منظر شهری چیزی بیش از مجموعه ساختمان ها و فضاهای غیر ساخته شده است. دو مفهوم سیما و منظر شهری اکثراً به یک معنا و مفهوم و با هم به کار برده شوند.

طراحی شهری:
طراحی شهری تأکید بر کیفیت محیطی عرصه های جمعی و سامان بخشی کالبدی این عرصه ها در جهت ارتقاء کیفیت عملکردی، تجربی، زیباشناختی و زیست محیطی دارد. با کیفیت کالبدی و فضایی محیط سروکار دارد. عبارت از هنر طراحی شهر به صورت سه بعدی، که فعالیت آن در حوزه ای میان معماری، منظر شهری، مهندسی و برنامه ریزی قرار می گیرد. طراحی شهری به صورت فرایندی انسانی در می آید که با بهبود کیفیت کالبدی محیط زیست سروکار دارد. طراحی شهری به طراحی شهرها بدون طراحی ساختمان ها می پردازد که در اینجا مقصود فضاهای عمومی است. یا اینکه حوزه طراحی شهری اساساً فضای بین ساختمان ها را شامل می شود و پیداست که فضای عمومی بین ساختمان ها عموماً خیابان ها و میدان ها است که همان فضاهای عمومی است.

طرح هادی شهری:
طرح هادی طرحی است برای گسترش آتی شهر و نحوه استفاده از زمین های شهری برای عملکردهای مختلف به منظور حل مشکلات حاد و فوری شهر و ارایه راه حل های کوتاه مدت و مناسب برای شهرهایی که دارای طرح جامع نیستند. در واقع اصول کلی توسعه شهرها و هدایت این توسعه را مورد توجه قرار می دهد. آنچه در طرح های جامع شهری بایستی مورد مطالعه ریز قرار گیرد، در طرح هادی به صورت کلی تری مطرح می گردد. از طرح های هادی می توان به عنوان راهنمای توسعه شهر نام برد. این طرح ها از سال 1334 به صورت طرح های گذربندی و شبکه بندی برای شهرها در کشور شروع گردیدند. معمولاً برای دوره زمانی ده ساله و برای شهرهای کوچک و یا شهرهای که کمتر از 25000 نفرجمعیت دارند، تهیه می شود. بیشتر برای شهرهایی تهیه می گردند که فاقد طرح جامع بوده و یا امکان اجرای طرح جامع در آنها فراهم نشده است. طرح هادی دارای سابقه طولانی تری نسبت به طرح های جامع بوده و توسط وزارت کشور تهیه شده که با تشکیل دفاتر فنی استانداری ها، وظیفه تهیه طرح های هادی در هر استان به عهده این دفاتر واگذار گردیده است.

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:07
طرح جامع شهری:
به منظور تدوین برنامه و تعیین جهات توسعه شهر و تأمین نیازمندی های آن بر مبنای پیش بینی ها و اهداف توسعه شهری تهیه می شود. طرح جامع شهر، عبارت از طرح بلند مدتی است که در آن نحوه استفاده از اراضی و منطقه بندی مربوط به حوزه های مسکونی، صنعتی، خدماتی، اداری و... ، تأسیسات و تجهیزات شهری و نیازمندی های عمومی شهری، خطوط کلی اتباطی و سطح لازم برای ایجاد تأسیسات، تجهیزات و تعیین محدوده های نوسازی، بهسازی و... تعیین می شود. بیشتر در مورد شهرهای بزرگ و شهرهایی که بیش از 25000 نفر جمعیت دارند تهیه می گردد. در واقع به شکل برنامه راهنما عمل می کند یا به شکل سیستمی است که خط مشی اصولی و کلی سیاست های شهری را تعیین می کند. طرح جامع را می توان منطقی جهت انتخاب الگوی صحیح استفاده از اراضی شهری دانست. روش انجام طرح جامع عبارت از مطالعه وضع موجود، تجزیه تحلیل و نتیجه گیری از وضع موجود، تعیین اهداف و اولویت ها، انجام پیش بینی های لازم، ارایه طرح ها و برنامه های توسعه شهری و اجرای آنها می باشد. در واقع طرح های جامع در دو مرحله تهیه می شوند. مرحله اول شامل انجام بررسی ها، شناخت وضع موجود شهر مانند مطالعات جغرافیایی، اقلیمی، تاریخی و بررسی ویژگی های اقتصادی، اجتماعی و کالبدی شهر و در بخش آخر این مطالعات جمع بندی و تجزیه و تحلیل می باشد. در مرحله دوم، طرح کالبدی شهر و گزارش های مربوطه ارایه می شود. پس از انقلاب نام طرح های جامع به طرح های توسعه و عمران و حوزه نفوذ شهرها تغییر یافت. به دلایلی نیز مراحل کار نیز از دو مرحله به چهار مرحله افزایش یافت. ویژگی های عمده این طرح ها در معطوف نمودن توجهات به مباحث توسعه و عمران شهری به جای توجه صرف به بحث های کالبدی و نیز توجه به حوزه نفوذ شهرها می باشد.

طرح تفصیلی:
طرحی است که بر اساس معیارها و ضوابط کلی طرح جامع، نحوه استفاده از زمین های شهری را در سطح محلات مختلف شهر و موقعیت و مساحت دقیق زمین برای هر یک از آنها و وضع دقیق و تفصیلی شبکه عبور و مرور و میزان تراکم جمعیت، تراکم در واحدهای شهری، اولویت های مربوط به مناطق بهسازی، توسعه و حل مشکلات شهری و موقعیت کلیه عوامل مختلف شهری در آن تعیین می شود. به دنبال طرح جامع و به منظور انجام برنامه های اجرایی تصویب شده این طرح تهیه می گردد. طرح تفصیلی در حقیقت تنظیم برنامه ای مفصل و انجام اقدامات جزء به جزء در مناطق و محلات شهری و طراحی آنها است. شامل چهار مرحله است:
• مرحله بازشناسی
• مرحله تثبیت برنامه ها و طرح های اجرایی
• مرحله تشخیص و تعیین اولویت ها
• مرحله انجام و اجرای محتوای طرح و کاربرد اراضی
سابقه تهیه طرح های جامع و تفصیلی به حدود سال های 47-46 برمی گردد. سازمان مسئول تهیه طرح های جامع و تفصیلی وزارت مسکن و شهرسازی است. این طرح ها در ابتدا برای شهرهایی که طرح جامع آنها به تصویب رسیده بود انجام پذیرفت. پایه و اساس فکر تهیه طرح های تفصیلی در دهه 50 از آن زمان آغاز شد که شهرداری ها در مواجهه با طرح های جامع، به لحاظ کلی بودن مطالعات، امکان پیاده نمودن و اجرای دقیق آن را فراهم نمی دیدند.

محدوده شهر:
برای انجام خدمات و فعالیت های شهری و اقدام در جهت تأمین ساختمان ها، فضاهای شهری و برنامه های عمران شهری حدودی لازم است که بتوان در آن حدود به انجام خدمات شهری و برنامه ریزی در زمینه این خدمات پرداخت. لذا، حدودی را برای این خدمات تعیین می کنند و معمولاً این حدود از طرف مسئولین امور شهری و شهرداری ها مشخص می شود تا بتوان در یک برنامه زمانی مشخص به نوسازی و گسترش شهر پرداخت و خدمات شهری مورد نیاز آن را اعم از برق، آب، تلفن، مسکن، فضای سبز و ... تأمین کرد. این حدود را معمولاً محدوده شهر می گویند. اما در صورتی که شهر در تمام این محدوده گسترده نشده و تنها در قسمت هایی از آن توسعه یافته باشد، مقدار اراضی ساخته شده را در داخل این محدوده شهری، محدوده ساخته شده شهر گویند. در واقع محدوده ساخته شده شهر عبارت از مساحت محدوده شهر منهای اراضی ساخته نشده در داخل این محدوده. همچنین در جهت توسعه های بعدی شهر در مراحل زمانی آینده در اطراف محدوده شهرها حدودی دیگر تعیین می شود که به حریم شهر معروف است. در حقیقت این اراضی جهت گسترش های آتی شهر در نظر گرفته می شوند. حریم شهر را می توان همان خط کمربندی شهر نیز در نظر گرفت.

منطقه بندی:
چگونگی تقسیم و تخصیص اراضی شهر به فعالیت ها و کاربری های مختلف و مهمترین ابزار برای سامان دادن به نظام کاربری زمین محسوب می گردد. ضوابط منطقه بندی نقش اساسی در توزیع و تقسیم کاربری های مختلف و نسبت آنها به یکدیگر دارد و در نتیجه ارتباط تنگاتنگی با موضوع سرانه های کاربری زمین پیدا می کند. یا می توان گفت منطقه بندی عبارت از تقسیم کالبد یک جامعه شهری به منطقه ها برحسب نحوه استفاده از آن در اراضی حال و آینده به منظور نظارت و هدایت عمران اراضی. اصل اساسی در منطقه بندی آن است که شهر به بخش یا منطقه های مختلف تقسیم شود و هر منطقه در جهت اهداف صحیح و درست در موقعیت مکانی مناسب مورد استفاده قرار گیرد.

کاربری زمین:
استفاده از زمین برای کاربردهای مختلف و تعیین مکان استقرار فعالیت ها است. البته تنها تقسیم زمین و تدوین مقررات استفاده از آن مدنظر نیست، بلکه تمام عوامل موثر در کاربری زمین (اقتصادی، اجتماعی، منافع عمومی، محیط زیست، ایمنی، مدیریت و... ) مورد مطالعه قرار می گیرد.
یکی از محورهای اصلی برنامه ریزی شهری، برنامه ریزی کاربری زمین است. موضوع اصلی در برنامه ریزی کاربری زمین، نحوه تخصیص زمین به کاربری های مختلف و هماهنگ کردن آنها با یکدیگر است.

سرانه های شهری:
یکی از ابزارهایی است که در فرایند برنامه ریزی کاربری زمین، برای محاسبه و برآورد اراضی و توزیع آن میان فعالیت ها یا کاربری های مختلف به کار می رود. در واقع سرانه کاربری زمین به عنوان نوعی معیار و شاخص کمی برای سنجش و مقایسه تغییرات کاربری در جریان زمان مورد استفاده قرار می گیرد. سرانه کاربری زمین تبلور و بیان کمی مجموعه سیاست ها، روش ها و الگوهایی است که برای تعیین انواع کاربری ها، تقسیم اراضی، توزیع فضایی فعالیت ها، ضوابط منطقه بندی، تدوین استانداردهای کاربری و غیره به کار گرفته می شود. امروزه بسیاری از مفاهیم فوق نظیر برنامه ریزی شهری، شهرسازی، مدیریت شهری، طراحی شهری، طراحی منظر و... به عنوان رشته های تحصیلی در دانشگاه های معتبر وجود داشته و متخصصان مختلفی از این علوم در سازمان های ذیربط نظیر وزارت کشور، مسکن و شهرسازی، سازمان مدیریت، استانداری ها، شهرداری ها، مهندسین مشاور شهرسازی و معماری مشغول فعالیت بوده و در روند توسعه شهرها تأثیر گذار هستند.

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:08
http://umic.ir/images/stories/food/city-iran2.jpg

الف ـ سيستم مديريت شهري در سطح ملي:
در كشورهاي با ساختار حكومتي تك ساخت و تمركزگرا او از جمله در ايران، دولت مركزي در اداره امور محلي نقش گستردهاي را به صورت مستقيم و غير مستقيم ايفا ميكند.
در واقع، دولت علاوه بر نظارت بر امور محلي، بخش عمدهاي از امور محلي را به صورت متمركز در اختيار خود و واحدهاي تابعهاش قرار داده است. در اين چارچوب، عناصر ملي و مركزي ذي ربط مديريت شهري عبارتند از: وزارت كشور؛ وزارت مسكن و شهرسازي؛ شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران؛ سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور و بالاخره سازمان شهرداريهاي كشور.علاوه بر سازمانهاي مذکور که زير مجموعه دولت به شمار مي ايند نهادهاي هم سطح دولت مانند مجمع تشخيص مصلحت نظام و قوه مقننه و ... نيز ميتوانند بر مديريت شهر تاثير گذارند، که در اين بخش به تشريح چگونگي تاثير مجمع تشخيص مصلحت نظام و مجلس شوراي اسلامي پرداخته و سپس به بررسي سازمانهاي مذکور ميپردازيم.لازم به ذکر است که ساير نهادها و سازمانهاي موثر در هر يک از سطوح سه گانه نيز در ادامه تشريح خواهند گرديد.

مجمع تشخيص مصلحت نظام
در حال حاضر سياست هاي کلان نظام جمهوري اسلامي ايران در مجمع تشخيص مصلحت نظام تدوين مي شود و به تصويب مقام رهبري مي رسد . از اين رو مجمع مي تواند نقش مهمي در ترسيم آينده وضعيت مديريت شهرهاي کشور داشته باشد.

مجلس شوراي اسلامي
مهمترين وظايف مجلس که در ارتباط با مديريت مجموعه شهري قرار مي گيرد ، عبارتند از:
قانون گذاري، نظارت بر عملکرد نهادهاي دولتي ، تصويب لوايح برنامه هاي پنج ساله توسعه کشور با عنوان ( قانون برنامه) ، رسيدگي به شکايات از قواي سه گانه. از اين رو هر گونه قانون گذاري براي به رسميت شناختن شهرها و ايجاد تشکيلات و ساختارهاي اداري لازم به همراه تخصيص بودجه در حيطه اختيارات مجلس مي باشد . با اين وجود امور کارشناسي مربوط به تدوين چنين لايحه اي بايد در قوه مجريه صورت گيرد . اسامي کمسيون هاي مجلس در حال حاظر عبارتند از : آموزش و تحقيقات ، اجتماعي ، اصل نود قانون اساسي ، اقتصادي ، امنيت ملي و سياست خارجي، انرژي، برنامه و بودجه و محاسبات ، بهداشت و درمان، صنايع و معدن ، عمران، فرهنگي، قضايي و انرژي ، حقوقي ، کشاورزي، آب و منابع طبيعي. کميسيون مرتبط با امور مديريت شهري در حال حاظر کميسيون عمران است. همچنين نمايندگان شهرها از جمله افرادي هستند که نقش مهمي در تعيين آينده مديريتي شهرها دارند. هر بررسي در اين خصوص بايد با ملاحظه نظرات اين افراد صورت گيرد . مجلس شوراي اسلامي با توجه به نقش نظارتي خود مي تواند يکي از کنشگران موثري باشد که بر تحقق سياستهاي برنامه چهارم در زمينه مديرت شهري نظارت جدي داشته باشد.

در ايران، دولت مركزي و هيأت دولت وظايف و اختيارات زير را در ارتباط با سازمانهاي محلي به عهده دارند:
ـ حق ايجاد و انحلال سازمانهاي محلي.
ـ حق تصويب، تأييد اعتراض و رد مصوبات شوراهاي محلي.
ـ حق نظارت بر سازمانهاي محلي از طريق وضع و ابلاغ قوانين و مقررات و تصويب تأييد پارهاي از طرحها و مصوبات.
ـ نمايندگي و قائم مقامي شوراهاي محلي در صورت انحلال و عدم حضور انها.
ـ تحقيق در نحوه اجراي برنامه هاي محلي و نظارتهاي اداري و ارشاد و راهنمايي.
ـ مطالعه در مورد مشكلات محلي و اقدام در رفع ان.
ـ موافقت با استقراض و همچنين اعطاي كمك مالي مشروط.
انجام اين وظايف از طريق عناصر زير متحقق مي شود.

وزارت کشور:
مهمترين عنصر ملي مؤثر در مديريت شهري و شهرداريهاي ايران، وزارت كشور است. شهرداريها به عنوان عنصر مركزي و اصلي نظام مديريت شهرها هيچ گاه از استقلال قانوني برخوردار نبودهاند. يكي از علل اصلي اين عدم استقلال در نوع ارتباط انها با وزارت كشور است. از بدو تأسيس، شهرداريها در ايران در عمل به عنوان شعبه هاي تابعه وزارت كشور محسوب گرديدهاند و تابع استاندار، فرماندار و حتي بخشدار هستند. وظايف وزارت كشور در قبال شهرداريها بر اساس قوانين و آييننامههاي مختلف بسيار گسترده و متنوع است. اين وظايف را در پنج محور عمومي زير ميتوان طبقهبندي كرد:
1ـ نظارت و راهنمايي شهرداريها در انجام وظايف محوله و مراقبت بر تأمين مايحتاج عمومي.
2ـ نظارت در اجراي كليه قوانين، آيين نامه ها و مقررات مربوط به شهرداريها.
3- نظارت در حسن اجراي قانون نوسازي و عمران شهري.
4ـ تعيين نيازمنديهاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي منطقهاي و محلي و تشخيص اولويت انها.
5ـ اعمال نظارت قانوني بر امور كليه شوراها، از جمله شوراي شهر.
در همين چارچوب وظايف تفصيلي وزارت كشور در رابطه با شهرداريها به شرح موارد 17گانه زير است:
ـ صدور اجازه تأسيس و انحلال شهرداريها.
ـ تصويب محدوده قانوني و حريم شهرها به موجب تبصره يك ـ ماده قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري در معيت وزارت مسكن و شهرسازي.
ـ انتخابات شوراهاي اسلامي شهر.
ـ عضويت در كميسيون رسيدگي به تخلفات و انحرافات شوراها و از جمله شوراي شهر.
ـ صدور حكم شهرداران (در شهرهاي كوچكتر توسط استاندار.)
ـ تصويب كننده سازمان اداري شهرداريها به موجب ماده 54قانون شهرداريها.
ـ تصويب كننده اساس نامه سازمانهاي تابعه شهرداريها به موجب ماده 84 قانون شهرداريها.
ـ تهيه و پيشنهاد دهنده مقررات استخدامي شهرداريها به موجب ماده 58 قانون شهرداريها.
ـ بازرسي و راهنمايي و آموزش شهرداريها به موجب ماده 62 قانون شهرداريها.
ـ جانشيني شوراي شهر.
ـ ابلاغ دستورالعمل تهيه بودجه سالانه شهرداريها
ـ وصول عوارض متمركز شهرداريها و توزيع بين انها بر اساس سياستهاي مربوطه.
ـ تصويب برنامههاي عمران شهر به موجب ماده 15قانون شهرداريها.
ـ اعمال نظارت در اموري كه براي اطلاع به وزارت كشور اعلام ميگردد، نظير: بودجه؛ تفريغ بودجه؛ گزارش مالي و غيره.
ـ تعيين نماينده براي شركت در كمسيون ماده 100 قانون شهرداريها.
ـ تعيين نماينده براي شركت در كميسيون حل اختلاف ماده 77 قانون شهرداريها.
- تصويب عوارض پيشنهادي شهرداريها.
معاونت هماهنگي امور عمراني وزارت كشور، متشكل از اداره كل امور شهرداريها، دفتر فني، دفتر مطالعات و هماهنگي امور ايمني و بازسازي، دفتر برنامهريزي عمراني، دفتر حمل و نقل و دبيرخانه شوراي عالي هماهنگي ترافيك شهرهاي كشور، عهده دار انجام عمده وظايف وزارت كشور در رابطه با شهرداريها مي باشد.
وظيفه شناخت شهر و تأسيس شهرداري، از ديگر تأثيرات وزارت كشور بر مديريت شهري مي باشد. مطابق با قانون ضوابط و تعاريف تقسيمات كشوري، موضوع شناخت شهر بر عهده دفتر تقسيمات كشوري معاونت سياسي و اجتماعي وزارت كشور است. تأسيس شهرداري هنگامي امكان پذير است كه شرط اصلي ان، يعني شناخته شدن شهر، از طرف دفتر تقسيمات كشوري به رسميت شناخته شده باشد. در همين زمينه اضافه مينمايد كه پس از شناخت شهر و در صورت تأييد توان شهر براي تأسيس شهرداري از طرف اداره كل امور شهرداريها، موضوع به كميسيون سياسي ـ دفاعي هيأت دولت رفته و در صورت موافقت هفت وزير عضو اين كميسيون كه وزير كشور رياست ان را بر عهده دارد، تأسيس شهرداري امكان پذير است.
وزارت مسكن و شهرسازي
رابطه وزارت مسكن و شهرسازي با شهرداريها را مي توان در چهار محور بررسي و ارزيابي كرد:

الف ـ ارتباط نظارتي و كنترل كننده
وزارت مسكن و شهرسازي به طور قانوني موظف به نظارت بر حسن اجراي برنامههاي مصوب توسعه شهري و نيز ساير مقررات و ضوابط شهرسازي مصوب شوراي عالي شهرسازي توسط شهرداريهاي مربوط از طريق معاونت شهرسازي است شهرداريها موظف به اجراي اين مصوبهها و همكاري با وزارت مسكن و شهرسازي و واحدهاي تابعه ان هستند.

ب ـ اجراي پروژههاي عمراني دولتي با اعتبارات ملي در شهرها
وزارت مسكن و شهرسازي موظف به تهيه، اجرا و نظارت پروژههاي عمراني با اعتبارات ملي بزرگ با حداقل پنجاه ميليون ريال هزينه اعم از طرح خانه سازي و ساختمانهاي دولتي در محدوده شهرهاست. انجام وظيفه ياد شده بر عهده سازمان ملي زمين و مسكن و سازمانهاي مسكن و شهرسازي استانهاست كه پس از خاتمه عمليات هر پروژه ان را تحويل گرفته و براي بهره برداري به سازمانهاي مربوطه و از جمله شهرداري تحويل مي دهد. اين سازمان در اغلب موارد براي انتخاب، ارزيابي، مكان يابي و اجراي پروژهها هيچ گونه تماس و رابطهاي با شهرداريها نداشته و يا در حد يك سازنده معمولي ارتباط برقرار مي كند.

پ ـ تهيه و اجراي طرحهاي آماده سازي زمين
وزارت مسكن و شهرسازي با هدف افزايش امكانات و زمينههاي عملي مداخله در توسعه با برنامه شهرها، اقدام به آماده سازي انبوه زمين در محدوده شهرها و واگذاري ان به متقاضيان كرده است. عملي شدن اين طرحها موجب گرديده تا بسياري از وظايف عمراني شهرداريها و ساير سازمانهاي ذي ربط مديريت شهري از قبيل تأمين شبكه هاي تأسيسات شهري، خيابان سازي و احداث ساير فضاها و ساختمانهاي عمومي خدمات شهري در محدوده اراضي آماده سازي، توسط سازمان ملي زمين و مسكن و با هزينه ساكنان آينده ان انجام گيرد و گسترش كالبدي شهر هزينه عمراني چنداني را به شهرداريها تحميل نكند، ضمن ان كه حق اخذ عوارض قانوني در قبال صدور پروانه ساختمان براي شهرداري نيز پابرجاست.

ت ـ تهيه، تصويب و ابلاغ معيارها، ضوابط و آيين نامههاي شهرسازي:
وزارت مسکن و شهرسازي همچنين وظيفه تهيه و تصويب معيارها، ضوابط و آيين نامههاي شهرسازي و ابلاغ انها به نهادهاي ذي ربط از جمله شهرداريها و نظارت بر حسن اجراي انها را برعهده دارد.

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:10
شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران
شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران به عنوان عاليترين مرجع سياستگذاري و تصويب كننده خطوط كلان توسعه شهري و شهرسازي كشور مركب از 11نفر از وزرا و معاونان رئيس جمهور بر اساس قانون مصوب سال 1352تأسيس شد كه وظايف اصلي ان به شرح زير تعيين شده است:
ـ بررسي پيشنهادهاي لازم در مورد سياست كلي شهرسازي براي طرح در هيأت وزيران.
ـ اظهار نظر نسبت به پيشنهادها و لايحههاي شهرسازي و مقررات مربوط به طرحهاي جامع شهري.
ـ بررسي و تصويب نهايي طرحهاي جامع شهري و تغييرات انها خارج از نقشههاي طرح تفصيلي.
ـ تصويب معيارها و ضوابط و آيين نامههاي شهرسازي.
بر اساس ماده7 اين قانون، شهرداريها مكلف به اجراي مصوبه هاي شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران طبق شرح وظايف فوق هستند.

سازمان مديريت و برنامه ريزي
ارتباط سازمان مديريت و برنامه ريزي با سيستم مديريت شهري را مي توان بر حسب دو وظيفه عمده ان يعني «برنامه ريزي» و «تخصيص بودجه» تفكيك كرده و مورد بررسي قرار داد.
الف ـ ارتباط برنامه ريزانه
اين سازمان به عنوان عالي ترين مرجع برنامه ريزي كشور فاقد هرگونه ارتباط مستقيم برنامه ريزانه با شهرداريها و ساير نهادهاي قدرت محلي است. روابط غير مستقيم ان نيز شامل ارتباط ان با نظام كلان برنامه ريزي شهري از طريق شوراي عالي شهرسازي، وزارت مسكن و شهرسازي، وزارت كشور و سياست گذاري عمران شهري در برنامهريزي پنج ساله توسعه كشور است.

ب ـ ارتباط بودجهاي
ارتباط ديگر سازمان مديريت و برنامه ريزي با عناصر نظام مديريت شهري، تخصيص اعتبار و بودجه براي انهاست. اين رابطه نيز به دليل بخشي بودن تخصيص بودجه به طور غير مستقيم و از طريق وزارت خانههاي مربوطه برقرار مي شود. ارتباط بودجه اي شهرداريها با سازمان مديريت و برنامه ريزيمشتمل بر بودجههاي عمران شهري، كمكهاي بلاعوض به شهرداريها و اعطاي وام به انهاست كه از طريق وزارت كشور برقرار است. با قوت گرفتن ايده لزوم خودگرداني شهرداريها، همين ارتباط غير مستقيم نيز به علت كاهش شديد بودجههاي عمران شهري و ميزان كمكهاي دولت به شهرداريها ضعيف تر و كم رنگ تر شده است. تخصيص اعتبار بودجه براي ساير سازمانهاي دخيل در اداره امور شهرها نيز از وضعيت مشابهي برخوردار است و سازمان مديريت و برنامه ريزي روابط خود را در حد سياست گذاريهاي كلان محدود كرده است.
سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور ( و سازمان امور اداري و استخدامي سابق) با شهرداريها به صورت غير مستقيم واز طريق وزارت كشور در سه زمينه زير ارتباط برقرار ميکند:
الف ـ تنظيم الگوهاي سازماني و دستورالعملها و ضوابط مربوطه.
ب ـ موافقت با تصويب تشكيلات شهرداريها.
پ ـ تعيين مقررات استخدامي.

سازمان شهرداريهاي كشور
متعاقب انحلال اتحاديه شهرداريها در سال 1359، ضرورت ايجاد يك سازمان هماهنگ كننده و مدافع شهرداريها و خدمت رساني به انها موجب شده تا در سال 1365 بنابر پيشنهاد وزارت كشور و تصويب هيأت دولت و به استناد ماده 62 قانون شهرداريها ، ايجاد سازماني با عنوان سازمان شهرداريهاي كشور به صورت سازمان وابسته به وزارت كشور زير نظر وزير كشور تصويب شود. اين سازمان در سال1381 تأسيس شده و قبل از ان وظايف اين سازمان بر اساس تفويض اختيار وزير كشور بر عهده معاونت هماهنگي امور عمراني وزارت خانه ياد شده بود.
هدفهاي اصلي اين سازمان عبارتند از:
1ـ انجام اقدامهاي اصولي و اساسي براي بهبود وضع شهرداريهاي كشور و سازمانهاي وابسته به انها از طريق آموزش و بهبود مديريت ، راهنمايي و ايجاد هماهنگي در زمينههاي مختلف اداري و مالي و توجه هرچه بيشتر و بهتر به منظور رسيدن به حداكثر کارايي و اثربخشي
2ـ ايجاد هماهنگي في ما بين شهرداريهاي كشور و فراهم نمودن زمينههاي هماهنگي شهرداريها با كليه وزارت خانهها و سازمانهاي دولتي، مؤسسههاي عمومي و خصوصي، شوراهاي اسلامي و نيز سازمانهاي مشابه بين المللي.
3ـ انجام مطالعات و تحقيقات در كليه امور مربوطه.
4ـ اعمال نظارتها و كنترلهاي محول شده به وزارت كشور در خصوص حسن اجراي وظايف شهرداريها.
5ـ اهتمام در تحقق خودكفايي نسبي شهرداريها.

ب ـ سيستم مديرت شهري در سطح منطقهاي:
با توجه به تقسيمهاي استاني كشور، مديريت شهري در اين سطح نيز قابل بررسي است. در سطح منطقهاي يا سطح استاني، سازمان مستقل مديريت شهري وجود ندارد و عناصر موجود، شعبههاي استاني عناصر سطح ملي هستند كه حيطه اختيارشان در سطح استان است. تنها استثناء در اين زمينه «سازمان همياري شهرداريهاي استان» است كه عملكرد عمده ان در زمينه مسائل مالي است.

استانداري
مهمترين سازمان مؤثر بر مديريت شهري در سطح منطقه اي استانداري است. استاندار بالاترين مقام اداري مؤثر بر مديريت شهري و شهرداريها در سطح استان است. صدور حكم شهرداران شهرهاي با جمعيت كمتر از 200,000 نفر با استاندار است. استانداري متشكل از فرمانداريها، بخشداريهاو دهداريها است و مسائل مربوط به شهرداريها و مديريت شهري را عمدتاً از طريق معاونت امور عمراني پيگيري مي كند. اين معاونت كه ميتوان ان را تشكيلات و نماينده استاني معاونت هماهنگي امور عمراني وزارت كشور دانست، نقش رابط ميان اين وزارت خانه با شهرداريها را به عهده دارد. معاونت امور عمراني استانداري از دو دفتر به نامهاي دفتر فني و دفتر امور شهري و روستايي تشكيل شده است. عمده وظايف مجموعه تشكيلات اين معاونت عبارتند از:
ـ هماهنگ نمودن فعاليتهاي واحدهاي تابعه با برنامهها و هدفها و خط مشيهاي تعيين شده.
ـ نظارت بر اجراي طرحهاي عمراني شهرها و روستاها.
ـ بسيج امكانات و نيروهاي فني جهت پيشبرد طرحهاي عمراني استان.
ـ مراقبت در تهيه و تنظيم طرحهاي هادي و تفصيلي شهرها و طرحهاي عمراني شهرداريها.
ـ مطالعه و بررسي در مورد منابع درآمد شهرداريها.
ـ بررسي و اظهار نظر در مورد مصوبههاي شوراي شهر و پيشنهادهاي شهرداريها در مورد برنامههاي عمراني.
ـ نظارت بر انجام امور پرسنلي و استخدامي شهرداريها.
ـ مراقبت در امور راهنمايي و رانندگي و اتوبوس راني و تاكسي راني و موسسههاي حمل و نقل.
سازمان مسكن و شهرسازي استان
عمده وظايف و روابط سازمان مسكن و شهرسازي استان با سيستم مديريت شهري و شهرداريها در حوزه برنامهريزي شهري قرار داشته و شامل محورهاي عمده زير است:
- پيشنهاد تهيه طرح توسعه شهري.
سازمان ياد شده بر اساس پيشنهادهاي دريافتي از شهرداريها و يا به طور مستقيم تهيه طرح را به معاونت شهر سازي وزارت متبوع پيشنهاد و در صورت تأييد اقدام به عقد قرارداد با مهندس مشاور معرفي شده مي نمايد.
ـ نظارت بر روند تهيه و تصويب طرح.
سازمان به عنوان كارفرما بر كيفيت تهيه طرحهاي توسعه شهري نظارت داشته و ان را براي تصويب به مراجع ذي ربط ارائه مي دهد.
ـ نظارت بر حسن اجراي طرح مصوب توسط شهرداريها.
در صورت بروز اختلاف نظر بين سازمان و شهرداري، نظريه كميسيون ماده 5 استان و در حالت وجود مغايرتهاي اساسي، نظريه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ملاك عمل خواهد بود.
ـ اجراي پروژههاي عمراني دولتي با اعتبارات ملي و استاني در شهرها.
براساس قانون كليه ساختمانهاي دولتي با هزينه بيش از 50 ميليون ريال بايد توسط وزارت مكسن و شهرسازي احداث شوند.
ـ تهيه و اجراي طرحهاي آماده سازي زمين.
تهيه و اجراي طرحهاي آماده سازي و سپس واگذاري قطعات تفكيك شده زمين به متقاضيان نيز از وظايف مسكن و شهرسازي است.

شوراي شهرسازي استان و كميسيون ماده5
شوراي شهرسازي استان به عنوان شعبه استاني شوراي عالي شهرسازي و متشكل از مديران كل و رؤساي شعبههاي استاني عناصر متشكله شوراي عالي، وظايف منطقهاي اين شورا و همچنين اختيار تصويب طرحهاي هادي و جامع شهرهاي با جمعيت كمتر از 200000 نفر را به عهده دارد. كميسيون ماده 5 قانون تأسيس شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران نيز وظيفه بررسي و تصويب طرحهاي تفصيلي و نيز اعمال تغييرات پيشنهادي در طرحهاي تفصيلي مشروط به عدم مغايرت اساسي با طرح جامعه را به عهده دارد. لازم به ذكر است كه شهرداري در هيچ يك از اين دو نهاد تصميم گيرنده، عضويت رسمي نداشته و فقط به عنوان عضو ناظر امكان حضور در جلسهها را دارد.


http://umic.ir/images/stories/food/city-iran1.jpg

ساير عناصر:
از ديگر عناصر مؤثر مديريت شهري در سطح منطقه اي بايد از شوراي اداري استان، شوراي برنامه ريزي استان، شوراي ترافيك استان، كميسيون نظارت (ماده 48قانون نظام صنفي) كميسيون ماده2، كميسيون رسيدگي به ساخت و سازهاي بي رويه شهري، كميسيون ماده12 و كميسيون ماده 32 نام برد. هر يك از اين شوراها و كميسيونها بر حسب مورد از ادارهها و سازمانهاي مختلف تشكيل ميشوند، اما استاندار عضو ثابت همه انهاست.

ماخذ : احتشام رشیدی
سایت : http ://www urbanmanagement.blogfa.com (http://umic.ir/http%20://www%20urbanmanagement.blogfa.com)

feedback
1390,11,15, ساعت : 14:10
http://umic.ir/images/stories/food/image006.jpg


بررسی های تاریخی نشان می دهد که سابقه مدنیت و شهر نشینی در ایران یکی از طولانی ترین سوابق شهر نشینی در جهان است و این بیانگر قدمت دانش و تجربه مدیریت شهری در سرزمین کهن ایران است .
اما با وجود چنین سابقه درخشانی ، متأسفانه تصویر وضع موجود سیستم مدیریت شهری در ایران ، تصویر مغشوش و نامتعادل بوده که علیرغم تغییرات حاصله در مقتضیات زندگی امروزی ، پیچیده شدن مسائل شهری و گسترش حیطه وظایف و مسئولیت شهرداریها ، هنوز هم قانون مصوب 1334 ( علیرغم اصلاحات و افاضات متعدد ) به عنوان قانون اصلی در شهر وظایف شهرداریها تلقی می گردد .
امروزه شهرداری در ایران به جای آنکه سازمانی فرا بخشی باشد ( همچنان که در کشورهای متمدن مرسوم است ) تبدیل به سازمانی شده که با از دست دادن تدریجی بخشی از وظایف و اختیارات خود ، وظایف بدون متولی و یا وظایفی را که اصطلاحاً بر زمین مانده اند را بر عهده گرفته و توافقی را هم در خصوص محدودۀ وظایف مذکور با سازمانهای ذیربط دولتی حاصل نیامده است و از سوی دیگر روز به روز توقعات عمومی و حتی انتظارات مسئولان دولتی از شهرداری رو به افزایش است که در جامعه مدنی ، نهادهایی که موجودیت خود را از آراء و تمایلات مردم کسب می کنند . در حقیقت باید به نمایندگی از مردم ، نقش مؤثری در اداره امور محلی ایفا نمایند و به واسطه وجود شورای شهر ، مردمی و غیر دولتی بودن مهمترین ویژگی شهر داری ها به شمار می رود اما به دلایل فراوان سیستم مدیریت شهری و شهرداریها در ایران تا کنون انتظارات به حق مردم را محقق نساخته است . برخی از عوامل مؤثر در ضعف عملکرد شهرداریها به شرح ذیل است :
- نامشخص بودن جایگاه اصلی شهرداریها به عنوان سازمانی مردمی و فرابخشی در نظام مدیریت شهری ، بدلیل وجود ابهاماتی در نحوۀ تعامل ، هماهنگی و ارتباط آن با سازمانها و ادارات متعلق به نظام اداری مرکزی .
2- عدم تطابق بین وظایف و مسئولیتهای متنوع شهرداریها با مجموعه امکانات و اختیارات قانونی آنها .
3- عدم تطابق بین ساختار سازمانی و شرح وظایف شهرداریها با پدیده ها ، مشکلات و مقتضیات زندگی مدرن امروزی .
4- یکسان بودن شهر وظایف شهر داریها در سراسر کشور بدون توجه به تنوع و تفاوت اساسی بین مردم جوامع گوناگون شهری در ایران .
با عنایت به موارد فوق و با استناد به قانون شرح وظایف و اختیارات شورای شهر ، جایگاه و موقعیت نمایندگان مردم نیز در مجموعه مدیریت شهری ، مبهم و مغشوش بوده و حیطه و عمق وظایف این شورا در نظام مدیریت شهری کاملاً روشن و شفاف نیست و در چنین شرایطی ، از طرفی افزایش سطح انتشارات و توقعات مردم از نمایندگان خود در شورای شهر به دلیل عدم آگاهی کامل نسبت به حیطه وظایف و اختیارات قانونی آنها و از طرف دیگر وجود عناصر و نهادهای متعدد مؤثر در مدیریت شهری که خرج از کنترل و دسترس نمایندگان مردم هستند ، موجب بروز نارضایتی و دلسردی در بین مردم شده است .
لذا در این نوشتار با بررسی و تبیین اختیارات و مسئولیتهای قانونی مجموعه عناصر مؤثر در مدیریت شهری مانند شهرداری ، شورای شهر ، وزارت کشور ، مسکن و شهر سازی و ... سعی شده است با تنویر افکار عمومی ، مردم شریف کرمانشاه را در ارزیابی عملکرد واقعی مدیران جامعه و نمایندگان خود یاری دهیم .
عناصر مؤثر در مدیریت شهری :
الف ) شهرداری:
شهرداری به عنوان مهمترین عنصر مدیریت شهری ، از جایگاه خاصی در نظام سازمان های اداری کشور برخوردار است . شهرداری به لحاظ حقوقی و اداری ، جزء مؤسسه های عمومی محسوب می شود .
با این مفهوم شهرداری یک نهاد عمومی اما غیر دولتی است که اقتدار و رسمیت آن ناشی از رأی مردم یا نمایندگان مردم است و در قلمرو وظایف خود بایستی دارای استقلال عمل باشد .
اما با این حال در ایران هیچگاه شهرداریها به طور کامل از این استقلال قانونی برخوردار نبوده و علاوه بر آن قوانین موجود ( از جمله ماده 53 قانون تشکیلات شورای اسلامی ) موجب شده شهرداریها به شدت تحت کنترل و نظارت وزارت کشور و سازمانها و مقامات محلی تابع آن مانند استاندار و فرماندار باشند و وجود چنین روابط و دیدگاهی نسبت به شهرداری، اصلی ترین عامل در نقض اختیارات و مسئولیتهای آن است .
ب ( عناصر مؤثردر مدیریت شهری در سطح ملی و منطقه ای )
در کشورهایی با ساختار حکومتی تمرکزگرا مانند ایران ، دولت مرکزی در اداره امور محلی نقش گسترده ای رابصورت مستقیم و غیر مستقیم ایفا می کند و در این راه بخش عمده ای از امور محلی را به صورت متمرکز در اختیار سازمانهای تابعه اش قرار می دهد و در این چار چوب عناصر ملی مؤثر در مدیریت شهری عبارتند از :
1) وزارت کشور :
مهمترین عنصر ملی مؤثر در مدیریت شهری و شهر داری های ایران وزارت کشور است و یکی از علل عدم استقلال شهرداری ها در نوع ارتباط آنها با وزارت کشور است و شهر داریها در ایران از بدو تأسیس به عنوان شعبه های تابعۀ وزارت کشور محسوب گردیده و علاوه بر مقامات این وزارت خانه مانند وزیر کشور ، معاون هماهنگی امور عمرانی ، دفتر فنبی و اداره کل شهرداریهای وزارت کشور ، تابع استانداری به عنوان مؤثرترین سازمان در مدیریت شهری در سطح منطقه ای بوده است .
وظایف وزارت کشور در قبال شهرداری ها بر اساس قوانین و آئین نامه ها ، بسیار گسترده و متنوع است که برخی از مهمترین آنها عبارتند از :
1- نظارت بر اجرای کلیه قوانین ، آئین نامه ها و مقررات مربوط به شهرداریها .
2- تعیین نیازمندیهای اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی منطقه ای و محلی و تشخیص اولویت آنها .
3- تصویب برنامه های عمرانی و نو سازی شهر داریها .
4- تهیه و تنظیم معیارها ، ضوابط و استاندارهای فنی و عمرانی .
5- تصویب محدوده خدماتی شهرداریها و حریم شهرها.
6- صدور حکم انتصاب شهروندان (شهرهای کمتر از .../..2 نفر توسط استاندار و شهرهای بزرگتر توسط وزیر کشور )
7- تصویب دستورالعملهای مربوط به امور مالی و معاملات شهرداریها .
8- صدور اجازه شروع وصول عوارض نوسازی و وصول عوارض متمرکز و توزیع آن بین شهرداریها .
9- تخصیص اعتبارات و کمکهای بلاعوض دولت به شهرداریها .
10- تصویب سازمانهای اداری شهرداریها و تهیه مقررات استخدامی .
11- انتخابات شوراهای شهر و اعمال نظارت قانونی بر امور کلیه شوراها .
2) وزارت مسکن و شهر سازی :
رابطه وزارت مسکن و شهر سازی و سازمان مسکن و شهر سازی بعنوان سازمان محلی آن را ، با شهر داری با محورهای زیر می توان بررسی نمود :
1- پیشنهاد و تهیه طرح توسعه شهری و نظارت بر حسن اجرای برنامه های مصوب توسعه شهری توسط شهرداری که در صورت بروز اختلاف نظر بین سازمان مسکن و شهر سازی و شهرداری در خصوص طرح مصوب ، نظریه کمیسیون ماده 5 استان و در حالت وجود مغایرت های اساسی نظریه شورای عالی شهر سازی و معماری ملاک عمل است .
2- اجرای پروژه های عمرانی دولتی یا اعتبارات ملی در شهرها .
3- تهیه و اجرای طرح های آماده سازی زمین با هدف توسعه شهرها مطابق نامه های مصوب .
4- تهیه، تصویب و ابلاق معیارها ، ضوابط و آئین نامه های شهر سازی .
3) سازمان مدیریت و برنامه ریزی :
شهرداری ارتباطی غیر مستقیم و از طریق وزارت کشور و استانداری با این سازمان داشته و ارتباط بودجه ای آن مشتمل بر بودجه های عمران شهری ، کمک های بلاعوض و اعطای وام می باشد .
ج) عناصر محلی مؤثر بر مدیریت شهری :
مدیریت شهری در سطح ملی را می توان به عنوان مجموعه ای از عناصر رسمی و غیر رسمی تعریف کرد که اداره امور شهر را به عهده داشته و یا در آن مؤثرند ، این عناصر با اختیارات و ابزارهایی که در اختیار دارند در سیاستها و برنامه های اجرایی نظام مدیریت شهری نفوذ کرده و سعی در انجام وظایف خود و یا مطابقت آنها با خواسته های خود را دارند .
1- شورای اسلامی شهر :
مهمترین نهاد محلی که بر اساس اصل صدم قانون اساسی حق دخالت در اداره امور شهر و نظارت بر حسن انجام وظایف مدران محلی را دارد ، شورای اسلامی شهر است که اعضای آن به عنوان نمایندگان افکار عمومی با رأی مستقیم مردم انتخاب می شوند .
مطابق « قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شورای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران » مصوب 1/3 /1375 شرح وظایف 29 گانه شورای شهر در ماده 71 تعیین شده است که با توجه به آن به نظر می رسد مؤثرترین عامل در مدیریت شهری ، بایستی شورای شهر باشد .
اما در طول دوره اول شوراها ، ثابت شد که قانون مذکور کافی نبوده و ضمانت های اجرایی لازم برای انجام وظایف شورای شهر در آن وجود ندارد .
در ذیل برخی از وظایف شورای شهر آمده است :
1- انتخاب شهردار به مدت 4 سال ( حکم انتصاب به وسیله وزیر کشور یا استاندار صادر می گردد)
2- تصویب آئین نامه های پیشنهادی شهرداری ( با رعایت دستور العملهای وزارت کشور )
3- تصویب اساسنامه مؤسسه ها و شرکت های وابسته به شهرداری ( با تأئید موافقت وزارت کشور )
4- تصویب بودجه ، اصلاح و متمم بودجه و تفریغ بوجه سالانه شهرداری و شرکت های وابسته به آن .
5- تصویب لوایح و برقرای یا لغوعوارض شهر و تغییر نوع و میزان آن ( با در نظر گرفتن سیاستهای دولت که از سوی وزارت کشور اعلام می شود )
6- تصویب نرخ خدمات ارائه شده توسط شهرداری و سازمانهای وابسته .
7- وضع مقررات و نظارت بر حفر مجاری و مسیرهای تأسیسات شهری .
8- تصویب نرخ کرایه وسائط نقلیه درون شهری .
9- نظارت بر اجرای طرحهای مربوط به ایجاد و توسعه معابر ، خیابانها و میادین و فضای سبز و تأسیسات عمومی شهر .
10-تصویب نامگذاری معابر ، خیابانها ، کوچه ها ...
11- بررسی و شناخت کمبودها ، نیازها و نارسائی های حوزه انتخابیه و تهیه طرحها و پیشنهادات اصلاحی و ارائه به مقامات مسئول ذیربط .
12- همکاری با شهرداری جهت تصویب طرح حدود شهر با تأیید وزارت کشور و مسکن و شهرسازی .
همانطوری که مشاهده می شود وظایف شورا اکثراً به نهاد شهرداری محدود شده و قدرت و اختیارات لازم جهت تصمیم گیری و سیاستگذاری بر تمام عناصر و سازمانهای مؤثر در مدیریت شهری را ندارد .
ادامه عناصر محلی مؤثر بر مدیریت شهری :
از دیگر عناصر رسمی محلی می توان از شورای اداری شهرستان ، شورای تأمین شهرستان و ادارات آب و فاضلاب ، برق و گاز و مخابرات و فرمانداری نام برد اما علاوه بر عناصر و عوامل رسمی ، سیستم مدیریت شهری متأثر از عوامل و سازمانهای غیر رسمی مانند جریانها و جناحهای سیاسی و کانون های قدرت شهری نمایندگان مجلس شورای اسلامی ، سرمایه داران و صاحبان عوامل اقتصادی ، ائمه جمعه مجامع و گروه های متخصص ذیربط در عمران شهری مانند نظام مهندسی و ... نیز هست .
نتیجه گیری :
همانگونه که ملاحظه می شود ، عوامل فراوانی در مدیریت شهری و عملکرد شهری مؤثرند که بدیهی است با وجود این همه مراکز تصمیم گیری و سیاست گذاری ، نمی توان ارزیابی دقیقی از عملکرد شهرداری یا شورای شهر ارائه نمود و مشخص می شود که تحت این شایط بهبود نسبی ساختارهای شهری در کرمانشاه درطی سالهای اخیر با چه مشقات و تلاش خستگی ناپذیری توأم بوده است .
تهیه و تنظیم : مهندس علی خزایی کارشناس تأسیسات شهری و ساختمان

feedback
1390,11,15, ساعت : 19:59
http://umic.ir/images/stories/food/society1.jpg

هر پدیده ای در جامعه‏‎، یك وجه اجتماعی و فرهنگی دارد. چون هر جا انسان ها كنار هم قرار می گیرند و اجتماعی را شكل می دهند، در اثر كنش و تعاملات متقابل، وجوه مختلف اجتماعی و فرهنگی خود را نشان می دهند.

در میان اجتماعات انسانی، شهر را می توان با توجه به تراكم جمعیت، سرعت و پویایی فعالیت ها، تخصص گرایی و تقسیم كار اجتماعی متمایز دانست. ساختار ارگانیكی شهر به گونه ای است كه سطح مراودات اجتماعی بسیار پر حجم اما سطحی، گذرا، ناپایدار و نسبتا رسمی است و بیشتر از آن كه هنجارهای سنتی شكل روابط بین شهرنشینان را تعیین كند این قانون و هنجارهای رسمی است كه بر روابط اجتماعی سنگینی می كند. چنین فضایی موجب می شود تا روابط بین مردم ساكن در شهر (در مقایسه با جوامع كوچك روستایی) از عمق و كیفیت كافی برخوردار نباشد. در نتیجه خلاء های عاطفی و ضعف در هویت جویی افزایش می یابد و نیاز به تعلق اجتماعی كمتر تامین می شود. در چنین شرایطی‏ انسان شهرنشین در تكاپوی رفع نیاز به تعلق اجتماعی و هویت یابی، توسعه روابط اجتماعی را دنبال می كند. اما آن چه تلاش او را می تواند تا حد زیادی خنثی كند بافت و ساختار و كالبد و شكل انجام فعالیت در شهر است كه سطح ارتباطات و تعاملات اجتماعی شهرنشینان را محدود می كند. حال اگر در برنامه ریزی شهری و مدیریت شهری بتوان به گونه ای این بافت و ساختار و فعالیت ها را تنظیم كرد كه به توسعه تعاملات و ارتباطات عمیق و كیفی كمك كند، طبعا بیشترین كمك به ارتقاء حس تعلق اجتماعی‏، هویت یابی و تامین نیازهای عاطفی شهروندان شده است.
از آن جا كه نگاه انسانی به شهر و شهروندان می طلبد كه آسایش و تامین نیازهای روحی و اجتماعی شهرنشینان مورد توجه باشد، ضروری است كه برنامه ریزی و مدیریت شهری با رویكردی فرهنگی و اجتماعی مترصد توسعه سطح روابط و مناسبات انسانی در شهر باشد.
برخی از موانع ساختاری شهر كه مانع از توسعه سطح روابط و تعاملات اجتماعی عمیق می شوند عبارتند از :
• بافت و معماری غلط بناها‏، میادین، خیابان ها، و بازار
• طراحی غلط و استقرار ناصحیح بخش های مختلف مسكونی، تجاری، اداری و فرهنگی
• آشفتگی ظاهری در منظر و مرآی شهر به نحوی كه این آشفتگی بصری در روح و روان شهروندان تاثیر منفی به جای می گذارد.
از جمله راه هایی كه می توان این وضعیت را اصلاح كرد، پیوند زدن بین جنبه های زیباشناختی، فرهنگی و هنری با وجوه مختلف زندگی جمعی است مثلا تبدیل گذرگاه های پیاده به باغ راه ها، ارایه جلوه های بصری بدیع و چشم نواز بر دیوارها و بناهای شهر، توسعه فضای سبز، ایجاد فرصت های جمعی برای گذران اوقات فراغت از جمله سالم سازی و مناسب سازی بوستان ها و پارك ها برای حضور خانواده ها، اصلاح شكل استقرار واحدهای مسكونی، تجاری، اداری به گونه ای كه شهر را در دسترس و دریافت خدمات را آسان سازد.
باید در نظر داشته باشیم كه سازه های شهری و نیز فعالیت های اجتماعی در شهر، باید به گونه ای با مقتضیات فرهنگی و اجتماعی پیوند داشته باشند كه آرامش درونی و ذهنی شهروندان را دچار آشفتگی نسازند.
با این مقدمه بد نیست نگاهی داشته باشیم به دو رویكرد در مدیریت شهر: رویكردی كه شهرداری را صرفا سازمانی خدماتی می داند و رویكردی كه از شهرداری به عنوان نهادی اجتماعی انتظاری بالاتر دارد و علاوه بر ارایه خدمات شهری توقع دارد شهرداری بین كالبدشهر، فعالیت های شهری و شهروندان ارتباطی منطقی و متناسب ، با نگاهی فرهنگی و اجتماعی داشته باشد. به طور مثال اگر از زاویه فرهنگی و اجتماعی به احداث یك میدان نگاه نكنیم، كاربری میدان را محدود به كاركرد ترافیكی آن خواهیم كرد و درباره آثاری كه این میدان در شكل گیری اجتماعات مردمی در میان و اطراف آن خواهد داشت برنامه ریزی نمی كنیم و بعدا باید به فكر رفع و رجوع تبعات اجتماعی آن از جمله شكل گیری مزاحمت ها و ناهنجاری باشیم. همین مثال در مورد احداث پل ها و بزرگ راه ها و سایر بناهای شهری مصداق پیدا می كند.
حال آن كه رویكرد اجتماعی و فرهنگی از ما می خواهد كه كالبد و ساختار شهر را اساسا با در نظر گرفتن كاركردهای فرهنگی و اجتماعی توسعه دهیم. یعنی از ابتدا اندیشه كنیم كه چگونه می توان به موازات تامین نیازهای خدماتی شهروندان، نیاز آنها به رابطه اجتماعی، كمال و تعالی، آرامش روحی و روانی و معنوی را هم تامین نمود.
اگر برخی از كلان شهرهای جهان امروزه با تراكم معضلات اجتماعی، بزهكاری، تشویش ، خشونت، پرخاشگری، و آلودگی شناخته می شوند دلیل آن چیزی نیست جز غفلت از ابعاد و جنبه های فرهنگی و اجتماعی در فضای زیست شهری. و به همین خاطر تاكید می شود كه در برنامه ریزی و مدیریت شهری بایستی در باره سازگار نمودن تغییرات تكنولوژیك با تغییرات اجتماعی و فرهنگی دغدغه دائمی داشت. به همین خاطر است در رویكرد اجتماعی و فرهنگی به مدیریت شهر تاكید می شود كه هیچ توسعه و رشد كالبدی در شهر پذیرفته نیست مگر این كه از قبل درباره ابعاد و آثار فرهنگی و اجتماعی آن فكر شده باشد.

feedback
1390,11,15, ساعت : 20:00
http://umic.ir/images/stories/food/AtlantaWomanJobs.jpg
در کشورهای مختلف و در تمدن های گذشته تنوع زیادی از پدیده کار و فرهنگ آن مشاهده می شود. در میان رومیان باستان کار فقط کار یدی تعریف می شود و آن هم تنها برای بردگان مناسب بود.

سپس در عصر فئودالی با تغییر در برداشت از مفهوم کار انگیزه ها منوط به تعهد و سوگندی شد که نسبت به ارباب ارائه می شد. در واقع برای اولین بار نیروی کار با صاحب کار براساس یک ارزش تعریف شد. سپس در عصر بورژوازی و با جایگزینی تدریجی انرژی های دیگر به جای کار یدی انسان، در مفهوم کار تغییرات وسیعی پدید آمد. ابتدا با به وجود آمدن نوع بدوی اتوماسیون، کار اجتماعی به صورت بدوی پدید آمد و دولت تجلیگاه و مرکز نظم جامع نیروی کار شد، اما در عصر حاضر با توسعه تکنولوژی و تقابل تحول و نوآوری آن با ثبات و تمرکز شدید دولت نشان داد که نیروی کار نمی تواند به ساخت های بیش از اندازه متمرکز برای رشد خود اعتماد کند، زیرا عواملی نظیر انگیزه، تکنولوژی و توزیع نظم همراه و همسو حرکت نمی کنند. آنچه در فرآیند سنتی تعریف مفهوم کار به چشم می خورد این است که محاسبه ارزش اطلاعات متبلورشده در کار نادیده گرفته شده، زیرا کار را نیرویی می دانند که در یک دامنه تغییر (x) عمل می کند. «W=F.x» در این فرمول نمی توان ارزش اطلاعات متبلورشده را در تحول حاصل از کار و در خود کار به دست آورد. در حالی که از نگاه جدید، کار عبارت است از انرژی هدفداری که موجب تغییر از حالت A به B می شود که هر سیستم سه جزئی (جرم، انرژی و اطلاعات) از جمله سیستم مدیریت شهری برای مقابله هژمونی آنتروپی فزاینده درونی و خارجی خود به آن نیازمند است تا بتواند به بقا و تکامل خود ادامه دهد. در این تعریف عامل اطلاعات به مفهوم جدید کار وارد شده است. به بیان دیگر x یعنی شاخص تغییر مکان تابعی از تاثیر اطلاعات مصرف شده در جریان کار است. براساس این تعریف به هر مقدار که انرژی اطلاعاتی به کمترین مقدار خود می رسد مقدار انرژی فیزیکی به کار گرفته شده بیشتر می شود و در این شرایط هرچه بیشتر کار انجام دهیم نتیجه معکوس می گیریم؛ چیزی که متاسفانه در طول تاریخ مدیریت شهری ما کم و بیش حاکم بوده است. در واقع مدیر شهری یا شهردار موفق کسی است که ساعات بیشتری در دفتر کارش حضور دارد و شب و روز نمی شناسد و کار فیزیکی و یدی بیشتر انجام می دهد. چنین است که یک مدیر شهری موفق یا یک شهردار منطقه موفق کسی است که همیشه گوش به بی سیم و یا برق اتاق کارش شبانه روز روشن باشد. در حالی که مفهوم جدید کار در حوزه مدیریت شهری امروزی عبارت است از تعادل میان انرژی و اطلاعات، به تعبیری کار را می توان کاربرد اطلاعات در انرژی (هدف در انرژی) تعبیر کرد که در سه دسته کار سخت افزاری (با اطلاعات کم)، کار سخت افزار ـ نرم افزاری (با اطلاعات متوسط) و کار نرم افزاری (با اطلاعات زیاد) متبلور می شوند. موضوع نوع اول کار افزایش تولید و سود، موضوع کار از نوع دوم فزونی نظم و قدرت و موضوع نوع سوم کار افزایش دانش و علم است که البته در حوزه مدیران شهری ما بیشتر بر نوع اول کار تمرکز شده است و دو نوع دیگر کمتر مورد نظر قرار می گیرد. اگر بخواهیم تعریف جامع تری از کار ارائه دهیم می توان گفت که کار، سیاست و فرهنگ همگی از یک مقوله هستند، تنها اشکال آنها متفاوت است زیرا کار، مکانیسمی از آرایش محدود انرژی و اطلاعات در محدوده ای خاص است که هدف محدود و مشخصی ندارد. سیاست نیز از همین آرایش بهره می برد با این تفاوت که شکلی عام تر دارد و وابسته به قدرت متمرکز است و سرانجام نوع بسیار عام و جالب ترکیب انرژی و اطلاعات را فرهنگ می نامند که نظم خودجوش و پذیرفته شده اجتماعی است. به زبانی دیگر کار تجلی سیاست و سیاست تجلی فرهنگ است، البته در بهینه ترین و بهترین شرایط اجتماعی، بنابراین کار انرژی هدفداری است که کالا تولید می کند. سیاست انرژی هدفداری است که نظام محدودی در یک حوزه جغرافیا به وجود می آورد. فرهنگ انرژی هدفداری است که نظام اجتماعی را به مقوله آگاهی اجتماعی متصل کرد و خالق هنر است. لذا محدوده کار یک کارگاه و حوزه مدیریت آن، محدوده فعالیت سیاسی یک دولت و نظم اجتماعی و محدوده فرهنگ به قلمرو تکامل تمامیت اجتماع و پویای آن مربوط است. بنابراین در یک سیستم مدیریت شهری موفق و مولد کار تولیدی، کار سیاسی و کار فرهنگی در یک جهت قرار می گیرند، گرچه پیچیدگی خاص خود را دارد، اما هم راستا هستند. در مدیریت شهری ما حلقه گمشده کار معطوف به پژوهش، اطلاعات و دانایی است. اهمیت این حلقه از آن جهت است که کار معطوف به پژوهش دائما در حال تغییر آرایش انگیزه های خود از دانی به عالی است. فرمول کار یدی + کار فکری به عنوان نیروهای انسانی طراح و ماشین ساز ضرورت توسعه منابع انسانی مدیریت شهری است، زیرا این نیروها امکان تحقق عملی یک اندیشه را فراهم کرده و با جذب اندیشه های مختلف نوین، قدیم و آرایش آنها به صورت طراحی جدید و اجرای آنها برای اولین بار اندیشه یا اندیشه های نوین حاصل از پژوهش را به عمل آورده و تجربیات جدیدی را به مدیریت شهری می بخشند. در واقع کارآفرینان خلاق یک جامعه شهری این دسته از نیروها هستند. یک کارآفرین متکی به منابع اقتصادی را تاجر، یک کارآفرین متکی به منابع سیاسی را سیاستمدار و یک کارآفرین متکی به منابع عملی را طراح و ماشین ساز می نامیم.
منبع : آفتاب

feedback
1390,11,15, ساعت : 20:01
با توجه به عصرماشین ودرنظرگرفتن نیازهای جوامع شهری دردوران پس از انقلاب صنعتی ، ((لوکوربوزیه)) طرحی را دررابطه با ساخت شهرها درسال 1922 ارائه داد.درطرح لوکوربوزیه، بخش مرکزی شهر پاسخگوی مناسبی جهت تراکم ترافیک شهر بشمار می رود و جابجایی مردم را میسر می سازد که در آن فضای سبز و فضای باز به اندازه کافی است. وی طرح خود را برای یک شهر پرجمعیت ارائه داده است.جمعیتی که یا درشهر زندگی کرده و در همان جا کار می کنند و یا ساکنین حومه ها بوده که در بیرون شهر کار می کنند و بالاخره کسانی که درشهر کار کرده ولی بیرون شهرها زندگی می کنند.

شهر یک مرکز تجاری محسوب می شود و بایستی نقش های خود را در فضای فشرده و متراکم ایفا کند. در این طرح به سبب نیاز فراوان به هوای تازه ،فضای باز به میزان کافی تعبیه شده و توسعه عمودی شهر نیز در قسمتی ازآن دارای اهمیت خاصی است.




درطرح لوکوربوزیه با توجه به سیستم ترافیک سه نوع راه دیده می شود:



· راه های مخصوص تمرکز ترافیک سنگین و پخش کالا

· شبکه ای از خیابان های اصلی

· پل های محکم



در این طرح یک سیستم خط آهن نیز جهت شهر در نظرگرفته شده وهمه خطوط آهن نیز به ایستگاه مرکزی درقلب شهر منتهی می شود. در اطراف ایستگاه در یک پارک بزرگ، ساختمان های اداری چند طبقه قرارگرفته است و فروشگاه ها و مغازه ها نیز در همین محل فعالیت دارند. در مجاورت این منطقه ساختمان های عمومی و ادارات دولتی قرار دارند . پس از آن پارک دیگری استقرار می یابد که جهت توسعه های بعدی مرکز شهر در نظر گرفته شده است ، و بیشتر به صورت مساکن چند طبقه است . منطقه صنعتی شهر و ایستگاه کالاها بوسیله فضاهای سبز و زمین های باز از شهر جدا می شوند.

در طرح لوکوربوزیه، تراکم جمعیت در قسمتهای مسکونی 3000 نفر در هکتار در نظرگرفته شده که فقط 5% از سطح کل زمین ناحیه ای را که در میان فضای باز طراحی شده، اشغال می نماید. آپارتمان های مسکونی 8 طبقه نیز، با تراکم 300 نفر در هکتار در نظر گرفته شده اند.



فرستنده :محسن سورگی _تحولات شهرسازی _ گروه آموزشی همکلاسی

ضرورت یک طرف توسعه خطی، فرانک لوید رایت را به پیشنهاد توزیع صنایع، محیطهای تجاری، مسکن و تاسیسات عمومی کشاند، که اراضی کشاورزی را درطول شبکه های راه آهن و بزرگراهها مستقر می سازد. واحدی را که لویدرایت را جهت طرح خود برگزیده است، بر مبنای حداقل 4000 متر مربع (یک ایکر) از زمین در مقابل هرخانوار و در رابطه با واحدهای خود یار است. اگرچه تاسیسات واحدهای مختلف خودیار( همسایگی) نیز مورد بررسی قرار گرفته و در نظرگرفته شده اند.
در این طرح، کلیه تسهیلات شهری از فضاهای ورزشی، هتل، مسافرخانه، صنایع و پارکینگ گرفته تا مراکز تجاری، آموزشی ، اداری ، و تفریحی پیش بینی گردیده اند مساحت محدوده طرح لوید رایت ، دو مایل مربع می باشد. لویدرایت پیشنهاد می کند که تمام فعالیت ها به طور یکنواخت در همه نقاط شهر پراکنده شوند . ولی این طرح درصورتی قابل اجرا است که زمان و هزینه سفر به حداقل کاهش یابد.

فرستنده :محسن سورگی _تحولات شهرسازی _ گروه آموزشی همکلاسی

feedback
1390,11,15, ساعت : 20:01
هنری رایت وکلرنس اشتاین درطرحشان برای یکی ازنواحی حومه ای رادبرن درنیوجرسی ،پیشنهاد یک نظام برنامه ریزی برای نواحی مسکونی را عنوان نمودند. اساس نظریه آنها ایده بلوکهای بزرگ مسکونی است که برمبنای جدایی ترافیک پیاده وسواره قراردارد.
دررادبرن ، خانه ها به صورت گروهی ایجاد می شوند که دراطراف آنها انواع مختلف کوچه های بن بستی که به مسیرهای عبور پیاده وپارکها مرتبط می گردند، قرارگرفته است. مدرسه وفروشگاهها تماماً درقسمتهای ورودی این واحدهای بزرگ قرارخواهند گرفت. بلوکهای بزرگ به مفهوم یک ایده منطقی به سوی حل مسائل حرکات رفت وآمدی است که اماکن مسکونی را ازراههای اصلی بدور نگه میدارد.
درطرح رادبرن، پارک درمرکز بلوکهای بزرگ به عنوان برترین نقطه محله درنظرگرفته شده است. راههای موتوری نیز، به طرف خانه هایست که درسمت راست آنها پارکها قرارداده شده اند.
مطالعات انجام شده نشان می دهد که یک شبکه راه بن بست،رادبرن را تحت کاربرد خود قرارداده است . چنین خصوصیاتی ممکنست به دلایل زیر محدود گردد.
راههای بن بست کوتاه فقط به عنوان یک خط سرویس دهنده عمل می کنند.
این راهها ، جهات حرکت وسایل نقلیه را به طرف خانه هاوگاراژها ، مراودات مجاز وسایرسرویسها می کشاند.
این راهها، همچنین برای بسیاری ازپارکینگ ها وراههای عبورپیاده به نحوی قرار گرفته اند که هرکوچه بن بست را به عنوان یک محیط صرفاً پیاده سرویس می دهند.
درچنین شرایطی ، خانه ها دراطراف راههای بن بست قرارداده شده اند. اطاقهای نشیمن وبسیاری ازاطاقهای خواب این امکان را یافته اند که به فضاهای باز پشت واحدهای مسکونی باز شوند وآشپزخانه ها ، همه دریک خط قرار داشته باشند.
واحدهای مسکونی به اندازه بسیارکمی به انتهای خیابانها ومحیطهای عبوری اطراف دید دارند وبه عنوان یک گروه، آنها فقط یک دیسیپلین مختصر معماری را نمایش می دهند. محوطه سازی برنامه ریزی شده است. عناصرمختلف واحدهای مسکونی که بسیار مهم اند تشریح شده اند .سایرعناصرواحد، به نحو ویژه ای درکاربرد مواد ومصالح ساختمانی است که تا خط سقف ادامه می یابند، همچنین، خانه های متصل دارای گاراژهای مشترک اند.
هدف ازایجاد طرح رادبرن، ایجاد باغ شهرهایی درجوامع متروپلیتن (مادرشهر) بوده است. طرح رادبرن برای جمعیتی حدود 25000 نفر درسه واحد خودیار درنظرگرفته شده ومحدوده هرواحد ازمرکز دبستان تا شعاع 800 متر می باشد. درطرح رادبرن، سعی شده است که مردم به طبیعت نزدیک ترشوند وآسایش وآرامش بیشتری جهت ساکنین تأمین گردد.دراین طرح نیز، فضای سبزاهمیت زیادی دارد وهدف آن تشکیل یک جامعه شهری سالم است .جهت تامین سلامت بچه ها وجلوگیری ازحوادث ناگوار، پیاده روهای ویژه ای ساخته می شود که دورازمسیر ماشین هاست.


http://umic.ir/images/stories/food/radburn1.jpg

فرستنده :محسن سورگی _تحولات شهرسازی _ گروه آموزشی همکلاسی

feedback
1390,11,15, ساعت : 20:02
تعريف 1: طراحی شهری فرآیندی است که به شکل دهی فیزیکی بافت های مختلف شهری و روستایی منجر می شود. طراحی شهری با رویکرد ساختارگرایی به ایجاد اماکن متعدد می پردازد. این فرآیند طراحی ساختمان ها، فضاها و چشم اندازها را در برمی گیرد و نهایتا جریانی را به راه می اندازد که به عمران و آبادی شهری کمک می کند.

http://umic.ir/images/stories/food/ta.jpg
نمایی از شهر توکیو
منبع: سايت علمي دانشجويان (http://www.daneshju.ir/forum/f369/t14514.html)

تعريف 2: طراحی شهري بخشی از هنر سازمان دادن فضای کالبدی است که با رشته های مختلف علمی و هنری مانند برنامه ریزی شهری ,معماری و منظر سازی ,مهندسی فنی ,مهندسی ترافیک و حمل و نقل؛ روانشناسی ,جامعه شناسی و اقتصاد سر و کار دارد و در عین حال با سیاست و فرهنگ نیز ارتباط پیدا می کند. پس می بینیم که دامنه ی فعالیتش بسیار گسترده است.
گستردگی فعالیت طراحی شهری نشان می دهد که این فعالیت مانند یک طرح معماری یا طراحی یک پارک نیست که با طرح مشخصی شروع شود یا پایان پذیرد. یک کار معماری معمولا در جایی شروع می شود و خاتمه می يابد , ولی یک میدان به عنوان عنصری از سازمان فضایی شهر در طول تاریخ تکون می یابد , دگرگون میشود ,تغییر می کند و یا مدام عوض می شود .
منبع : سايت همكلاسي (http://www.hamkelasy.com/content/view/206/52/)

feedback
1390,11,15, ساعت : 20:03
شهرسازی
شهرسازی، در واقع مفصلی بین علوم گوناگون است، از علوم انسانی گرفته، تا علوم فنی و مهندسی، و هنر، همانند طراحی صنعتی، معماری و .... علاوه بر انجام عملیات عمرانی، محاسبات سازه، بحثهای معماری و... که اکثرا بر روی تک بنا و یا یک محدوده مشخص متمرکز هستند، نیاز به رشته ای همچون شهرسازی است تا بتواند علاوه بر این موارد، در سطحی کلان دانش اقتصاد، جامعه شناسی، روان شناسی، جغرافیا، آمار، سوانح طبیعی، مدیریت، حمل و نقل، ترافیک، GIS و... را ترکیب کرده و دیدگاهی جامع بر مشکلات ، توسعه و آینده نگری شهر داشته باشد.
در حال حاضر رشته شهرسازی در مقطع کارشناسی ارشد دو گرایش اصلی دارد :


شهرسازی- برنامه ریزی شهری و منطقه ای
شهرسازی- طراحی شهری

گرایشهای دیگری نیز همچون برنامه ریزی منطقه ای، مدیریت شهری و برنامه ریزی مسکن وجود دارد.
زمینه کاری شهرسازی بسیار متنوع است، در بخش دولتی، در سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، شهرداریها، وزارت کشور، استانداریها و سایر ارگانهای وابسته به وزارت کشور، وزارت مسکن و شهرسازی و.... و در بخش خصوصی، شرکتهای مهندسین مشاور شهرسازی، معماری، برنامه ریزی منطقه ای و.....
برخی از زمینه های کاری شهرسازی:


تهیه طرحهای شهری و منطقه ای (جامع، تفصیلی، ساختاری، شهرستان، هادی و ........)
مشاوره در امور شهری و منطقه ای
فعاليت در شهرداريها، استانداريها و وزارتخانه های مربوطه (مسکن و شهرسازی، راه و ترابری، کشور)
نظارت بر ساختمانهايی با ارتفاع بيش از 8 طبقه / انجام پروژه های محوطه سازی
برنامه ريزی و طراحی شهرکهای گوناگون (مسکونی، صنعتی، تجاری....)/ و طراحی شهرهای جديد
مکان يابی عناصر و کاربريهای گوناگون شهری
توانايی راه اندازی و استفاده از سيستم GIS

http://umic.ir/images/stories/food/shahrsaz1.jpg http://umic.ir/images/stories/food/shahrsaz2.jpg

feedback
1390,11,15, ساعت : 20:03
فرآيندي است كه به شكلدهي فيزيكي بافتهاي مختلف شهري منجر ميشود.

طراحي شهري با رويكرد ساختارگرايي به ايجاد اماكن متعدد ميپردازد، فرآيند طراحي ساختمانها، فضاها و چشماندازها را در برميگيرد و نهايتا جرياني را به راه مياندازد كه به عمران و آبادي شهري كمك ميكند.
بعبارت ديگر "طراحی" بخشی از هنر سازمان دادن فضای کالبدی است که با رشته های مختلف علمی و هنری مانند برنامه ريزی شهری ,معماری و منظر سازی ,مهندسی فنی ,مهندسی ترافيک و حمل و نقل، روانشناسی, جامعه شناسی واقتصاد سر و کار دارد و در عين حال با سياست و فرهنگ نيز ارتباط دارد.
با شکل گرفتن فضای خصوصی زندگی بشر ، فضاهای عمومی با كاربريهاي مختلف نيز شکل گرفته كه مهمترين آنها فضاي شهري است (با مفهوم تخصصي سيما و منظر شهري) كه فراهم كننده تعاملات اجتماعي و برآورده نمودن نيازهاي انساني در محيط باز و همگاني ميباشد.
در بحث ساخت و ساز شهري هرمي وجود دارد که از شهرسازي، طراحي شهري، معماري و طراحي صنعتي تشکيل شده است. مبلمان شهري به عنوان يک موضوع ارتباطي بين معماري و طراحي صنعتي است، و طراحي شهري به مکان و فضای اين شاخصها و تجهیزات مي پردازد.


http://umic.ir/images/stories/food/des-u2.jpg

http://umic.ir/images/stories/food/des-u1.jpg

فرستنده : مهندس رضا لاهیجی

feedback
1390,11,16, ساعت : 15:52
طراحي صنعتي، آميزه ای از علم و هنر است كه ارزشهاي كاربردي و زيبايي شناسي را بمنظور توليد طرح و ايده جديد بوجود مي آورد.
طراحي صنعتی اولين حلقه از زنجيره توليد است . تفکری جامع با در نظر گرفتن فرهنگ، هنر، نوآوری،خلق پدیده های جدید، روانشناسی و جامعه شناسی، براي رسيدن به وضعيت مطلوب از نظر عملكرد، فرم، سليقه، تنوعطلبي، مد و هزينه. ايجاد يک طرح جدید، بستگي دارد به اينکه چگونه ، در کجا و توسط چه کسی ميخواهد استفاده شود. هدف : زندگي راحتتر، آسایش، آرامش ، لذت و کارآمدی بیشتر.
طراحان صنعتي از روشهاي مختلفي براي طراحي استفاده ميکنند، از طراحي سريع تا مدلسازي با مواد مختلف، استفاده از برنامههاي کامپيوتري براي طراحي و محاسبات و ....
طراحي صنعتي تخصصي است که فرم يک محصول و تولید را مشخص ميکند، آنرا بگونه ای شکل میدهد تا براي مردمي که از آن استفاده ميکنند و شیوه توليد مناسب باشد.
متخصصین طراحي صنعتي با آگاهی و دانش گسترده ای که دارند قادر هستند در کنار رشته هایی مانند شهرسازی، طراحی شهری و معماری به ساماندهی فضای شهری بپردازند، و با توجه به اینکه نزدیکترین ارتباط را با انسان دارند، کوچکترین جزییات و مسائل کاربردی را درنظر میگیرند، مواردی مانند :
طراحي محيط زیست: فضا، مبلمان و چيدمان شهري و عناصر زير مجموعه آن نظير ايستگاه اتوبوس و تاكسي، آبنما ، تابلوهای راهنما و كليه تجهیزات محيطهاي عمومي ... / طراحي سبز و طراحی پایدار / و
طراحي اصلاحي : اصلاح خصوصيات عملكردي يا فرمي يك محصول به منظور بهبود كارايي آن.

http://umic.ir/images/stories/food/in-d.jpg

فرستنده : مهندس رضا لاهیجی

feedback
1390,11,16, ساعت : 15:57
فضاهای کاربردی شهر

1.حوزه کاری
فضاهای کاری شهر عمدتا" به سه فضا تقسیم می شوند:
1. مرکز فعالیت های مبادلاتی
2. مراکز فعالیت های تولیدی
3. مراکز فعالیت های خدماتی و کالاهای مصرفی روزمره.
مراکز فعالیت های مبادلاتی : این مراکز که عموما" در حوزه جغرافیایی درون و مرکز شهری قرار می گیرند و رفت و امدها و سفرهای متعدد و متراکمی را در تمام طول روزهای کاری ایجاد می کنند شامل 5 بخش عمده می شوند:
1. مراکز مبادلات مالی و بازرگانی
2. مراکز اداری
3. مراکز تجاری
4. مراکز مبادلات واسطه ای
5. مراکز فعالیت های حمل و نقلی
مراکز فعالیت های تولیدی : این مراکز که انها را می توان در فضاهای درون و برون شهری مشاهده کرد و عموما" ایجاد سفرهای متراکم اما در ساعات اوج می کنند شامل 4 نوع فضای متفاوت می شوند:
1. صنایع سنگین
2. فعالیت های تولیدی درون شهری
3. صنایع سبک
4. صنایع ساختمان سازی و عمرانی
مراکز فعالیت های خدماتی و کالاهای مصرفی روزمره : حوزه جغرافیایی این فضاها درون شهر است و رفت و امدهای محدود و پراکنده ای را ایجاد می کنند. این فعالیت ها را می توان به بخش های زیر تقسیم کرد :
1. توزیع خوار و بار و مواد غذایی
2. خدمات تعمیراتی
3. خدمات مشاوره ای
4. خدمات بهداشتی
5. خدمات تفریحی
6. خدمات اداری و شهری.
2.حوزه مسکونی
در این حوزه با تقسیم بندی شهر بر اساس دو گرایش روبهرو هستیم : نخست تقسیم بر اساس دوایر متحد المرکز و سپس تقسیم اقطاعی.
3.حوزه اوقات فراغت
این حوزه امروزه شامل گروه هرچه بزرگتری از فضاهای شهری می شود و از جمله انها می توان به فضاهای زیر اشاره کرد :
1. فضاهای تغذیه نظیر رستوران ها . کافه ها . کافی شاپ ها . کافی نت ها و .... که فضاهای به شدت قشر بندی شده و تفکیک شده بر اساس مشخصات فرهنگی اجتماعی مصرف کنندگان خود هستند و بارهای معنایی خاص و نشانه گذاری های سنگین و قابل مطالعه دارند.
2. فضاهای ورزشی ورزشگاه ها . سالن های ورزشی. باشگاه های تندرستی و بدن سازی. زمین های ورزشی درون شهری و محله ای .
3. فضاهای بازی نظیر انواع کلوپ ها و باشگاه های فکری. قمار.
4. فضاهای فرهنگی نظیر سالن های کنسرت. تئاترها.سینماها.کتابخانه ها. فرهنگسراها.موزه ها. نمایشگاه ها. جشنواره ها .....
5. فضاهای تفریحی متفرقه نظیر پارک ها .محله های گشت و گذار و دیدنی. اثار تاریخی. تفریحات دریایی.
4.حوزه های حمل و نقلی
برای مطالعات در این زمینه نیاز به دقت بر حرکات حمل و نقلی میان کار و مسکن وجود دارد. این حرکات را می توان از سه نقطه مورد مطالعه قرار داد:
1. از مبدا مسکن یعنی بررسی مسیرهایی که ساکنان یک بافت مسکونی را به کارهایشان می رسانند.
2. مطالعه با مبدا کار. یعنی مطالعه بر یک نقطه کاری و تحلیل مسیرهایی که کارکنان این نقطه را به مسکن هایشان می رساند.
3. از مبدا نقطه حمل و نقلی برای نمونه مطالعه بر حرکات حمل و نقلی یک ایستگاه قطار شهری.
منبع : انسان شناسی شهری

feedback
1390,11,16, ساعت : 15:59
شهر پايدار شهري است كه حافظ و ارتقا دهنده رفاه اهالي چه در بلند مدت و چه در دوره متوسط باشد كه در ضمن بالاترين كيفيت زندگي از آن بدست مي آيد. پايداري ايجاب مي كند كه تصميم گيري يكپارچه در نتايج اقتصادي و اكولوژي و اجتماعي خوب به اجرا درآيد.
پايداري محيطي به معني حفظ سرمايه طبيعي است كه ايجاب مي كند ما انسانها در مصرف مواد تجديد شونده و در مصرف آب و منابع انرژي حد و اندازه را رعايت كرده و بيشتر از انچه كه سيستم هاي طبيعي مي توانند فراهم کنند مصرف نكنيم. بعلاوه به ياد داشته باشيم كه نسبت مصرف ما از منابع يكبار مصرف بيشتر از نسبتي نباشد كه منابع پايدار تجديد شونده نتواند آنرا جبران كند بهترين مثال در اين مورد نفت و سوخت فسيلي است كه پس از اتمام؛ ديگر تجديد نمي شوند.
پايداري محيطي بمعني رعايت اين اصل مهم است كه نسبت آلاينده هاي پراكنده در جو و در دامن طبيعت هرگز بيشتر از ظرفيت جذب شدن آن آلاينده ها در هوا و آب و خاك و بيشتر از توان تصفيه طبيعت نباشد.
ايجاد وضعيت بهتر در پايداري نسبي يك شهر ايجاب ميكند كه خصوصياتي را كه در الگوي ورودی ها و خروجي ها اثر ميگذارند ارزيابي شود. در اين راستا بايستي خاك و آب و انواع ساختمان و سيستم هاي حمل و نقل و سازمان فضايي را لحاظ كرد. سپس مي توان پتانسيل تغييرات را حين نقشه كشيدن محوطه در ساختمان ها مورد ارزيابي قرار داد.



اصول شهر پايدار:
1. تصميمات امروز نبايستي آينده كودكان و نسل آينده و آنچه را كه در آينده برمي گزيند به خطر اندازد. همه ما مسئول اعمال فردي و گروهي خود مي باشيم.
2. منابع طبيعي بايستي عادلانه موثر مورد استفاده قرار گرفته و پايداري جامعه فداري پايداري جامعه ديگر نگردد.
3. استفاده از منابع تجديد شونده مورد تائيد و تشويق ما است و ضمن استفاده از منابع غيرتجديد شونده بايستي به حداقل برسد. مصرف منابع تجديد شونده نبايستي بيشتر از ميزان توليد تجديدي آن شود.
4. برقراري ارتباطات آزاد بين مردم و بخش اصناف و كليه سطوح دولتي مهم اند. ما تنوع فرهنگي واقتصادی و محيطي را ارج مي نهيم.
5. هر جامعه بايستي زمينه بهداشتی و حياتي وبي خطري را براي تعامل انسان ها و تحصيلات و اشتغال و تفريحات سالم و سرگرمي ها و توسعه فرهنگي فراهم كند.
6. پايداري به توانمندي جامعه اكوسيستم و يا به هر سيستم درحال فعاليت كنوني اطلاق مي شود كه مي تواند تا آينده نامعلوم ادامه فعاليت داده بدون اينكه بر اثر فرسايش و تهي شدن منابع كليدي به حكم اجبار به سمت سقوط هدايت گردند.

http://umic.ir/images/stories/food/t-paydar2.JPG
توسعه پایدار به مفهوم حرکت بر محور انسان-محیط است و توسعه امکانات اقتصادی با توجه به ملاحظات محیطی و عدالت اجتماعی را مورد توجه قرار مي دهد. توسعه پایدار پس از مشکلات ایجاد شده از توسعه صرفا اقتصادی پس از جنگ جهانی مطرح گردید. جایی که توسعه بی رویه باعث اختلافات طبقاتی و مشکلات زیست محیطی عدیده ای شده و مسير توسعه به ابعاد محيطي و اجتماعي کمتر از اقتصادي بها داده بود.
با توسعه روزانه شهري شدن زندگی بشر مفاهیم مربوط به توسعه پایدار به این حیطه وارد گردید و توسعه پایدار شهر محصول نگاه های جدید به عدالت اجتماعی,فضایی و محیطی نسبت به شهر است. شهرها در سال 2020 جمعيتي معادل 75 درصد کل جهان را در عینی در خود جای خواهند داد که تقريبا 2 درصد از فضاي شهري را در اختیار دارند. بنابر این این تراکم عجیب و بی سابقه جمعیت و نیاز عمومی به جذب منابع اساسی منجر به بهره برداری های غیر طبیعی از منابع محلی و استثمار منابع همسایگی خواهد شد. آثار این توسعه با پس ماند های غیر قابل پیش بینی به جای مانده از شهرها ادامه داشته و آلودگی ها و بیماری ها و گونه های زندگی حاشیه ای جدید محصول این توسعه خواهد بود.
اما توسعه پایدار شهری به عنوان جزئی از توسعه پایدار بر پایه استفاده معقول از منابع طبیعی استوار شده است و در این نوع توسعه ملاحظات سه گانه, محيطي, اقتصادي و اجتماعي در کنار هم لحاظ خواهد شد.بنابر اين شهر پايدار برآمده از فرايند توسعه اي است که هنيت و امکان ارتقاي هميشگي سلامت اجتماعي - اقتصادي بوم شناسانه شهر و منطقه را فراهم کرده و اين ذهنيت و امکان را به عينيت و اقدام مبدل ساخته است.
بنابر اين راه کارهاي زير به عنوان راه کارهاي توسعه پايدار شهري مطرح است :
- حداقل سازي پيامد هاي زيست محيطي
- حداقل سازي مصرف منابع تجديد ناپذير
- بهره برداري از منابع تجديد پذير

سياست هايي که شهر به سمت پايداري هدايت میکند:

کاهش اتکا به خودروي شخصي, افزايش فشردگي کالبدي در توسعه شهري, حفاظت و احياي نظام هاي طبيعي شهر و منطقه پيرامون, کاهش مصرف منابع و توليد آلودگي در شهر و منطقه, بهبود زيست پذيري اجتماعات بشري, پایندگی و تقویت اقتصاد شهری و اصلاح نظام اداری و حکمرانی شهری.



پايدار ماندن يعني به جلو رفتن و ادامه دادن. پايداري يك سمت و سو است نه يك مقصد.





تعاريف مختلف واژه پايداري :



رايج ترين مفهوم توسعه پايدار همان است كه در كنفرانس سران در شهر ريودوژانيرو به كار گرفته شد :

توسعه پايدار ضمن آن كه به نيازهاي كنوني پاسخگوست ، توانائيهاي نسلهاي آينده را براي پاسخگويي به نيازها و خواسته هايشان به مخاطره نمي اندازد.



توسعه پايدار نگران تهي شدن كنوني كره زمين از منابع است ، تنها منابع طبيعي نيستند كه در مخاطره قرار گرفته اند، بلكه كيفيتهاي ديگر نظير كيفيت چشم اندازها، ميراث فرهنگي ، و آرامش و توانائي مناطق شهري براي زيست ايمن و سالم نيز در خطر نابودي است.


http://umic.ir/images/stories/food/t-paydar3.JPG

فرستنده : آقای مهندس رضا لاهيجي

feedback
1390,11,16, ساعت : 15:59
در یک جمعبندی میتوان بیان داشت که مفاهیم مختلفی از پارادایم توسعه پایدار ارایه شده است که بیشتر آن را شاخههای مختلف جغرافیا تشکیل میدهد. این مفاهیم در سطوح مختلف مطالعاتی با عباراتی همچون زیستکره پایدار، اکولوژی پایدار، محیط زیست پایدار، چشمانداز پایدار، توریسم پایدار، حمل و نقل پایدار، پیشرفت پایدار در کیفیت زندگی، سیاره پایدار، توسعه پایدار شهری (شهر سبز [1] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2151&Itemid=322#_ftn1)، بوم شهر[2] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2151&Itemid=322#_ftn2)، شهر قابل زندگی و شهر محیطی)، توسعه پایدار روستایی، توسعه پایدار منطقهای و ... بیان میگردند.
قلمرو توسعه پایدار، تنها به حفاظت از محیط زیست طبیعی محدود نمیشود، بلکه مفاهیمی نظیر شهر، روستا، عدالت اجتماعی، توزیع عادلانهی ثروت، مشارکت مردم در تصمیمگیریها و برنامهریزیها را نیز شامل میشود. در واقع همهی زوایای زندگی انسان امروزی و نسلهای آینده را در بر میگیرد. (ملکی، 1390: 124)
با این شرح، باید توسعه پایدار را فرآیندی دانست که طی آن مردم یک کشور نیازهای خود را برآورده میسازند و زندگی خود را ارتقا میبخشند، بدون اینکه از منابعی که به نسلهای آینده تعلق دارد را به مخاطره اندازند. بنابراین توسعه را زمانی پایدار مینامیم که مخرب نباشد و امکان حفظ منابع، اعم از آب، خاک، منابع ژنتیکی، گیاهی و جانوری را برای آیندگان فراهم آورد. در توسعه پایدار، اصل این است که منابع طبیعی پایه به گونهای محافظت شوند که نسلهای آینده دست کم بتوانند به اندازه نسل کنونی تولید و مصرف کنند.
پایداری شهری نیز مفهومی است که در پی طرح توسعه پایدار به عنوان الگووارهای جدیدی در جهان مطرح گردید. ریشههای نگرش توسعه پایدار به نارضایتی از نتایج توسعه و رشد اجتماعی-اقتصادی در شهرها از منظر بوم شناسی (اکولوژی) بر میگردد. این الگوواره تازه با عنوان توسعه پایدار به مقابله یا الگوهای تولید، توزیع و مصرف ناسازگار با طبیعتی میپردازد که به اتمام منابع و تخریب محیط زیست میانجامد و تنها فرآیند توسعهای را تایید میکند که به بهبود کیفیت زندگی انسانها در حد پذیرش ظرفیت نظامهای پشتیبان حیات منجر شود. این الگوواره جدید توسعه پایدار، حولحساسیتهای زیست محیطی و به بیان دقیقتر بومشناختی شکل گرف و اشارههای اولیه ان برای سیاستهای توسعه شهری، حفظ فضای سبز و پاکیزگی آب، جلوگیری از آلودگی هوا و کاهش تولید زباله در سطح محلی بود. لیکن به تدریج سیاستهای پایداری به پهنههای جغرافیایی گستردهتری ( در سطوح منطقهای، ملی و جهانی) روی آورد و افزون بر بعد بومشناسانه، به ابعاد اجتماعی-اقتصادی نیز توجه کرد. از اینرو میتوان شهر پایدار را شهری دانست که برآمده از توسعهای است که ذهنیت و امکان ارتقای همیشگی سلامت اجتماعی-اقتصادی و بومشناسانه شهر و منطقه آن را فراهم کرده است. (زرآبادی و توکلی، 1388: 120)
منابع :
بحرینی، سیدحسین (1380)، توسعه شهری پایدار: از فکر تا عمل، مجله محیط شناسی دانشگاه تهران، شماره 27، تهران.
بدری، سید علی (1376)، توسعه پایدار: مفهوم و ارزش و عمل، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 48.
ترنر، تام (1376)، شهر همچون چشمانداز،غ نگرشی فراتر از فرانوگرایی (پست-پست مدرنیزیسم) به طراحی و برنامهریزی شهری، ترجمه فرشاد نوریان، شرکت پردازش و برنامهریزی شهری تهران.
رحمانی، فریده (1372)، توسعه پایدار از تئوری تا عمل، اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره 69، 770، تهران.
زاهدی، شمس السادات و نجفی، غلامعلی(1384)، بسط مفهومی توسعه پایدار، هنرهای زیبا، 76-43
زرابادی، سعیده و توکلی، نیکی (1388)، شاخص شناسی توسعه پایدار شهری، فصلنامه پژوهش مدیریت شهری،شماره دوم، 123-110.
زیاری، کرامت الله (1380)، توسعه پایدار و مسئولیت برنامهریزان شهری در قرن بیست و یکم، مجله ادبیات دانشگاه تهران، شماره 372. تهران.
ساسان، عبدالحسین (1364)، اقتصاد جابجاگری و پژوهشی در راههای استان اصفهان، جهاد دانشگاهی، اصفهان.
سلامی، رضا (1376)، بررسی اجمالی توسعه پایدار، رهیافت، شماره 17، تهران.
شکوئی، حسین و کاظمی، مهدی (1379)، مولفههای اجتماعی-اقتصادی توسعه پایدار شهری، (مطالعه موردی شهر قم) مجموعه مقالات اولین همایش مدیریت توسعه پایدار در نواحی شهری، تبریز.
صرافی، مظفر و همکاران (1388)، راهبرد توسعه شهر مبتنی بر توسعه پایدار، فصلنامه جغرافیا، سال هفتم، شماره 22، تهران.
صلانی، رضا (1380)، توسعه پایدار: تاریخچه، تعاریف و دیدگاهها، فصلنامه مسکن و انقلاب، شماره 93، تهران.
عزیزی، محمدمهدی، (1380)، توسعه شهری پایدار، برداشت تحلیلی از دیدگاه جهانی، نشریه علمی و پژوهشی دانشگده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی سال 11 شماره 33.
فرهنمند، شکوفه (1386)، تحلیل فضایی توسعه شهری در ایران؛ تعامل شهر و اقتصاد، پایان نامهی دکتری، دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، اصفهان.
كهن گ(1376).؛ تئوريهاي سازمان و مديريت؛ ج 2، عناصر و فرايندها ، چاپ اول، انتشارات اطلاعات
گلدین، یان و دینترز، آلن (1379)، سیاستهای اقتصادی برای دستیابی به توسعه پایدار، ترجمه غلامرضا آزاد ارمکی و دیگرانآ انتشارات موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، تهران.
لقایی، حسنعلی و محمدزاده، حمیده (1386)، مقدمهای بر مفهوم توسعه شهری پایدار و نقش برنامهریزی شهری، مجله هنرهای زیبا، شماره 6 دانشگاه تهران.
مکنون، رضا (1376)، تحقیقات در فرآیند توسعه پایدار، رهیافت، شماره 17، تهران.
ملکی، سعید (1390)، سنجش توسعه پایدار در نواحی شهری با استفاده از تکنیکهای برنامه ریزی (نمونه موردی: شهر ایلام)، فصلنامه جغرافیا و توسعه، 136-117
نصيري ح(1379).؛ توسعه پايدار، چشم انداز جهان سوم ؛ انتشارات فرهنگ انديشه، تهران.
و.م آدامز (1375)، ملکی معیری، مهناز، مجله بن شماره 6، تهران.
هارتموت، بوسل (1381)، توسعه پایدار؛ مفاهیم و محدودیتها، مترجم حسن دارابی، فصلنامه علمی-پژوهشی مسکن و انقلاب، شماره 89، تهران.
يانگ، ت . ، برتون ام .(1377) پي ترجمه محسن تشكري ؛ پايداري كشاورزي با تعريف و دلالتهاي آن در سياست تجاري و كشاورزي؛ انتشارات مؤسسه پژوهشهاي برنامه ريزي و اقتصاد، كشاورزي وزارت كشاورزي

Gilman R. (1996); Sustainability,URL.:http://www.context.org/ICLIB/DEFS/AIADef.htm,
Gold – Mary V.; Sustainable agriculture : Definition and terms,special reference; Brief Series No. SRB 99-2
Kirkpatrick C.& et. al.(2001); Development of criteria to assess the effectiveness of national strategies for sustainable development; Institute for Development Policy and Management; University of Manchester.
OECD; The DAC guidelines, strategies for sustainable development;2001.
Revised Draft , New York , Oct, 2001.
Soubbotina p., Sheram A (2001). Beyond ecoonomic growth , The world Bank , Washington D.C
UN; Guidance in preparing national sustainable development strategies; 2001;
World bank (2009), World Bank Rural Development strategy: Form Vision to Action Update (Draft), Washington D.C, world bank.
http://www.gdrc.org/sustdev/definitions.html
http://www.nssd.net/Reference/Reid/ch03.htm,(2001); The Contribution of Strategies to Sustainable Development
http://www.doe.ir


كميته ملی توسعه پايدار؛ برنامه عزم ملی برای حفاظت از محيط زيست؛ انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست، بهار 1378، چاپ اول، صفحات 1- 31- 56- 98 و 107.

[1] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2151&Itemid=322#_ftnref1) Green city

[2] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2151&Itemid=322#_ftnref2) Ecocity


فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 16:00
اركان اين كميته شامل كميته ملي ، دبيرخانه ، و كميته هاي فرعي است
الف) تعداد اعضاء كميته ملي توسعه پايدار 18 نفر شامل رييس ، نايب رييس و16 نفر نمايندگان وزارتخانه ها ، سازمانها و نهادهاي زير مي باشد
· رييس كميته ملي توسعه پايدار ، معاون رييس جمهور و رييس سازمان حفاظت محيط زيست مي باشد
· سازمان مديريت و برنامه ريزي
· سازمان هواشناسي
· سازمان حفاظت محيط زيست
· تشكل هاي مردمي
· فرهنگستان علوم
· وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي
· يكي از مقامات عضو شورايعالي حفاظت محيط زيست
· وزارت پست و تلگراف و تلفن (مرکز سنجش از دور)
· وزارت نيرو
· وزارت صنايع و معادن
· وزارت امور خارجه
· وزارت جهاد كشاورزي
· وزارت مسكن و شهرسازي
· وزارت علوم ، تحقيقات و فنآوري
· وزارت نفت
· وزارت كشور
ب) نمايندگان وزارتخانه ها و سازمانها و نهادهاي زير برحسب مورد به جلسات كميته ملي با حق رأي دعوت مي شوند
· سازمان انرژي اتمي ايران
· سازمان تربيت بدني
· دفتر امور زنان رياست جمهوري
· سازمان صدا و سيما
· فراكسيون محيط زيست مجلس شوراي اسلامي
· وزارت بازرگاني
· وزارت آموزش و پرورش
· وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
· وزارت كار و امور اجتماعي
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 16:01
وظايف كميته ملي توسعه پايدار

1. بررسي پيش نويس چارچوب استراتژي توسعه پايدار و محيط زيست و ارائه پيشنهاد به شورايعالي حفاظت محيط زيست
2. ايجاد و گسترش بانك اطلاعات و مركز اسناد در خصوص برنامه هاي دستور كار 21 و كنوانسيونهاي تغيير آب و هوا و حفظ گونه هاي زيستي
3. ارائه پيشنهاد به منظور تعيين سياست واحد و هماهنگ در خصوص مسائل مربوط به دو كنوانسيونهاي آب و هوا و حفظ گونه هاي زيستي و اصول جنگل و نيز دستور كار 21 در مجامع بين المللي و وزارتخانه ها و سازمانهاي كشوري
4. برنامه ريزي پروژه هاي مشترك اجرائي - تحقيقاتي در زمينه مسائل مربوطه به كنوانسيونهاي تغيير آب و هوا و حفظ گونه هاي زيستي و اصول جنگل و نيز دستوركار 21 با كشورهاي منطقه كه داراي موقعيت هاي مشابه هستند
5. بررسي اقدامات انجام يافته جهت اجراي استراتژي توسعه پايدار و محيط زيست و پيگيري اقدامات
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي


كميته ملي توسعه پايدار در شهريور ماه 1372 با هدف سياست گذاري و هماهنگي برنامه هاي توسعه اقتصادي و اجتماعي كشور با ملاحظات حفاظت محيط زيست توسط شورايعالي حفاظت محيط زيست با حضور نمايندگان سازمانهاي دولتي و غيردولتي تشكيل شده و يكي از وظايف مهم آن برنامه ريزي و تعيين سياست و ارائه پيشنهادهاي لازم در خصوص اجراي دستور كار 21 است.
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي


اينكه توسعه پايدار در عمل چه معنا مي دهد ، چارچوب هاي آن چيست و اجزاي مفهومي آن كدامند ، مقوله هايي است كه در كشور ما نيز مورد توجه قرار گرفته و اقدامهایی به منظور شناخت مفهومی این رویکرد و چگونگی عملیاتی نمودن ان برداشته شده است. در ادامه به اختصار به شرح مهمترین اقدام صورت گرفته در این زمینه پرداخته می شود.
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 16:07
اهداف چندگانه توسعه پایدار شهری

الف) برآورده کردن نیازهای فعلی
اقتصاددانان عملکرد نظام اقتصادی را با توجه به کارایی و برابری آن در برآوردن نیازهای اقتصادی مانند دسترسی به سطح زندگی مناسب یا ثروت مولد یا کارا و همچنین امنیت اقتصادی مردم می سنجند. (ساسان، 1364: 201) یکی از مشکلات شهری وجود فقر ناشی از کمی درآمد است که نمونه آن در زاغه نشینیها و حلبی آبادها می بینیم. حذف فقر در یک کشور یا شهر با رشد کلی اقتصاد آن کشور و توزیع مجدد درامد و ثروت با حربه سیاستهای پولی و مالی امکانپذیر است که اشتغال کامل و رشد اقتصادی را تشویق مینماید. بنابراین توسعه پایدار شهری برای از بین بردن فقر شهری همگام با اقتصاد کشور عمل می کند و اجرای برخی طرحهای شهری فقط میتواند به صورت مسکن عمل نماید. توزیع عادلانه درآمدها و ثروت و افزایش سطح اشتغال، استفاده از تحصیل، بهداشت و درمان، مسکن و رفاه اجتماعی و حفاظت از محیط زیست را به همراه دارد. به نظر عده ای از محققان مهمترین نیازهای جامعه انسانی بدین شرح است:
1- بهداشت و درمان
2- آموزش
3- ایجاد شرایط مناسب کار
4- ایجاد اشتغال
5- الگوی مصرف و پس انداز
6- حمل و نقل
7- مسکن
8- پوشاک
9- گذران اوقات فراغت
10- تامین اجتماعی
11- آزادی و تحرک اجتماعی (شکوئی، 1373: 362)
ب) نیازهای اجتماعی-فرهنگی و بهداشتی
تصور ذهنی و درک محیطی هر پروژه اجتماعی در مطلوبیت بخشیدن به محیط زیست شهری با سایر گروههای اجتماعی تفاوت دارد. بدین سان که گروهها از شهر انتظارات مختلفی دارند و به تقاضای گوناگون میاندیشند. رفتار و نگرش و عقاید اجتماعی-سیاسی و فرهنگی مردم تحت تاثیر محله مسکونی، سن، نوع اشتغال و نگرش اعتقادی و اقتصاد خانوادهها است. یعنی قطاعهای شهری بر مبنای میزان درآمد، تحصیلات، شغل و ... شکل مییابد.
نیازهای اجتماعی و فرهنگی را به طور خلاصه به شرح ذیل است:
1- آزادی بیان و اندیشه
2- مشارکت در تصمیمگیریها
3- امکانات آموزشی و تحصیلی
4- گذران اوقات فراغت
5- فعالیتهای سیاسی و صنفی
6- محیط شهری بدون آلودگی و فشار روانی
ج) نیازهای سیاسی
در تحلیل فضای جغرافیای شهری، تصمیمات سیاسی-محلی و نتایج حاصل از آن در کیفیت زندگی مردم شهر تاثیر قابل توجهی دارد. این به خصوص در اقتصاد برنامهریزی شده و متمرکز شده دولت به عنوان بازیگر اصلی در امور اقتصادی و اجتماعی و سیاسی مشخص است. در جوامع سرمایهداری امور رفاهی بیشتر به مردم واگذار میگردد و نقش مردم در سیاست کلی دولت کم است. مشارکت در سیاستهای ملی و تصمیمات مربوط به مدیریت و توسعه، مهم و اجرای آن در چارچوب وسیعتری که ضامن احترام به حقوق مدنی و سیاسی و اجرای قوانین محیطی الزامی است.
از نظر گلداسمیت، رسانهها، احزاب و گروهها، ارتباط دهنده نظرات مردم به تصمیمگیرنگان و بالعکس میباشد.
با توجه به مشکلات ساختاری کشورها و هزینههای اجتماعی و فرهنگی، نقش مردم به عنوان یک اصل محسوب میشود و مشارکت در امور سیاسی جز برنامههای سیاسی دولتهایی است که سعی در کوچک کردن حجم دولت را دارند. شهر به عنوان یک واحد رسمی و یا غیر رسمی سیاسی، دارای ابعاد مختلفی است که بدان اشاره میگردد:
1- استقلال سیاسی و اقتصادی
2- حوزه فضایی و قلمرو قدرت
3- سازمانهای دولتی و گروههای فشار
4- سرمایه
5- نیروی کار
6- خانوادههای شهری
7- پایان راه به خصوص در کشور جهان سوم کیفیت زندگی شهری بسته به کیفیت عرضه خدمات دولتی است (همان منبع)
د) به مخاطره نیانداختن توانایی نسل آینده در براوردن نیازهایشان
1- حداقل اسراف و تبذیر از منابع غیرقابل تجدید. (سوخت فسیلی، مسکن، صنعت و حمل و نقل و ...)
2- به حداقل رساندن استفاده از منابع معدنی کمیاب و نگهداری داراییهای فرهنگی و تاریخی و طبیعی، پارکها و مناظر طبیعی که فضا را برای تفریح و اوقات فراغت مناسب میسازد.
3- استفاده پایدار از منابع بازیافت: منابع قابل شرب و تمیز در سطوحی که بتوان تامین کرد، حفظ و خودداری کردن از آلودگی
4- ضایعات فسادپذیر محیطی بیش از ظرفیت قابل احیا نباشد.
5- ضایعات فساد پذیر غیرحیاتی نباید بیش از ظرفیت های محلی و جهانی باشد.
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 19:05
1- ملاحظات اقتصادی
· شناسایی و تعریف تکنولوژیها، موارد و محصولات غیرپایدار و جلوگیری از تولید و استعمال آنها در آینده.
· تشویق عدم تمرکز صنایع.
· تشویق صنایع کوچک شهری و خود اشتغال.
· پیشگیری از مهاجرتهای بی رویه
· تغییر الگوهای تولید، توزیع و مصرف مصالح.
· تامین رشد و توسعه اقتصادی شهر.
· تامین کالاهای مورد نیاز در شهر (حتی الامکان) برای کاهش فاصله مکانی و کاهش مصرف انرژی.
· کاهش هزینههای سرانه خدمات شهری برای بالا بردن کارآیی اقتصادی اداره شهر.
2- ملاحظات اجتماعی و فرهنگی
· محور بودن انسان و نیازهای او.
· مقابله با انفجار جمعیت شهری و کاهش نرخ رشد جمعیت تا نزدیک به صفر.
· اهمیت دادن به هویت و ویژگیهای خاص هر شهر و حفظ و تقویت ارزشهای مثبت فرهنگ محلی.
· کاهش فقر و کاهش اختلافات طبقاتی.
· تغییر در رفتارها برای ایجاد تغییر در الگویهای مصرف بی رویه منابع.
· بسیج زنان و جوانان و کودکان برای مشارکت در آموزش و ارتقا سطح فرهنگ زیست محیطی.
· توزیع عادلانه و متعادل امکانات بین مناطق شهری.
3- اصول و ملاحظات کالبدی
· مکانیابی دقیق و طراحی و برنامهریزی بهینه برای شهرهای جدید.
· احاطه کردن شهر با اکوسیستمهایی که تولیدکننده هستند یا میتوانند زباله ها و فاضلابهای انسانی را جذب و تجزیه کنند.
· تشویق دانش تجربی محلی و ابتکار و خلاقیت در زمینه ساخت و ساز.
· توزیع نظام یافته شهرها در فضا، بر اساس سلسله مراتب و متناسب با ظرفیت حمل بستر اکولوژیک هر شهر.
· در نظر گرفتن موقعیت خاص زیست محیطی شهر به عنوان یک عامل کلیدی در برنامهریزی توسعه.
· طراحی ساختمانها بر اساس استفاده از انرژیهای پاک و رواج استفاده از آنها در شهر.
· طراحی ساختمانها بر اساس صرفهجویی در مصرف انرژی.
· استفاده از سیستم یکپارچه حمل و نقل عمومی.
· تولید مواد و مصالح ساختمانی با حداقل تخریب و آسیب رسانی به محیط.
· تعیین ضوابط برنامهریزی و طراحی شهری برای کاهش آلودگی هوا و صدا و آلودگیهای بصری.
· برنمهریزی و طراحی برای افزایش و کارآیی هرچه بیشتر فضاهای سودمند از نظر بیولوژیکی.
· تامین روشنایی، آب رسانی و تاسیسات عمومی مشابه با حداقل هزینه (از نظر مصرف منابع طبیعی و مالی)
· طراحی ساختمانها و مجتمعهای مسکونی به گونهای که در آن زباله و ضایعات به حداقل برسد. (مثلاً استفاده از سیستم بیوگاز)
· توزیع فضایی متعادل امکانات و تسهیلات عمومی بین مناطق مختلف شهری.
· بازیافت فضا و استفاده مجدد از فضاهای بلا استفاده و یا در حال تخریب.
· تجدید نظر در ضوابط و آئیننامههای ساختمانی به لحاظ میزان مصرف مواد و مصالح ساختمانی.
· توجه دقیقی به مسئله تداوم حیات ساختمانها برای چند نسل متوالی (دوامپذیری)
· توجه به مسئله ترکیبی کاربریها و استفاده چند منظوره از فضاها.
· فشرده کردن بافت شهرها برای کاهش فاصلهها و صرفهجویی در مصرف انرژی.
· افزایش تراکم، بر اساس مطالعات دقیق از نظر میزان و تشخیص و تعریف نحوه توزیع تراکم در فضای شهر.
· توجه به اهمیت قابل ملاحظه معابر و فضاهای پیاده.
· ایجاد راههای مناسب برای تردد دوچرخه و تشویق استفاده از آن.
· انجام مطالعات تفصیلی برای تعریف و معرفی شاخصهای پایداری شهری به عنوان ابزاری برای سنجش میزان حرکت به سوی پایداری در فرآیند توسعه شهری.
4- ملاحظات زیست محیطی
· جریان خطی مواد و مصالح (دادهها) ورودی به سیستم شهری باید حتیالامکان به یک جریان چرخهای نزدیک شود. (بازیافت مصالح-استفاده مجدد)
· مطالعات جدی دقیق و ارزیابی آثار زیست محیطی طرحهای توسعه شهری.
· تعریف آستانههای زیست محیطی و ظرفیت تحمل محیط.
· اطلاعات سیستمهای محیط زیست باید جمع آوری و تدوین گردد و شاخصهای کنترل کننده تعریف شوند.
· کاهش آلودگیهای مختلف هوا، صدا، زباله، فاضلاب.
· سالمسازی و بهداشت محیط زیست شهری.
· ایمن سازی شهر برای پیشگیری از آثار سوانح و به حداقل رساندن خسارت.
5- ملاحظات اجتماعی و سیاسی
· انجام اصلاحات در شیوههای برنامهریزی شهری و مطالعات متداول.
· مشارکت نهادهای شهری، متخصصان علوم شهری، طراحان و برنامهریزی با گروههای مختلف مردم در بحثهای آزاد.
· متخصصان و تصمیمگیران با آموزش مبحث پایداری، مردم را در تمام گروههای سنی آماده پذیرش طرحهای توسعه پایداری شهری نمایند.
· استفاده وسیع از اطلاع رسانی عمومی برای ترویج و تشویق مشارکت عمومی و ارتقا هوشیاری و آگاهی جامعه.
· استفاده از تکنولوژی پیشرفته رایانهای برای تحلیل دادهها، ارزیابی و ارائه راهحلها.
· استراتژیهای توسعه شهری نباید از بالا انتخاب و اعمال شود بلکه باید توسط مردم و متخصصان طراحی و تکمیل شود.
· مبادله اطلاعات توسعه پایدار بین جوامع و همکاری در مطالعات مقایسهای.

feedback
1390,11,16, ساعت : 19:05
از اینرو میتوان بیان داشت که شهر پایدار به شهری اطلاق میشود که به دلیل استفاده اقتصادی از منابع، اجتناب از تولید بیش از حد ضایعات، و بازیافت آن ضایعات تا حد امکان و پذیرش سیاستهای مفید در دراز مدت، قادر به ادامه حیات خود باشد. از مشخصات شهر پایدار در مقابل شهرهای نوگرا وجود حجم زیاد خروجی است. برنامهریزان شهر پایدار باید هدفشان را بر مبنای ایجاد شهرهایی با ورودی کمتر انرژی و مصالح و خروجی ضایعات و آلودگی کمتر کتمرکز کنند. (ترنر، 1376: 179)
به نظر بحرینی شهر پایدار شهری است که دارای آنچنان پایه اقتصادی باشد که نه تنها کمترین اثر مطلوبی را بر محیط زیست نداشته باشد، بلکه در احیا و ارتقای کیفیت آن نیز موثر باشد. به عبارت دیگر شهر پایدار شهری است که ورای راهحلهای محدود و متعارف، مسائل اجتماعی و زیست محیطی را مورد توجه قرار داده آنها را با یک دید وسیع و جامع بنگرد. (بحرینی، 1380: 62)
میتوان گفت شهر پایدار شهری است که از نظر رشد و توسعه اقتصادی درآمدزا، اشتغال زا است و میتواند نیازهای اساسی مادی و معنوی شهروندان را برآورده سازد و از نظر فرهنگی امکانات لازم برای برخورداری از سطح سواد را برای همگان فراهم آورد، از نظر عدالت اجتماعی نیز زمینه مشارکت مردم، دموکراسی، آزادی بیان، مدیریت منابع انسانی سالم توام با امکانات تفریحی و فراغتی برای همه شهروندان ایجاد نماید. از نظر زیست محیطی به وضعیت بهداشتی و سلامت جامعه از تمامی ابعاد بالاخص آب آشامیدنی سالم و تصفیه شده، خدمات بهداشتی و درمانی متوازن در سطح شهر و همچنین الودگی هوا، منابع آب و خاک را به حداقل ممکن برساند. به عبارت کلیتر میتوان گفت در شهر پایدار هم کرامت انسانی متعالی میگردد هم اینکه محیط زیست و بهرهبرداری صحیح از آن مورد توجه قرار میگیرد.
از دیدگاه برنامهریزان شهری، شهر پایدار، شهری است که از نظر رشد و توسعه اقتصادی، ردآمدزایی، اشتغال بتواند نیازهای شهروندان را تامین نماید و از نظر زیست محیطی به وضعیت بهداشتی و سلامت شهرنشینان توجه نموده و مسائل و مشکلاتی از نظر آلودگی هوا، آب و فاضلاب و فضاهای سبز و گذران اوقات فراغت و ... نداشته باشد. از سوی دیگر شهر پایدار؛ شهری است که به جنبههای کالبدی و فیزیکی شهر و نیز توسعه بهینه آینده شهر به ویژه در بخش مسکن توجه داشته باشد و از نظر کاربریهای شهری هماهنگ و منسجم عمل نماید و مشارکت شهروندان را در حل تمامی مشکلات شهری دارا باشد. به عبارت دیگر توسعه پایدار جهتی از پایین به بالا در امر برنامهریزی و مدیریت شهری در سطح محلات و مناطق شهری داشته و فرهنگ شهرنشینی و شهرگرایی (تولید، توزیع و مصرف) در سطح شهر به وضوح دیده شود و در نهایت شهری باشد برای همه شهروندان. (فرهمند، 1386: 34)
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 19:06
الف) اجلاسها
1- کنفرانس جهانی محیط زیست انسانی (استکهلم 1972): حدود 38 سال پیش یعنی در 16 خرداد 1351 اولین کنفرانس زیست محیطی در سطح سران جهان در استکهلم با عنوان روز جهان در استکهلم سوئد برگزار شد. 5 ژوئن روز افتتاح معادل 16 خرداد به عنوان روز جهانی محیط زیست معرفی گردید. در این کنفرانس مسائلی مانند فقر و گرسنگی، بحرانهای زیست محیطی و الودگیهای ناشی از آن مورد گفتگو واقع شدند. از مسائل مهم و عمده در این کنفرانس موضوع آلودگی هوا بود. تغییرات گسترده جوی، تخریب محیط لایه اوزون، افزایش گازهای گلخانهای در جلسه های مشورتی سران مورد بررسی قرار گرفت. کنفرانس مذکور در پایان کار خود بیانیهای را انتشار داد که به عنوان سند کنفرانس محیط زیست تلقی میگردد. این بیانیه 106 مادهای صرفاً در خصوص محیط زیست بود.
2- اجلاس جهانی محیط زیست (ریو دوژانیرو، 1992): حدود 22 سال بعد از کنفرانس استکهلم، کنفرانس دیگری تحت عنوان محیط زیست و توسعه در سطح سران در شهر ریودوژانیرو برزیل برگزار گردید. مهمترین نکات قابل توجه در این کنفرانس عبارت بودند از: بالا رفتن دمای زمین، تولید گازهای گلخانهای، آلودگی دریاها و اقیانوسها، نابودی و تخریب جنگلها، به خطر افتادن تنوع زیستی گونه های گیاهی و جانوری، فقر و گرسنگی و توسعه نیافتگی کشورها در دستور کار اجلاس قرار گرفته بود.
3- اجلاس جهانی ژوهانسبورگ (2002): این اجلاس معروف به "سران 26 آگوست" در 4 سپتامبر 2002 در مرکز شهر ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی برگزار شد. که سران 191 کشور و 103 نفر از روسای کشورها حضور داشتند. اجلاس سران در سه سطح کارشناسی، وزرا و سران در خصوص بازبینی تعهداتی که در اجلاس ریو مطرح شده مورد بررسی واقع شد.
ب) تشکیل کمیسیون توسعه پایدار ملل متحد (UNCD)
در دسامبر سال 1992 میلادی متعاقب اجلاس جهانی محیط زیست و توسعه (رویو، 1992 کمیسیون توسعه پایدار ملل متحد برای پیگیری مفاد توافقات اجلاس مذکور در سطوح محلی، منطقه ای، ملی و بین المللی به وجود آمد.
هدف اصلی آن ارائه رهنمودهای علمی و تدوین برنامه های اقدام جهانی بود. اولین جلسه بین المللی کمیسیون توسعه پایدار ملل متحد در سال 1993 تشکیل شد و تا به سال 2009 بیش از دوازده جلسه برگزار شده است. اهم مباحث مورد بررسی در این جلسات عبارت بود: گزارش ملی کشورها و برنامه کاری سالهای آتی، انتقال تکنولوژی سالم زیست محیطی و یکپارچه سازی توسعه پایدار در سازمان ملل متحد، بهداشت، منابع آبی به ویژه آب شیرین، اسکان پایدار، مواد شیمیایی سمی، ضایعات خطرناک، مبارزه با جنگل زدایی، مبارزه با بیابان زدایی و خشکسالی، توسعه پایدار کوهها، ترویج کشاورزی پایدار، حفظ تنوع زیستی، مشارکت گروههای عمده اجتماعی، آگاه سازی عمومی، مبارزه با فقر، تغییر الگوی مصرف، توسعه صنعتی پایدار اقیانوسها و دریاها، جهانگردی پایدار، مدیریت زمین و تجارت، اتمسفر، بررسی اطلاعات انرژی برای تصمیمسازی، دستور کار 21 بود. تعدادی از اعضای این کمیسیون از 53 کشور از 5 قاره جهان است و مدت عضویت کشورها تا 3 سال بوده که کشور جمهوری اسلامی ایران تا سال 2004 عضو آن بوده است. در جلسه یازدهم، کمیسیون برنامه کاری جدیدی را تا سال 2017 میلادی تدوین کرد.
پ) نشست دوازدهم کمیسیون توسعه پایدار ملل متحد (UNCSDI2)
نشست دوازدهم کمیسیون توسعه پایدار ملل متحد از تاریخ 19 تا 30 آوریل سال 2004 میلادی در نیویورک مقر اصلی سازمان ملل برگزاری گردید. محورهای اصلی بحث شامل آب، بهداشت-درمان و اموزش پزشکی، مسکن و شهرسازی و جهادکشاورزی بود Work Bnak.(2009)
در اعلامیه ریو (Rio) محورهای توسعه پایدار مبتنی بر:
1- توسعه پایدار، بر محور انسانها و هماهنگ با طبیعت شکل میگیرد.
2- توسعه حقی است که باید به صورت مساوی، نسلهای کنونی و آینده را زیر پوشش قرار دهد.
3- حفاظت از محیط زیست بخشی جدانشدنی از توسعه است و نمیتواند به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.
4- کشورها در یک حرکت جمعی، باید از سلامت و یکپارچگی نظام طبیعی کره زمین حراست کنن.
5- با توجه به سهم متفاوت کشورها در آلودگی محیط زیست، آنها مسئولیت مشترک در این زمینه دارند.
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 19:08
مهمترين چالشهاي توسعه پايدار عبارتند از :
1. توجه به رشد پايدار
توسعه پايدار در نزد بسياري از افراد به معناي رشد پايدار تلقي مي شود (درحالي كه رشد فقط به يك بعد از توسعه توجه دارد). البته اين يك واقعيت است كه رشد اقتصادي از طريق افزايش ثروت كل جامعه، توانايي كشور را براي كاهش فقر و حل ساير مسائل اجتماعي افزايش ميدهد، اما تاريخ جوامع مختلف نشان ميدهد كه رشد اقتصادي موجب پيشرفت متوازني در همه ابعاد توسعه نشده است (Sherman, 2000: 7)
2. خطر رسيدن به آستانه هاي بحراني در حوزه هاي مختلف
مهمترين اين موارد عبارتند از:
2-1 افزايش جمعيت و مصرف منابع
از انقلاب صنعتي تاكنون جمعيت جهان 9 برابر و برداشت سرانه آب 36 برابر شده است. (http://www.nssd.net) پيش بيني شده است كه در 20 سال آينده دو ميليارد نفر به جمعيت جهان اضافه شود كه 95 درصد آن مربوط به كشورهاي در حال توسعه است (14OECD, 2001:)
2-2 فقر
بيش از يك ميليارد نفر در جهان در فقر مطلق به سر ميبرند. در ايران از برنامه اول توسعه اقتصادي و اجتماعي كشور ( سال 1368 ه .ش. ) تا كنون درصد فقراي روستايي هرگز كمتر از 22 درصد جمعيت كشور نشده است.
2-3 تهي شدن منابع
در كمتر از 200 سال، كره زمين 6 ميليون كيلومتر مربع از جنگلهاي خود را از دست داده است. اين رقم در ايران براي سه دهه 1370-1340 حدود 6 ميليون هكتار است . براساس گزارش مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي ، ميزان فرسايش خاك كشور در سال 1380 برابر 5 ميليارد مترمكعب بود.
2-4 آلودگي
گزارش بين المللي در باره پسمانده ها و آلودگي ها نشان از فاجعه در بسياري از سرزمينها دارد. همچنين يافتههاي تحقيقاتي حاكي از افزايش آلودگيهاي آب، هوا و خاك در بسياري از نقاط جهان است.
2-5 تغييرات جهاني آب و هوا
گزارشهاي بسياري در زمينه افزايش گاز متان و غلظت دي اكسيد كربن در اتمسفر و خسارت لايه ازن وجود دارد.
2-6 بدهي
افزايش بدهيهاي كشورهاي كم درامد باعث شده است كه از سال 1984 م. نو عي انتقال خالص سرمايه از كشورهاي كم درآمد به كشورهاي با درآمد بالا صورت گيرد. (http://www.nssd.net)
2-7 بيماريهاي خطرناك
ايدز، مالاريا و ديگر بيماريها، مصيبتهاي اساسي بويژه در كشورهاي كم درآمد و در حال توسعه ميباشند.
2-8 بيثباتي سياسي
بيثباتي سياسي در اكثر كشورهاي جهان سوم بسيار متداول است.
2-9 حاشيهاي شدن
قدرت تكنولوژيك كشورهاي پيشرفته و اقداماتي كه آنها در حمايت نظامهاي خود انجام ميدهند و مشكلات داخلي بسياري از كشورهاي در حال توسعه به طور روز افزوني اين كشورها را در اقتصاد جهاني به حاشيه سوق ميدهد.
3. ماهيت چند بعدي بسياري از مسائل
مثل فقر، نابرابري و غيره كه محتاج توجه و راه حلهاي سيستمي و چند بخشي است.
4. عدم تمركز و جهاني شدن
محلي عمل كردن محتاج عدم تمركز و پيوند با كشورهاي مختلف مستلزم جهاني شدن است. يك چالش مهم براي توسعه پايدار اين است كه به كدام موضوعات در كدام سطح وبه چه صورت توجه شود. (UN, 2001: 11)
5. شعار شدن توسعه پايدار
مسأله مهم اين است كه توسعه پايدار در معرض يك خطر جدي است و آن تبديل شدن توسعه پايدار به كليشه، تابلو و شعار است، بدون اينكه تلاش جدي براي تحقق هدفهاي آن صورت بپذيرد.
6. كمبود آگاهي ، تجربه و ظرفيت
این امر كه يك مسأله مهم در كشورهاي جهان سوم است.
7. دشواري تأمين نياز فعلي بدون كاهش توان نسلهاي آينده
8. مشكل تلفيق تصميمها
يك مشكل عمده تلفيق موضوعات مختلف است: تلفيق اهداف بخشهاي مختلف، تلفيق بر نامههاي كوتاه مدت و بلند مدت، تلفيق سطوح بين المللي تا محلي و تلفيق بين نيازهاي نسل فعلي و نسلهاي آتي.
غلبه بر اين چالشها نيازمند توسل به مشاركت براي تداوم بحثهاي عمومي، مذاكره بين گروههاي ذينفع و ايجاد يك وفاق سياسي است.
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 19:08
با توجه به تعاريف و بحث هاي ارائه شده ، بنيادهاي اصلي توسعه پايدار را مي توان به شرح زير عنوان كرد كه دستيابي به توسعه پايدار مستلزم توجه و رعايت آنها است.
1. كنار گذاشتن تصور قدر قدرتي انسان
تصور قدر قدرتي انسان از اينجا ناشي شد كه انسان در مسير عروج تمدن و تكنولوژي به چنان توانمندي تكنولوژيك دست يافت كه نه تنها خروج از آشيان اكولوژيك براي او ميسر شد بلكه تصور كرد كه مالك و قادر محيط خود است و هر كاري را ميتواند انجام دهد. حاصل چنين تصوري غفلت از ظرفيت نگهداشت و تحمل نظامهاي اكولوژيك از يكسو و ناديده گرفتن اين واقعيت از سوي ديگر ميباشد كه انسان يك ارگانيزم از مجموعه ارگانيزهاي محيط طبيعي است و نه بيشتر و بايد روابط معقول و متعادلي با ديگر موجودات نظام هستي كره زمين داشته باشد.
2. اكوسيستم بسيار مهمتر از درك و تصور فعلي است
كيفيت و كاركردهاي اكوسيستمها و خدماتي كه اكوسيستمها و محيط طبيعي ارائه ميدهند، به مراتب مهمتر از آن چيزي است كه در برنامه ريزي توسعه و در تصور عمومي وجود دارد و بيان آنها در قالب اصطلاحات و واژههاي اقتصادي ممكن نيست.
3. عدالت و برابري
شامل برابري درون نسلي ، برابري درو ن كشوري، برابري جنسيتي، برابر ي بين كشورها و برابري بين نسلها است.
4. آشتي توسعه و پايداري
فلسفه اصلي توسعه پايدار آشتي بين توسعه و پايداري از طريق دقت و توجه كافي به همه اهداف از ديدي سيستمي و كل گرايانه است. به عبارت ديگر در حالي كه بسياري از سياستهاي توسعه در گذشته براساس نظريه رشد بود ، توسعه پايدار رشد را يك عامل اقتصادي ميداند و بر پايداري اقتصادي، اجتماعي، سياسي و طبيعي يا زيست محيطي تأكيد ميكند.
5. مشاركت و وفاق
مشاركت وسيع در تصميمگيري يكي از پيش نيازهاي توسعه پايدار است و موجب مشروع بودن تصميمها، برنامه و پشتيباني در اجراي آنها مي شود. مشاركت به نوبه خود يك هدف است و اصل اساسي برابري را برآورده ميسازد و مي تواند سبب وفاق در مورد آرمان بلند مدت و حركت به سوي پايداري شود ( http://www.nssd.net)
6. مردم محوري
محور بودن انسانها يك اصل اساسي است كه با پارادايم پايداري و فلسفه آن و نيز با اصل مشاركت و وفاق همخوان است. (http://www.nssd.net)
برنامه جامع ، چرخهاي و تلفيقي
فعاليتها و برنامههاي توسعه پايدار بايد با گسترش مداوم همه موارد را در برگرفته و يك نظام تلفيقي مناسب از همه فعاليتهاي مرتبط ، ضرو ي و نيز فعاليتهاي كوتاه مدت تا بلند مدت را به وجود آورد. يك مبحث مهم ديگر در برنامه ريزي توسعه پايدار قبول مفهوم چرخهاي در برنامه ريزي است. اين به آن معنا است كه كار برنامهريزي يكباره به اتمام نميرسد و لذا هيچ ضرورتي براي لحاظ همه موارد ضروري از همان اول نيست و مي توان از ساده و كم شروع كرد تا در چرخههاي بعدي تكميل شود.
7. ديدي سيستمي و كل گرايانه
توسعه پايدار با نگرشهاي تك بعدي يا تك عاملي همخوان نيست و به لحاظ تلفيق اهداف مختلف اجتماعي، اقتصادي، زيست محيطي، و سياسي توجه اي كل گرايانه دارد و در بررسي پايداري دروني و بيروني سيستم از ديد سيستمي استفاده ميكند.
8. ساخت بر روي آنچه كه وجود دارد
دليلي وجود ندارد كه همه چيز از ابتدا شروع شود. خاصيت چرخه اي برنامه ريزي توسعه پايدار اين است كه مي توان از يك پايه موجود (مثل يك برنامه در حال اجرا ) شروع كرد و در طي چرخهها آنها را كامل كرد.
9. انعطاف پذيري
انعطاف پذيري، قدرت و ظرفيت يك نظام در حفظ موجوديت خود در مقابل اختلالات و تغييرات بيروني است. اين تغييرات كه ممكن است اقتصادي، اجتماعي، زيست محيطي يا سياسي باشد، دو نوع اثر متفاوت دارند : فشار و ضربه يا شوك. سيستم در صورتي پايدار است كه علي رغم وارد آمدن فشار و ضربه يا شوك، توانا يي حفظ وضعيت خود را داشته باشد. فشار به آثار كم، جزئي اما مستمر اشاره دارد كه آثار تراكمي آن ميتواند زياد باشد، مثل كاهش تقاضاي بازار براي محصول؛ د ر حالي كه ضربه يك عامل قابل توجه اما گذرا است مثل خشكسالي يا افزايش ناگهاني قيمت نهادهها. (یانگ، 1377: 11)
10. استفاده عاقلانه از منابع
به معناي استفاده از منابع تجديد پذير در حد تجديدپذيري و رعايت كارايي در مصرف منابع تجديدناپذير مي باشد. كارايي مصرف منابع نيز به معناي افزايش ميزان توليد به ازاي واحد مصرف منابع ، كاهش هزينه، كاهش مصرف و باقي گذاشتن مقدار بيشتري از منابع براي نسلهاي آتي و آلودگي و ضايعات كمتر است.
11. تفكر جهاني و عمل محلي 3
جهاني انديشه كن و محلي عمل كن، شعار اصلي توسعه پايدار است و توسعه پايدار جز با توجه واقعي و كافي به مشكلات محلي و حل آن از طريق مشاركت ذينفعها از يكطرف و همكاريهاي بين المللي از طرف ديگر حاصل نميشود.
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي


برای رسیدن به توسعه پایدار لزوماً نیاز به در اختیار بودن مجموعه ای از عوامل و شرایط است. کمیسیون جهانی محیط زیست و توسعه الزامات زیر را برای رسیدن به توسعه پایدار بر می شمارد:
- وجود یک نظام سیاسی که با تامین امنیت برای شهروندان، آنها را در تصمیم گیری ها مشارکت دهد.
- وجود یک نظام اقتصادی که بتواند برای تنشهای ناشی از ناموزونی توسعه، چاره اندیشی کند.
- وجود یک نظام تولیدی که ملزم به حمایت از محیط زیست باشد و محیط را اساس توسعه بداند.
- وجود یک نظام بین المللی که الگوهای پایدار تجاری را فراهم نماید.
- وجود یک نظام بین المللی که الگوهای مناسب را ایجاد کند.
- سرانجام وجود یک نظام مدیریتی قابل انعطاف که ظرفیت خود اصلاحی را داشته باشد. (هارتموت، 1381: 6)
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 21:05
توسعه پايدار به استناد تعاريف ذكرشده فرآيندي است كه اهداف اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي جامعه را در هر جا كه ممكن است از طريق وضع سياستها، انجام اقدامهاي لازم و عمليات حمايتي با هم تلفيق ميكند و در هر جايي كه تلفيق امكان ندارد به ايجاد رابطه مبادله بين آنها ، بررسي و هماهنگي اين مبادلهها ميپردازد. براساس اين تعريف سه دسته هدف (اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي) و برمبناي آنها سه محيط و سه بعد اصلي وجود دارد كه عبارتند از : 1- محيط هاي اقتصادي، اجتماعي ؛ 2- طبيعي و ابعاد اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي.
به همين دليل در غالب مستندات، توسعه پايدار را بر مبناي همين سه دسته هدف تعريف و ترسيم مي كنند . بهعنوان مثال سازمان همكاريهاي اقتصادي با تأكيد بر اين سه دسته هدف ، شماي توسعه پايدار بهصورت شكل زیر ترسيم ميشود.




http://umic.ir/images/stories/food/mohitt1.JPG


اما ايجاد تعادل و انجام تلفيق بين اهداف اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي مستلزم داشتن چشم انداز بلندمدتتر، بررسي و تعيين تأثيرات تصميمهاي فعلي روي نسلهاي آتي، وضع قوانين، مقررات، همكاريهاي ضروری محلي، ملي، منطقهاي و جهاني ، عقد قرار دادها و پيوستن به پيمانها ، كنوانسيونها و پروتكلها و بالاخره ترتيبات نهادي و مديريتي و … ميباشد و اين خود محيط و بعد اصلي بعدي را مشخص ميكند كه همان محيط سياسي و بعد سياسي است . به همين دليل در اين نوشتار براي توسعه پايدار چهار محيط و چهار بعد ترسيم شده است . همچنين دستيابي به اين موضوعات ، ايجاد ساختارهاي هدايتي و حمايتي و تثبيت آنها مستلزم وضع اهداف خاص سياسي است. شايد به همين دليل است كه امروزه زمامداري خوب به عنوان يك مقوله پذيرفته شده در بحث توسعه پايدار مطرح مي شود و مستلزم همكاري دولت (و واحدهاي دولتي ) ، بخش خصوصي و نهادهاي مدني و مردم در جهت توسعه كشور است . بعلاوه تو انايي رسيدن به وفاق در مورد نحوه رفع چالشها به عواملي مثل امنيت، توافقهاي نهادي، ساختارهاي مشاركتي، توزيع قدرت و اختيارات و مسؤوليتها و تعيين سطح مناسب احاله اختيارها و مسئوليتها نياز دارد. بنابراين نيل به توسعه پايدار يك وظيفه ضمني تغيير شكل شيوه اداره كشور، برنامه ريزي و اجراي آن و دستيابي به زمامداري خوب را با خود دارد. (OECD, 2001: 22)


http://umic.ir/images/stories/food/mohitt2.JPG


اولويت نسبي كه به ابعاد مختلف توسعه پايدار داده مي شود، در هر كشور، جامعه ، فرهنگ و حتي در هر موقعيت و در طول زمان متفاوت است. به همين دليل در حاليكه توسعه پايدار يك چالش جهاني است، پاسخهاي عملي فقط ميتواند به صورت ملي و محلي تعريف شود. رويكردهاي توسعه پايدار تنوع چالشهاي اقتصادي، اجتماعی ، زيست محيطي و سياسي را كه كشورهاي مختلف با آن مواجهاند منعكس ميكند كه از ارزشها و علا يق مختلف در جوامع مختلف مشتق ميشود. به عنوان مثال در تايلند توسعه پايدار به عنوان توسعه كل گرايانهاي تعريف ميشود كه شش بعد دارد : اقتصادي، اجتماعي، زيست محيطي، سياسي، دانشي و تكنولوژيكي و تعادل فكري و رواني. در بوليوي، تأكيد خاصي روي بعد سياسي ( مثل زمامداري خوب و مشاركت) و روي هويت فرهنگي و معنوي مردم بومي شده است. (OECD, 2001: 22)
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 21:05
مفهوم توسعه پایدار مفهوم بسیار اساسی و مهمی است زیرا در برگیرنده ایدئالها و اصولی است که درک، شناخت و تحقق آنها آیندهای روشن را نوید میدهد و عدم توجه مثبت به آن، اضمحلال و نابودی محیط و بشریت را به دنبال خواهد داشت. در توسعه پایدار به رشد اقتصادی و تحقق استانداردهای بهتر زندگی بدون از دست دادن منابع کمیاب طبیعی توجه میشود. توسعه پایدار، تلاش برای حمایت از آینده، در زمان حال است، مفروضیات زیربنایی و ایدئالها توسعه پایدار عبارتند از:
1- یکپارچگی اقتصادی-محیطی[1] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftn1): تصمیمات اقتصادی باید با توجه به آثاری که بر محیط زیست میگذارد اتخاذ شوند.
2- تعهد بین نسلها[2] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftn2): در زمان حاضر، تصمیمات باید با توجه به نتایجی که بر محیط زیست نسلهای آینده دارند اتخاذ شوند.
3- عدالت اجتماعی[3] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftn3): کلیه مردم دارای حق برخورداری از محیطی هشتند که بتوانند در آن محیط رشد کرده، شکوفا شوند.
4- حفاظت محیطی[4] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftn4): محافظت از منابع و حمایت از دنیای جانوری و گیاهی ضرورت دارد.
5- کیفیت زندگی[5] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftn5): تعریف گستردهتری از رفاه بشری باید ارائه شود، به نحوی که از محدوده رفاه اقتصادی فراتر رود.
6- مشارکت[6] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftn6): نهادها باید مجدداً ساماندهی شوند به نحوی که از طریق آنها امکان شنیده شدن کلیه صداها در فرآیند تصمیمگیری فراهم اید.

[1] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftnref1) Economy-Environment integration

[2] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftnref2) Intergenerational obligation

[3] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftnref3) Social Justice

[4] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftnref4) Environmental protection

[5] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftnref5) Quality of life

[6] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2138&Itemid=322#_ftnref6) Participation


فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 21:06
امروزه مفهوم توسعه پایدار تقریباً یک معنای ضمنی و صرفاً زیست محیطی سازمان یافته نیست. بلکه سازمان ملل در یک رشته کنفرانسها و اجلاسهایی که ترتیب داده بود، در آن عبارتی نظیر " توسعه پایدار زیست محیطی"، " توسعه پایدار اجتماعی"، " توسعه پایدار فرهنگی"، " توسعه پایدار کشاورزی"، " توسعه پایدار اقتصادی" و " توسعه پایدار سیاسی" را به کار برده شده است. این عبارت منعکس کننده یک نوع تقسیمبندی ساماندهی شده به وسیله سازمان ملل و ساختارهای دولتی و دانشگاهی ان است ولی در دنیای واقعی و در عمل هیچ بارمعنایی ندارد. تنها یک توسعه سالم وجود دارد و آن هم توسعهای است که بیش از هر چیزی بر رشد اقتصادی و رقابت بین المللی مبتنی باشد و این توسعه هرگز پایدار نخواهد ماند، مگر آنکه تمام مولفههای ان، عادلانه محاسبه شوند. توسعه پایدار از منطقی کارآمد برخوردار خواهد بود که پنج بعد آن (اقتصاد، محیط زیست، اجتماع، فرهنگ و سیاست) در ارتباط متقابل با هم مورد بحث و توجه قرار گیرند. با توجه به ضرورت و اهمیت توسعه پایدار که امروزه به عنوان یک الگوی مناسب برای دهه های اخیر و اتی ظاهر گشته است. برخی از صاحبنظران از آن تعریف های متعددی ارائه دادهاند که به برخی از آنها به شرح زیر است:
1- برخی معتقدند توسعه پایدار توسعهای است که نیازهای زمان حال را بدون اینکه توانایی نسلهای آینده را در تامین نیازهایشان به مخاطره اندازد، فراهم کند. (کمیسیون جهانی محیط زیست و توسعه 1987). این تعریف شامل دو مفهوم اصلی است:
· مفهوم نياز ، بويژه نيازهاي اساسي فقرا اولويت درجه يك را دارد؛
· توسعه پايدار در برگيرنده ايده محدوديت هايي است كه به وسيله وضعيت اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي تحميل مي شود. اين امر به نوبه خود حاكي از آن است كه اهداف توسعه پايدار بايد در هر كشوري به طور عملياتي و خاص آن كشور تعريف شود.
با این وصف میتوان بیان داشت که توسعه پایدار به معنای حفظ تعادل میان نیازهای بشر و ارتقا شیوه زیست و حس رفاه زیست از یک سو و از سوی دیگر حفاظت از منابع طبیعی و اکوسیستمهای متعدد ی که ما و نسل آینده به آن وابسته است، میباشد.



http://umic.ir/images/stories/food/paydar1.JPG



2- عدهای دیگر با لحاظ کردم مفهوم عدالت، توسعه پایدار را مفهوم جدیدی از رشد اقتصادی قلمداد کردهاند که عدالت و امکانات زندگی را برای تمامی جهانیان و نه برای تعداد اندکی از افراد برگزیده به ارمغان میآورد و همچنین این رشد بدون پیامدهای مخرب و نه بیش از ظرفیت منابع محدود جهان میباشد. (رحمانی، 1372: 82)
3- در تعریف عامتر توسعه پایدار به عنوان یک فرآیند، لازمه بهبود و پیشرفت است، فرآیندی که اساس بهبود وضعیت و از بین برنده کاستیهای اجتماعی-فرهنگی جوامع است. همچنین از توسعه پایدار به منزله نیروی محرکه پیشرفت متعادلی متناسب و هماهنگ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تمامی کشورها به ویژه کشورهای در حال رشد نیز یاد شده است. (سلامی، 1376: 44)
4- برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد توسعه پایدار را " پیشرفت کیفیت زندگی انسانها با توجه به حفظ ظرفیتهای سیستم تامین کننده حیات کره زمین" یعنی برآوردن نیازهای نسل کنونی بدون صدمه زدن به منافع کره زمین و بدون اینکه جلوی تامین نیازهای نسل آینده گرفته شود، تعریف میکند.
5- تعریفی با نگرش وسیعتر توسعه پایدار را بدین گونه تعریف میکند " نوعی فعالیت انسانی که آشکارا بقای تمامی گونههای حیات بر روی کره زمین را در طول تاریخ، تقویت و تدوام میبخشد" (هارتموت، 1381: 36)
6- بانک جهانی توسعه پایدار را چنین تعریف مینماید: " توسعهای که دوام یابد". لمن و ککس (Leman and cox) نیز توسعه پایدار را چنین تعریف میکنند: : توسعه پایدار روندی است که بهبود شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فن آوری به سوی عدالت اجتماعی باشد و در جهت آلودگی اکوسیستم و تخریب منابع طبیعی نباشد. (عزیزی، 1380: 22)
7- ولفگانگ زاکس معتقد است: " توسعه بدون پایداری و پایداری بدون توسعه مفهومی نخواهد داشت" (گلدین 1379: 69)
8- مطابق با وب سایت مستقیم دولت بریتانیا توسعه پایدار به معنای کیفیت بهتر زندگی حال حاضر و نسلهای آینده است. انچه از این تعریف برمیآیداین است که منابع با سرعتی بیشتر از قابلیت محیط در بازافرینی دوباره آنها مورد بهرهبرداری قرار نگیرند. چنین مفهومی از توسعه پایدار فرآیند تصمیمسازی سازمانها را تحت تاثیر قرار میدهد و بنابراین میتواند به سوی تدوین و دستیابی اصول و ارزشهای کسب و کار پیش رود. مواردی از این قبیل را میتوان در فراهم آوری اطلاعات، به شیوهای قابل دسترس برای عموم و مشارکت و دخیل نمودن جوامع و مردم که متاثر از فرآیند تصمیمسازی هستند. یا تدوین اصول چگونگی اجرا شدن اصول کسب و کار و میزان توجه و مراقبتی که در حفاظت از محیط زیست باید اعمال نمود. این اصول همچنین میتوانند در سطوح سیاستهای دولتی اعمال شوند؛ به عنوان مثال در قوانین برنامهریزی برای ساختمانها و تکنولوژیهای سبز.
9- مطابق با the Teachers in Development Education (TIDE) Annual report 2008 :
توسعه پایدار طیفی از مسائل مرتبط با هم را که ممکن است از طریق 7 اصل یا بعد زیر به یکدیگر نزدیک شوند را مورد توجه قرار میگیرد. دغدغه اول مربوط به ماهیت وابسته جهان است. که این خود منجر به ایجاد سطحی از روشهای مشارکتی از طریق تجربه شهروندمداری و نظارت شهروندی میشود، که خود موضوع مفهوم دوم است. مفهوم سوم تا ششم در بردارنده ابعاد کلیدی دیگر توسعه پایدار میباشند، منجر شده به بعد هفتم توسعه پایدار میشود. نمودار زیر نشان دهنده 7 بعد اصلی توسعه پایدار است.

http://umic.ir/images/stories/food/paydar2.JPG


10- کاریو راید شش اصل را در باره توسعه پایدار عنوان میکند:
· اعتماد عمومی که وظیفهای را بر عهده دولت قرار میدهد تا منابع محیطی را در راستای منافع عامه مردم حفظ و نگهداری کند.
· احتیاط معتقد است که تهدیدات ناشی از صدمه جدی یا برگشتپذیر و غیرقابل جبران وجود دارد، فقدان اطمینان و قطعیت کامل علمی را نمیتوان به عنوان دلیل اقامه نمود تا محاسبات سودمندی هزینه نسبت به جلوگیری از تخریب محیط زیست در درجه دوم اهمیت قرار گیرد.
· عدالت بین نسلی مستلزم این است که، نیازهای نسل حاضر بدون به مخاطره افتادن توانایی نسلهای آینده برای تامین نسلهای آینده برای تامین نیازهای خودشان، برآورده شود.
· عدالت درون نسلی بیانگر این است که تمامی مردم که اکنون در قید حیات هستند، در زمینه منتفع شدن از منابع، هم در داخل و هم بین کشورها، از حق مساوی برخوردارند.
· مکمل بودن بر اساس آن تصمیمها باید در پایینترین سطح مناسب اتخاذ شوند، چه آن دسته از کسانی که مستقیماً از این تصمیمات متاثر میشوند و یا به طور غیرمستقیم توسط نزدیکترین مجریان امر (هرچند برای برخی موضوعات فراملی، این مساله مستلزم قوانین و توافقات بین المللی کارآمدتری است.)
· پرداخت آلایندهها که تاکید بر هزینههای ناشی از صدمات و لطمات وارده به محیط زیست بر عهده آن دسته از کسانی است که مسبب و عامل آن بودهاند. این امر در برگیرنده هر گونه صدمات ایجاد شده در هر مرحله از چرخه حیات یک پروژه یا تولید میباشد. (بدری، افتخاری، 1375: 12)
با استفاده از تعاریف به عمل آمده، نکات و ویژگیهای زیر را میتوان برای توسعه پایدار بر شمرد:
1- توسعه پایدار یک فرآیند محسوب میشود.
2- توسعه پایدار مبنا و لازمه پیشرفت است. (نیروی محرکه توسعه محسوب میشود.)
3- توسعهای متوازن است. (متعدل کننده و هماهنگ کننده جنبههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگ جامعه است.)
4- توسعهای همه جانبه است (تامین کننده نیازهای حال و آینده بشر است)
5- توسعهای بدون تخریب و مخاطره است.

صاحب نظران امر توسعه، سیاستهای توسعه پایدار را بر چهار رکن اصلی زیر بر میشمارند:
1- به حداقل رساندن مصرف منابع طبیعی تجدیدناپذیر ( مانند سوختهای فسیلی و منابع کافی)
2- پایدار ساختن مصرف منابع طبیعی تجدید ناپذیر (مانند آبهای زیرزمینی، خاک و گیاهان)
3- نگهداشتن حد تولید ضایعات و الودگیها در میزان ظرفیت و جذب محلی و جهانی (مانند گازهای گلخانهای، مواد شیمیایی نابودکننده اوزون و زبالههای سمی)
4- تامین نیازهای پایه انسانی و اجتماعی (مانند دسترسی به ابزرا معیشت، حق انتخاب، مشارکت در تعیین سونوشت اجتماعی و دسترسی به محیط سالم و خدمات پایه). (زیاری، 1380: 374)
بر پایه این ویژگیها میتوان گفت: توسعه پایدار مفهومی شکل یافته نیست، بلکه بیشتر، فرآیند دگرکونی رابطه سیستم های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را بیان میکند. پایداری در عمل معادلهای است بین ضرورت های زیست محیطی و نیازهای توسعه. مفهوم جدید توسعه پایدار، کلی نگری است که در آن ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و دیگر نیازهای بشری را در بر میگیرد. به اعتباری مهمترین جاذبه توسعه پایداری در جامع نگری آن است. توسعه پایدار براورنده نیازها و آرمانهای انسانی نه فقط در کشور و یک منطقه، بلکه تمامی مردم را در سراسر جهان در حال و آینده را در بر میگیرد. در این مفهوم، انسان در مرکز توجه قرار گرفته است و همه پدیدههای جهانی در چارچوب قوام و دوام حیات بشر، در حال و آینده به همراهی و هماهنگی دعوت میشوند. بر این مبنا، توسعه پایدار مفهوم گستردهای مییابد که همه جوانب زندگی انسانها را در بر می گیرد و در فرآیند آن سیاستها در زمینه اقتصاد، بازرگانی، تکنولوژی، منابع طبیعی، آموزش، بهداشت، صنعت، سیاست، امنیت، فرهنگ، اخلاق و نظایر انها به گونهای طراحی می شوند که توسعه اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را تداوم بخشد.
به عبارتی جامع میتوان گفت فرآیند توسعه پایدار دو اصل ناسازگار، یعنی پایداری زیست محیطی و توسعه اقتصادی را به یکدیگر پیوند میدهد. در واقع کنش میان این دو اصل به دو نوع برداشت از توسعه پایدار منتهی می شود: بوم محوری: که به اکولوژی جهانی اولویت میدهد و انسان محوری: که رفاه و به زیستی انسانها را مقدم می شمرد. (بدری، افتخاری، 1375: 13)

فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 21:07
به طور کلی هدف از توسعه تجدید سازمان کل نظام اقتصادی و اجتماعی است، به نحوی که در این فرآیند، علاوه بر بهبود سطح زندگی، دگرگونی های اساسی در نهادها و زیرساختهای اجتماعی و مدیریت و نهایتاً در رفتارهای گوناگون انسان پدیدار گردد. چگونگی تجدید سازمان سیستم اقصادی و اجتماعی و نیز روابط حاکم بر آن (یا رفتارها) تابعی از فلسفه فکری و نحوه تفکر برنامهریزیان و سیاتسگزاران توسعه و نتیجتاً سایر انسانها میباشد.

فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي


چنانچه نگاهی گذرا به پیشینه تاریخی توسعه بیندازیم، ضرورت توجه به آن آشکار میشود. به طور کلی، پس از توسعه صنعتی در دهه های 1950 و 1960 در اروپا، ناهنجاریهای زیست محیطی زیادی به وجود آمد. عوارض ناشی از این توسعه علاقه مندان به محیط زیست را در وهله اول به واکنش واداشت. در همین راستا نخستین اجلاس بین المللی را در زمینه محیط زیست در سال 1951 در استکهلم تشکیل دادند و بیانیه ای در حمایت از محیط زیست منتشر کردند (مکنون،1367: 3) .
از این زمان به بعد تفکر در زمینه حفظ محیط زیست در کنفرانس های بیوسفر یونسکو (پاریس: 1968) شکل گرفت. (بدری، 1376: 44) قابل ذکر است پیدایش مفهوم پایداری در دهه 1970 را می توان نتیجه رشد منطقی و آگاهی تازهای نسبت به مسائل جهانی محیط زیست و توسعه دانست که به نوبه خود تحت تاثیر عواملی همچون نهضت های زیست محیطی دهه 60 و انتشار کتاب هایی نظیر محدودیت های رشد (1972) از دانلامیدوز، بهار خاموش (1962) از راشل کارسون و دایره بسته (1971) از باری کامونر، بود.
به دنبال اجلاس استکهلم، در سال 1974 کنفرانس شورای جهانی کلیساها خواستار تحقق جامعه پایدار شد و در همان سال اعلامیه کوکویوک [1] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2123&Itemid=322#_ftn1) که در آن توسعه بوم شناسانه[2] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2123&Itemid=322#_ftn2) مطرح شده بود که سرانجام عنوان توسعه پایدار[3] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2123&Itemid=322#_ftn3) به خود گرفت.
مهمترین نسبت در این نامگذاری طرح الگویی بود که برای محیط زیست زیان آور نباشد. (حسین نصیری) با این حال اصطلاح توسعه پایدار برای اولین بار در اواسط دهه 1970 به خانم باربارا [4] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2123&Itemid=322#_ftn4) نسبت داده میشود (بدری، 1376: 45-44) و از اجلاس مهم فونیکس نیز به عنوان بخشی از فرآیند شکلگیری تفکر توسعه پایدار یاد میشود.
گزارش فونیکس به همراه اعلامیه 1972 استکهلم و اعلامیه کوکویوک ضمن تصدیق پیچیدگی و جدی بودن بحرانهای اجتماعی و زیست محیطی که جامعه انسانی با آنها روبرو است، موجب بروز پیامدهای نوید بخشی شد که همگی نیاز به تدوین و اجرای استراتژیهای سالم زیستمحیطی به منظور ترویج توسعه اجتماعی-اقتصادی یا توسعه زیستمحیطی متفق القول داشتند. (جمالی، ویکتوریا، 1375: 2).
در سال 1983 مجمع عمومی سازمان ملل متحد کمیسیونی را با عنوان کمیسیون جهانی محیط زیست و توسعه [5] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2123&Itemid=322#_ftn5) متشکل از 22 کشور به ریاست برانت لند نخست وزیر تشکیل داد تا خطمشی زیستمحیطی دراز مدت جامعه بینالمللی را روشن سازد و مهمترین مسائلی که مورد شناسایی کمیسیون برانت لند قرار گرفت، به عنوان شرایط توسعه پایدار مطرح گردید که عبارتند از: جمعیت و توسعه، امنیت غذایی، انرژی و صنعت، چالشهای شهری.
این گزارش مبنای مذاکرات کشورها برای تهیه دستور کار 21 جهت برگزاری کنفرانس ریو در سال 1992 گردید. این کنفرانس با حضور سران و نمایندگان 172 کشور و تعداد زیادی از سازمانهای غیردولتی در شهر ریودوژانیرو و برزیل تشکیل گردید و هر چند که نتایج آن خواستههای طرفداران محیط زیست را برآورده نکرد لکن صدور بیانیه ریو حداقل توانست طرح توسعه پایدار (دستور کار 21) را برای سالهای پایانی قرن بیستم مشخص سازد (و.م. آدامز، 1375: 45). در این کنفرانس همه اختلاف نظرها حل شد و تا حدودی یک برنامه پویا به دست آمد تا در طی زمان به وسیله کشورها و مناطق، به اجرا گذاشته شود.
یکی از فرازهای مهم دستور کار 21 تشکیل کمیسیون توسعه پایدار [6] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2123&Itemid=322#_ftn6) زیر نظر سازمان ملل بود که در دستور کار فوق هدف از تشکیل آن چنین ذکر شده است:

اطمینان موثر از پیگیری اهداف کنفرانس ریو، ارتقای همکاریهای بينالمللی و منطقی کردن ظرفیت تصمیمگیری بین دولتها و مرور اقدامات اجرایی دستور کار 21 در سطوح محلی، ملی، منطقهای و بینالمللی.
درپی تشکیل کمیسیون فوق به منظور پیگیری اهداف آن اولین نشست این کمیسیون در سال 1993 برگزار شد و بعد از آن نیز تا کنون اجلاس کمیسیون هر ساله برگزار میشود. در کشور ما نیز توجه خاصی به دستور کار 21 شده و کمیتهای تحت عنوان کمیته توسعه پایدار جهت برنامهریزی و تعیین سیاستها و ارائه پیشنهادهای لازم در خصوص دستور کار فوق به وجود آمده که در ساختار آن کمیتههای فرعی مختلفی در نظر گرفته شده است. (صلانی، 1380: 45)
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,16, ساعت : 21:08
پايداري به 2 دسته تقسيم مي شود :
- پايداري سطحي ( كوتاه مدت و نمادين )
-پايداري عميق ( بلند مدت و بنيادين )
پايداري سطحي روي كارايي و استراتژي هاي جايگزين با توجه به مصرف منابع متمركز مي شود و معمولاً اهداف غالب در جامعه را بدون پرسش مي پذيرد و براي حل مسائل، راه حلهاي درماني را هدف گذاري مي كند. پايداري عميق ، اهداف را در ارتباط با ارزشهاي بالاتر ارزشيابي ميكند و سيستمهاي لازم را با توجه به محدوديتهاي اكولوژيكي براي دستيابي به اين اهداف طراحي مي كند.(Gold, 1996: 9)

فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي


پایداری[1] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2120&Itemid=322#_ftn1)، به معنای تداوم در امری همچون فعالیت و ایجاد موازنهی پویا [2] (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2120&Itemid=322#_ftn2) میان عوامل موثر فراوان نظیر عوامل طبیعی، اجتماعی، اقتصادی مورد نیاز نوع بشر میباشد.
پايداري به عنوان وجه وصفي توسعه ، وضعيتي است كه در آن ؛ مطلوب بودن و امكانات موجود در طول زمان کاهش پیدا نمیکند و از کلمه Sus ) Sustenere، یعنی از پایین و Tenere يعني نگهداشتن ) به معناي زنده نگهداشتن يا نگهداشتن گرفته شده است كه بر ،حمايت يا دوام بلند مدت دلالت ميكند.
پايداري در معناي وسيع خود به توانا يي جامعه، اكوسيستم يا هرسيستم جاري براي تداوم كاركرد در آينده نامحدود اطلاق مي شود، بدون اينكه به طور اجبار در نتيجه تحليل رفتن منابعي كه سيستم به آن وابسته است يا به دليل تحميل بار بيش از حد روي آنها، به ضعف كشيده شودGold, 1996: 1) (.
از طرف ديگر توانايي سيستم براي استقامت و پايايي به گونه اي اجتناب ناپذير وابسته به موفقيتي است كه سيستم در ايجاد ارتباط با محيط بيرو ني كسب ميكند؛ به عبارت ديگر پايداري سيستم به طور كامل وابسته به قابليت سيستم براي سازگاري و انطباق ، تغيير و تحول و پاسخگو يي به محيط است و از آنجا كه محيط به نوبه خود همواره در حال تغيير است ، اين فر ايند سازگاري و انطباق سيستم بايد يك فر ايند پويا و حساس باشد ( کهن گ، 1376: 198) . بنابراين :

سيستم پايدار به كاركرد مناسب دروني و به رابطه سازگار با محيط و به عبارت بهتر به پايداري در درون و به پايداري در بيرون ( در تعامل با محيط ) نيازمند است تا در مجموع به عنوان سيستم پايدار عمل كند.

در واقع پايداري در عمل موازنه اي بين ضرورتهاي زيست محيطي و نيازهاي توسعه است و از دو طريق محقق مي شود: كاهش فشارها و افزايش ظرفيتهاي موجود ( نصیری، 1379: 114)
بنابراين شرايط اصلي پايداري عبارتند از :
1. سيستمها بايد با شرايط محلي و زيست محيطي سازگار باشند؛
2. سيستمها بايد با نيازهاي آتي و اهداف مورد نظر قابليت سازگاري داشته باشند؛
3. سيستمها بايد نسبت به تغييرات، انطباق پذيري كافي داشته باشند و در صورت تخريب سيستم در اثر وقوع حوادث ناخواسته با صرف كمترين هزينه ترميم شوند؛
4. گسترش سيستمها نبايد باعث وارد آوردن آسيب به سيستمهاي حافظ زندگي انسان مانند آب و هوا ، خاك و سيستمهاي بيولوژيكي شود.

feedback
1390,11,16, ساعت : 21:09
ايده پايداري ريشه در گذشتههاي دور، و تفكرات مرتبط با جنبشهاي زيست محيطي دارد.
ردپاي مفهوم پايداري را در ادبيات جغرافيايي نيز ميتوان يافت. شايد بتوان گفت پايداري و مبحث آن برآيند تفكرات جبر جغرافيايي و امكان گرايي است. و اينكه لحاظ نمودن قوانين و محدوديتهاي محيطي همراه با تفكرات بشر و دورانديشي او ميتواند به پايداري حيات انسان و اشكال فضايي ساخته شده و طبيعي كمك كند.
اما دهه 60 و 70 میلادی را باید آغاز نگرانیها و توجه مردم به حفظ محیط زیست و نیز توجه به آثار زیست محیطی در فعالیتهای اقتصادی دانست. در این سالها اندیشمندان تخریب و نابودی منابع طبیعی را هشدار دادند و توسعه لجام گسیخته و ناعادلانه کشورهای عقب مانده را گوشزد کردند. طی دهه 90 میلادی سمینارهای متعددی توسط یونسکو برای دستیابی به توسعه پایدار تشکیل شد و در سال 1997 به منظور ارزیابی میزان پیشرفت اجرایی دستور کار 21 اجلاسی به نام زمین+5 از سوی سازمان ملل تشکیل شد تا به موضوعات و بحثهای گوناگونی در توسعه پایدار توجه داشته باشد.

گرچه اصطلاح توسعه پايدار در هنگام اعلاميه كوكويوك در خصوص محيط زيست و توسعه در اوايل دهه 1970 به كار برده شده و نيز ريشه اين اصطلاح به رويكرد توسعه اكولوژيك بر ميگردد كه در راهبرد حفاظت جهان آورده شده است، ليكن شكلگيري آن به تشكيل كميسيون مستقل جهاني در زمينه محيط زيست و توسعه و ارائه گزارش اصول توسعه پايدار قرار دارد. اين گزارش موسوم به گزراش برانتلند كه از اسم رئيس نروژي آن گرفته شده است، شامل مجموعهاي از پيشنهادها و اصول قانوني جهت دستيابي به توسعه پايدار براي كشورهاي در حال توسعه است و توسعه پایدار را اين چنين تعريف می کند:

" رفع نيازهاي نسل حاضر بدون تضييع تواناييهاي نسلهاي آينده براي رفع نيازهايشان".
اين تعريف ساده همچنين مبناي دستور كار 21، به عنوان يك طرح كار توسعه پايدار براي قرن 21 است. در واقع توسعه پایدار را میتوان راه تازهای برای رسیدن به آرمانهای بشر همراه با حفظ منابع و امکانات برای آیندگان دانست که قوانین و راهکارهایی را میطلبد تا مسیر هموارتر شود. از آنجا که واژه توسعه پایداردر برگیرنده کلیه مفاهیم اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، کالبدی و زیست محیطی میباشد و حصول به آن نیازمند عزم ملی و همیاری تمام بخشهای و نهادهای دولتی و غیردولتی و ارائه برنامه جامع در این زمینه است. (زرآبادی، توکلی، 13: 110)
با این وصف باید اشاره داشت که « توسعه پايدار » به عنوان مفهومي با سابقه بيش از سه دهه در ادبيات توسعه، امروزه به يك قالب فكري عمده در بسياري از كشورها، بالأخص كشورهاي در حال توسعه ، بدل شده است. با وجود آن كه اين مفهوم، مانند مفهوم توسعه، تعاريف و تفاسير متعددي را در بر گرفته، اما در سطح بين المللي داراي اجماعي علمي و عملي است كه از طريق سازمان ملل و نهادهاي مرتبط، به مثابه برنامه عمل توسعه كشورها پيشنهاد شده است.
فرستنده : خانم مهندس ملاحت حقيقي

feedback
1390,11,17, ساعت : 10:10
- جغرافیای شهری ، مطالعه ی جغرافیایی از شهرنشینی و حوزه های شهری است .

( شکوئی ، حسین ؛ دیدگاه های نو در جغرافیای شهری ، انتشارات سمت ، چاپ پنجم ، پاییز 1380 ، صفحه 6 )


- جغرافیای شهری بر نظام فضایی و موقع شهر تاکید دارد و مانند دیگر شاخه های علم جغرافیا ، علل پراکندگی مکان های شهری و تشابهات و تناقضات اجتماعی-اقتصادی میان آنها را با توجه به شرایط مکانی مطالعه می کند .

( شکوئی ، حسین ؛ دیدگاه های نو در جغرافیای شهری ، انتشارات سمت ، چاپ پنجم ، پاییز 1380 ، صفحه 5 )


- جغرافیای شهری درباره الگوهای فضایی پدیده های شهری ، از نظر پراکندگی فضایی و نیز تاثیر متقابل فضایی آنها مطالعه کرده و همچنین روندها را در داخل شهرها بررسی میکند .






- جغرافیای شهری عبارت است از مطاله ی جنبه های جغرافیایی شهرها ، و آن بدین معنی است که باید شهرها را در الگوهای اصلی جغرافیا یعنی جغرافیای طبیعی ، انسانی ، سیاسی و اقتصادی مورد مطالعه قرار دهیم و با توجه به این مطالعات ، نیازها و کمبودها را تشخیص و برای رفع آنها اقدام به برنامهریزی های شهری گردد .






- از پراکندگی جغرافیای شهرها و علت وجودی آنها هم چنین از مورفولوژی وسعت نقش بهره برداری از زمینهای داخل شهرها بررسی نقش یابی مناطق شهری و توسعه شهر و نتایج آن تاثیر شهر در نواحی اطراف و منطقه نفوذ خود و بالاخره از مسائل و مشکلات شهری در زمان حال و آینده بحث می کند.
فرستنده : مجتبي ثابت كوشكي نيان

feedback
1390,11,17, ساعت : 10:10
- برنامه ریزی عبارت از پویش هدایت عقلایی سازوکار تصمیم گیری در امور توسعه اقتصادی-اجتماعی در ابعاد زمانی بلند مدت ، میان مدت و کوتاه مدت به منظور بهره برداری منطقی و هماهنگ از امکانات و منابع برای تامین نیازمندی های عمومی و اساسی جامعه است .

( معصومی اشکوری ، سید حسن ؛ اصول و مبانی برنامه ریزی منطقه ای ، انتشارات پیام ، چاپ چهارم ، 1387 ، صفحه 32-33 )

- برنامه ریزی عبارت از یک فرآیند آگاهانه است که به منظور دستیابی به اهداف معین و مشخص ، انجام یک سلسله اقدامات و فعالیت های مرتبط به یکدیگر را در آینده پیش بینی می کند .

( معصومی اشکوری ، سید حسن ؛ اصول و مبانی برنامه ریزی منطقه ای ، انتشارات پیام ، چاپ چهارم ، 1387 ، صفحه 33 )


- برنامه ریزی عبارت است از سازوکار مشارکت نهادها و دستگاه های مختلف دولتی و غیر دولتی در فرآیند تصمیم سازی و تصمیم گیری های امور توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور .

( معصومی اشکوری ، سید حسن ؛ اصول و مبانی برنامه ریزی منطقه ای ، انتشارات پیام ، چاپ چهارم ، 1387 ، صفحه 33 )


- برنامه ریزی عبارت است از فرآیند پیش بینی انجام فعالیت هایی در آینده مشخص بر اساس پدیده های گذشته ( رویدادها و روندها ) با در نظر گرفتن حال و احتمالات آینده به منظور تحقق هدف های معین .

( معصومی اشکوری ، سید حسن ؛ اصول و مبانی برنامه ریزی منطقه ای ، انتشارات پیام ، چاپ چهارم ، 1387 ، صفحه 35 )


- برنامه ریزی عبارت است از ارائه طرقی برای عملیات آینده که متضمن نتایج معین با هزینه مشخص و در دوره زمانی معلوم است .

( سلطانی ، حسن ؛ کشاورز ، یوسف ؛ اصول سرپرستی و سرپرستی سازمان ، انتشارات موسسه کتاب مهربان نشر ، چاپ دهم ، زمستان 1387 ، صفحه 47 )


- برنامه ریزی را پیش بینی اهداف آتی سازمان و راه های رسیدن به این اهداف از طریق تلاش های ذهنی شامل خلاقیت و توآوری و انتخاب بهترین گزینه دست یابی به آن است .

( سلطانی ، حسن ؛ کشاورز ، یوسف ؛ اصول سرپرستی و سرپرستی سازمان ، انتشارات موسسه کتاب مهربان نشر ، چاپ دهم ، زمستان 1387 ، صفحه 48 )


- برنامه ریزی با سه ویژگی همراه است ؛ 1. برنامه ریزی ماهیتا با پیش بینی همراه است 2. برنامه ریزی یک نظام تصمیم گیری است 3. برنامه ریزی بر نتایج مطلوب آینده تاکید دارد .

( سلطانی ، حسن ؛ کشاورز ، یوسف ؛ اصول سرپرستی و سرپرستی سازمان ، انتشارات موسسه کتاب مهربان نشر ، چاپ دهم ، زمستان 1387 ، صفحه 47 )


- برنامه ریزی ، فرآیندی برای نیل به آینده ای مطلوب است .

( شیعه ، اسماعیل ؛ کارگاه برنامه ریزی شهری ، انتشارات دانشگاه پیام نور ، چاپ پنجم ، آبان 1387 ، صفحه 2 )


- برنامه ریزی عبارتست از کوشش آگاهانه و تنظیم شده برای انتخاب بهترین راه ها جهت رسیدن به هدف های مشخص توسعه اقتصادی-اجتماعی .

( مطیعی لنگرودی ، سید حسن ؛ برنامه ریزی روستایی با تاکید بر ایران ، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد ، چاپ اول ، زمستان 1382 ، صفحه 15 )


- برنامه ریزی عبارت است از پویش هدایت عقلایی مکانیسم تصمیم گیری ، در امور توسعه اقتصادی-اجتماعی ، در ابعاد زمانی بلند مدت ، میان مدت و کوتاه مدت ، به منظور بهره برداری منطقی و هماهنگ از امکانات و منابع ، در جهت تامین نیازمندی های عمومی و اساسی جامعه.

( پولادژ ، محمد ؛ آینده نگری رشد و توسعه در سیستم برنامه ریزی ، چاپ صنوبر ، 1367 ، صفحه 103 )


- برنامه ریزی یعنی تصمیم گیری و اجرای اموری که آینده ای بهتر با رفاهیت بیشتر را برای جامعه و فضای انسانی به ارمغان می آورد .

( مطیعی لنگرودی ، سید حسن ؛ برنامه ریزی روستایی با تاکید بر ایران ، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد ، چاپ اول ، زمستان 1382 ، صفحه 16 )


- برنامه ریزی را عبارت از کوششی در جهت انتخاب بهترین برنامه ها درجهت رسیدن به هدف های مشخص بدانیم که ممکنست این کوشش ها و برنامه ها ، تا مرحله ی نهایی هدف نیز پیش نرود ، بلکه گام هایی در جهت رسیدن به آن باشد .

( شیعه ، اسماعیل ؛ مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری ، انتشارات علم و صنعت ایران ، چاپ چهاردهم ، 1383 ، صفحه 85-86 )





برنامه ریزی در یک مفهوم کلی یعنی پیش بینی راه ها ، روش ها و امکانات برای رسیدن به یک یا چند هدف .




فرستنده : مجتبي ثابت كوشكي نيان

feedback
1390,11,17, ساعت : 10:11
تعريف 1 : برنامه ریزی شهری تا کنون با جملات گوناگون تعریف شده ، اما به طور خلاصه می توان گفت برنامه ریزی شهری یعنی ساماندهی کالبدی – فضایی شهر . اینگونه از برنامه ریزی در واقع همان شهرسازی است.
منبع : نوشته شده توسط دكتر رضا فاضلي
تعريف 2 : ساماندهی کاربری زمین برای تأمین یک محیط کالبدی شایسته زندگی مدنی سالم را گويند، برخی هم آن را تلاشی دانسته اند که انسان برای تدوین اصولی در جهت پدید آوردن یک محیط کالبدی مدنی برای زندگی خود انجام مي دهد .
منبع : کتاب سبز شهرداری، جلد اول، مرکز مطالعات برنامه ریزی شهری
تعريف 3: هدایت و کنترل سیستمهای شهری – روستایی و منطقه ای که در دو مقیاس محلی و منطقه ای صورت می گیرد.
منبع: جزوه درسی کارشناسی ارشد ، شهرنشینی و برنامه ریزی شهری در ایران
تعريف 4 : برنامه ریزی شهری را می توان ایجاد محیطی راحت تر ، آسان تر ، دلپذیرتر و لذت بخش تر برای شهرنشینان دانست .


( شیعه ، اسماعیل ؛ کارگاه برنامه ریزی شهری ، انتشارات دانشگاه پیام نور ، چاپ پنجم ، آبان 1387 ، صفحه 3-4 )

تعريف 5 : برنامه ریزی شهری عبارت است از یک فعالیت علمی و منطقی ، در جهت رسیدن به هدف های مورد توجه جامعه .

( شیعه ، اسماعیل ؛ مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری ، انتشارات علم و صنعت ایران ، چاپ چهاردهم ، 1383 ، صفحه 101 )

تعريف 6 : برنامه ریزی شهری ، هدایت وکنترل سیستم های شهری – روستایی و منطقه ای که در دو مقیاس محلی و منطقه ای صورت میگیرد .
تعريف 7 : برنامه ریزی شهری یعنی ساماندهی کالبدی – فضایی شهر .
تعريف 8 : برنامه ریزی شهری ، ساماندهی کاربری زمین برای تامین یک محیط کالبدی شایسته زندگی مدنی سالم را گویند ، برخی هم آن را تلاشی دانسته اند که انسان برای تدوین اصولی در جهت پدید آوردن یک محیط کالبدی مدنی برای زندگی خود انجام می دهد
تعريف 9 : برنامهريزي شهری با توجه به اقتصاد و عملكرد عوامل شهر, نحوهي استفاده از اراضي شهر, محلهبندي مسكن, ترافيك, فضاي سبز و غيره, در رابطه با جمعيت و فونكسيون شهر مورد بررسي قرار ميگيرند.
تعريف 10 : برنامه ریزی شهری ، فرایندهای ذهنی و عملی یک سری تصمیم های سنجیده درامور شهری است که با رعایت قیودات خاص خود شیوه و شکل رابطه انسان را با محیط شهری در قالبی بهینه طراحی و طبقه بندی می کند .

( رهنمایی ، محمدتقی ؛ شاه حسینی ، پروانه ، فرایند برنامه ریزی شهری ایران ، انتشارات سمت ، چاپ ششم ، بهار 1389 ، صفحه 8 )


تعريف 11 : برنامه ریزی شهری را می توان هنر شکل دادن و هدایت و «رشد طبیعی شهر» دانست ، امری که به موجب آن ساختمان ها و محیط های گوناگون ایجاد می شود تا به نیازهای مختلف اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی و گذران اوقات فراغت و ... پاسخ دهد.
( هیراسکار ، جی.کی؛ درآمدی بر مبانی برنامه ریزی شهری ، ترجمه محمد سلیمانی و احمد رضا یکانی فرد ، انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم ، چاپ اول ، بهار 1376 ، صفحه 15 )

feedback
1390,11,17, ساعت : 10:12
دومين عامل اصلى در شكل‏گيرى شهرهاى اسلامى بازار است. هر شهر حداقل يك بازار به صورت خطى داشت كه از دروازه آغاز و به ميان شهر مى‏رسيد و در پيرامون مسجد جامع امتداد مى‏يافت. بعضى بازارها از يك دروازه تا دروازه ديگر به طور پيوسته امتداد مى‏يافتند و كيلومترها طول داشتند. در شهرهايى كه ممكن بود بارندگى به مغازه‏ها و كالاها آسيب برساند، سقفى آجرى بر روى راسته بازار مى‏ساختند و براى نورگيرى و تهويه منافذى در سقف تعبيه مى‏كردند. در شهرهاى كم‏باران و كوچك از سقف‏هاى چوبى كه با حصير پوشانده مى‏شد نيز استفاده مى‏شد. در دوره رونق شهرها علاوه بر شارستان، ربض هم از بازار جداگانه‏اى برخوردار بود و چه بسا در برخى جايها بازارهاى شارستان گردبرگرد مسجد آدينه است و به‏غايت انبوه و آبادان و بازارهاى ربض هم آبادان است. هر صنفى رسته‏اى خاص خود داشت كه مشاغل و صنف‏هاى ديگر در آن راه نداشتند و آن بخش معمولا به نام آن صنف مشهور مى‏شد. مثل بازار كفاشان، بازار مسگران و غيره.
بطور كلى بازار از مشخصه‏هاى مهم شهرهاى اسلامى محسوب مى‏شود كه هنوز هم با گذشت قرنها ارزش و اعتبار خود را از دست نداده است. اساسا فضاى بازار تنها به دادوستد و بازرگانى اختصاص نداشت‏بلكه به مثابه مهمترين شاهراه حياتى شهر برخى عناصر مهم شهرى را در خود جاى مى‏داد. بازار از نظر كاركردهاى اقتصادى - اجتماعى قدرت و دامنه نفوذ وسيعى داشت. «ويژگيهاى كاركردى بازار و پيوند با مراكز مهم سه‏گانه سياسى - اقتصادى و مذهبى موجب جريان يافتن همه فعاليتهاى اجتماعى به سوى بازار مى‏شد در هنگام بحرانهاى اجتماعى، سياسى، بخصوص در مقابله با عوامل خارجى، بازار به عنوان سنگر اجتماعى مردم فعال مى‏شد. پيش از اسلام، هم در سرزمينهاى زيرسلطه ساسانيان و هم در شهرهاى قلمرو روميان بازار وجود داشت ولى تفاوت بارز بازارهاى دوره اسلامى با بازارهاى پيش از اسلام در اين است كه در راسته بازارهاى تخصصى شهرهاى اسلامى تحت تاثير روحيه تساهل و تسامح مذهبى، مجال كار و فعاليت‏براى پيروان اديان مختلف فراهم بوده است. از ديگر امتيازهاى بازارهاى اسلامى بر بازارهاى دوره ساسانيان اين بود كه تقسيم‏بندى بازار بر مبناى تخصصى حرفه‏اى استوار بوده است نه طبقه و كاست و نهايتا راسته بازارهاى جديدى چون بازار كتابفروشيها، بازار كاغذفروشان، بازار صحافها پديد آمد كه پيش از آن وجود خارجى نداشت. و از سوى ديگر فعاليتهاى مربوط به دباغى، رنگرزى و كارگاههايى كه بوهاى تند و ناراحت‏كننده توليد مى‏كردند در بيرون از دروازه‏هاى شهر قرار داشتند. از طرفى كارگاهها و توليداتى كه به فضاى وسيع احتياج داشتند در بيرون از ديوارهاى شهرى مكان‏يابى مى‏كردند. گاهى نيز بازارهاى مكاره، نمايشگاه، انواع بازى و سرگرمى در بيرون از دروازه‏ها داير مى‏شد.
ساختمانهاى مربوط به كاروانها در پشت ديوارهاى شهر بنا مى‏گشت. در پاره‏اى اوقات مهاجران تازه‏وارد در پشت ديوارهاى شهرى، حومه خوابگاهى ايجاد مى‏كردند. باغهاى ثروتمندان و خانه‏هاى تابستانى آنها نيز در اين بخش قرار داشت. گورستانها نيز از جمله مؤسساتى بود كه در بيرون از ديوارهاى شهرى ايجاد مى‏شد. با ايجاد حومه خوابگاهى و يا ساختمان در پشت دروازه‏ها، بلافاصله بازارچه‏اى نيز به وجود مى‏آمد تا پاسخگوى نيازهاى روزانه و هفتگى ساكنان باشد. گاهى نيز در اطراف شهرها ميدانهاى تيراندازى و اسب‏سوارى ايجاد مى‏شد تا مسلمانان با تمرينهاى مرتب، خود را در برابر دشمنان قوى سازند. نهايت آن كه شهرهاى سرزمينهاى اسلامى واجد جلوه‏هايى است كه در ساير شهرها نمودى ندارد. علاوه بر وجود ارگ، مسجد جامع، و بازار كه از خصايص ويژه و كالبدى شهرهاى اسلامى است مدارس علميه نيز از ويژگيهاى منحصر اين گونه شهرها است. اغلب مدارس بزرگ اسلامى در امتداد يا در جوار بدنه بازار و راسته‏هاى اصلى شهر احداث مى‏شدند. شهرهايى مانند تبريز، اصفهان و يزد نمونه‏هايى بارز از اين موضوع هستند. ايجاد مدارس از قرن چهارم به بعد در شهرهاى ايران اهميت‏يافت و حتى موقوفاتى نيز به آنها اختصاص يافت. جنبه‏هاى مذهبى به عنوان خصوصيت‏برجسته آنها بدانها موقعيتى با اهميت مى‏بخشيد. مسجد و مدرسه چهارباغ اصفهان نمونه جالبى از بناهاى اسلامى است كه تاثير فرهنگ مذهبى، و ويژگيهاى معمارى ايرانى - اسلامى در آن آشكارا بچشم مى‏خورد.
اگر گذر جهانگردان غربى را در شهرهاى اسلامى پى گيريم درمى‏يابيم كه اولين آثارى كه توجه جهانگردان غيرمسلمان را به خود جلب مى‏نمود مساجد و بقاع متبركه در اين سرزمينها بود. از همين‏گونه است وجود آرامگاههاى خاندان پاك پيامبرصلى الله عليه وآله كه در جاى‏جاى سرزمينهاى اسلامى گسترده ‏اند و معنويتى خاص به اين سرزمين ها بخشيده‏ اند بويژه آرامگاه هاى ائمه اطهارعليهم‏ السلام در كربلا، نجف اشرف، مشهد مقدس، كاظمين، سامرا، مدينة‏النبى وغیره. آرامگاههاى فوق در ايجاد شكل خاص در شهرهاى اسلامى تاثيرى بسزا داشته‏اند. علاوه بر عناصر ذكر شده شهرهاى اسلامى از عناصر و مراكز ديگرى نيز برخوردار بوده‏اند. از آن جمله است رصدخانه‏ ها، كتابخانه‏ ها، حسينيه ‏ها و تكايا، خانقاهها يا زاويه‏ها، سقاخانه‏ها و مؤسسات خيريه و عام‏المنفعه. «مقبره‏هاى مذهبى در بيشتر شهرها و روستاها به امامزاده معروف شده‏اند و در مقايسه با ساير بناهاى اسلامى (بجز مساجد) از اعتبار ويژه‏اى برخوردارند. امامزاده‏ها بيش از ديگر بناهاى دوره اسلامى مورد احترام و علاقه مسلمانان بويژه شيعيان هستند. بناهاى فوق در طول زمان توسعه يافته و از يك آرامگاه معمولى به مجموعه‏هاى بسيار باشكوهى تبديل شده‏اند، مانند مجموعه بناهاى مشهد، قم، بسطام و شيخ صفى. تنها در ايران دوره اسلامى است كه ايجاد مقبره‏ها و زيارتگاهها از چنين پيشينه طولانى، ويژگي هاى معمارى منحصربه‏فرد و تزئينات باشكوه برخوردار است. اين گونه بناها به نامهاى برج، گنبد، بقعه و مزار نيز معروف بوده‏اند، مانند برج رادكان، گنبد قابوس يا بقعه شيخ صفى. نهايت آن كه عناصر كالبدى شهرهاى اسلامى اكثرا برگرفته از فرهنگ غنى اسلام و نشانگر تمدن و فرهنگ اسلامى‏اند. در سيماى شهرهاى اسلامى با عناصرى مواجهيم كه هر كدام منشا خاصى دارند و از سوى ديگر هر يك نشانگر موضوعى خاص برگرفته از اين آيين مقدس‏اند. به عنوان مثال اگر در شهرهاى اسلامى سقاخانه‏ها به وجود آمده‏اند ضمن آن كه با بزرگداشت‏سنت آب دادن و سيراب كردن مردمان ارتباط داشته، برتر از آن، با هدف يادآورى واقعه جانسوز كربلا و تشنگى حضرت اباعبدالله‏الحسين‏عليه‏ لسلام و فرزندان او بوده و نمودى از مبارزه با ستمگرى و در واقع امرى سياسى - مذهبى به شمار مى‏رفته است. بر همين اساس است كه غالبا جهت‏حفظ سقاخانه‏ها موقوفاتى خاص قرار داده‏اند تا در طول تاريخ پايدار و پابرجا بمانند. اما واقعيت آن است كه در اكثر كشورهاى اسلامى و حتى كشور خودمان ايران حداقل در نيم قرن اخير چنان كه بايد به حفظ و پاسدارى و نمايان نمودن ارزشهاى به جاى مانده فرهنگى مذهبى در شهرها توجه نگرديده است. زمانى كه سراغ مساجد جامع و يا بقاع متبركه و ساير مراكز مهم مذهبى - فرهنگى كهن شهرهاى كشورمان را مى‏گيريم آنها را در كدام قسمت‏شهر مى‏يابيم؟ حداقل آن است كه در كنار گذرها و خيابانهاى اصلى شهر قرار نداشته و در منظر عمومى شهرها نمودى ندارند. بجاست تا مسؤولان، ضمن حفظ و نگهدارى آثار اسلامى شهرها در رونق و شكوه آنها كوشش شايسته كنند. هنگامى كه مى‏شنويم مثلا ميدان مركزى زاگرب پايتخت كشور كوچكى همچون «كرواسى‏» كه مدتى نسبتا طولانى تحت تسلط استعمار شرق و غرب قرار داشته «ميدان مسجد» ناميده مى‏شود ما در اين زمينه چه جايگاهى را داريم؟ چه تعداد از شهرهاى ما جهت انتخاب عناوين خيابانها و گذرهاى اصلى شهر از واژه‏هايى همچون «مسجد»، «امام‏»، «امامزاده‏» و غيره بهره برده‏اند؟ آيا شايسته نيست تا مثلا خيابانى را كه مسجد جامع در آن واقع است‏به نام خيابان مسجد جامع بناميم و همچنين است‏ساير عناصر.
کتابنامه:
1- ميرمحمدى، حميدرضا، «تاثير فرهنگ اسلامى بر پيدايش و دگرگونى شهرها»، مشكوة، شماره‏52، پاييز 1375، ص‏79.
2- ميرمحمدى، حميدرضا، «پژوهشى در مكانهاى ملقب به مشهد در ايران‏»، مشكوة، شماره 48، پاييز 1374، ص‏62.
3- نظريان، على‏اصغر، جغرافياى شهرى ايران، تهران، انتشارات دانشگاه پيام نور، چاپ اول، 1374، ص‏17.
4- ابن‏حوقل، صورة‏الارض ترجمه دكتر جعفر شعار، تهران، انتشارات اميركبير،1366، ص‏167.
5- اصطخرى، مسالك الممالك، به كوشش ايرج افشار، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1340، ص‏170.
6- سلطانزاده، حسين، روند شكل‏گيرى شهر و مراكز مذهبى در ايران، تهران، آگاه، 1362، ص‏124.
7- شكوهى، حسين، جغرافياى اجتماعى شهرها، انتشارات جهاد دانشگاهى، تهران، 1365، ص‏201.
8- سعيدى رضوانى، عباس، بينش اسلامى و پديده‏هاى جغرافيايى، مشهد، آستان قدس رضوى، 1368، ص‏104.
9- مشهديزاده دهاقانى، ناصر، تحليلى از ويژگيهاى برنامه‏ريزى شهرى در ايران، تهران، دانشگاه علم و صنعت ايران، 1373، ص‏245.
10- تحليلى از ويژگيهاى برنامه‏ريزى شهرى در ايران، ص‏281 و279.
11- پاك‏نژاد، رضا، اولين دانشگاه و آخرين پيامبر، جلد 2، تهران، انتشارات اسلاميه، بى‏تا، ص‏117.
12- روند شكل‏گيرى شهر و مراكز مذهبى در ايران، ص‏126.
13- جهت‏بررسى اكولوژى اجتماعى شهرهاى اسلامى مراجعه كنيد به: جغرافياى اجتماعى شهرها، ص‏191 تا 201.
14- كيانى، محمديوسف، تاريخ هنر معمارى ايران در دوره اسلامى، تهران، انتشارات سمت، 1374، ص‏10.
15- واعظزاده خراسانى، محمد، «بوسنى و هرزگوين و سمينار قرآن كريم‏»، مشكوة، شماره 50، بهار 1375، ص‏6.
تهیه کننده : مهناز اکبری – دانشجوی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت معلم

فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری

feedback
1390,11,17, ساعت : 10:13
به ‏جز عنصر سياسى كه به نامهاى مختلف دارالخلافه، دارالاماره و دارالحكومه و نهايتا ارگ وجود داشتند، شهرهاى دوره اسلامى داراى دو پايه اصلى بودند: مسجد جامع و بازار. مسجد جامع مركز مذهبى - سياسى بود و به عنوان مركز روحانى شهر و منطقه زير نفوذ آن، در محل مناسبى بنا مى‏گرديد. «مسجد جامع گاه به منزله مقر حكومت پيوند دهنده مذهب با حكومت‏بوده است مانند مساجدى كه دارالاماره بوده‏اند همانند ارگ تبريز كه به عنوان مسجد ساخته شد ولى بعدها مقر حكومت گرديد. مسجد در شهر مهمترين بناى عمومى تلقى شده و در تفكرات مربوط به شهرسازى اسلامى موقعيت زيربنايى مى‏يابد. با هجوم عرب و فتح نواحى و شهرهاى مختلف، مساجد توسط آنها در شهرها ساخته مى‏شد كه نشانه مسلمان شدن رسمى اهالى شهرها بود. اين مساجد ابتدا در كنار شهرها بنا مى‏شد تا اين كه در طى زمان به گونه‏اى تازه قلب شهرها پذيراى آنها گرديد.»
امروزه در شهرهاى اسلامى به فراخور گستردگى و جمعيت آنان تعداد قابل توجهى مساجد بزرگ و كوچك وجود دارد كه نقش عمده‏اى در منظر غالب شهرها تشكيل مى‏دهند. و چهره و نمايى خاص به شهرها بخشيده‏اند همانند مسجد جامع يزد، مسجد جامع و مسجد امام اصفهان و... لازم به ذكر است كه اكثر مساجد شهرها كه در واقع كانونهاى گرم شهرهاى اسلامى‏اند داراى مناره‏ها و گنبد مى‏باشند كه بنا به فراخور ساخت آنها در سيماى شهرها چهره‏اى ويژه دارند. مناره‏ها كه گاهى «گلدسته‏»، «گلبانگ‏» و «ماذنه‏» نيز ناميده مى‏شوند اغلب دو و گاه كمتر يا بيشتر هستند. مناره اغلب مساجد با ساختمان مخصوص خود به كار تعيين قبله مى‏آيند يعنى يا بايد صفحه مار و مماس بر دو مناره از كعبه بگذرد يا عمود بر صفحه‏اى باشد كه بر كعبه مى‏گذرد كه اگر از نوع اول باشد اهالى شهر مى‏دانند هر جهت كه دو مناره بر رديف يكى ديده شود آن جهت‏يا قبله است‏يا جهت عمود بر قبله.


فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری

feedback
1390,11,17, ساعت : 10:14
عناصر و اجزايى كه در شهرهاى كهن ايران وجود داشته‏اند داراى نوعى ارتباط متقابل فضايى يكپارچه و به هم پيوسته بوده‏اند. در شهرهاى اسلامى فضاهايى مانند مسجد جامع، بازار، مركز حكومت، فضاهاى مسكونى و... ضمن آن كه هر كدام جا، مرتبه و شخصيت‏خاص خود را در سلسله‏مراتب فضاهاى شهرى حفظ كرده و به ايفاى نقش خود مى‏پردازند، با هم مجموعه واحدى را پديد مى‏آورند كه شهر را از نظر فضا واحدى منسجم و به هم پيوسته نشان مى‏دهد. عناصر اصلى مجموعه شهرى در شهرهاى اسلامى عبارتند از:
ارگ و بارو - ارگ مجموعه‏اى از ساختمانها و تشكيلات و سازمان حكومتى شهر را در خود جاى مى‏داده و مقر حاكم بوده است. ارگ در ارتباط فضايى با بازار و مسجد جامع قرار داشته است. اين خصوصيات در آثار به جاى مانده بسيارى از قسمتهاى قديمى شهرها قابل مشاهده است. در «سمرقند» و «بخارا» ارگ شهر، خود بخشى از قلعه بوده و در مجاور مراكز اقتصادى و مذهبى قرار داشته است. «اساسا پس از ظهور اسلام بقاياى نظام شهرى كهندژى و شارستانى بتدريج از ميان برداشته مى‏شود و شهر با مفهوم اسلامى آن كه متعلق به تمام اقشار و طبقات اجتماعى است‏شكل مى‏گيرد. اركان عمده شهر شامل دارالخلافه، دارالحكومه يا دارالاماره به جاى كهندژ ظاهر شده و سپس با ايجاد قصر امرا و پادشاهان مجموعه‏اى به نام ارگ را پايه‏ريزى مى‏كنند كه در فاصله‏اى با مسجدجامع و بازار سه ركن اساسى شهر را به وجود مى‏آورند و در محدوده مركزى شهر قرار مى‏گيرند. در اين ميان ارگ به عنوان عنصر سياسى از ساير عناصر جدا شده و با ايجاد حصار و بارو در اطراف آن به صورت كانون اصلى شهر تجلى مى‏كند. بخش دوم شارستان از نظر شكل‏يابى با دوره‏هاى قبل از اسلام تفاوتى ندارد ولى از نظر محتوا كاملا متفاوت است. عناصر فرهنگى - مذهبى، بازار و محلات در اين بخش قرار دارند. اصناف، پيشه‏وران و اكثر طبقات و قشرهاى مختلف مردم در اين بخش زندگى مى‏كنند.»


فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری

feedback
1390,11,17, ساعت : 10:14
به تبعيت از تغييراتى كه در روند شهرسازى شهرهاى ايران پس از اسلام صورت گرفت، سيماى شهرهاى اين دوره نيز علاوه بر حفظ بعضى از خصوصيات گذشته ويژگيهاى جديد را پذيرفته و شكل هاى تازه پديد آوردند. سيماى هر شهر علاوه بر اين كه در هر زمانى و در فرآيند از رشد و توسعه خود شكل ويژه‏ اى به خود مى‏ گيرد به دو بخش سيماى بيرونى و سيماى درونى قابل تقسيم است:
در شناخت‏ سيماى بيرونى شهرهاى اسلامى مى توان به نشانه ‏هايى اشاره كرد كه علاوه بر كاربردهاى شهرنشينى، هدايت‏ كننده مسافران به طرف مقصدهاى آنان بوده ‏اند. مناره‏ ها در شهرهاى اسلامى به‏ خوبى چنين كاركردى داشته‏ اند. در شناخت‏ سيماى درونى شهرهاى اسلامى در درجه اول مى‏ توان سردر مساجد، خانه‏ ها، آب‏ انبارها و بازارها را مشاهده كرد. كاشيكاری ها، قوس هاى تزيينى و هنرنمايى‏ هايى كه در ساختن گنبد مساجد و يا ساختمان هاى خصوصى و عمومى به كار مى‏ رفته، ويژگيهاى زيبايى ‏شناسانه سيماى شهرها را به نمايش مى‏ گذاردند: «نشانه‏ هاى مهمى كه در سيماى داخلى شهرهاى اسلامى به آنها اشاره شد نقش راهيابى را به خوبى در شهرها ايفا مى ‏كرده‏اند. به عنوان مثال مناره‏ ها راهنماى عابرينى بوده ‏اند كه به طرف مساجد و يا فضاهاى اطراف آنها و يا مراكز محلات و شهر حركت مى‏ كرده ‏اند.»

فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری


شهرهاى ايران در دوره‏هاى پس از اسلام ابتدا با همان شكل اوليه به حيات خويش ادامه دادند. كهندژ شارستان و ربض كه به عنوان اجزاى اصلى شهرهاى ايرانى زمان ساسانيان در ساخت‏ شهرها پديد آمده بودند در سالهاى اوليه نيز اجزاى شهرهاى اسلامى را تشكيل می دادند. بتدريج ‏برطبق ويژگيهايى كه شهرنشينى و شهرسازى پس از حاكميت اسلام دارا شد تغييراتى در ساخت ‏شهرها صورت گرفت. «توسعه شهرنشينى باعث گسترش حومه (ربض) شهرها شد، اين حومه‏ ها كه در زمان ساسانيان از مهاجران و روستاييان ساكن در آنها تشكيل شده بود، از نظر شهرى تكامل ‏يافته و داراى فضاها و نهادهاى شهرى شده و اهميت‏ بيشترى نسبت‏ به شارستان پيدا كرد.» بازارها كه قبلا در نزديكى دروازه‏ هاى شهر جاى داشتند از يك طرف در امتداد راه هاى اصلى كه به مركز شهرها ختم می ‏شد و از سويى ديگر در امتداد راه ها و جاده ‏هاى اصلى كه به بيرون شهر ادامه داشت گسترش يافتند و داراى فضاها و عناصر داخلى و شهرى شدند. هر قسمت و فضايى به عرضه يا توليد كالاهايى خاص اختصاص يافت و كاروانسراها و انبارهايى نيز براى جوابگويى به نيازهاى جديد ايجاد شد. مساجد و بويژه مسجد جامع مرتبط با بازار از نظر فضا، و در نزديكى ارگ (در مركز قديمى شهر) و يا در ربض ساخته شد. از بازارها كه ستون فقرات شهر را تشكيل می ‏دادند كوچه‏ هايى چون خط سيرهاى ثانوى جدا مى‏شدند. علاوه بر كاروانسراها، گرمابه‏ ها، مدارس و انبارهاى غله، آب‏انبارها، قهوه ‏خانه‏ ها و فضاهاى ديگر شهرى در نزديكى ستون فقرات جاى گرفتند. اين شكل حياتى به گفته‏اى، نمايشگر وحدت دينى، سياسى، اقتصادى و اجتماعى جامعه سنتى است. مساجد كه مهمترين ويژگى را نصيب شهرهاى اسلامى كردند به عنوان ملاك تمايز شهر از «ده‏» در شهر جاى گرفتند و همراه با ارگ و بازار، عناصر سه‏ گانه ساخت‏ شهرهاى اسلامى را تشكيل دادند. «با انتقال حيات و جنب‏ و جوش شهرها از شارستان به حومه كه محل سكونت و كار بازرگانان، كسبه و پيشه‏ وران نيز بود، شهرسازى رشد و گسترش يافت و شهرهاى ايرانى رنگ و بوى اسلامى به خود گرفتند. تقسيم شهر به اجزاى مشخص كهندژ، شارستان و ربض جاى خود را به مراكز ديوانى و نظامى، مراكز مذهبى، بازارها و محله‏ هاى شهر دادند.»



فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری


بی ترديد شهرهاى دوره اسلامى از جهات گوناگون تحت تاثير تمدنهاى پيشين به ويژه دو تمدن ساسانى و رومى قرار داشته است؛ زيرا از طرفى با تسلط مسلمانان بر كشورهاى اطراف، شمارى از شهرهاى قديمى رومى و ايرانى در قلمرو دولت اسلامى قرار گرفت و از سوى ديگر در بناى شهرهاى نوبنياد مانند بغداد، به كار گرفتن مهندسان و معماران و كارگران هنرمند ايرانى معمول بوده است. در عين حال مسلمانان ويژگيهاى فرهنگى خود را به نحو تحسين‏ آميزى به شهرهاى زيرنفوذ خود نهاده ‏اند و تميز شهر اسلامى را از ديگر شهرها آسان ساخته ‏اند. در شهرهاى اسلامى و سنتى بخش مركزى شهر به جزيره ‏اى می ‏ماند كه اطراف آن را شبكه‏اى از پياده ‏روها احاطه می كرد. بخش مركزى شهرها محيطى فيزيكى با ارزشهاى اجتماعى، اقتصادى و پاسدار ميراث هاى دينى و فرهنگى مسلمانان بود.

فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:20
كاميلوزيته : شهر بايد حافظ منافع و ضامن خوشبختي باشد



ايجاد ديوارهاي بلند اطراف پاركها براي جلوگيري از آمدن سر و صداي خيابانهاي اطراف



ايجاد باغچه



گشودن مركز ميادين يا انتقال مجسمه ها و برج هاي يادگار به يك گوشه ي ميدان


اتو واگنر : پيشبيني فضاهاي باز به نسبت وسيع در مركز محلات (مركز تنفس)

تامين نيازهاي ساكنين در محلات

نواحي شهر مالكيت عمومي يابند تا زمين دستخوش سودجويي نگردد.

ابنزر هاوارد: ايجاد باغشهر

مالكيت زمينهاي باير به شهر تعلق گيرد.

كارخانه ها به نواحي دست نخورده ي روستايي منتقل شود و مردم براي كار و زندگي به اين نقاط منتقل شوند.

شهر به صورت نواحي متحدالمركز شكل گيرد

بناهاي عمومي در مركز اين دواير

بين دواير مياني و بيروني، خياباني به عرض 135 نتر ايجاد شود

نواحي زراعي در دواير بيروني

پيوند بين شهر و روستا

پاتريك گدس : وحدت شهر و محيط طبيعي

شهر از محيط طبيعي كه در آن بوجود آمده، جدايي ناپذير است و تنها وقتي مي توان به ساختمان آن پي برد كه وضعيت طبيعي و آب و هوايي آن مطالعه گردد.



پايه هاي اقتصادي شهر مورد بررسي قرار گيرد.

وي اجتماعات انساني را به ديده ي زيست شناسي مورد بررسي قرار داد.

سريا اي ماتا : شهرهاي خطي يا نوار مانند

شهر در امتداد خطوط تراموا (مسيرهاي دسترسي) به صورت نوار مانند توسعه مي يابد و نواحي مسكوني و صنعتي در امتداد يا طرفين آن شكل مي گيرند.



توني گارنيه : شهر صنعتي

براي جمعيت 35000 نفر

ترسيم بناها و خيابانهاي اصلي به همراه نقشه هاي تفضيلي و جزئيات

خطوط راه آهن شهر در زير زمين

خيابانهاي اصلي دور محلات

ابعاد قطعات 15*20 متر

لوكوربوزيه : طرحي براي شهرهاي پر جمعيت

بخش مركزي شهر پاسخگوي مناسبي جهت تراكم ترافيك شهر به شمار مي رود و جابجايي مردم را ميسر مي كند كه در آن فضاي سبز به اندازه ي كافي وجود دارد



شهر يك مركز تجاري محسوب مي شود

راههاي مخصوص تمركز ترافيك و پخش كالا

شبكه اي از خيابانهاي اصلي

پلهاي محكم

تراكم جمعيت در قسمت هاي مسكوني 3000 نفر در هكتار

كلرنس پري : طرح واحدهاي خوديار

شبكه هاي اصلي و شبكه راههاي پر رفت و آمد نبايستي از ميان بافت هاي مسكوني بگذرند



شبكه راههاي داخلي بهتر است كه به صورت كوچه هاي بن بست با وظايف سبكي كه به طور عمومي آرامش محله را بر هم نريزد طراحي و تحت ساختمان قرار گيرند



جمعيت محله هاي مسكوني بهتر است كه بر مبناي ضروريات و محدوده عملكرد يك مدرسه ابتدايي شكل گيرند.(حدودا 5000 نفر)

اين واحدهاي خوديار بهتر است كه به مركزيت يك مدرسه ابتدايي كه در ميان فضاي سبز قرار گرفته است بوجود آيند



حدود اشتغال فيزيكي يك واحد خوديار تقريبا 160 ايكر (هر ايكر برابر 4000 متر مربع) بوده و حد تراكم جمعيت نيز ده خانوار در هر ايكر تعيين مي شود



اين واحد به وسيله تاسيسات خريد، مراكز مذهبي، يك كتابخانه و يك مركز اجتماعي(محله اي) كه بهتر است در نزديك ترين فاصله به دبستان قرار گير، سرويس دهي گردد



تجزيه و تحليل و نتيجه گيري از تئوري هاي شهري

هر يك از طرحها بر اساس هدف هاي مشخصي مانند انسجام روابط اجتماعي، نزديكي انسان به طبيعت و فضاي سبز، حل مسائل مربوط به تردد و عبور و مرور و سيستم هاي پخش تسهيلات و تاسيسات عمومي، به گونه اي تلاش در زمينه ي حل اين مسائل دارند و هر يك نقطه نظر خاصي را به عنوان هدف طرح خود برگزيده اند و هر كدام براي نقطه اي خاص و يا شرايط متنوعي پيشنهاد گرديده اند، اگر چه در زمينه تئوريهاي فوق اختلاف نظرهاي فراواني وجود دارد، ولي همه ي آنها در چند اصل زير مشترك اند :



همه آنها به منظور حل يا كاهش آثار سوء ناشي از ماشينيسم در شهرها و جوامع شهري وضع گرديده اند .

همه آنها طرح و توسعه شبكه راهها را از جمله عناصر اصلي طرح خود به خاطر كاهش مسائل بغرنج شهري برگزيده اند و به موازات اين راهها است كه انواع مساكن و تاسيسات عمومي شهري

فرستنده : مجتبي ثابت كشوكي نيان

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:21
ایران، پر تعطیلات ترین کشور جهان می شود؟

این اظهارات مسئولين كشور درباره میزان تعطیلی و احتمال افزایش تعطیلی برای رسیدگی مردم به امورات خانواده در حالی است که بنا بر آمارها، بر خلاف دیگر کشورهای دنیا، ایران از آمار تعطیلی رسمی بیشتری برخوردار است که در صورت تعطیلی پنجشنبه ها، ایران رتبه نخست تعطیل ترین کشور جهان را از آن خود خواهد کرد.

بنا بر این گزارش، در حالی که عمده کشورهای جهان بین ۹ تا ۱۱ روز از سال را تعطیلند، در تقویم رسمی کشورمان ایران، سالانه ۲۵ روز تعطیل رسمی (شامل پانزده روز مناسبتهای مذهبی و ده روز مناسبتهای ملی) داریم که باید به این رقم، نزدیک ۵۲ جمعه را بیفزاییم. بدین ترتیب، با احتساب روزهای پنجشنبه و مرخصی استحقاقی کارمندان و کارگران، کار و تولید و خدمترسانی تقریبا در ۱۵۰ روز از سال متوقف میشود! که این مهم با افزودن تعطیلی پنجشنبه ها افزونتر نیز خواهد شد.

حال با این همه تعطیلات در کشور، تعطیلات منطقه و بین تعطیلات و… نیز همه ساله ادامه دارد و در این میان، فرصتهای بی شماری از دست میرود.

البته ناگفته نماند که تعطیلات به دلیل شرایط بحرانی جوی (نظیر بارش برف سنگین، بحران سرما و نبود سوخت کافی، آلودگی هوا و.. ) اجتناب ناپذیر است. از آنجا که جغرافیای ایران، که از جمله نقاط جهان منحصر به فرد است و سه اقلیم کوهستانی، بیابانی و جلگهای را از نگاه زمین شناسی در خود جای داده است، به اضافه نحوه توزیع جمعیت در برخی شهرهای آن، از جمله تهران، چنین تعطیلات ناگهانی را اجتناب ناپذیر کرده است.

* تعطیلات در جهان

بررسی تعطیلات سالانه در نقاط گوناگون جهان، نشان میدهد که هم تعطیلات زیاد (بالاتر از هجدده روز) و هم تعطیلات کم (کمتر از شش روز) سهم بسیار کمی در تقویم سالانه کشورهای جهان را به خود اختصاص داده است. بیشتر کشورهای پیشرفته جهان، ترجیح میدهند راهی میانه را برگزینند، به گونه ای که ده قدرت اقتصادی برتر جهان یعنی ایالات متحده آمریکا، ژاپن، چین، آلمان، فرانسه، بریتانیا، ایتالیا، برزیل، اسپانیا و کانادا به ترتیب: ده، پانزده، هفت، نه، دوازده، هشت، سیزده، ده، نه و یازده روز تعطیلات رسمی در تقویم خود دارند.

عامترین تعطیلات در تقویمهای رسمی ۱۱ روزه و ۹ روزه است که روی هم نزدیک ۲۶ درصد کشورهای جهان را از آن خود می کنند.

در زیر کشورهای جهان را بر پایه روزهای تعطیل رسمی در تقویم سالانه میبینید:

۲۵ روز: در این گروه تنها ایران است.

۲۴ روز: سریلانکا در جنوب شرق آسیا.

۲۰ روز: نپال در شمال آسیا.

۱۹ روز: پورتوریکو و لبنان.

۱۸ روز: سن مارینو، جزایر ویرجین (ایالات متحده امریکا) و کلمبیا.

۱۷ روز: جزایر فارو و کامبوج.

۱۵ روز: بورکینا فاسو، تانزانیا، آنگولا، هائیتی، فنلاند، ژاپن، لیختن اشتاین، سنت مارتین و اسلواکی.

۱۴ روز: بلغارستان، کامرون، شیلی، کرواسی، جزایرگوادلوپ، موریس، جزیره مالت، آنتیل هلند، جزایرماریانا، پرتغال، سنگال، سوریه، توگو، توباگو، اروگوئه، آندورا و قبرس.




۱۳ روز: چک، کره شمالی، دانمارک، اکوادور، اریتره، پلینزی فرانسه، یونان، ایسلند، اندونزی، ایتالیا، لتونی، لیبریا، لیتوانی، مالاوی، مارتینیک، مراکش، مکزیک، نیو کالدونیا، نروژ، ساموآ، سیشل، سوئد، اوگاندا، وانواتو و اتریش.

۱۲ روز: بلاروس، بلژیک، دومینیکن، فرانسه، گویان فرانسه، مجارستان، کنیا، عراق، لائو، لوکزامبورگ، مالدیو، جزایرمارشال، موناکو، مونتسرات، نیجر، نیجریه، پاناما، پرو، لهستان، سنت وینسنت، آفریقای جنوبی، تونس، ترکمنستان، تووالو، والیس و فوتونا و آرژانتین.

۱۱ روز: آذربایجان، بنگلادش، باربادوس، بلیز، بوسنی، بوروندی، کانادا، کیپ ورد، گینه استوایی، استونی، گرینلند، گرنادا، گواتمالا، هندوراس، کیریباتی، لسوتو، مقدونیه، مالزی، مالی، نیکاراگوئه، پاراگوئه، کره جنوبی، فیلیپین، سنت کیتس، اسلوونی، زامبیا، سوازیلند و تایلند.

۱۰ روز: تاجیکستان، سنگاپور، امریکا، ازبکستان، یمن، آلبانی، ساموآ، باهاما، برمودا، بوتسوانا، برزیل، مصر، گابن، غنا، گوام، گینه، ایرلند، قرقیزستان، لیبی، هلند، نیوزیلند، پاکستان و پالائو.

۹ روز: موزامبیک، نامیبیا، نیوئه، گینه پاپوآ، سیرالئون، سومالی، اسپانیا، سودان، سورینام، تایوان، تونگا، اوکراین، استرالیا، جزایرویرجین (بریتانیا)، جزایرکیمن، چاد، جزایرکوک، دومینیکا، آلمان، گرنزی، گینه بیسائو، گویان، جزیره مای، جامائیکا، قزاقستان، ماداگاسکار، موریتانی و مایوت.

۸ روز: افغانستان، باربودا، ارمنستان، آروبا، بحرین، بولیوی، برونئی، جیبوتی، کویت، مونته نگرو، میانمار، پیتکارین، سائو تومه و بریتانیا.

۷ روز: الجزایر، چین، کنگو، کوبا، السالوادور، جزایرفالکلند، اردن، مغولستان، عمان، روسیه، سنت لوسیا، جزایرسلیمان، توکلائو وامارات متحده عربی.

۶ روز: آفریقای مرکزی، اتیوپی، فیجی، رومانی، صربستان، ویتنام، زیمبابوه و نائورو.

۵ روز: قطر

۴ روز: سوییس

۳ روز: عربستان، گامیبیا و هندوستان.

۲ روز: رواندا و بوتان.

۱ روز: کومور در جنوب شرقی قاره آفریقا.

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:21
هشت کشور با کمترین تعطیلات
http://umic.ir/images/stories/food/103892_976.jpg




کومور: در جنوب شرقی آفریقا، تنها یک روز تعطیلی رسمی دارد و آن روز «استقلال» است.

بوتان: در جنوب آسیا دو روز تعطیلات رسمی در تقویم خود دارد؛ هشتم اگوست روز استقلال و هفدهم دسامبر روز ملی.

رواندا: در مرکز آفریقا. در این کشور روزهای: اول ژوئیه روز استقلال و چهارم ژوئیه روز آزادی به طور رسمی تعطیل است.

عربستان: در جنوب غرب آسیاست. در این کشور دو عید قربان و فطر، همچنین ۲۳ سپتامبر روز ملی به طور رسمی تعطیل است.

گامبیا: در غرب آفریقا قرار دارد و سه روز در آن تعطیل رسمی است. روزهای هجدهم فوریه روز استقلال، ۲۴ آوریل روز جمهوری و پانزدهم اوت ۱۵ فرض مریم مقدس.

هند: در جنوب قاره آسیا قرار دارد. در این کشور، دوم اکتبر، روز تولد ماهاتما گاندی، ۲۶ ژانویه روز جمهوری و پانزدهم اوت، روز استقلال به طور عمومی تعطیل است.

سوئیس: کشور کوچکی در اروپای غربی که صاحب بزرگترین خدمات بانکی در جهان است. در این کشور، چهار روز رسمی تعطیل است. روزهای: اول ژانویه، سال نو، سیزده می، عروج مسیح، اول اوت، روز ملی و ۲۵ دسامبر، کریسمس.

قطر: کشور کوچک عربی در جنوب خلیج فارس. در این کشور، پنج روز در سال به طور رسمی تعطیل است. این تعطیلات عبارت است از: سوم سپتامبر، هجدهم نوامبر روز ملی، هفتم دسامبر برابر با نخستین روز سال نوی اسلامی و اعیاد اسلامی فطر و قربان.






هشت کشور با بیشترین تعطیلات
http://umic.ir/images/stories/food/103893_709.jpg



ایران: کشورمان ایران با ۲۵ روز تعطیلات عمومی در سال، صاحب رتبه نخست در جهان از لحاظ تعطیلات رسمی است.

سریلانکا: همسایه هندوستان با ۲۴ روز تعطیلات رسمی، دومین کشور پر تعطیلات در دنیا به شمار میرود. تعطیلات این کشور، مخلوطی است از مناسبتهای ملی، مسیحی، اسلامی و مذاهب شرق آسیا. نظیر شب بزرگداشت خداوند شیوا، عید فطر، روز کریسمس، روز کارگر و… .

نپال: همسایه شمالی هندوستان نیز از همسایه جنوبی عقب نمانده و با بیست روز تعطیلات رسمی صاحب رتبه سوم تعطیلات در جهان است؛ نظیر سریلانکا، شب خداوند شیوا و مناسبتهایی از این دست به همراه روزهای ملی بیست روز تعطیلات در این کشور را تشکیل می دهد.

پورتوریکو: حدودا در آمریکای مرکزی بوده و با نوزده روز تعطیلات در جهان صاحب مقام است! در این کشور برای کریسمس عملا سه روز تعطیل است و روز کارگر و مناسبتهای ملی و.. تعطیلات آن را تشکیل می دهد.

لبنان: این کشور در غرب خاورمیانه، علاوه بر تعطیلات ملی، تعطیلات مسیحی و اسلامی، تعطیلات خاص مذهب تشیع را نیز در تقویم خود جای داده و به همین سبب، سالانه نوزده روز در لبنان تعطیل است.

سن مارینو: این کشور کوچک در نزدیکی ایتالیا، با هجده روز تعطیلی، صاحب بیشترین تعطیلات در اروپاست. البته این یکی از آن کشورهای تازه تأسیس جهان نیست. قانون اساسی سن مارینو که در ۱۶۰۰ میلادی تدوین شده است و هنوز نیز به اجرا درمیآید، قدیمی ترین قانون اساسی جهان به شمار میرود. تعطیلات در این کشور مخلوطی است از مناسبتهای ملی، مسیحی و خاص کارگری و صنفی.

جزایر ویرجین آمریکا: دقیقا دو برابر جزایر ویرجین بریتانیا در جزایر ویرجین آمریکا تعطیلات وجود دارد. تعطیلات ملی، مذهبی، همچنین برخی روزهای خاص با گرایش عامیانه نظیر روز دعا برای توفان، هجده روز از ۳۶۵ روز سال را در این منطقه از جهان تعطیل کرده است.

کلمبیا: شمال غربی ترین کشور آمریکای جنوبی است. همسایه ونزوئلا با هجده روز تعطیلات از صاحبان رتبه در قاره آمریکا به شمار میرود. هجده روز تعطیلی عمومی کلمبیا را به ترتیب: مناسبتهای مذهبی، ملی و صنفی ـ کارگری تشکیل می دهند.





http://umic.ir/images/stories/food/103895_711.jpg



منابع و توضیحات


* همه اطلاعات مربوط به تعطیلات موجود در این صفحات، از سایتهای www. holidayyear. com، www. timeanddate. com و صفحات جنرال کشورها در سایت www. wikipedia. orgبرگرفته شده و از آنجا که برخی از مناسبتها و تقویمها به صورت منطقهای در جهان به ثبت رسیدند، درصدی از خطا در این آمارها متصور است؛ برای نمونه، تعطیلات در ایران در سایت هالی دی یر بسیار کمتر از تعداد واقعی (سیزده روز) ثبت شده است، در همین حال، این تعطیلات در سایت ویکی پدیا به صورت دقیق ثبت شدند، که طبیعتا آمار ویکی پدیا در اینجا مورد استناد قرار گرفته است. البته در دیگر نقاط دنیا که از تقویم میلادی استفاده میکنند، آمارها تقریبا ۱۰۰ درصد می تواند مورد استناد قرار گیرد.


منبع خبر : سایت تابناک

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:22
http://umic.ir/images/stories/food/14522_1.jpg



سطوح تحلیل (از دیوید هربرت و دیوید اسمیت)







دیوید هربرت و دیوید اسمیت، جغرافیدانان معروف انگلیسی، در تحلیل مسائل جغرافیای شهری از سطوح چهارگانهای نام میبرند كه فشردهای از نظریات آنها بدین شرح است:


1- اقتصاد سیاسی و جغرافیای شهری:
در این نگرش، تأكید روی ایدئولوژیها، ارزشها و سنتهای یك جامعه و اساس اقتصادی آن در مسائل شهری از الویت خاصی برخوردار میباشد در این دیدگاه، مرزهای رشته جغرافیا كمتر مورد نظر میباشد و هدف اصلی ریشهیابی مسائل و راههای حل آن مورد توجه است. روشن است كه دیدگاه اقتصاد سیاسی در جغرافیای شهری مسائل جامعه شهری را به صورت گسترده و با تأكید در شیوه تولید مسلط بر آن به تحلیل میكشد. چنین تحلیلی، جغرافیای شهری را در ردیف مطالعات چند رشتهای قرار میدهد. در این مكتب، نیروهای به وجود آورنده مسائل شهری در جهت حل مسائل جامعه شهری، تعدیل و یا حذف میشوند بدینسان كه از تحلیل اقتصاد سیاسی كه از مسائل شهری به عمل میآید تنها روی سه عامل مهم تأكید میشود:
I) اقتصاد بازار؛ II) رفاه اجتماعی؛ III) شیوه تولید.
به نظر جغرافیدانان معتقد به مكتب اقتصاد سیاسی – كه فعالترین جغرافیدانان معاصر دنیا را تشكیل میدهند – در تحلیل فضاهای جغرافیایی، ساختهای اجتماعی را نمیتوان از ساختهای فضایی جدا كرد.

2- تحلیل تخصیص منابع و جغرافیای شهری:
در این دیدگاه، تخصیص منابع و قدرت، شامل تولید كالا، مقدار كالا، كیفیت توزیع كالا میان مصرفكنندگان، انتخاب الگوی مناسب تولید و توزیع كالا، تأثیر شركتهای چند ملیتی در تخصیص منابع. سنجش كارایی بخش خصوصی، میزان دخالت و نظارت دولتها در تخصیص منابع، كیفیت عرضه خدمات، اهداف اجتماعی- اقتصادی و بالاخره میزان رضایت مردم از تخصیص منابع مورد مطالعه قرار گرفته و از توزیع قدرت میان گروههای مختلف جامعه صحبت میشود، زیرا قرار گرفتن قدرت در دست عدهای در تخصیص منابع به گروه معینی تأثیر میگذارد. در این سطح، میزان قدرت بخش عمومی و بخش خصوصی در شناخت كیفیت زندگی مردم شهرها به طور جداگانه مطالعه میشود، تا میزان هزینههای عمومی در رفاه اجتماعی جامعه شهری به خوبی تعیین گردد. روشن است كه تخصیص هزینههای دولتی به احداث بزرگراهها مكانگزینی صنعتی، ایجاد پاركها، بیمارستانها، دانشگاهها، مدارس و نظایر اینها به حل بسیاری از مشكلات مردم شهری میانجامد. البته در صورت تخصیص این منابع به شهرهای بزرگ جهان سوم، مسائل تازهای در سیستمهای شهری كشورهای جهان سوم به وجود میآید.
بنابراین تحلیل عمیق تخصیص منابع میتواند به تعادل بخشی از پراكندگی و تراكم جمعیت و كاركردها در جامعه شهری یك كشور و نواحی جغرافیایی آن بیانجامد و از بسیاری از نارساییها و كمبودها بكاهد. در این دیدگاه، كاركرد دولتها، میزان سرمایهگذاری در نیازهای اساسی مردم، تأمین هزینههای لازم بر نظارت بر مؤسسات مالی و شركتهای بزرگ و نحوه تأثیرگذاری این عوامل بركیفیت زندگی مردم شهرها و فضایابی شهری مورد بررسی واقع میشود. به موازات تحلیل شرایط بالا، توان نیروهای خارجی تأثیر گذار، جریان پول به وسیله بازارهای بینالمللی پول، تصمیم به سرمایهگذاری در جهت سودیابیهای بینالمللی و ثبات سیاسی در كشورها كه همه به نحوی در ساختارهای شهری- ناحیهای مؤثر میافتد، مورد تأكید قرار میگیرد. چنانكه ممكن است در اثر ورود تكنولوژی سرمایهبر، كارگران كارخانههای محلی بیكار شوند و یا هزینههای مصرفی برای ساختمان واحدهای مسكونی كاهش یابد. پس كنترل و یا عدم كنترل جریان پول میتواند فضای شهری- ناحیهای ویژهای خلق كند و شرایط زندگی خاصی را بر جامعه شهری تحمیل نماید.

3- مدیران شهری و جغرافیای شهری
در سطح سوم از تحلیل، بر نقش تصمیمگیریهای كلیدی در زمینه مسائل شهری تأكید میشود كه در اینجا منظور از تصمیمگیرندگان، همانا مدیران و مسؤولان سازمانهای شهری میباشد، بدینسان كه مدیران شهری به مسؤولانی اطلاق میشود كه در سیستم تخصیص منابع، تصمیمات آنها، محیط زیست شهری خاصی میآفریند. هر جند كه تصمیمات آنها در داخل یك سیستم مشخص سیاسی یا اقتصادی صورت میگیرد. اما در هر حال تصمیمات این عده در سطوح محلی تأثیر گذار میباشد.

4- محیط محلی و جغرافیای شهری
در این دیدگاه، سطح چهارم از تحلیل، بیشترین بخش تحقیقات جغرافیای شهری صورت میگیرد. بدینسان كه نتایج اجتماعی و فضایی حاصل از عوامل تأثیر گذار به روشنی تبیین میشود و میتوان شاخصهای اجتماعی، رفاه اجتماعی و كیفیت زندگی مردم شهر را تحلیل كرد.
با در نظر گرفتن چهار تحلیل فوق، میتوان گفت كه امروزه در جغرافیای شهری، نمیتوان به مرزهای ثابتی دست یافت و شاید جغرافیای شهری به یك رشته علمی میان رشتهای بیشتر نزدیك باشد. از این رو، مدلها و نظریههای آن همواره در مسیر تغییر و تكامل میباشد.

فرستنده : مجتبي ثابت كوشكي نيان

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:23
باید پذیرفت که امروز بر « معماری » و « برنامه ریزی و طراحی شهر »در کشورما بحرانی وسیع حاکم است.
در جایگاه کارشناسی، اوج موفقیتمان در اولین نگاه تصویرگرا بر مجلات از راه رسیده است، و در دومی ترجمه لغت گرای تعدادی مقالات و کتابها، نتیجه اینک در هیچ یک از این دو مقیاس، کار « مولف» حاصل نمی شود.

وضعیت در شهرها، ویژه مراکز ارزشمند قدیمی و تاریخی آنها، اسف بار است. بافتهای قدیمی یا در حال فرو ریختن و زوال هستند، و یا بخشهای وسیعی از آنها ( در قالب طرحهای نوسازی و بهسازی) تملک و تخریب شده و تکمیل و راه اندازی مجموعه های بزرگ را انتظار می کشند که به خاطر محدودیتهای مالی- زمان اتمام کار و و تجدید زندگی در آنها معلوم نیست.

این جریان اشتباه باید متوقف شود. تجربه ما در عرصه مداخلات شهری کم نیست، هزینه های بر دوش شهرها و شهروندان هم ناچیز نیست! برای جبران خسارت، باید فرآیند تبدیل دانش به « نظر » و سپس به « عمل» به معنی تحقق بخشی، یعنی بهره مندی شهروندان از ارزشهای ماندگار، شدت یابد. در این راه، به کارگیری تجربه جهانی، ارزیابی دقیق وضعیت « خودی » (نگاه به همه گستره ایران)، شناسایی واقع بینانه امکانات امروز کشور ( سرمایه، مدیریت، مهارتهای فنی، رویکرد مردم به شهر و محیط زندگی ...) و اقدام در جهت « شدن» و نه واماندن در منویات ذهنی با ماهیت « تراوشات» ضرورت دارد.

این نوشتار در پی آن است که از طریق نوعی بازنگری زمانی در تجربه جهانی و « خودی»، معیارهای پایه ای را در عرصه مداخله در مراکز ارزشمند تاریخی و قدیمی شهریمان به دست دهد. به این منظور، مروری بسیار کوتاه بر تجارب جهانی( از تخریب و نوسازی تا مرمت شهری) صورت گرفته و دستاوردهای آن، بویژه در دو دهه اخیر، به صورت معیارهای پایه معرفی شده است. در این معرفی، تلاش بر این بوده است که نتایج دهه اخیر کشورمان نیز محک زده شود.

1- طرح مسئله

از منشور آتن (1933) تا منشور آمستردام (1975) چهل سال طول کشید تا جوامع توسعه یافته از پرداختن به بنا فارغ شوند و به مداخله در مراکز ارزشمند قدیمی و تاریخی، با هدف تجدید حیات و روان بخشی آنها، بیندیشند در این فاصله، قانون آندره مارلو (1962) در جلوگیری از تخریب بافتهای قدیمی در فرانسه، تجربه انگلستان در حفاظت از پنج شهر تاریخی و تعمیم نتایج آن به منظور دستیابی به معیارهای بهسازی و نوسازی مراکز قدیمی شهرها (1965)، و طرح بهسازی و مرمت شهری بولونیا (ایتالیا- 1975) در دقیق سازی مفاهیم این عرصه حساس تاثیر اساسی داشتند. امروزه، با گذشت یک چهارم قرن از آن هنگام، نتایج تجارب جهانی (که به سه کشور نامیده محدود نمی شود و از آمریکای شمالی تا استرالیا گسترش یافته است) به همراه معیارهای ارتقای کیفیت محیط شهری، دانش میان رشته ای تعمیق یافته ای را در عرصه مداخلات شهری بنیاد گذارده است که (با اتکا به ارزیابی دستاوردهای چند سال اخیر) بی تردید غنایی روز افزون می یابد.

از سوی دیگر، امروز سی سال از برگزاری نخستین گردهمایی مرمت بناها و شهرهای تاریخی (آذر 1350 – دانشگاه تهران) در کشورمان می گذرد. در این گرد هم آیی، « مساله حفاظت و مرمت بناها و شهرهای تاریخی به عنوان عامل موثر در توسعه کشور»مطرح شد. پس سابقه امر در کشور ما نیز کوتاه نیست! ما هم از تجربه تهیه ده ها طرح بهسازی و نوسازی مراکز قدیمی و تاریخی برخورداریم.

لیکن تلاش ما، به تناسب زمان 30 ساله و امکان بهره برداری و از تجارب جهانی، بسیار کم ثمر بوده است. این نوشتار در پی علت جویی این کم ثمری نیست، که در این باب، به ویژه در چند سال اخیر، بسیار گفته و نوشته شده است. در اینجا می خواهیم مفاهیم حاصل از تجربه جهانی و تجربه ایرانی دو دهه اخیر در عرصه تجدید حیات و روان بخشی مراکز قدیمی و تاریخی شهرها را بطور کلی و در یک ارزیابی مقایسه ای، معرفی نمائیم.

کلید واژه ها:نوزایی شهری، تجدید حیات روان بخشی، حفاظت، بهسازی، نوسازی، مراکز ارزشمند تاریخی، فشردگی، تداوم، همپیوندی، توسعه مرکب، زمینه گرایی، اعتبار، مداخله مشارکتی.

2. تجربه جهانی: از « تخریب و نوسازی» تا « مرمت شهری»

در آوریل 1998، قائم مقام نخست وزیر بریتانیا از ریچارد راجرز ( معمار بنام و نظریه پرداز « نوزایی شهری») تشکیل یک کار گروه کار ویژه را خواستار شد. این کار گروه کار- متشکل از 120 نفر صاحبنظران علوم اجتماعی، توسعه پایداری، طراحی شهری، مرمت و تجدید حیات شهری- ماموریت یافت تنزل کیفیت محیط شهری انگلستان در چند دهه اخیر را علت جویی کرده و راه حل های برون رفت از این بحران و تبدیل شهرها به محیط مطلوب برای زندگی امروزی را پیشنهاد کند.

نتیجه فعالیت یک ساله این گروه کار، گزارشی است با نام « بسوی نوزای شهری» که طیف گسترده ای از پیشنهادهای آینده نگرانه ارائه کرده و تحرکی را در محیط تصمیم گیری بریتانیا (دولت و ورای آن) و جهان موجب شده که در بیست سال گذشته بی سابقه بوده است.

این گزارش بیش از 100 راه کار دگرگون ساز در زمینه های طراحی شهری، ترابری، مدیریت، تجدید حیات مراکز تاریخی و قدیمی، مهارتهای فنی و سرمایه گذاری مورد نیاز را به صورت رایج لوایح پیشنهادی به دولت شامل می شود. به گفته راجرز، این گزارش در پی پاسخ به این سوال است که: «» چگونه می توان کیفیت شهرها و روستاها را بهبود بخشید و در عین حال، در یک دوره 25 ساله، چهار میلیون واحد مسکونی انگلستان احداث کرد؟ در تهیه این گزارش، شواهد بسیاری از « سازمانها» و « مکانها»، اطلاعات مربوط به کلیه طرح های سراسر انگلستان، و نیز تجارب آلمان، هلند، اسپانیا، و آمریکا مورد ارزیابی و استفاده قرار گرفته اند. براساس همین بررسی و مقایسه، راجرز اعتراف می کند که شهرهای انگلستان در عرصه برنامه ریزی راهبردی و طراحی شهری بیست سال عقب تر از آمستردام و بارسلون هستند.

دستاوردهای این تلاش به یک تصمیم پر اهمیت منجر شده است: 60 درصد از چهار میلیون واحد مسکونی مورد نیاز 25 سال آینده در محدوده موجود شهرها و اراضی بازیافته درون شهرها احداث می شوند و یا از طریق تبدیل بناهای موجود به دست آیند. این مهم در دستور کار دولت (متولی اصلی سیاستگذاری و هدایت) قرار گرفته است تا شرایط تحقق آن را فراهم سازد.

اعمال سیاستها و برنامه های بهسازی و نوسازی در مراکز شهرها و سطوح شهری موجود( و پرهیز از مرکز گریزی) در کشورهای توسعه یافته به دو یا سه دهه اخیر محدود نمی شود. الکساندر تامسون (معمار گلاسکویی) در سال 1868 پیشنهاد اسکان 10 هزار نفر (خانوار کارگری) در بافت شطرنجی فشرده مرکز گلاسگو را مطرح ساخت.

مقرر بود زمین مورد نیاز طرح در بخشی از اراضی حاصل از تخریب بافت مسکونی ناسالم و فرسود ( با جمعیت 100 هزار نفر) در مرکز شهر تامین شود. در آن دوره، که مراکز شهرهای اروپا در اثر تحولات صنعتی و آلودگی محیطی ناشی از فعالیت کارخانه ها با شرایط غیربهداشتی و شیوع وبا، تیفوئید، و سل مواجه بودند و همه کاهش تراکم ساختمانی را « درمان» آن وضع می پنداشتند. تامسون معتقد بود که تراکم زیاد برای احیای واحدهای تجاری و فضاهای عمومی و نیز بازیابی ارزش اقتصادی املاک تجاری و فضاهای عمومی و نیز بازیابی ارزش اقتصادی املاک مرکز شهری حیاتی است. او مقهور ویلاها و بناهای منفرد خارج از شهر نشد و تامین تراکم زیاد در طرح های نوسازی مرکز شهر را به عنوان تنها راه مقابله با « جابجایی به حومه» مطرح ساخت. تامسون بر آن بود که بهداشت محیط همراه با تراکم زیاد از طریق ارتقای کیفیت طراحی مسکن سنتی گلاسکویی قابل حصول است. به این ترتیب، طرح پیشنهادی او یکی از نخستین بیانیه های نوزایی شهری محسوب می شود.

اگر جنبه های کالبدی و مذهبی- سیاسی قدرتمندانه را ملاک قرار دهیم، سابقه امر حتی به یک قرن پیش از زمان تامسون هم می رسد. اقدامات پاپ « سیکستوس پنجم» در تجدید ساختار رم به منظور جذب تعداد بیشتر زائران (سالهای 80 قرن هجدهم) تا اقدامات هوسمن در پاریس زمان ناپلئون سوم (سالهای 50 و 60 قرن نودهم) از نمونه های بارز این امر است. به عبارتی، اینگونه مداخلات بزرگ مقیاس در بافت موجود شهرها (در مورد رم و پاریس، بافت قرون وطایی) را هم می توان تجدید حیات شهری به حساب آورد. لیکن، پاکسازی بافت های ناسالم و پس شهرهای اروپایی قرن نوزدهم و نوسازی در همان اراضی – به ویژه احداث مجموعه های مسکونی- را باید روشن ترین نمونه ها از نخستین تجارب تجدید حیات شهری به حساب آورد(که براساس نظریات تامسون در گلاسکو آغاز شد و در سایر شهرهای بزگ اروپا تدوام یافت). این تلاشها که از فقر بهداشت عمومی در شهرها ناشی می شد، در دوران بین دو جنگ و در سالهای پس از جنگ جهانی دوم مقیاس و سیعتری به خود گرفت.

بازسازی به عنوان ادامه بخشی از کارهای دوران جنگ، بصورت یک جهاد معنوی برای مقابله با پنج غول( بیکاری، نیاز، جهل، بی خانمانی و بیماری) تلقی گردید و فرایندی کالبدی به حساب آمد که در آن برنامه ریزی و معماری(ساخت و ساز) نقش اصلی را ایفا می کردند. لیکن تبلور کالبدی برنامه های بازسازی- که همگی با نیت خیر تنظیم شده بودند- در دهه های 40، 50 و 60 قرن بیستم بدترین اثرات را از مکتب مدرنیزم بین المللی بخود گرفتند: حس بی مکانی، سطله ماشین (خودرو) در شهر، و غیره اجاری اینگونه طرحها، پس از سی سال، افکار عمومی و حرفه ای را علیه این شکل از برنامه ریزی جامع برانگیخت. علاوه بر این، فرایند اجرای این گونه برنامه های بزرگ مقیاس نوسازی شهری ناخشنودی وسیعی را نیز را نیز بهمراه داشت:

مجموعه های بزرگ مسکونی و تجاری خالی مانده و به صحنه خشونتهای اجتماعی بدل گشتند و در انتظار تخریب رها شدند. از سوی دیگر، جابجایی ساکنین از خانه های ناخوشایند اولیه شان هم مساله ساز بود: به علت طولانی ( از تخریب تا تکمیل و راه اندازی مجموعه جدید)، بازگشت ساکنین اصلی به محدوده مداخله نا ممکن می شد. بنابراین، جمعیت جدیدی در محله های نوساخته ساکن می شدند که با گذشته مرکز تاریخی بیگانه بودند.

نه تنها شرایط غیربهداشتی محیط شهری در قرن گذشته، بلکه دگرگونی ساختاری در اقتصاد جوامع پیشرفته ای که صنایع سنگین آنها ( مانند کشتی سازی، ذوب آهن و نظایر آن) از بین رفته و جای خود را به بخش خدمات داده بودند نیز عامل اصلی دیگری بود که اجرای طرح های تجدید حیات شهری را ضرورت بخشید. در اثر این تجدید ساختار تولید، اراضی وسیع درون شهری که قبلاً در اشغال انبارها، بارانداز ها و کارخانجات بود، به مخروبه یا زمین آزاد تبدیل شد. به سبب افزایش قیمت زمین و شرایط نامطلوب ناشی از وجود این اراضی در مراکز شهرها، شهرهای بهسازی و نوسازی متشکل فضاهای مختلف خدماتی، فرهنگی، تجاری و مسکونی و تولید امروزی مطرح شدند که سرمایه گذای کلانی را طلب می کردند.

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:23
این تحولات موجب شد که شهرها برای جذب سرمایه با یکدیگر به رقابت پرداخته و فرصتهای سرمایه گذاری در زمینه تجارب، صنایع جدید( مانند گردشگری) و جذب نیروی ماهر امروزی( متخصصان فناری اطلاعات و ...) را فراهم سازند. بحث مشارکت فعال بخش خصوصی مطرح شد و موسسات و شرکتهای توسعه و عمران شهری شکل گرفتند. برای تشویق این موسسات، ضوابط و مقررات خشک و بازدارنده از اراضی موضوع توسعه برداشته شد و امتیازات و یارانه های ویژه ای منظور گردید.

به دنیال چند تجربه محلی و موردی در هر کشور، تمامی تلاش مدیریت شهری به جلب شرکتها و موسسات مذکور معطوف گردید و فعالیت بخش های دولتی و عمومی- بطور عمده- به هدایت، سیاستگذاری، برنامه ریزی و فراهم سازی شرایط مناسب برای فعالیت آنها محدود شد.

برنامه های نوین تجدید حیات بهسازی محیط شهری با طرحهای نوسازی شهری بعد از جنگ دوم جهانی تفاوت ماهیتی دارند: تعهد جدی به حفظ ویژگیها و ارزشهای بافت تاریخی همراه اند با حفاظت از بناها و فضاهای شاخص، و رسمیت یافتن نقش واقعی مشارکتهای مردمی به عنوان جایگزین درگیری گسترده بخش دولتی در مداخلات توسعه شهری به محور اصلی این برنامه ها تبدیل شده است. بر همین اساس مشارکت بخش های خصوصی و عمومی ( غیر دولتی) به عنوان شرط لازم برای تصویب اینگونه طرح ها در مراجع ذیربط محسوب می شود.، در جریان این تحولات، انتظارات از کیفیت برنامه های تجدیدحیات نیز افزایش یافت: نوسازی کالبدی دیگر کافی نبوده و ثمرات دیگری مانند اشتغال زایی، کاهش فقر و جدایی اجتماعی، تدارک تسهیلات عمومی و رفاهی و برنامه های آموزش حرفه ای نیز هدف قرار گرفته است.

امروز، این تغییر رویکرد به کشور یا جامعه خاصی محدود نیست و تجارب آمریکای شمالی، اروپا و استرالیا- هر یک با ویژگیهای خاص خود- راه کارهای غنی و ارزشمندی در زمینه دستیابی به مشارکت بخشهایی خصوصی و عمومی، روشهای تجدید حیات اقتصادی، و ارائه « چشماندازی نو برای شهر» ارائه می دهند.

3. معیارهای پایه ( معرفی مقایسه ای)

بررسی نظریه ها و نتایج حاصل از تجارب دو دهه گذشته، معیارهای پایه ای را به دست می دهد که در تضمین موفقیت طرحهای تجدید حیات مراکز ارزشمند قدیمی و تاریخی شهرها نقش کلیدی دارند:

1) فشردگی و تراکم، 2) ترکیب کاربریها و فعالیت ها، 3) تداوم مداخلات، 4) همپیوندی، 5) مداخله مشارکتی، 6)اعتبار، و 7) سازماندهی. در این قسمت، معیارهای فوق به صورت بسیار خلاصه معرفی شده و تجربه کشور ما در زمینه های مرتبط، به صورت مقایسه ای، ارائه می گردد.

فشردگی و تراکم راجرز و همکارانش، 130 سال پس از الکساندر تامسون، و با اتکا به تراکم متوسط 400 واحد مسکونی در هکتار در بارسلون ( متراکم تریت و سرزنده ترین شهر اروپا و تراکم 200 واحد در هکتار در مطلوب ترین محلات لندن مرکزی، در گزارش خود اعلام می دارند که شیوه برخورد با تراکم ساختمانی در مراکز قدیمی و تاریخی باید تغییر یابد. در گزارش مذکور، چگونگی ایجاد محلات مطلوب با تراکم بالاتر از روال مجاز و معمول در ضوابط و مقررات برنامه ریزی شهر رایج، ارائه شده است. در نقطه مقابل، تمامی تجربه ما با تاثیر از محدودیتهای ناشی از ضوابط و مقررات موجود ( معیارهای سازمان میراث فرهنگی طرح های جامع و ...) با تراکم ساختمانی کم همراه بوده است. این امر یکی از دلایل افت قیمت زمین و بی میلی مالکین در مراکز شهری است. در حالیکه بررسی تجارب موفق حاکی از این است که مسکن پر تراکم و بازیافت سطوح متروکه شهر در تضمین برابری اجتماعات شهروندان موثر است.

* ترکیب کاربریها و فعالیت هانزدیکی و همجواری فضاهای مسکونی، کار، خرید، و امکانات خدماتی – رفاهی، آموزشی و تفریحی از مهمترین جاذبه های زندگی شهری است. بسیاری از فعالیت ها می توانند در چارچوب طراحی و مدیریت شهری حساب شده و دقیق، با هماهنگی مطلوب در کنار هم قرار گیرند ( راجرز و همکاران -1999).

کاربریهای مرکب به معنی توزیع فعالیتهای سازگار در سراسر محدوده مداخله است. تجربه ما در این زمینه نیز بسیار ناموفق ( و تک محصولی) است. سرمایه گذاری دولتی و عمومی با نگاه مقطعی به وضع موجود، یا گرایش به بازگشت سریع سرمایه، در اکثر نزدیک به همه طرح های تجاری اصرار می ورزد و مجموعه های مسکونی ( اعم از ارزان قیمت یا استیجاری) را در اراضی بیرونی شهرها بنا می کند! فضاهای فرهنگی و اجتماعی نیز از نقش ناچیزی در طرح های ما برخوردار هستند.

تدوام مداخلات مجموعه اقدامات دفعی و ضربتی نمی تواند یک باره به تجدید حیات روان بخشی مراکز شهرها بیانجامد. کالکون (1994). تداوم را از اصول مهم اینگونه طرح ها می داند. طرح های تجدید حیات باید بتوانند به تدریج پیوند بین ارزشهای گذشته را با حال و آینده برقرار سازند و به گفته آلدو رسی (1989) به احساس هویت و ایجاد خاطر جمعی یاری رسانند.

تجربه ما، از سازماندهی گذرگاههای محله جماله اصفهان (1367) تا مرمت نمای میدان حسن آباد (70-1367) حاکی از آن است که مداخلات در حد « نماسازی» محدود ماند و در چند سال زدوده شد؛ یا رد بهسازی و نوسازی پیرامون بازار تبریز به تملک و تخریب و نوسازی چند هکتار « بافت های فرسوده» منجر گردید و به گواهی شواهد، تداوم نخواهد یافت.

مقیاس و آهنگ مداخله در بافت های ارزشمند قدیمی و تاریخی باید به گونه ای انتخاب شود که هر جریان زندگی در آنها را خدشه دار نسازد و هم با تداوم خود، امید و حس دهد.

* همپیوندی در طرح های تجدید حیات باید با اعمال تغییرات خاص در شبکه گذربندی، پیوندهای درون بافت شهر را برقرار ساخته و به آن صراحت بخشد. این امر فقط در دسترسی به مکانها ( کار، تفریح، دیدار آشنایان و ... ) خلاصه نمی شود؛ بلکه ایجاد افق دید مداوم و امکان حرکت آسوده شهروندان در شهر و نیز برقرار کردن همپیوندی بین مرکز قدیمی و تاریخی و کل بافت شهر ار هدف قرار می دهد. از آنجا که مداخلات ما در هر دو دهه گذشته با تملک و تخریب سطوح وسیع بافتهای « فرسوده و مساله دار» و نوسازی همراه بوده است، هدف فوق در اکثر طرح ها تحقق نیافته است؛ بلکه برعکس، در بسیاری از موارد ارتباط « ارگانیک» بخشهای متشکله بافت از میان رفته و به از هم گسیخته آنان منجر شده است.

* مداخله مشارکتی جین جیکوبز (1984) برای نخستین بار توسعه مرکب متکی بر منبع مالی مرکب را مطرح ساخت و در پی او، الکاک (1995) در « محیط های پاسخگو» بر نقش این مهم تاکید گذارد. این بدان معنی است که بهسازی و نوسازی حتی در مقیاس تک بناها، که با سبکهای متفاوت و ترجیحات گوناگون صورت می گیردئ، با خود تنوع بصری مجموعه را به همراه داشته بروز مشکلات مالی برای یکی از مشارکت کنندگاه ( به دلیل تعدد سرمایه گذران) به توقف کل طرح منجر نمی شود. در جریان گسترده شدن روز افزون مداخلات با هدف تجدید حیات شهرها در کشورهای پیشرفته، امروز دیگر کمتر موردی را بدون حضور فعال شهروندان ( یا سرمایه گذران بخش خصوصی) می توان یافت.

این امر در هر کشور یا شهر به فراخور یا ویژگی های آن به گونه ای خاص نهادینه شده است. به عنوان مثال در سال های میانی دهه 1990 شورای استان کنت به دنبال دو دهه نگرانی از سرنوشت مراکز شهرهای خود نهادی به نام «مدیریت مرکز شهر» بوجود آورد...

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:24
نتایج اولیه ارزیابی اقدامات سازماندهی توسعه شهری در ایران در سالهای اخیر نشان می دهد که سیاستهای توسعه شهری بمیزان لازم از درون گری جامع برخوردار نبودهاند و تحلیل علمی شرایط توسعه جامعه، تکیهگاه اصلی تدوین راهبردها و تنظیم سیاستها نبوده است. بازتاب این کمبود در اتخاذراهبردها و سیاستهای ناهمخوان با امکان تخصیص منابع به مقوله توسعه شهری آشکار است.
بدیهی است سیاستهای یک سویه با تأکید بر تجهیز بر هزینه ظرفیتهای برون شهری بدون توجه به گرانی تأمین منابع مالی، حجم نیازهای فنی- انسانی و نیازهای کلان تجهیزاتی و ... سیاستی تردیدآمیز است.

توسعه موزون شهری نیاز به واقع بینی و شناخت دقیق ظرفیتها و تنگناها دارد. تنظیم سیاستها و تدوین برنامههای توسعه شهری بدون شناخت دقیق و واقع بینانه از شرایط و درجه رشد اقتصادی- اجتماعی ممکن نیست.

چرخش جدیدی که در سیاستهای اخیر توسعه شهری با تأکید بر استفاده از ظرفیتهای موجود شهری- توسعه دورن شهری- به چشم میخورد، به همراه استفاده محدود از سایر روشها، نشانهای از شناخت موضوع است.

سیاستهای جدید وزارت مسکن و شهرسازی برای مداخله در بافتهای مرکز شهری با هدف بهرهوری بهینه از ظرفیتهای موجود آن بازتاب سیاستهای برنامه پنج ساله دوم توسعه ملی در احیای هزار هکتار از بافتهای مراکز شهرهاست و می تواند نشانهای از گسترش شناخت وجوه گوناگون توسعه شهری باشد.

2- پیشگفتار

مداخله در مراکز شهرها به معنای مداخله در شهر کهن است. هستههای اولیه شهر که امروزه کهنه شده و فاقد کارایی لازماند.

در کشور پهناور ایران در حال حاضر بالغ بر 500 شهر وجود دارد که بسیاری از آنها دارای سابقه طولانی شهرنشینی هستند. بررسی کالبدی این شهرها نشان میدهد که در اکثر این شهرها محلههای قدیمی و تاریخی وسیعی وجود دارد که عمدتاً دارای فرسودگی شدید بوده و غالباً در مرکزیت شهرها و یا نقاط حساس شهری قرار گرفتهاند.

از اینرو لازم است در اینجا فرسودگی و اشکال مختلف و علت آن تعاریفی، بیان کنیم.

3- تعریف فرسودگی شهری:

فرسودگی شهری دارای معنای مرکبی است: متروکی زودرس، خرابی کالبدی و روبه زوال گذاشتن، وجود کمبودهایی در فضای شهری. بطور کلی فرسودگی دو شکل دارد: اول شکل ساده و دوم شکل پیچیده.

برای تعیین اشکال مختلف فرسودگی میبایست معیارهائی تعیین گردند، اینگونه معیارها به دو دسته قابل تقسیماند:

دسته اول: معیارهای مربوط به فضاهای دورنی که خود از دو دسته زیر تشکیل میگردد:

الف: معیارهای مربوط به کالبد فضای درونی (مثل عمر، مصالح و ...)

ب: معیارهای مربوط به جمعیت ساکن/ استفاده کننده از فضای درونی و رابطه بین جمعیت و کالبد (نرخ مواد، تراکمها و ...)

دسته دوم: معیارهای مربوط به فضای بیرونی که خود از دو دسته معیار تشکیل میشود:

الف: معیارهای مربوط به کالبد فضای بیرونی (کیفیت و معابر و ...)

ب: معیارهای مربوط به جمعیت استفاده کننده از فضای بیرونی و رابطه بین کالبد و جمعیت (دسترسی و کافی بودن فضا و ...)

فرسودگی ساده زمانی اتفاق میافتد که تعدادی از معیارهای فوق در ناحیهای از شهر وجود داشته باشد و فرسودگی پیچدگی زمانی اتفاق میافتد که یک یا ترکیبی از سه عامل زیر حضور داشته باشند:

اول: وجود ناسازگاری در ترکیب کاربردها بنحوی که کاربردهای فرعی حیات کاربردهای اصلی را تهدید نمایند (همجواری کاربرد صنعتی و مسکونی یا آموزشی).

دوم: وجود خطرات ناشی از همجواری کاربردها (همجواری کارخانه مواد شیمیائی یا منفجره با محلهای مسکونی).

سوم: وجود خطرات طبیعی و شرایط غیربهداشتی (اراضی و فضاهائی که در معرض سیل و طوفان قرار دارد).

4- علت فرسودگی شهری:

فرسودگی شهری بدون توجه به روابط بسیار پیچیده علت و معلولی در تشخیص دلایل ریشهای فرسودگی، یعنی عللی که اکثراً جنبههای اقتصادی و اجتماعی دارند، دارای ماهیت تک بعدی بوده و به همین دلیل برخورد با مسأله فرسودگی، مستلزم برخورد با عوامل ایجاد کننده آن میباشد.

5- تجارب دنیا در زمینه مداخله در بافتهای مرکزی شهرها:

با اینکه در این قسمت از کلمه دنیا استفاده شده، ولی در منابع موجود کشورمان، تنها از تجربههای اروپا سخن به میان آمده است و این امر شاید به سبب پیشگامی اروپا در مداخله در اینگونه بافتهای شهری است. در اینجا از تجربه و روش دو کشور یعنی فرانسه و انگلستان یاد میکنیم.

الف- تجریه کشور فرانسه:

فرانسه اواخر سده 19 میلادی با پشت سرگذاشتن یک سده از وقوع انقلاب کبیر همچنان دوران ناآرام و پر تنشی را میگذارند. حکومتهای جدید برای اثبات حاکمیت و از بین بردن ناآرامی دست به اقدام میزدند، ولی شاید اقدامهای هوسمان شهردار پاریس از همه مهمتر باشد. وی بین سالهای 1853 تا 1869 میلادی مبلغی در حدود 5/2 میلیارد فرانک صرف طرحهایش کرد.

اصول برنامه هوسمان برای تغییر نقشه پاریس از بیم شورش مردم در خیابها متأثر بود. او برای عملی ساختن طرحهایش از اندیشههای ویوله لودو را مبنای کار قرار داد و با مهم جلوه دادن چند بنا، اقدام به تخریب بافتهای همجوار آن کرد. هوسمان برای تخریب از یک ابزار قانونی بهره برد. در فرانسه قانون 1850 میلادی، به شهرداریها- بعنوان تنها مسؤولان دخالت در شهرها- اجازه داد تا در مسائل بهداشتی واحدهای مسکونی نظارت کنند و هر کجا لازم بدانند دست به سلب مالکیت بزنند، او از این قانون در یک مقیاس وسیع استفاده کرد.

اصول برنامه هوسمان به این شرح است:

الف) تخریب، شامل:

1- پاکسازی بافت پیرامون ساختمانهای مهم، کاخها و سربازخانهها برای ایجاد دسترسی بهتر هم در روزهای جشن و هم در روزهای شورش.

2- پاکسازی بافت محلههای مسکونی مرکز شهر برای بهبود وضع بهداشتی شهر. زیرا این محلهها، آلوده و منشأ بیماریهای واگیردار بودند. (هوسمان نتوانست همه این محلهها را از بین ببرد).

ب) ساخت روی نواحی تخریب شده، شامل:

1- ایجاد بولوارهای وسیع که علاوه بر برخورداری از هوا و نور، عبور سربازان نیز در آنها میسر بود.

2- احداث بناهای یادوارهای برای تأکید بر انجام کار و ایجاد مرکزیت در شهر.

3- ایجاد دسترسیهای مناسب به ایستگاههای راه آهن، مراکز تجاری و مکانهای تفریحی پاریس به صورتیکه بدون تاخیر و بدون ایجاد ازدحام انجام شود.(7)

با اینکه روشنفکران و هنرمندان آن دوره، هوسمان را برای تخریب محلههای قدیمی پاریس و ابتذال بناهای جدید سرزنش میکردند. شهرداران سایر شهرهای فرانسه نیز دست به اقدامهای مشابه زدند و با دخالت در بافتهای کهن شهرهای لیون (LYON)، مارسی MARSELLE)، تولوز(TOULOUSE) و ... بسیاری از ساختمانهای پر ارزش را از بین بردند.(8)

ب: تجربه کشور انگلستان:

عرف و عادت انگلیسیها با سایر کشورهای اروپائی متفاوت است. روحیه محافظهکاری و حفظ سنتهای ملی یکی از مشخصات بارز فرهنگ انگلستان به شمار میرود. گروهی بر این عقیدهاند که گرایش عمومی به کهنه پرستی در این کشور، زندگی هنرمندان پیشقدم را دشوار ساخته است و کسی که میخواهد تجربیات تازهای ارائه دهد راه خود را به تنهائی و با تقلای بسیار بگشاید و شاید در زمانهای طولانی بتواند جایی در اجتماع برای خود باز کند.(9)

انگلستان با شیوه برخوردی متمایز از فرانسه و با بهرهگیری از قوانین اقدام به دخالت در بافتهای قدیمی کرد. پارهای از این اقدامها، خود به صورت مستقیم به بافت شهرها مربوط نبود. بلکه اجرای آن بر اینگونه بافتها اثر میگذاشت. برای نمونه اولین قانون بهداشت عمومی که در سال 1848 میلادی برای اجرا در سرتاسر انگلستان تدوین شد، مالکان را قبلاً از همه امکانات ساختماهی و کاربرد زمین و بنا آزادانه استفاده میکردند، ناچار به ایجاد شرایط بهداشتی در واحدها نمود.(10)

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:25
مسئولیت اجرا و نظارت بر مفاد قانون که بشرح زیر است، به عهده انجمنهای محلی بود:

1- احداث شبکه رفع فاضلاب در سطح واحداها و محله

2- به وجود آوردن امکان توزیع آب آشامیدنی

3- ایجاد باغچه و فضای سبز عمومی

4- ایجاد کف سازی در معابر

5- رسیدگی به نظارت در سطح شهر

6- ایجاد نظم و پاکیزگی کشتارگاهها

7- جلوگیری از سکونت در اماکن نامناسب مانند زیر زمینها

8- از بین بردن مکانهائی که برای بروز رشد بیماریها مساعدهد.(11)

از بررسی مفاد قانون مشخص میشود که اجرای آن الزاماً متکی بر تدوین معیارهایی است که به تشریح جزئیات، اقدام را عملی سازد، از سوی دیگر، بهرهگیری از اندیشههای مبتنی بر اهمیت محیط شهری نیز در این دسته اقدامها قابل مشاهده است. در اینجا باید یادآور شد که بر خلاف آن چه بنظر میرسد تصویب این مقررات که حتی امروز، منطقی و عادلانه هستند، در آن زمان با مخالفتهای فراوانی روبه رو شد، که صاحبان املاک و خانهها و لیبرالها بخاطر ترس از محدود شدن مالکیت خصوصی از آن جملهاند.(12)

از ویژگیهای نحه برخورد انگلستان در اواخر سده نوزدهم این است که به بهداشتی کردن محلههای قدیمی و ناسالم و ساختن نواحی تازه بصورت کاملاً وابسته و مرتبط برخورد میشد و در این برخورد بخش دولتی و خصوصی با یکدیگر همکاری میکردند.(13)

6- تجربه ایران در زمینه مداخله در بافتهای مرکزی شهرها:

زمان گنجانده شدن بخش عمران شهری در برنامه 5 ساله و نیز قانونی شدن تهیه طرح جامع شهری برای شهرهای ایران را اواسط دهه 50-1340 میتوان دانست. (معادل تقریبی نیمه دهه 70-1960). اما این تاریخ نشان دهنده زمان اولین دخالت در بافتهای شهری نیست.

از چند سال پیش از وقوع جنگ جهانی دوم، دولت ایران بارها از کارشناسان خارجی (بیشتر فرانسوی و ایتالیائی) برای مداخله در بافت شهرها، بخصوص بافت کهن مرکز شهرها کمک خواسته بود. تفحص درباره سیر اندیشهها و اقدامها اندیشمندان و کارشناسان ارواپائی نشان دهنده فکری آنان از تخریب به سوی دخالت آگاهانه است، با این حال مراکز کهن بسیاری از شهرهای ایران، مانند تهران، یزد، کاشان، کرمان، همان و تبریز در اویل سلطنت پهلوی به بعد با طرحهای کارشناسان از هم گسیخته شد و برای ورود وسایل نقلیه، هویت خود را از دست داد.

این وضعیت مختص ایران نیست. در دهه 50- 1940 با بسیاری از شهرهای کهن غیر اروپائی نیز از این طرز برخورد انجام گرفته است، از جمله قاهره، دمشق و موصل. اروپائیهای سده 19 میلادی، تنها هنگامی که ناچار به یک اقدام سریع مشکلی خاص- در شهرهای دارای بافت قرون وسطائی بودند، بافت کهن را با خیابانهای عمود بر هم میبریدند و یا به اصطلاح شهر را مصلوب میکردند. نمونه آن ناپل در ایتالیا است. این روش برخورد که اروپائیان خود نان روش مصلوب کردن شهرها را برای آن برگزیدهاند، الگوئیهای مداخله در بافت قدیم شهرهای ایران شد و در سالهای بعد شاهد تکرار آن هستیم. به این ترتیب پس از گذشت چند دهه از تخریب اولیه در عین اینکه جریان تخریب بافتهای سنتی همچنان ادامه دارد، چند سازمان مسئوول اجرای طرحهای حفاظت و احیای بافتهای کهن شدهاند، در کنار این فعالیتها چند اقدام پراکنده نیز انجام گرفته است که به ترتیب عبارتند از:

1- پاکسازی بافت کهن پیرامون حرم امام رضا(ع)، مشهد. این طرح که با مخالفت صاحبنظران مسائل بافتهای کهن همراه بود در آخرین سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی به اجرا درآمد.

2- پاکسازی بافتهای کهن پیرامون چهار باغ و تخریب چند ساختمان ارزشمند در فاصله چهارباغ تا میدان نقش جهان اصفهان.

این طرح در اولین سالهای پس از پیروزی انقلاب در اصفهان اجرا شد.

3- طرح بهسازی و نوسازی محله عودلاجان تهران. اندیشه تهیه این طرح که برای یکی از کهنترین محلههای مجاور بازار تهران آماده شد به سال 1356 بر میگردد. مطالعات اصلی این طرح در سالهای 1358 تا 1360 انجام شد و پس از انفجار بمب در سال 1360 در گوشهای از این بافت کهن، اقدامات متوقف ماند.

4- اجرای بیش از هفتصد پروژه تعمیراتی در بیش از 350 بنا و مجموعه تاریخی کشور.

5- تهیه ضوابط برای نوسازی در محله جلفای اصفهان، این طرح در حدود سالهای 66- 1365 تهیه شد.

6- طرح بهسازی محله جماله واقع در میدان کهنه اصفهان و ... (14)

7- جمعبندی و نتیجه گیری:

از مجموعه مطالب گفته شده میتوان چنین نتیجه گرفت که تجربه دنیا در خصوص مداخله در بافتهای مرکزی شهرها حاکی از رشد فکری آنان از تخریب اینگونه بافتها به دخالتی آگاهانه است و در این راستا گزینش شیوههای گوناگون از سوی کشورها با در نظر گرفتن شرایط و امکاناتشان میباشد. برای مثال شیوه کشور فرانسه، پاکسازی بافتهای کهن و نگهداری یادبودها بوده است. شیوه ایتالیا رشد ایدههای حفاظت بدون تجربههای ارتقای کیفیت سکونت است و شیوه انگلستان، حرکت از پاکسازی به سوی بهبودبخشیهای بدون تخریب و بعد حفاظت است.(15)

8- پیشنهادات

در زمینه مداخله رد بافتهای مرکزی شهری کشورمان باید به موارد ذیل عمیقاً توجه نمود:

1- بافتهای مرکزی اغلب شهریمان (بخصوص شهرهای بزرگ) فرسودهاند، برخورد با مسأله فرسودگی مستلزم برخورد با عوامل ایجاد کننده آن میباشد.

2- بافتهای مرکزی شهری به کل شهر وابسته است، برای مداخله در آنها باید کل شهر را در نظر داشت.

3- مداخله در بافتهای مرکزی شهری، نیازمند برنامهریزی صحیح میباشد،شیوه کار برنامهریزی باید برخورد سیستمی باشد بدین معنی که برنامهریزی اینگونه بافتهای نوعی برنامهریزی همه جانبه در زمینههای مختلف جمعیتی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی است که روابط متقابل این زمینهها بر یکدیگر و روابط و تاثیر پذیریهای دوسویه میان این سیستم و سیستم بزرگتر یعنی شهر توجه نمود.

4- تشکیل سازمانی کارآمد و فراگیر متشکل از متخصصان که به امر تدوین سیاستها و اتخاذ تدبیرهای لازم بپردازند.

5- ضرورت ایجاد تشکیلات سرمایهگذاری و اجرائی با حضور مجموعهای از نهادهای دولتی، نیمه دولتی و خصوصی و تعاونی.

6- مداخله در بافتهای مرکزی امری مداوم است، لذا بایستی به مساله مشارکت ساکنان و شاغلان اینگونه بافتها توجه کافی نمود.

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:25
کلانشهر تهران به عنوان پایتخت جمهوری اسلامی ایران حدود یک هفتم جمعیت ایران را در خود جا داده که این امر خود منجر به گسترش و شدت فشارهای وارده بر محیط زیست و در نتیجه به بروز انواع آلودگی های زیست محیطی، تخریب منابع و کاهش فضاهای طبیعی و در پی آن افزایش نیاز شهروندان تهرانی به محیط زیستی سالم و در نتیجه افزایش انتظارات آنان از مدیران و برنامه ریزان شهری در کلانشهر تهران شده است. در این راستا ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران در سال 1382 با نام ستاد محیط زیست و انرژی و با هدف ساماندهی فعالیت های مرتبط با مسائل زیست محیطی در پنج کارگروه آب و فاضلاب، انرژی، مواد زائد جامد، آلودگی هوا و سیستم های اطلاعاتی آغاز به کار کرد. در سال 1385 و با تغییر مدیریت ستاد، علاوه بر انجام پروژه های گذشته با اضافه کردن گروه های مدیریت محیط زیست و آموزش و ادغام گروه سیستم های اطلاعاتی در گروه های دیگر و تغییر نام مجموعه به ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، امور زیست محیطی با گستردگی بیشتر و دید بلندمدت در دستور کار پرسنل ستاد قرار گرفت و در جهت دستیابی به محیط زیست شهری سالم، دیدگاه و عملکرد مدیریت شهری بر پنج اصل مهم ذیل استوار شد.

1- مدیریت مشارکتی 2- آموزش پرسنل شهرداری 3- آموزش شهروندان 4- رعایت ملاحظات محیط زیست 5- استانداردسازی فعالیت ها.
در طرح راهبردی- ساختاری توسعه و عمران (طرح جامع تهران) شهرداری تهران در بند 7 به حفاظت از محیط زیست شهر تهران اشاره شده است. این بند دارای چهار محور به عنوان اهداف تعیین شده درطرح جامع تهران است:
1- تضمین پایداری مناطق حفاظت شده و تنوع زیستی اکوسیستم ها، حفظ باغات و اراضی کشاورزی و توسعه فضاهای سبز در محدوده، حریم و مجموعه شهری تهران

2- پالایش فعالیت ها و انتقال مراکز آلاینده و پایانه های حمل بار به خارج از محدوده شهر 3- جلوگیری یا کاهش آلودگی هوا و صدا با ارائه راهکارهای ممکن از جمله تحدید حمل ونقل شخصی و تغییر در مشخصات وسایل نقلیه سنگین از نظر تولید صدا، گسترش حمل ونقل عمومی به ویژه توسعه شبکه مترو و ارتقای تکنولوژی تولید و مصرف سوخت مناسب با حداقل آلایندگی 4- بهینه سازی مدیریت پسماندها به ویژه پسماندهای خطرناک، بیمارستانی و نخاله های ساختمانی و اعمال روش های مناسب و جدید برای دفع زباله با کمترین آسیب رسانی به محیط زیست.
برای اجرای طرح مذکور ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران با اهداف ذیل تحت نظارت مستقیم مشاور محیط زیستی شهردار تهران و مدیریت وی فعالیت می کند:
- شناخت و ارزیابی وضعیت موجود محیط زیست شهر تهران - تدوین معیارها و الگوهای پایدار زیست محیطی و ارائه راهکارهای تحقق آنها - یکپارچه سازی و هماهنگی در فعالیت های زیست محیطی شهرداری تهران - نظارت عالیه بر رعایت ضوابط زیست محیطی در طرح ها


- نیاز مدیران ارشد به دریافت مشاوره تخصصی - هماهنگی و همسو سازی فعالیت های درون و برون سازمانی مرتبط با شهر تهران - بررسی آثارمحیط زیستی پروژه ها- تعریف پروژه های مرتبط با محیط زیست شهری.
رئوس وظایف گروه های کاری ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران
اهداف مورد اشاره در بالا ضرورت تشکیل گروه های مختلف با شرح وظایف معین را گوشزد می کند. به این منظور شش گروه زیر با اهداف مشخص تشکیل شده است:
1- گروه آب و فاضلاب: گروه آب و فاضلاب در جهت شناسایی و رفع معضلات محیط زیستی مرتبط با آب و فاضلاب شهر تهران و همچنین ارتقای شاخص های


محیط زیستی منابع آب و شبکه آب و فاضلاب فعالیت دارد. محور فعالیت این گروه با توجه به مشکلات مختلف در زمینه آب و فاضلاب شهر تهران (بالا بودن تراز آب زیرزمینی در برخی از نقاط و پایین بودن در نقاط دیگر، عدم استفاده از آب، نبودن شبکه فاضلاب، عدم ساماندهی مسیل ها و قنوات و مخاطرات مختلف آنها برای شهر) در سه زمینه قنوات، آب های سطحی و منابع آبی شهر است.


2-گروه آلودگی هوا: هدف از تشکیل این گروه مطالعات در زمینه آلودگی هوای شهر تهران با درنظر گرفتن فناوری های نوین پایش آلودگی هوا (از قبیل داده های ماهواره ای غلظت آلاینده ها و آنالیز مکانی توزیع منبع آلاینده) بوده است. محورهای تحقیقاتی این گروه با توجه به طرح جامع کاهش آلودگی هوا، شامل منابع ثابت (تاسیسات صنعتی، پارکینگ های اتوبوس های شهری) و متحرک آلاینده (حمل ونقل عمومی، روش های کنترل نشت آلاینده ها، روش های گسترش فضای سبز، پایش آلودگی هوا و آموزش و اطلاع رسانی جمعی) است.


3- گروه آموزش: این گروه با هدف ارتقای سطح فرهنگ و توانمندی شهروندان در راستای زندگی سالم و ارتقای کیفیت محیط زیست شهری تشکیل شده است. ارائه طرح های آموزشی برای گروه های سنی مختلف، ارتباط با گروه های مردمی و تشکل های غیردولتی، برنامه ریزی و برگزاری کارگاه های آموزشی، همایش ها و سمینارهای مرتبط با موضوعات محیط زیستی و معضلات موجود در شهر تهران از وظایف این گروه است.


4- گروه انرژی: مدیریت مناسب و اجرای طرح های موثر به منظور بهینه سازی توزیع و مصرف انرژی که شهرداری تهران در جایگاه مدیریت شهری دارای اختیاراتی در این حوزه است، دستاوردهای اقتصادی و زیست محیطی عظیم و ارزشمندی را برای کلانشهر تهران به ارمغان خواهد آورد. مطالعات مکانیابی توسعه شبکه سی ان جی در شهر تهران و تدوین برنامه اجرایی و نظارت بر اجرای مقررات مبحث 19 مقررات ملی ساختمان (عایقکاری حرارتی) دو محور اصلی فعالیت گروه است.


5- گروه مدیریت محیط زیست
این گروه با توجه به اهداف ذیل تشکیل شد:

- ایجاد سیستم مدیریت محیط زیست (ایزو 14001) در کل شهرداری تهران اعم از مناطق، سازمان ها و شرکت ها


- نهادینه کردن ملاحظات محیط زیستی در پروژه های عمرانی شهرداری تهران
- شناسایی و بررسی قوانین و مقررات محیط زیستی مرتبط با مدیریت شهر تهران.
6- گروه مواد زائد جامد

این گروه در زمینه مدیریت مواد زائد جامد و تفکیک زباله های تر و خشک و ارائه راهکارهای صحیح در برآورد اهداف توسعه پایدار، انجام مطالعات علمی در جهت برنامه ریزی و مدیریت صحیح زائدات جامد شهر تهران، با هدف بهبود وضعیت موجود و ارتقای کارایی سیستم کنونی مدیریت مواد زائد جامد شهر تهران با همکاری نهادهای موظف در این مجموعه فعالیت می کند.


روزنامه سرمایه

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:26
امروزه كه بحران ازدیاد جمعیت، عدم توزیع متناسب سرانههای شهری و از سویی نگرانی از وقوع حوادث غیرمترقبه، دستگاههای دولتی و مدیران شهری را پس از گذشت سه دهه به تأمل واداشته است، از طرحهای نوسازی 48 هزار هكتار بافت فرسوده شهرهای كشور، به گستردهترین برنامه عمرانی دولت تعبیر میشود.
از مهلت ده ساله نوسازی بافتهای فرسوده شهرهای ایران در برنامههای توسعه كشور، بیش از نیمی گذشته است و درصد پیشرفت كار، امیدواركننده نشان نمیدهد.
مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور چغازنبیل كه مدیریت تهیه و اجرای چند گونه از این طرحها را برعهده دارد، به بررسی این موضوع پرداخته است.


•••

اگر مالكان عرصه زمین، مجریان قوانین و شهروندان را 3 رأس مثلث توسعه شهر بپنداریم، ضریب ذینفوذی هریك از آنان در اتخاذ تصمیمات، همچنین قدرالسهم هریك در بهره مالی، اجتماعی و فرهنگی از طرحهای توسعه شهر در طول زمان، توابعی كاملاً متفاوتاند و به سختی بتوان با ارزیابی و توجیه اقتصادی و فنی عرف طرحهای توسعه شهر، به عدالت در تعیین درصد قدرت و میزان سودآوری هریك از آنها اطمینان یافت.
از آنجا كه وجه عمومی مالكان زمین بر چرخه سودآوری مالی طرح توجه دارد، حصول قدرالسهم این رأس مثلث در مدت محدود تحققپذیری طرح در بازه یك تا 5 سال قابل تخمین است. این قدرالسهم در بستر نظام مالی تعریف میشود.
حصول قدرالسهم رأس دیگر این مثلث كه طیف مجریان و ناظران و طراحان پروژههای شهری خوانده میشود، در بازه عمر مقررات و قوانین و سلطه ناظران و مجریان در بازه بیست ساله (حداكثر مدت تحققپذیری طرحهای جامع شهری) قابل تخمین است. این قدرالسهم در بستر نظام اجتماعی قابل تعریف است.
حصول قدرالسهم رأس سوم این مثلث كه طیف حداكثری جامعه شهروندان و استفادهكنندگان و اساساً موجودات زنده شهر را شامل میشود، در بازه عمر بهرهبرداران و در دامنه حیات چند نسل، قابل تخمین است. این قدرالسهم در بستر نظام فرهنگ و اخلاق شهروندی جامعه تعریف میشود.
در نتیجه، در دامنه حصول قدرالسهم هریك از سه ذینفوذ مثلث طرحهای توسعه شهری، مالكان عرصه و اعیانی بهطور آنی به بهره مالی خود دست مییابند و شهروندان و استفادهكنندگان در طول حیات چند نسل به كسب آنچه قدرالسهم خوانده میشود، نائل خواهند آمد.
از حیث ضریب ذینفوذی و درصد قدرت در تصمیمگیری و برنامهریزی پروژههای توسعه شهری، مالكان عرصه و اعیانی از بیشترین حق نفوذ در طرح بهرهمندند تا آنجا كه اهداف سودآوری مالی طرح میتواند تمامی مشخصات و ابزار و عناصر طرح را توجیه كند.
مجریان و ناظران و طراحان طرحهای توسعه شهری تا آنجا كه مرتبه حقوقی و منزلت نظارتی بر حقوق فردی آنان مستولی نشود، ذینفوذ قلمداد میشوند و پس از آن، تابع متغیرهای رأس مالكانه مثلث خواهند بود. شهروندان و استفادهكنندگان نیز كه حقوق شهروندی آنان عموماً مستمسك نفوذ دو رأس دیگر مثلث قرار میگیرد، تقریباً از هر ضریب نفوذ و ابزار قدرتی بیبهرهاند. با این وصف، كفه بهرههای كوتاه مدت و ضریب ذینفوذی در طرحهای توسعه شهری به نفع قشر محدود مالكان و صاحبان عرصه و اعیانی سنگینی میكند و اغلب، كفه طیف وسیع شهروندان و استفادهكنندگان از تحقق هر سهم و قدرتی بیبهره میماند.
در فرآیند اتخاذ تصمیم و تقسیم عادلانه منافع تحققپذیری طرحهای توسعه شهری، توجه به دو انگاره برابری و مشاركت، میتواند ضمانت موفقیت طرحهای توسعه به سوی پایداری را افزایش دهد؛ پایداری به آن مضمون كه سهم منافع و قدرت نفوذ هر یك از رئوس مثلث توسعه، همیشه بر قاعده استوار بماند. این فرآیند در علم شهرسازی به "برنامهریزی شهری" خوانده میشود. آن عدالتی كه علم قضایی مدعی آن در احقاق حقوق عامه است، از علم برنامهریزی شهری در شهرسازی انتظار میرود؛ عدالتی كه بتواند با توزیع متعادل سهم سكونت، سهم خدمات و سهم دسترسی، ضمن تأمین حقوق كوتاه مدت و میان مدت و بلند مدت عوامل ذینفوذ، نقش شهروندان در رأس سوم مثلث توسعه شهر در اتخاذ تصمیمات را پررنگتر نشان دهد.
از آنجا كه علم برنامهریزی شهری در روند اصلاحات اجتماعی، ارتقاء كیفیت فرهنگی و بسط نظام سیاسی قدرت بین اقشار مختلف شهر نقش مهمی را برعهده دارد، میتواند نظام دموكراسی شهرسازی نیز قلمداد شود؛ نظامی كه در آن هر رأس مثلث توسعه، به نسبت سرمایه آورده خود، از سهم منافع و درصد قدرت درخور آن، برخوردار خواهد شد.
تاریخ شهرسازی ایران تا پیش از دوران معاصر، سرشار از بارقههای نظام دموكراسی در شكلگیری شهر است. شهر ایرانی بر اساس نیاز شهروندان و توان اكولوژیك زمین شكل گرفته است. به ندرت شهر ایرانی بیش از ظرفیتهای خود به جمعیتپذیری گرایش نشان داده است؛ از اینرو ویژگیهای بومی و قومی و اقلیمی شهر متناسب با تعداد شهروندان، دچار آشفتگی و اغتشاش قرار نگرفت و هویتدار باقی ماند. این شاخصه هویت، سرشار از نشانههای دموكراسی شهرسازی است. به زبان دیگر، شهروندان در نظام شكلگیری شهر از هر حیث، صاحب تصمیم بودهاند و حال و روز شهر را با هویت خودخواسته، حفظ و نگهداری كردهاند. هویت شهرسازی در شهر ایرانی، بیانگر توزیع عادلانه تمام نیازمندیهاست.
كاربریهای شهری به نسبت بهرهبرداران و شعاع دسترسی آنها در سطح شهر توزیع شدهاند. عرصههای خصوصی با عطف به حق عادلانه عرصههای عمومی شكل یافتهاند و حقوق خصوصی و عمومی شهروندان به نسبت رعایت شده است؛ حرمت پهنهها و منابع طبیعی بهجا آورده میشد و عناصر مصنوع شهر، خللی در آسایش و رفاه عمومی ایجاد نمیكرد. امروزه برنامهریزان شهری جای معماران كهن نشستهاند، با این تفاوت كه افسار توزیع عادلانه حقوق شهروندی، تنها به اراده آنان نمیچرخد.
از این حیث در مثلث توسعه، بهخصوص در طرحهای منظر بافتهای فرسوده شهرهای كشور، بهرغم الگوهای تاریخی موجود، ذینفوذان به نسبت پایداری جایگاه اجتماعیشان، تقسیمبندی نشدهاند؛ آنچه میراتر است، سهم بیشتر و آنچه ماناتر است، سهم كمتر را داراست.
امروزه دامنه طرح منظر یا نوسازی بافتهای فرسوده شهرهای كشور در صدر تحولات عمران شهری قرار دارند و از این حیث، طیف وسیعی از توجه مدیران شهری به نحوه اتخاذ روشهای روز جهان در نوسازی بافتهای كهنه شهری قرار گرفته است تا جایی كه تردید طولانی در انتخاب روش، سبب از دست رفتن نیمی از مهلت برنامهریزی در نوسازی بافتهای فرسوده كشور شد و با پیشرفت فیزیكی كمتر از 10 درصد در كل كشور، تنها با اتكاء به 5 سال باقی مانده، بیش از 48 هزار هكتار بافت فرسوده كشور در انتظار نوسازیاند. با فرض برآورد یك میلیون دلار هزینه تهیه طرح و اجرای هر هكتار بافت فرسوده، معادل 48 میلیارد دلار اعتبار عمرانی جهت نوسازی بافتهای فرسوده كشور نیاز است.
به زبان دیگر، طی 5 سال فرصت باقی مانده، تأمین سالانه حدود 10 میلیارد دلار اعتبار جهت نجات اصلیترین هستههای شكلگیری شهرهای كشور الزامی است. عامل ناتوانی بافت كالبدی و ازهمگسیختگی تركیب اجتماعی و فرهنگی پهنههای كهنه شهرهای كشور كه افزایش تصاعدی هزینه نجات آنان طی سه دهه گذشته را سبب شد، به 2 علت اصلی ذیل بازمیگردد:
علت اول، تداوم تهیه طرحهای جامع و تفصیلی كم اثر، فاقد پویایی و مقیاس واقعی شهرهای كشور بوده است كه عدم تحرك فراگیر شهر، بهخصوص در پهنههای كهنه را به دنبال داشت.
علت دوم، به عدم تعادل در توزیع حقالسهم و ضریب ذینفوذی رئوس مثلث توسعه شهرها مربوط است كه تاكنون طرحهای شهرسازی با عدم گرایش به دموكراسی شهری در بسط آن بیتأثیر نبودهاند.
تهیه طرحهای نوسازی بافتهای فرسوده كشور، یك فرصت استثنایی در زندهسازی هستههای هویتبخش و نهادهای اجتماعی قلمداد میشود؛ فرصتی كه ضمن بازپیرایی سیمای بومی پهنههای كهنه شهری، قادر خواهد بود ارائههای پویایی و مقیاس واقعی برنامهریزی را بر طرحهای كلانشهری مستولی كند و بستر توزیع متناسب قدرت و حقالسهم عادلانه را در نظام دموكراسی شهری بین طبقات شهروندان فراهم كند.




• روزنامه همشهری، شماره 5007، 22 آذر 1388

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:26
امروزه هدف از برنامه ريزي گردشگري ، ضرورت ايجاد طرح ( خلق نقشه هايي از اعمال ذهن براي رسيدن به يک آينده قابل پيش بيني و به انجام رسيدن اين اعمال ذهني است ) و برنامه ريزي پايدار براي جلوگيري از اثرات مخرب فعاليت هاي گردشگري بر روي محيط ها و مناطق گردشگري ( شهرها ، روستاها و ... ) به دليل تجاري کردن مناظر و چشم اندازهاي طبيعي و جاذبه ها ي انساني و ترس از گذشته و عدم فهم درست از برنامه ريزي از يک طرف مي باشد و ديگر اينکه اگر چه فعاليت هاي گردشگري به اهداف و اثرات اقتصادي بهتر دستيابي پيدا کرده ، لذا آن اهداف بايد براي رضايت مندي گردشگران و ارتقاء کيفي رفاه و زندگي جوامع محلي ( ساکنين ) و بشري بکار گرفته شود.گان ( Gunn ) در کتاب ( Tourism planning ) به منظور تبيين بيشتر برنامه ريزي گردشگري ، آن را در چهار گروه اصلي تقسيم کرده است که در ذيل به شرح آنها مي پردازيم :

1 ـ بخش تجاري

هر هتلدار و رستوراندار براي توسعه آينده و عملکرد گردشگري برنامه ريزي مي کند . يک سرمايه گذار جديد دنبال بهترين موقعيت از نظر مکاني مي گردد . عوامل مکاني در رابطه با زمينه هاي ديگر تجاري ، اندازه ، قيمت زمين فقط برخي از عوامل هستند که موقعيت تجاري آينده را تحت تأثير قرار مي دهند . يک وظيفه مداوم اين اصناف بعد از تأسيس ، برنامه ريزي و طراحي محصولات ، خدمات و سطح کيفيت براي پيوستن به بخش بازار گردشگري است . برنامه ريزان و طراحان اصلي مالکان(صاحبان هتلها، رستورانداران و ...) و مديران هستند . گروه اصلي تجارت خدمات گردشگري اغلب به نام « صنعت مهمان نوازي » ناميده مي شود. بهر حال دلايل زيادي مبني بر اينکه چرا بخش تجاري گردشگري متناسب با تعريف صنعت نيست، وجود دارد .

گردشگري فقط يک محصول خاص( مثل اتومبيل) توليد نمي کند ؛ گردشگري شامل انبوهي از محصولات مي شود . محصولات گردشگري ـ تجارب ديدار کنندگان ، رضايت مندي آنها کاملاً با محصولاتي که در صنعت توليد مي کند در تضاد است . خدمات حمل و نقل ، سيستم توزيع گردشگري ، بازارها را به سوي محصولات در مقصد حرکت مي دهد . اين امر کاملاً عکس محصولات توليد شده اي که در بازارها توزيع مي شوند است . اين واقعيت ، يعني اهميت مقصد، استراتژي هاي برنامه ريزي کاملاً متفاوتي را در مقايسه با صنايع توليد کننده مي طلبد . موقعيت کارخانه ها در برابر بازارهاي محصولات اهميت چنداني ندارند ، اما موقعيت هاي مقصد در جهت برآوردن نيازهاي بازار گردشگري از اهميت بسزايي برخوردارند .

همه مکان هاي تفريحي و گردشگري ممکن است داراي خصوصيات مشابهي باشند اما بخاطر منحصر به فرد بودن هر کدام از آنها ، مردم به آنجا مسافرت مي کنند . تمايزات مکانها ، موقعيت هاي مختلف ، الگوهاي توسعه اي ، تاريخ ، تنوع قومي ، سنت ها و ... وجود دارد که برنامه ريزان موظفند هر کدام از اين کيفيتها و ويژگيهاي بخصوص را کشف و آنها را متمايز نمايند و براي توسعه اين ويژگي هاي خاص که مطلوب بازارهاي گردشگري مي باشند ، برنامه ريزي کنند .

محصولات و توليدات گردشگري بسيار فاسد شدني تر از محصولات صنايع است. به عنوان مثال اگر کارخانه اي توليد کننده لباس بچه، متوجه شود که بازار هدف آن، سالخورده شده است ، محصولاتش را به جامعه و مردم ديگري با نرخ مواليد بالاتر توزيع خواهد کرد ؛ اما سرمايه گذار گردشگري که سرمايه اش را در يک هتل ، بندرگاه و يا پارک بکار گرفته است ، چنانچه بازار گردشگري، قصد عزيمت به جاي ديگري را داشته ، مسلماً اگر کار جابجايي سرمايه غير ممکن نباشد ، هزينه انتقال فيزيکي تسهيلات آن بسيار بالا خواهد بود. در واقع کار گردشگري و امور مربوط به آن بسيار پيچيده و مستلزم گروه کثيري وترکيب متفاوتي از تصميم گيرندگان را مي طلبد تا در مرحله طراحي نه تنها منافع بالقوه بلکه تأثيرات فراوان بر تصميمات خود را در اقامت با محيط پيرامون گردشگري و در ارتباط با ديگر مشاغل و نيز در زير ساختار اجتماعي جامعه در نظر بگيرند.

2- بخش عمومي به عنوان برنامه ريزان گردشگري

با وجود اينکه گردشگري يک صنعت است اما فقط با بخش تجاري احاطه شده است ؛ همچنين توسط گروه و بخش ديگري به نام بخش عمومي، اداره و رشد مي يابد . عموماً اولين نقش و وظيفه دولت،سرپرستي ، تصويب و اجراي قانون ، نظم و آمادگي براي دفاع و انتظامي مي باشد. به هر حال بيشتر کشورها براي گردشگري جايگاه و نقش خيلي مهمتري از نظم و مقررات در نظر گرفته اند . در اکثر کشورها ارتفاء گردشگري و بازاريابي يکي از وظايف دولت است . سالانه ميليون ها دلار صرف جذب گردشگران و بازديد کنندگان در کشورشان مي کنند . در تمام جهان ، دولت ها جذابيت هاي زيادي را مانند موزه ها ، مکان هاي باستاني ، ساخت هتل ها ، پارک هاي ملي و ... براي جذب گردشگر انجام مي دهند . بخش دولتي بيشتر زير ساخت هايي ،مانند منابع آب ، دفع فاضلاب، پليس ، آتش نشاني ، روشنايي خيابانها ، نيروگاه ها و ... را که گردشگري به آنها وابسته است در اختيار دارد و آنها را مديريت مي کند .

اگر چه عوامل دولتي ممکن است ابتدا براي ساکنين بومي سياستگذاري وبرنامه ريزي کنند ، اما اين خدمات شهري براي گردشگران اهميت حياتي دارند . برخي از مناطق و تفريحگاهها خيلي براي گردشگران شناخته شده نيستند ؛ برنامه ريزي شهر به طور رسمي ، کد گذاري و منطقه بندي و يا چگونگي پيشرفت و توسعه گردشگري در ارتباط و عملکرد دولت بر روي برنامه ريزي گردشگري و توسعه آن مانند تصميمات بخش تجاري، ضروري است .

3- بخش غير انتفاعي به عنوان برنامه ريزان

سازمان هاي غير انتفاعي به عنوان بخش توسعه و طراحي اوليه از اهميت زيادي برخوردار هستند ؛ در همه جاي دنيا سازمان هاي داوطلب توسعه زيادي را در بخش گردشگري ايجاد مي نمايند . اکثر سازمان ها مثل بهداشت ، سازمان ها و نهادهاي ديني ، مذهبي ، تفريحي و سرگرمي ، تاريخي ، قومي و قبيله اي ، شغلي و حرفه اي ، باستان شناسي و طراحي سازمان هاي جوانان مکان ها و خدماتي را براي گردشگران تهيه و اداره مي کنند . در سال هاي اخير به جهت پيشرفت و گسترش و حمايت سازمان هاي غير انتفاعي ، تعداد جاذبه هاي طبيعي و فرهنگي افزايش يافته است . جوامع تاريخي و قديمي ارزش حفظ مناطق خود را فهميده اند و در کنار محافظت از بناها و مکانهاي تاريخي ـ فرهنگي خود ، فضاها و ساختمان هايي را با سليقه گردشگران ساخته و پرداخته اند . بخش هاي غير رسمي مانند خانوارها و گروههاي داوطلب نيز نقش عمده اي در گسترش گردشگري بخصوص در گسترش و رشد ييلاق ها دارند به جاي دعوت از شرکت هاي چند مليتي براي سرمايه گذاري مي توان از استعدادهاي محلي در شکوفايي گردشگري محلي کمک گرفت و از آنجاييکه هدف بيشتر آنها ايده آل خواهي است تا سود جويي، لذا از توسعه گردشگري ، منافع فرهنگي غير انتفاعي فراواني عايد مي شوند . اگر چه قوانين متنوع هستند ؛ اما بخش غير انتفاعي عموماً بخشي است که در آن هزينه هايي بايد براي خدمات و محصولات در نظر گرفته شود ، اما ماليات بايد جزء هزينه هاي سرمايه اي محسوب شوند نه جزء سرمايه گذاري ها ؛ جاذبه هاي غير انتفاعي معمولاً مالياتي را از کمک ها و اعانات ، مجوزهاي صادره و مجوزهاي بنيادي دريافت مي کنند .

4- مشاورين حرفه اي

امروزه چندين گونه متخصص و کارشناس در برنامه ريزي گردشگري فعاليت مي کنند . آنها نقش سرمايه گذاري يا مديريت را برعهده ندارند ، بنابراين برنامه ها و اطلاعات بدون غرض و عاري از تعقيب در اختيار برنامه ريزان و مديران مي گذارند . هيچ گروه ديگري به اندازه آنها نمي تواند در برنامه ريزي مؤثر واقع شود . اولين گروه که همه به نوعي با آنها آشنا هستند معماران ساختماني مي باشند . پروژه هاي آنها به طور جهانشمول مانند هتل ها ، تفريح گاهها ، رستورانها ، استراحتگاهها ، جاذبه ها ، بناهاي يادبود ، پايانه هاي فرودگاهي ، تئاترها ، ميدانها و ... در همه جا فراوان يافت مي شوند . فرآيند معمولي طراحي از مشورت با مالکين ، گسترش برنامه طراحي ، خلق و طراحي ،سازه ، کامل کردن طراحي ها و ساخت جزئيات و نوشتن قرار داد ساخت شروع مي شود . معماران هم در بخش خصوصي و هم در بخش عمومي يافت مي شوند . بعد از معماران ساختماني ؛ معماران محطه ساز يا طراحان زمين ( شهر ساز ) هستند که بسيار کار آنها به هم مرتبط است . آنها کارشناس زمين و مکان هستند . پروژه هاي آنها آميخته اي از استعدادشان و درک آنها از منابع زمين و استفاده آن از اين منابع است . گردشگري به طور عمده تحت تأثير کار اين گروه مي باشد . که کارشان شامل طراحي مکاني اقامتگاهها ، بندرگاهها ، جاده ها ، مرمّت بناهاي تاريخي و برنامه هاي شهري و اجتماعي مي باشد . بيشتر پارکها در تمام نقاط جهان توسط اين گروه طراحي مي شوند . اين گروه از معماران ،کارشان با مشورت با مشتري و پيروي از تجزيه و تحليل نظرات کلي و جزئي آنها، برداشت و برنامۀ ساخت و طراحي نهايي را رائه مي دهند . آنها همينطور در عملکرد خصوصي و عمومي نيز شرکت داده مي شوند .

محدوده و زمينه کار برنامه ريزي شهري ، فراهم کردن راهنمايي در خدمات ، خدمات شهري ، حمل و نقل و کاربري و استفاده زمين براي جامعه است . اغلب اين کار، مبناي منطقه بندي و قوانين قرار گرفته است . نقش آن نخست بر روي ساکنين محلي مي باشد ، چون درآمد حاصل از ماليات محلي صرف فعاليتهايشان مي شود . برنامه ريزي براي استفاده گردشگران و بازديد کنندگان هنوز يک فعاليت عمده نيست ، اما فرصت هاي زيادي براي فراهم کردن ترکيبي بهينه و ارزشمند از استفاده گردشگران و ساکنان محلي ( بوميان ) وجود دارد .

مهندسين راه و ساختمان طرح ها وجزئيات پروژه هايي مانند پل ها ، اسکله ها ، فرودگاهها ، سواحل ، سيستم آب و فاضلاب و ... که مربوط به گردشگري است را آماه مي کنند .

تغيير عمده در بين اين کارشناسان در مورد گردشگري در تشريک مساعي آنها به عنوان تيم ها و گروههاي تخصصي است ، بيشتر افراد خبره به منظور دستيابي به ترکيب لازم براي پروژه هاي خدمات معماران ، طراحان زمين ، مهندسين و افراد ديگر را با همديگر ترکيب مي کنند . اغلب از متخصصين ديگر از جمله کارشناسان تاريخ ، باستان شناسان ، متخصصين زندگي حيوانات وحشي ، جنگلبانان ، طراحان و ... استفاده مي کنند .

از آنجا که دانشگاه ها در برنامه ريزي درسي خود گردشگري را نيز گنجانده اند ، محققين و استادان راهنما در برنامه ريزهاي گردشگري، طرف مشورت قرار مي گيرند . آنها اغلب پيش زمينه هاي ترکيبي از يک سري اصول مانند جنگل داري پارک ها ، تاريخ ، معماري و شهرسازي ، برنامه ريزي ، مردم شناسي ، اقتصاد ، بازاريابي و ... دارند . آنها چون طرف هيچ سودي محسوب نمي باشند لذا مي توانند واقعي تر عمل کنند. نهايتاً نقش مهم مردم بايد به کار خبرگان و متخصصين برنامه ريزي و طراحي اضافه شود . با رشد جهاني گردشگري ، گرايش مردم عامه با ارزش تر شده است . تجربه سفرهاي شخصي اين افراد غير متخصص يکي از داده هاي با ارزش براي هدايت و جهت دادن رشد فيزيکي ، تأثير محيطي و کيفيت خدمات گردشگري است .

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:27
طرح هادی روستایی:

برای سکونتگاههای روستایی نیز به مانند شهرها طرحهای مختلفی تهیه و تدوین می شود، که طرح هادی بارزترین نمونه آن است. طرح هادی روستایی عبارت است از: تجدید حیات و هدایت روستا به لحاظ ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فیزیکی. این طرح برای روستاهای بالاتراز 500 نفر تهیه می شود. و سازمان کارفرمای این طرحها بنیاد مسکن انقلاب اسلامی می باشد. در قالب این طرح وضعیت فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی، جمعیتی و فرهنگی کل روستا در ارتباط با حوزه نفوذ و سطوح بالاتر خود بررسی، ساماندهی و برنامه ریزی می شود. مدت زمان اعتبار یک طرح هادی از زمان تهیه تا اجرا، ده سال می باشد. اهداف طرح هادی روستایی به شرح ذیل است:


- ایجاد زمینه توسعه و عمران روستاها با توجه به شرایط فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی

- تأمین عادلانه امکانات از طریق ایجاد تسهیلات اجتماعی، تولیدی و رفاهی.

- هدایت وضعیت فیزیکی روستا.

- ایجاد تسهیلات لازم جهت بهبود مسکن روستائیان و خدمات زیست محیطی و عمومی.

تهیه طرح هادی روستایی شامل سه مرحله است که عبارتند از: شناخت و ارزیابی وضع موجود، شناخت نیازها و کمبودهای روستا، تعیین ضوابط و ارایه پیشنهادات در راستای اهداف فوق الذکر و تعیین محدوده زمانی برنامه برای اجرا و تعیین محدوده توسعه کالبدی روستا در افق برنامه طرح هادی روستایی.

مراحل اجرایی یک طرح هادی از سه مرحله تشکیل شده است:

- مرحله اول: نقشه برداری از محدوده کالبدی روستا به منظور تهیه نقشه مقدماتی برای سایر مراحل می باشد. در این مرحله بنیاد مسکن پس از عقد قرارداد با مهندس نقشه بردار، اقدام به تهیه کروکی از تمام سطح روستا به همراه برداشت کلیه عوارض طبیعی اطراف و داخل روستا مانند: مسیل، رودخانه، تپه، دره و باغات و مزارع می نماید.

- مرحله دوم: پس از تهیه نقشه مقدماتی روستا توسط نقشه بردار، مرحله دوم طرح هادی که شامل مطالعات طرح هادی روستایی است، شروع می شود. بنیادمسکن در این مرحله اقدام به عقد قرارداد با مهندس مشاور واجد صلاحیت می نماید.

مطالعات طرح هادی نیز خود ازسه بخش تشکیل شده است:



الف) بررسی وضع موجود روستا: دراین بخش مهندس مشاور با عزیمت به روستای مورد نظر اقدام به جمع آوری اطلاعات لازم از مردم و اماکن دولتی سطح روستا می نماید. همچنین اطلاعات تکمیلی خود را از مراکز اداری سطح شهرستان مربوطه گردآوری می نماید. اهم اطلاعات موردنیاز مهندس مشاور از داخل روستا عبارتند از:

- جمع آوری آمار مربوط به تعداد جمعیت و خانوار:

میزان زاد و ولد – مرگ و میر و مهاجرت روستا طی سالیان اخیر از خانه بهداشت. در صورتی که روستا فاقد خانه بهداشت باشد، از مرکز بهداشت شهرستان مربوطه اخذ می کند. اطلاعات این قسمت برای بررسی میزان رشد مثبت یا منفی جمعیت طی سالیان اخیر بکار می رود. این اطلاعات معمولا از دومین دوره سرشماری رسمی کشور یعنی ازسال 1345 جمع آوری می شوند. پس ازگردآوری نوبت به تحلیل این آمارها می رسد. ابتدا نرخ رشد جمعیتی روستا به ازای هر دوره سرشماری به همراه میزان نرخ رشد طبیعی و نرخ رشد مطلق روستا مدنظر است. سپس بعد خانوار روستا طی هر دوره بررسی می شود و سپس با جمع بندی کل تحلیلهای به عمل آمده اقدام به تخمین جمعیت برای ده سال آتی می شود.

ـ بررسی وضعیت حوزه نفوذ روستا:

حوزه نفوذ روستا قبل از هر چیز بایستی توسط مشاور مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد. اینکه چه روستاهایی از اطراف برای استفاده از خدمات عمومی روستا مراجعه می کنند و یا اینکه این روستا در حوزه نفوذ چه روستا یا شهری در منطقه قرار دارد. حوزه نفوذ به روش های مختلفی مورد بررسی قرار می گیرد که دو روش تحلیل جریان ها و مدل جاذبه مهمترین آنها است.

- تعداد واحد مسکونی به همراه تعداد نفر و خانوار ساکن در آن و تعداد اتاق ها:

اطلاعات این قسمت برای آگاهی از وضعیت رو به رشد یا رو به تنزل ساخت و ساز در روستا کاربرد دارد. به علت اینکه تعداد واحد مسکونی با تعداد خانوار یک روستا ارتباط مستقیم دارد، لذا بررسی این دو آیتم باهم می باشد. در بیشتر روستاهای کشور تعداد خانوار بیشتر از تعداد واحد مسکونی موجود در روستا می باشد و این امر نشان از تراکم بیش از یک خانوار در یک واحد مسکونی است. تعداد اتاق ها نیز برای بررسی های اجتماعی و کالبدی لازم است که باید توسط مشاور اطلاعات مورد نیاز گردآوری شود.

- بررسی کیفیت واحدهای مسکونی (نوساز، مرمتی و تخریبی) و نوع مصالح آنها:

در این قسمت اطلاعات مربوط به وضعیت کیفی ابنیه برپایه سه شاخص نوساز ـ مرمتی وت خریبی جمع آوری می شود. به این منظور مهندس مشاور با مطالعه میدانی درداخل روستا وضعیت تک تک بناهای مسکونی و غیر مسکونی روستا را تخمین می زند. و این اطلاعات را بر روی نقشه کیفیت ابنیه منتقل می سازد. این نقشه وضعیت روستا را به لحاظ اهمیت آن در میراث فرهنگی منطقه مشخص می نماید. به عبارتی اگر کیفیت بیشتر ابنیه روستا را نوساز باشد، نشانگر آن است که روستا از بافتی جدید برخورداراست. بر عکس اگر کیفیت بیشتر ابنیه مرمتی یا در حال تخریب باشد، نشانگر آن است که بافتی قدیمی و باارزش بر روستا حاکم می باشد.

اطلاعات راجع به نوع مصالح روستا نیز برپایه شاخصهای آجر و آهن، آجر و چوب، خشت و کاهگل یا چوب و سنگ جمع آوری می شود. پس ازجمع آوری این اطلاعات نوبت به انتقال این اطلاعات برروی نقشه می رسد، که در نهایت به نقشه نوع مصالح روستا تبدیل می شود. دو نقشه فوق از لحاظ مشخص کردن میزان استقامت و پایداری روستا در برابر بلایای طبیعی و نیز به لحاظ ارزش تاریخی آن بسیار با اهمیت می باشد. لازم به اشاره است که هر گونه تخریب و تعریض بناها یا معابر سطح روستا بایستی بر اساس تبعیت از نقشه کیفیت ابنیه باشد.

- کیفیت و عملکرد معابر روستا:

بررسی وضعیت حاکم بر معابر روستا در وضع موجود ازجمله آیتم های مطالعاتی بسیار مهم روستا به شمارمی رود. دراین قسمت مشاور بایستی وضعیت کیفی وفنی معابر روستا را ازلحاظ نوع پوشش معابر، شیب معابر، موقعیت طبیعی معابر، جهت معابر، قوس معابر، طول و عرض معابر را مشخص کند. سپس اقدام به دسته بندی معابر روستا بر اساس نوع کارکردی که در عبور و مرور روستا دارند، بپردازد. در این قسمت مشکلات فنی ـ هندسی معابر بایستی مشخص شده و نیازهای آتی به معابر جدید مشخص گردد.

- کیفیت واحد آموزشی و تعداد دانش آموزان و معلمان داخل روستا:

آمار مربوط به تعداد دانش آموزان روستا به تفکیک پسر و دختر و نیز به تفکیک سطوح تحصیلاتی (ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان) به همراه تعداد معلمان از جمله نیازهای اطلاعاتی برای طرح هادی روستا است. همچنین بررسی وضعیت کیفی ابنیه و وضعیت کیفی آموزشی روستا به جهت دسترسی به مواد و امکانات آموزشی، پژوهشی، بهداشتی و ورزشی ضروری است. بررسی حوزه عملکردی واحد آموزشی روستا نیز اهمیت دارد، زیرا اگر یک واحد آموزشی دانش آموزانی را از روستاهای پیرامونی خود بپذیرد، مبین حوزه نفوذ روستا بر روستاهای پیرامونی خود در زمینه آموزشی می باشد.

- نقشه کاربریهای وضع موجود سطح روستا

نقشه بردار پس از تهیه کروکی مقدماتی از سطح بناها، معابر، رودخانه، ارتفاعات و زمینهای کشاورزی و باغات پیرامون روستا آن را تحویل مشاور می دهد تا با انجام مطالعات میدانی آن را کامل کند. برای مثال نقشه بردار تنها کروکی بناهای سطح روستا را ثبت می کند، اما اینکه این بنا دولتی یا خصوصی است یا مسکونی است یا مذهبی بر عهده مشاور است که آن را مشخص نماید. بنابراین مشخص کردن نوع کاربریها؛ مالکیت کاربریها، نوع زمینهای پیرامونی روستا، همگی برروی این نقشه صورت می گیرد. بنابراین کامل ترین نقشه روستا در وضع موجود نقشه کاربری اراضی وضع موجود روستا می باشد. این نقشه بیشتر اطلاعات دیگر نقشه ها را با خود یکجا دارد.

اهم اطلاعات مورد نیاز مهندس مشاور در رابطه با روستا که ازم رکز شهرستان جمع آوری می نماید:

- مساحت مقدار زمینهای کشاورزی روستا به تفکیک آبی و دیمی از جهاد کشاورزی

- تعداد دام و طیور سطح روستا و مقدار لبنیات تولیدی از جهاد کشاورزی

- نوع و مقدار محصولات کشاورزی اهالی روستا از جهاد کشاورزی

اطلاعات گردآوری شده این سه آیتم برای بررسی وضعیت اقتصاد کشاورزی روستا و نیزموانع و مشکلات سرراه آن می باشد. نظر به اینکه اقتصاد غالب در بیشتر روستاهای کشور کشاورزی و دامداری می باشد، لذا بررسی و تحلیل دقیق اقتصاد کشاورزی روستا از اهمیت زیادی برای اهالی روستا برخوردار است. مشاور در پیشنهادات خود بایستی کاملا مراقب باشد که زمینهای کشاورزی و باغات داخل یا پیرامون روستا را که منبع اصلی درآمدی اهالی روستا است، مورد تجاوز قرار ندهد.

- میزان بارندگی و دمای روستا طی سالیان اخیر از اداره هواشناسی:

- نوع و کیفیت خاک روستا:

- میزان منابع آبهای سطحی و زیرزمینی:

بنابر توصیفات به عمل آمده می توان نتیجه گرفت که اطلاعاتی که توسط مشاور در روستا جمع آوری می شود هر کدام برای تولید یک نقشه خاص کاربرد دارند. اما اطلاعات تکمیلی که در مرکز شهرستان گردآوری می شوند، بیشتر برای تحلیل های علمی کاربرد دارند.



ب ) بررسی مشکلات و نیازهای اهالی روستا:

برای پی بردن به نوع مشکلات و نیازهای اهالی روستا هیچ کس و نهادی به غیراز مردم بومی ساکن روستا نمی تواند، آنها را بطور دقیق بازگو کند. پس ازگردآوری اطلاعات از روستا و مرکز شهرستان مربوطه و مشاهده وضعیت کلی روستا، نوبت به تشخیص مشکلات و نیازهای روستا از دو روش می باشد. روش اول مشکلاتی است، که ازسوی مردم روستا بیان می شود. روش دوم مشکلات و نیازهایی است که مهندس مشاور از لحاظ فنی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی تشخیص می دهد. مجموع این دو طیف از مشکلات بایستی در قالب یک فصل از طرح هادی طرح و ارایه گردد.



ج ) ارایه پیشنهادات و راه حل ها:

این بخش که آخرین قسمت مطالعات طرح هادی را در برمی گیرد، حاصل مطالعات بخشهای قبل است و مجموعه ایی از راه حل ها را در بر دارد. در واقع چشم انداز توسعه کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی روستا را طی ده سال آتی در بر دارد.

طرح هادی از یک گزارش تایپ شده به همراه تهیه نقشه های هرب خش در اندازه A4 و یک آلبوم نقشه های روستا در اندازه A3 تشکیل شده است. البته نقشه های تحویلی به بنیاد مسکن در قالب 4 آلبوم A1 می باشد.



مهمترین نقشه های تولیدی طرح هادی عبارتند از:

- نقشه موقعیت روستا در دهستان، بخش، شهرستان، استان و کشور

- نقشه شیب عمومی روستا

- نقشه جهات توسعه و موانع توسعه روستا

- نقشه مراحل شکل گیری روستا

- نقشه کیفیت ابنیه

- نقشه معابر وضع موجود

- نقشه کاربری اراضی وضع موجود

- نقشه کاربری اراضی پیشنهادی

- نقشه معابر پیشنهادی

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:28
تعيين استانداردها و سرانههاى شهرى براى هر شهر، مستلزم موقعيت محلى آن شهر مىباشد. از طرفى در معين نمودن حداقل مقدار لازم زمين براى هر فرد شهرنشين که در شهر سکونت نموده است، عواملى مانند آب و هوا (در تعيين تراکم جمعيت، تراکم ساختمانها، بافت شهري، تعداد طبقات ساختماني، اندازه و گسترش شهر و غيره) قيمت زمين (در رابطه با اندازهٔ درآمد خانوارهاى شهر، حداقل تفکيک اراضى و...) و عوامل اجتماعى و اقتصادى ديگر دخالت دارند. معمولاً براى شهرها دنيا، استانداردها و اندازههاى مختلفى وجود دارد که در بسيارى جهات با يکديگر متفاوت است. در هر کشور، با توجه به مقتضيات و خصوصيات شهرهاى آن، ضابطههاى مشخصى وجود دارد. اين ضابطهها متأثر از منطقهاى است که شهر در آن گسترده شده و از عوامل اقتصادى و فرهنگى و تکنولوژيکى است. اين عوامل در رابطه با خصوصيات مردم و نحوهٔ زندگى آنها قرار مىگيرد و معيار مشخصى را بهوجود مىآورد.






روش تعيين سرانهها، در انطباق با امکانات توسعهٔ شهر و شرايط اجتماعى و اقتصادى آن قرار دارد و هر يک از سرانههاى پيشنهادى در رابطه با کاربرد اراضي، و نيازهاى جمعيت تعيين مىشود. بنابراين، ابتدا بايستى در سطح کل شهر و نسبت به تمام جمعيت به تعيين معيار پرداخت و براى هر يک از کاربرىها (مانند کاربرى مسکوني، تفريحي، درماني، آموزشي) و اجزاء مربوط به آنها، سرانهاى معين نمود که مجموع اين سرانهها، سرانهٔ شهرى پيشنهادى را تعيين مىنمايد، که آخرالامر مقدار مساحتى را که جهت گسترش آيندهٔ شهر (فرضاً براى مدت زمان مشخصى مثلاً ده سال) لازم است بهدست خواهد داد.





از موارد ديگرى که بايستى در کاربرد اراضى آيندهٔ شهرها در نظر گرفته شود، آن است که براى ساختمانهاى مختلف شهرى ضابطههائى در نظر گرفته شود که به مقررات ساختمانى مشهور است. اين مقررات که نسبت به تراکمهاى مسکونى متفاوت است، عبارتند از: ميزان مساحت هر قطعه از اراضى مسکونى (حداقل تفکيک)، حداقل طول و عرض هر قطعه، توزيع جمعيت و نوع واحدهاى مسکونى در هر تراکم (تک خانواري، دوخانوارى چند خانوارى ...) تعداد طبقات ساختمانها، حداکثر زيربناى مجاز در هريک از طبقات ساختماني، حداکثر کل زيربنا به کل زمين و مانند آن. اين ضوابط، در مورد ساير ساختمانهاى شهرى مانند ادارات، مراکز تجاري، بيمارستانها، مدارس و غيره نيز بايستى رعايت گردد.





استانداردهاى شهرى




در سطح کشور ما، استانداردها و معيارهاى مشخصى بهمنظور تعيين همهٔ سرانههاى شهرى ارائه نگرديده است. از طرفي، استفاده از استانداردهاى کشورهاى ديگر نيز در زمينهٔ تأسيسات مختلف شهرى مانند مسکوني، درماني، آموزشى و امثال آن، به دليل مغاير بودن شرايط آنها از نظر آب و هوائي، ويژگىهاى فرهنگى و اجتماعي، درآمد، ابعاد و اندازههاى خانوار و امثال آنها، خالى از اشکال نمىباشد. از آنجا که شرايط زندگى شهرى در مناطق مختلف کشور با يکديگر تفاوتهاى اساسى دارد، معيارها و اندازهٔ سرانههاى شهرى در يک شهر از ايران نيز نمىتواند قابليت اجرائى براى شهرهاى ديگر را داشته باشد. زيرا، با توجه به اين حقيقت که کشور ما از نظر اقليمى و طبيعى داراى آب و هوا و شرايط طبيعى متفاوتى است و هر کدام از اين شرايط در نوع معيشت و زندگى شهرنشينان مؤثر افتاده است، مسلماً نمىتوان ضوابط و استانداردهاى يک شهر (مثلاً تهران يا اصفهان) را به شهرهاى ديگر کشور (مثلاً رشت يا کاشان) تعميم داد؛ تا چه رسد به آنکه بخواهيم استانداردهاى يک کشور خارجى و ضابطهها و نوع تيپ مسکن، يا مشخصات ساختمانى آنها را بهعنوان الگوئى براى شهرهاى خودمان پيشنهاد دهيم.





ذيلاً به تشريح معيارهاى پيشنهادى در مقايسه با استانداردهاى موجود در ساير کشورها مىپردازيم، ذکر اين موضوع نيز لازم است که در ارائهٔ معيارهاى فوق تعيين ضوابط آب و هواى انواع شهرها و عوامل اجتماعى و اقتصادى آنها تأثير دارد. معيار مورد سنجش نيز تا يک شهر ۲۰،۰۰۰ نفرى است. از طرف ديگر ملزم به بيان اين موضوع هستيم که معيارهائى که براى شهرهاى ايران ارائه مىگردد فقط جنبه پيشنهادى دارد و ضمن آنکه خالى از نقص نيست، مىتوان آنها را فقط در حد پيشنهاد مطرح نمود، نه بهعنوان يک استاندارد مشخص و قابل اجراء.




بهطور معمول، در تراکمهاى متوسط شهرى حدود فضاى مورد استفاده واحدهاى مسکونى و عناصر سرويسدهندهٔ آنها به شرح زير است:




- فضاهاى مسکونى ۵۰% سطح زمين



- فضاهاى سواره و پياده ۲۵% سطح زمين



- فضاهاى سبز و اماکن ورزشى ۱۵% سطح زمين



- ساير فضاهاى سرويسدهنده ۱۰% سطح زمين.





سرانهٔ مسکونى




در استانداردهاى آلماني، متوسط سرانهٔ مسکونى ۷۳ مترمربع مىباشد؛ و در استانداردهاى کشورهاى ديگر، اين سرانه متغير است و از حدود ۲۰ مترمربع تا بيش از ۷۰ متر مربع تفاوت مىکند. طبق ضابطههاى بالا، سرانهٔ زمين مسکونى در کشورهاى مختلف از ۴۴ تا ۸۸ مترمربع در نظر گرفته مىشود.





در مورد وضع موجود زمين مسکونى نسبت به شهرهاى مختلف ايران نيز سرانهٔ مسکونى متغير مىباشد. بهطور متوسط سرانهٔ زمين مسکونى در شهرهاى ايران، بين ۲۰ تا ۵۰ مترمربع است. در مورد سرانهٔ پيشنهادى زمين مسکونى براى شهرهاى ايران، سه نوع پيشنهاد که به ابعاد و اندازههاى خانوار و در تراکمهاى مختلف باز مىگردد به شرح زير عنوان شده است:




- حداقل سرانهٔ مسکونى در تراکمهاى کم، ۵۰ مترمربع



- حداقل سرانهٔ مسکونى در تراکمهاى متوسط ۴۰ مترمربع



- حداقل سرانهٔ مسکونى در تراکمهاى زياد ۳۰ مترمربع





سرانههاى فوق، بر مبناى حداقل نيازهاى خانوارها به واحدهاى مسکونى مانند: اتاق خواب، نشيمن، پذيرائى و ناهارخوري، توالت و حمام و دستشوئي، انبار، آشپزخانه، فضاهاى ارتباطي، فضاى باز و حياط ديوارها در نظر گرفته شده و بر مبناى شرايط زندگى عمومى شهرى و خصوصيات اجتماعى و اقتصادى خانوارها پيشنهاد گرديده است؛ و مسلماً در شرايط مختلف آب و هوائي، و نحوهٔ سکونت، قابل تغيير خواهد بود.





منبع: آفتاب

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:28
طرح جامع سرزمين، طرحي است كه شامل استفاده از سرزمين در قالب هدفها و خط مشيهاي ملي و اقتصادي از طريق بررسي امكانات و منابع و مراكز جمعيت شهري و روستايي كشور و حدود و توسعه و گسترش شهرها و شهركهاي فعلي و آينده و قطبهاي صنعتي و كشاورزي و مراكز جهانگردي و خدماتي بوده و در اجراي برنامه هاي عمراني بخشهاي عمومي و خصوصي ايجاد نظم و هماهنگي نمايد.
طرح كالبدي ملي

با هدف مكانيابي براي گسترش آينده شهرهاي موجود و ايجاد شهرها و شهركهاي جديد،پيشنهاد شبكه شهري آينده كشور يعني اندازه شهرها، چگونگي استقرار آنها در پهنه كشور و سلسله مراتب ميان شهرها به منظور تسهيل و مديريت سرزمين و امر خدمت رساني به مردم و پيشنهاد چارچوب مقررات ساخت و ساز در كاربريهاي مجاز زمينهاي سراسر كشور

طرح كالبدي منطقهاي

با هدف مكانيابي براي گسترش آينده شهرهاي موجود و ايجاد شهرها و شهركهاي جديد،پيشنهاد شبكه شهري آينده كشور يعني اندازه شهرها، چگونگي استقرار آنها در پهنه كشور و سلسله مراتب ميان شهرها به منظور تسهيل و مديريت سرزمين و امر خدمت رساني به مردم و پيشنهاد چارچوب مقررات ساخت و ساز در كاربريهاي مجاز زمينهاي سراسر كشور

طرح توسعه و عمران (جامع) ناحيهاي

اين طرح در اجراي وظايف محول شده در قانون تغيير نام وزارت آباداني و مسكن به وزارت مسكن و شهرسازي و تعيين وظايف آن - مصوي 1353- و تصويبنامه شماره 70971/ت407 ه مورخ 5/11/1373 هيات وزيران، به منظور تدوين سياستها و ارائه راهبردها در زمينه هدايت و كنترل توسعه و استقرار مطلوب مراكز فعاليت، مناطق حفاظتي و همچنين توزيع متناسب خدمات براي ساكنان شهرها و روستاها در يك يا چند شهرستان كه از نظر ويژگيهاي طبيعي و جغرافيايي همگن بوده و از نظر اقتصادي، اجتماعي و كالبدي داراي ارتباطات فعال متقابل باشند، تهيه ميشود.

اين طرح بر اساس مصوبه شماره 9860/ت 15311/ه مورخ 13/8/1374 هيات وزيران براي شهرهاي بزرگ و شهرهاي اطراف آنها تهيه ميشود.


طرح جامع شهر

طرح جامع شهر عبارت از طرح بلند مدتي است كه در آن نحوه استفاده از اراضي و منطقهبندي مربوط به حوزههاي مسكوني، صنعتي، بازرگاني، اداري و كشاورزي و تأسيسات و تجهيزات و تسهيلات شهري و نيازمنديهاي عمومي شهري، خطوط كلي ارتباطي و محل مراكز انتهايي خط (ترمينال) و فرودگاهها و بنادر و سطح لازم براي ايجاد تأسيسات و تجهيزات و تسهيلات عمومي مناطق نوسازي، بهسازي و اولويتهاي مربوط به آنها تعيين ميشود و ضوابط و مقررات مربوط به كليه موارد فوق و همچنين ضوابط مربوط به حفظ بنا و نماهاي تاريخي و مناظر طبيعي، تهيه و تنظيم ميگردد. طرح جامع شهر بر حسب ضرورت قابل تجديدنظر خواهد بود.

طرح تفصيلي

طرح تفصيلي عبارت از طرحي است كه بر اساس معيارها و ضوابط كلي طرح جامع شهر نحوه استفاده از زمينهاي شهري در سطح محلات مختلف شهر و موقعيت و مساحت دقيق زمين براي هر يك از آنها و وضع دقيق و تفصيلي شبكه عبور و مرور و ميزان تراكم جمعيت و تراكم ساختماني در واحدهاي شهري و اولويتهاي مربوط به مناطق بهسازي و نوسازي و توسعه و حل مشكلات شهري و موقعيت كليه عوامل مختلف شهري در آن تعيين ميشود و نقشهها و مشخصات مربوط به مالكيت بر اساس مدارك ثبتي تهيه و تنظيم ميگردد

طرحهاي بهسازي، نوسازي، بازسازي و مرمت بافتها

طرحهاي بهسازي، نوسازي، بازسازي و مرمت بافتها طرحهايي هستند كه براي بهسازي، نوسازي و بازسازي محلات شهر اعم از قديم، جديد و يا مسالهدار به عنوان طرح تفصيلي بخشي از بافت موجود شهر تهيه ميشوند.

طرح آمادهسازي توسعههاي جديد در شهرها

اين طرحها شامل مجموعه عمليات لازم براي مهيا نمودن زمين جهت احداث ممكن و تأسيسات لازم مربوط مطابق قانون زمين شهري و آيين نامههاي اجرايي آن است و به عنوان طرح تفصيلي توسعههاي جديد شهري تهيه ميگردد.

طراحي شهري
طراحي شهري دانشي است كه ارتقاي كيفيت محيط را بر اساس ادراك و رفتار مردم كارشناسان و مديران ملحوظ دارد.
ماخذ: بيانيه پاياني همايش سيما و منظر شهري تجارب جهاني و چشم انداز آينده 28/11/82


طرح تفصيلي موضوعي

طرح موضوعي نيز طرحي است كه براي احياء برخي از مكانهاي متروك و با عملكردهاي قبلي خاص و ناحيه هايي وسيع (مثل معادن) يا حفاظت چند ناحيه با ارزش معماري در محورها حومه ها و سواحل و يا براي فعاليتهاي تفريحي و گردش و نيز فضاي سبز يا كمربند سبز تهيه مي شود و همانطوريكه از معناي لغوي آن برمي آيد معطوف به موضوعات خاص برنامه ريزي و در واقع براي تكميل طرحهاي تفصيلي پايه و موضعي مي باشد و مشخصات عمومي چنين طرحي عبارت است از زمان محدود تغيير در موضوع خاص محدوده هايي خاص در بخشي از شهر يا در سطح تمام شهر و همراه با ويژگيهاي قابل تغيير يا اصلاح بودن از نظر مشخصات اجرايي نيز اين طرح مي تواند توسط بخش عمومي يا خصوصي يا تركيبي از هر دوي آنها صورت گرفته و با همكاري نهادهاي مرتبط با موضوع اجرا شود. وظايف خاص طرح ساماندهي جنبه هاي خاص تقويت ساير طرحهاي شهري و تعيين وظايف نهادهاي ذيربط بوده و اسناد آن نيز شامل نقشه پيشنهادات گزارش مكتوب براي ضرورتها و سياستهاي اجرايي و ساير مطالب توضيحي و تشريحي مي باشد

طرح تفصيلي موضعي

طرح موضعي طرحي است كه هم از نظر زماني و هم از نظر مكاني با محدوديت همراه بوده و شامل طراحي توسعه جديد شهر با تجديد نظر در طرحهاي توسعه قبلي و يا بهسازي مناطقي از شهر و يا تركيبي از اينها خواهد بود. از نظر مشخصات عمومي اين طرح برا يحداكثر مدت ده سال و همراه با قابليت تغييرات عميق در محدوده نسبتا كوچكتر تهيه شده و قابل تغيير و اصلاح مي باشد.
اجراي آنها توسط بخش عمومي يا خصوصي يا تركيبي از هر دوي آنها صورت گرفته و با همكاري نهادهاي مختلف به ويژه بخشهاي مركزي يا نواحي بزرگ جديد انجام خواهد شد. وظايف خاص چنين طرح ساماندهي مراكز شهري ساماندهي نواحي مسكوني قديم و يا جديد و ساماندهي نواحي صنعتي تجاري تفريحي گردشگري و غيره بوده اسناد آن نيز شامل نقشه پيشنهادات سند پيشنهادات و سياستهاي اجرايي و ساير مطالب توضيحي و تشريحي همراه با برآوردهاي مالي مي باشد.


طرح هادي شهري

طرح هادي شهري عبارت از طرحي است كه در آن جهت گسترش آتي شهر و نحوه استفاده از زمينهاي شهري براي عملكردهاي مختلف به منظور حل مشكلات حاد و فوري شهر و ارايه راهحلهاي كوتاه مدت و مناسب براي شهرهايي كه داراي طرح جامع نميباشند، تهيه مي شود

طرح شهرهاي جديد

عبارت است از طرحهايي كه براي ايجاد شهرهاي جديد طبق تعريف ماده (1) تصويب نامه شماره 2340/ت276هـ مورخ 25/6/1371 در قالب طرح هاي كالبدي ملي و منطقه اي و جامع ناحيهاي ضرورت و مكان ايجاد آنها با سقف جمعيتي و نوع فعاليت معين به تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران خواهد رسيد و متعاقب آن و مانند ساير شهرها بايستي براي آنها طرح جامع و تفصيلي تهيه شود.


طرح شهركهاي مسكوني

طرح شهركهاي مسكوني طرحي كه براي ايجاد يك مركز جمعيتي جديد در خارج از محدوده قانوني و حريم شهرها ـ مصوب 1355 ـ تهيه مي شود.


طرح هادي روستا

عبارت از طرحي است كه ضمن ساماندهي و اصلاح بافت موجود ميزان و مكان گسترش آتي و نحوه استفاده از زمين براي عملكردهاي مختلف از قبيل مسكوني، توليدي، تجاري و كشاورزي و تأسيسات و تجهيزات و نيازمنديهاي عمومي روستايي را حسب مورد در قالب مصوبات طرحهاي ساماندهي فضا و سكونتگاههاي روستايي يا طرحهاي جامع ناحيه اي تعيين مي نمايد.

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:51
اداره شهرها در عصر كنوني اهميتي ويژه يافته و برنامه مديريت تحولات اجتماعي (most) كه به ابتكار يونسكو از دهه 90 آغاز شده شامل تحقيقات درخصوص تحولات محيط شهري و سپس انتقال نتايج تحقيق به مسئولان شهرهاست.
يونسكو معتقد است كه شهرها و مخصوصا كلانشهرها آزمايشگاه عصري جديد هستند كه سرنوشت جامعه بشري در آنها رقم ميخورد. از آغاز قرن آينده اكثريت جمعيت جهان را شهرنشينان تشكيل خواهند داد و جمعيت شهري جهان تا 2015 نسبت به 1950 دو برابر خواهد شد. در اين فاصله، جمعيت شهرهايي كه بيش از يك ميليون نفر جمعيت دارند نيز هشت برابر خواهد شد. اين روند سرگيجهآور شهرنشين شدن كه در غالب كشورهاي فقير همچنان ادامه دارد، هم توازن طبيعي و هم ساختارها و تناسبهاي انساني و اجتماعي را مختل ميكند.
شهر، منابع عظيمي از انرژي، آب، غذا و مواد را ميبلعد و به جاي آن زباله و آلودگي ايجاد ميكند. محيط پيرامون شهرها ديگر توان ارائه نيازها و جذب فضولات آنها را ندارد. مسئولان شهرها نيز ديگر قدرت كوشش- درصورتي كه بخواهند و بتوانند- براي پاسخگويي به نيازهاي ابتدايي ساكنان مانند يك سقف، يك شير آب، يك فاضلاب، برق و جادهاي مناسب را از دست ميدهند.
به علاوه آنها نميتوانند – يا نميخواهند- از مازاد انرژي و نيروي ابتكار شهروندان براي منافع همگاني استفاده كنند؛ درصورتي كه همين نيروي فوقالعاده است كه ميتواند زيربناي توسعه پايدار و پوياي شهرها قرار گيرد.شهرها كه فعلا صحنه فشار از پايين و فلج در بالا هستند، در حقيقت نقش نمونهاي را ايفا ميكنند كه آينده تمدن در آن رقم ميخورد. در شهرها شاهد اين خطر عظيم هستيم كه جامعهاي فاقد همبستگي شكل گيرد كه در آن هر كس فقط در انديشه خويش باشد.
اگر در ايجاد انواع روابط بين شهروندان كوتاهي صورت گيرد، وحدت شهر درهم خواهد شكست و هر تكه از آن به شكل گروهي براساس طبقه، نژاد، فرهنگ و مذهب جلوه خواهد كرد. اين قطعات پراكنده قادر نيستند كليتي واحد را تشكيل دهند.
آنها چنان به سوي درون جمع خواهند شد كه به سوي پديد آوردن نوعي آپارتايد شهري تا مرز دفاع فيزيكي از خود در برابر ساير گروههاي شهري پيش خواهند رفت.ريشه واژههاي شهر، شهروند و شهروندي يكي است. شهروند اصولا كسي است كه حق دارد در شهر زندگي كند و با برخورداري از حقوق و انجام وظايف شهروندياش به تشكيل تمدن ياري ميرساند. اين بدان معناست كه انسانيسازي شهرها براي آينده همه ما اهميت حياتي دارد.
اين رؤيايي غيرممكن نيست و نمونههاي آن در شمال، جنوب، شرق و غرب فراوان است. اما شرط ضروري براي تحقق اينرؤيا ايجاد ساختاري براي اداره شهر است كه مردم در آن مشاركت كامل داشته باشند و مفهوم راستين شهروندي در آن مصداق پيدا كند. فقط در اين صورت است كه شهر ميتواند با استفاده از ظرفيتهاي خلاق همه شهروندان اعم از مرد، زن، پير، جوان، فقير و غني در خدمت همه آنان قرار گيرد.
*دبير كل سابق يونسكو


همشهری

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:52
در هلند حكومتهاي محلي هر يك شوراي خاص خود را دارند كه توسط مردم انتخاب شده و هر يك در قلمرو خاص خود با نظارت مستقيم حكومت مركزي و مطابق قانون اساسي كشور با استقلال نسبي فعاليت ميكنند.

http://umic.ir/images/stories/food/ams1.jpg


هلند از 12 استان (ايالات) و 714 شهرداري تشكيل يافته است و مديريت استاني از سه ارگان تشكيل يافته است: شوراي عالي، هيات اجرايي استاني و كميسر سلطنتي.
شوراي استاني، نماينده مردم در آن استان بوده و تعداد نمايندگان آن از 47 تا 83 نفر تغيير ميكند. تمامي نمايندگان با راي مستقيم مردم و با سيستم رايگيري نسبي براي مدت 4 سال انتخاب ميشوند.
در هلند حكومتهاي محلي هر يك شوراي خاص خود را دارند كه توسط مردم انتخاب شده و هر يك در قلمرو خاص خود با نظارت مستقيم حكومت مركزي و مطابق قانون اساسي كشور با استقلال نسبي فعاليت ميكنند.

چارچوب قانوني حكومتهاي محلي و برنامهريزي توسعه شهري

در قانون اساسي پيشبيني شده است كه استانها و شهرداريها به وسيله قانون ايجاد يا منحل شوند، همچنين ساختار حكومتي كه آنها خواهند داشت و ميزان نظارت و مباشرتي كه توسط مسوولان بالاتر بر فعاليتشان اعمال خواهد شد، نيز تعيين شده است.
با توجه به اين امر كه به استانها و شهرداريها به مقدار زيادي استقلال عملكردي داده شده است، با اين وجود قانون اساسي كنترلهاي لازمه را نيز پيشبيني كرده است، بدين معني كه:
بودجه و مالياتي كه توسط قوانين وضع شده، به علاوه تصميمات مهم مالي استانها و شهرداريها بايد براي تصويب به سطوح بالاتر منعكس شود.
تصميمات استانها و شهرداريها كه بر خلاف منافع عمومي يا غيرقانوني باشد ميتواند به وسيله حكم سلطنتي لغو شود.
محدوديتهاي ايجاد شده براي استانها و شهرداريها ميتوانند به وسيله قانون تغيير يا اصلاح شوند.
نخستين قانون برنامهريزي كالبدي در هلند در سال 1965 به تصويب رسيده در سال 1986، اين قانون مورد بازنگري قرار گرفت و چارچوب كنوني قوانين برنامهريزي شهري در هلند را تشكيل ميدهد. درباره خصوصيات عمده اين قوانين در قسمت نظام برنامهريزي فضايي بحث خواهد شد.

تعريف برنامهريزي توسعه شهري و اهداف آن

توسعه عبارت است از «انجام عمليات ساختاري مهندسي، معدني و غيره روي زمين يا زيرزمين و يا انجام تغييرات در كاربري ساختمان و يا زمين.»
توسعه شامل موارد زير ميشود: مواد زايد و ايجاد ساختارهاي دو يا سه بعدي، استفاده زمين براي انواع فعاليتهاي كشاورزي اعم از جنگلكاري، حفاظت از طبيعت و غيره.
نگهداري جادهها و يا تغييرات جزئي در ساختماني نيازمند مجوز ويژه نيست. استفاده از زمين و ساختمان به گروههاي مختلف طبقهبندي شدهاند و ايجاد تغييرات در يك گروه نيازمند اخذ مجوز نيست.
هدف از برنامهريزي در هلند، جلوگيري از سوء استفاده از زمين و يا ساختمان است بدين معنا كه منافع جامعه، تك تك اعضاي آن و يا اكوسيستم زيست محيطي به خطر نيافتد.

نظام برنامهريزي فضايي

نظام برنامهريزي فضايي در هلند از سه سطح تشكيل يافته است، دولت مركزي، استان و شهرداري. همچنان كه قبلا اشاره شد كشور هلند از 12 استان و 714 شهرداري تشكيل يافته است. هر يك از سطوح برنامهريزي ميتوانند اهداف برنامهريزي و محتواي طرحهاي خود را تعيين كنند. لذا، سلسله مراتب رسمي برنامهريزي بين برنامههاي مختلف وجود ندارد.
در سطح ملي، اسناد برنامهريزي فضايي با نام «برنامهريزي و تصميمات كليدي»، معروف است. تصميمات كليدي ميتواند شامل سياستها و يا اختصاص دادن اراضي خصوصي جهت كارهاي ويژه باشد. از لحاظ ماهيت تصميمات كليدي چيزي مابين سياستها و لوايح قانوني است. براي اين كه سياستي به عنوان تصميمات كليدي خوانده شود، بايد از طرف پارلمان هلند تصويب شده باشد. مسئوليت تدوين اين برنامهها اصولا به عهده وزارت مسكن، برنامهريزي كالبدي و زيست محيطي هلند است.
در سطح استاني، طرحهاي منطقهاي ابزار عمده به حساب ميآيند. يك منطقه بخشي از يك استان محسوب ميشود. طرحهاي منطقهاي تنها ماهيت پيشنهادي دارند و شامل پيشنهادات كلي در راستاي توسعههاي شهري، تفريحي و صنعتي و يا كاربريهاي زمين در بعضي نواحي ميشوند. مسووليت تهيه طرحهاي منطقهاي بر عهده سازمان برنامهريزي استاني است.
برنامهريزي در سطح شهري از سطوح ديگر مهمتر است. در سطح شهري دو نوع طرح وجود دارد. يكي طرح ساختاري است (Structure Plan) كه حاوي سياستها و مطالعات در مورد توسعه شهري در آينده بوده بايد از سوي شوراي شهر به تصويب برسد.
طرح ديگر، طرح كاربري زمين (Bestemmings plan) است. اين طرح نواحي متراكم و خالي شهري را در برميگيرد. اين طرح حاوي اطلاعات در زمينه كاربري زمين و ساختمان در آينده است. اين اطلاعات عملكرد و فرم تغييرات را شامل ميشود. افق زماني اين طرح 20 ساله است. اين طرح از پشتوانه قانوني برخوردار است، بدين معنا كه پيروي از آن چه براي شهرداريها و چه براي افراد جامعه الزامي است. تمامي مجوزهاي ساخت و ساز بايد بر اساس اين طرحها صادر شود. چنانچه قبلا اشاره شد طرح كاربري زمين نيز بايد از طرف شوراي شهر به تصويب برسد، به علاوه به جهت جنبه قانوني اين طرح، بايد از سوي حكومت استاني نيز مورد تاييد قرار گيرد. در صورت عدم تاييد شوراي استاني، شوراي شهر موظف به تهيه يك طرح كاربري زمين جديد است، در غير اين صورت ميتواند به دادگاه عالي در هلند شكايت خود را منعكس كند.
در هلند اگر چه مسئوليت برنامهريزي منطقهاي بر عهده شوراي كانتي بوده و در سطح پايينتر شهرداريها قرار دارند، با اين وجود دولت مركزي توسط كميسيون ملي برنامهريزي به امور برنامهريزي شهري و منطقهاي نظارت كرده اما دخالت مستقيمي در اين امور ندارد.

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:52
http://umic.ir/images/stories/food/space1.jpg

بهرهگيري از تصاوير ماهوارهاي در ارزيابي چگونگي رشد شهرسازي ميتواند نقش مهمي در اتخاذ سياستهاي كاربردي براي توسعه شهري داشته باشد.

فنآوريهاي جديد اين امكان را به تصميمگيرندگان ميدهد تا با استفاده از تصاوير ماهوارهاي تاثيرات بهرهبرداري از اراضي را براي توسعه شهرسازي در آينده، شبيهسازي كنند.
اسلوت Sleuth ، مدل جديدي از كامپيوتر است كه با استفاده از تصاوير ماهوارهاي چگونگي اجراي الگوهاي بهرهوري از اراضي را روي زمين نمايش ميدهد كه اين امكان نقش مهمي در بالا بردن توان پيشبيني آينده توسعه شهري انسانها دارد. طبق تحقيقاتي كه در ناسا انجام گرفته پيشبيني ميشود اراضي اختصاص يافته به توسعه شهري در منطقه كلانشهر واشنگتن - بالتيمور تا سال 2030 تا 80 درصد رشد داشته باشد. دانشمنداني كه براساس الگوهاي كامپيوتري تصميمگيري ميكنند از بهرهبرداري از تصاوير ماهوارهاي كه امكان شبيهسازي را به آنها ميدهد حمايت ميكنند.
برای اولین بار، تصاوير حاصله از ناسا و ماهوارههاي تجاري كه زمين را رصد ميكنند در كامپيوتري به نام اسلوت كه كار مطالعات زمينشناسي را بر عهده دارد، در ايالات متحده مورد استفاده قرار ميگرفت. اين مدل در 700/23 كيلومترمربع از منطقه كلانشهر واشنگتن - بالتيمور به كار گرفته شد. هدف اوليه از اجراي اين طرح، شبيهسازي تاثير اجراي سياستهاي اتحاذ شده در منطقه بود.
اين شبيهسازي نشان ميدهد كه منطقه كلانشهر واشنگتن در صورت ثابت ماندن سياستهاي توسعه چه تغييراتي ميكند. اين برنامه جنگلها و اراضي كشاورزي حفاظت و كنترل شده را شامل ميشود و مناطق غيرحفاظت شده را به توسعه اختصاص ميدهد. اين امر موجب افزايش حفاظت از جنگلها و اراضي كشاورزي در جريان توسعه شهري ميشود. طبق اين طرح، تا سال 2030 توسعه شهري تا 30 درصد افزايش مييافت. در طرح مربوط به زمينشناسي محافظت شديدي از جنگلها و اراضي كشاورزي برنامهريزي شده بود كه در نتيجه طبق آن توسعه شهري تا سال 2030 تا 20 درصد افزايش يافت.
كلير جانتز كه روي اين پروژه فعاليت داشته است، درباره شبيهسازي چگونگي توسعه شهري با استفاده از تصاوير ماهوارهاي ميگويد: «اين مدل ابزاري است كه براي بهرهبرداري مؤثر از اراضي و مديريت منابع ميتواند مورد استفاده قرار گيرد و امكان كاوش و تصويرسازي شرايط ديگر را فراهم ميآورد.»
كاربرد اين مدل در مطالعات مربوط به بهرهبرداري از اراضي است كه ميتواند در مقياس كوچك يا بزرگ مورد استفاده قرار گيرد، همچنين به تصميمگيرندگان در خصوص اين مسايل كمك ميكند تا وضعيت جنگلها و مناطق شهري را ارزيابي كنند و منابع آلودهكننده آب نهرها را شناسايي كنند. اداره منابع طبيعي مريلند در صدد استفاده از اين مدل براي بهرهگيري از منابع و ذخاير موجود در جنگلها و در فعاليتهاي مربوط به حفظ و احياي منابع طبيعي است.

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:53
http://umic.ir/images/stories/food/china-nation1.jpg
با افزایش جمعیت در کشورهای آسیایی در حال توسعه، چگونگی رشد شهرسازی مستلزم توجه بیشتری به مقوله های فرهنگی است.

پيشبينيها نشان می دهند که جمعيت دنيا در حال حاضر (3/6 ميليارد نفر) است و تا سال 2100 (5/9 ميليارد نفر) مي رسد. اين افزايش جمعيت بیشتر در كشورهاي در حال توسعه و اغلب در آسيا مشهود خواهد بود. چين، هند و اندونزي به ترتيب در رده اول، دوم و چهارم از نظر افزايش جمعيت قرار دارند. اين كشورها همراه با همسايههايشان آسيا را تبديل به منزگاه بخش عمده ای از انسانهاي روي زمين كردهاند كه كمكم به صورت مهمترين و مستعدترين منطقه از نظر اقتصادي و زیست محيطي ميشود. با تغيير جهت مركزيت جهان به سمت آسيا، مذاكرات مربوط به نگرانيهاي جمعي (تغييرات آب و هوا، كمبود منابع و ذخاير و افزايش درگيريهاي خشونتآميز) به طور فزايندهاي وابسته به ديدگاههاي جهان است. توسعه سريع شهرسازي در شهرهاي آسيايي تحت شرايط خاصي از جمله اختلافات فرهنگي، فشارهاي زياد پس از آمارگيري و سرعت بيسابقه تغييرات اجتماعي انجام گرفته است. مطالعه آسيا از زماني كه مستعمره بوده است تا اكنون كه به استقلال رسيده شرايط را براي طرح سوالات مربوط به رابطه جوامع بشري با محيط اطرافشان فراهم ميكنند؟
چه نيروهايي در غرب در جريان هستند كه موجب تغيير تعريف آسيا در طول زمان ميشوند؟
چگونه نمادهاي بصري و خيالي در اين رابطه نقش ايفا ميكنند؟ چطور طرح سازهها در قالب ابرازي براي احيا روابط به كار گرفته ميشود؟ چگونه تصورات و اسطورههاي كشورهاي توسعهيافته غربي در ساخت فضاي شهرهاي آسيايي نقش ايفا ميكند.
نكته اصلي اين است كه ارتباط خاص بين نيروهاي فرهنگي و سازهها بيشتر در تاريخ شكلگيري معماري و شهرسازي در آسيا نمود پيدا ميكند تا در مكانهاي ديگر.
از نكات جالب، مطالبي است كه اخيرا در مورد تغيير مفهوم فرهنگ ارايه شده است. اصطلاحات مربوط به «چرخش فرهنگي» براي نقد و بررسي اقتصاد سياسي بيشتر مورد استفاده قرار ميگيرد. حتي براي دانشجوياني كه قصد انجام هيچ نوع فعاليتي را در آسيا ندارند، اين رشته اين امكان را براي آنها فراهم ميآورد تا به خارج از دنياي خود قدم گذارند و با ديدي انتقادي به تحليل مسايل بپردازند.
ادامه مطالب براي اثبات چارچوبهاي فرضي است كه در كنار مطالعات برگرفته از مسايل تاريخي و معاصر منطقه، طرح ميشود. بحثهاي كلاسي براي ارزيابي روشهاي مطرح شده در هر مورد انجام ميگيرد. در هر مورد نقش فرهنگي معماري و شهرسازي در بطن هر موضوع به طور جداگانه مورد بررسي قرار ميگيرد همچنين رابطه اين مسايل با مشكلات معماري و شهرسازي معاصر ارزيابي ميشود. برخي از مسايلي كه مورد بررسي قرار گرفتند عبارتند از مفهوم توسعه، هويت مذهبي، ساختار قدرت استعماري، مليگرايي، نقش زنان، رشد جامعه شهري، حفظ ميراث، خانهسازي در سطح ملي، تلاشهاي شهري، گردشگري، پروژههاي بزرگ، جهاني شدن، دوگانگي اجتماعي، بحرانهاي منطقهاي (ناشي از تقسيم كشور به نواحي مختلف) و مسايل متعدد ديگري كه در شكلگيري فرهنگ نقش دارند.
هر يك از مشاركتكنندگان در اين طرح بايد تحقيقي را با به كار گرفتن اصول مورد بررسي در سمينار ارايه دهد. اين تحقيقات ممكن است در آسيا منتشر شود، اما بايد نمايانگر تحليلهاي فرهنگي لازم كه به درك اهميت اين مساله كمك كند، باشد..

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:54
City Development Strategy چيست؟
فرايند تهيه چشم انداز بلند مدت يک شهر که بر اساس آن بر نامه اقدام (Action Plan) کوتاه مدت تهيه ميشود

اهداف CDS :
اهداف CDSکه بايد درتمامي مراحل تهيه و اجراء آن مد نظر باشند عبارتند از :
· دستيابي به مديريت و حاکميت شهري بهبود يافته
· دستيابي به رشد اقتصادي و اشتغال فزاينده
· کاهش فقر و تداوم آن
اصول CDS :
بانک جهاني شهرهاي پايدار را شهرهائي ميداند که:
- قابل زندگي هستند(Livable)
- رقابتي هستندCompetitive))
- بانکي هستند(Bankable)
- خوب مديريت و اداره ميشوند (Well managed and well governed)
اصول فوق چهار رکن اساسي CDS را تشکيل ميدهند که بشرح زير توضيح داده ميشوند:
- قابل زندگي بودن (Livability)
شهري قابل زندگي است که در آن همه ساکنين از فرصتهاي يکسان براي مشارکت و بهره مندي از زندگي اقتصادي و سياسي شهر برخوردار باشند
رقابتي بودن (Competitiveness)
- شهرهاي رقابتي شهرهايي هستند که اقتصاد قوي با رشد اشتغال، در آمد و سرمايه گذاري همه جانبه دارند.
- لازمه توسعه کارآمد شهري فراهم آوردن شرايط مناسب براي افزايش بهره وري افراد و مؤسسات است.
- در شهرهاي رقابتي، توليد، سرمايه گذاري، اشتغال و تجارت به شکل پويا و در اراتباط با فرصت هاي بازار شکل مي گيرند
قابل بانکي بودن (Bankability)
شهرهاي بانکي شهرهائي هستند که داراي سيستم ماليه شهري کار آمد در استفاده از منابع در آمدي و هزينه اي خود هستند.
مديريت و حاکميت خوب شهري (Good urban management and Governance)
- حاکميت شهري به استفاده از قدرت براي اداره توسعه اجتماعي و اقتصادي شهر گفته ميشود. عناصر حاکميت خوب شهري عبارتند از:
- حساب پس دهي (Accountability)
- شفافيت (Transparency)
- اصل رقابت (Contestability)
عناصر اصلي CDS :
اجزاء CDS با توجه به شرايط و ويژگيهاي هرشهراغلب تغيير مي يابند. ليکن ، 3عنصراصلي آن عبارتند از :
1. طراحي و ارزيابي ( تشکيلات سازماني براي فرآيند و ارزيابي و ضعيت شهر ( وضع موجود ))
2. چشم انداز و استراتژي ( تنظيم چشم انداز بلند مدت و تعيين استراتژيها )
3. اجراءو نظارت ( اجراء برنامه عمل، نهادينه کردن فرآيند CDS و نظارت بر آن، مرور بر استراتژيها)
منبع : www.urbanity.ir (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=413&Itemid=214)

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:54
http://umic.ir/images/child-0.jpg

«چرا در برنامهريزيهاي شهري به گروههاي مختلف اجتماعي توجه مي كنيم؟» اين ، پرسش آغازينِ دكتر نويد سعيدي بودكه به آن اين گونه پاسخ گفت: در اين زمينه، دو ديدگاه عمده مطرح است. ديدگاه نخست از برنامهريزي براي شهر در حالت كلي دفاع ميكند و معتقد است كه وقتي ما شهر خوبي داشته باشيم، اين شهر براي همه خوب خواهد بود و بنابراين، دليلي ندارد كه موضوع هاي گوناگون همچون شهر مناسب براي معلولان ، زنان و يا كودكان مطرح كنيم. اين در حالي است كه ديدگاه ديگر ميگويد به دو دليل عمده، لازم است كه اين موضوعات به ويژه در مورد كودكان مورد بررسي قرار گيرند؛ اول اينكه كودكان نيازهاي خاص و متفاوتي دارند و در عين حال از گروههاي سني ديگر حساستر نيز هستند و دليل دوم، نيازهاي مشتركي است كه كودكان جامعه دارند. از اينرو، ميتوان در باب "شهر دوستدار كودك" همچون يك آرمان به گفتگو پرداخت كه البته در اين گفتگو، توجه به مباني حقوقي چنين سياستهايي از اهميت خاصي برخوردار است.

وي سپس در چارچوب ديدگاه دوم، به بيان مباني حقوقي موجود پرداخت و در اين باره گفت: تا به حال، دو كنوانسيون در زمينه حقوق كودك مطرح شده كه يكي از آنها به تصويب جمهوري اسلامي رسيده است. اين به معناي آن است كه ايران بايد مثل قوانين داخلي ديگر خود، از اين كنوانسيون نيز پيروي كند. در ماده 31 اين معاهده، حق بازي و فراغت براي كودكان به رسميت شناخته شده است. واژه كودك از نظر حقوقي، به كسي اطلاق ميشود كه كمتر از 18 سال سن دارد كه البته از لحاظ روانشناختي، دستهبنديهاي ريزتري نيز در اين زمينه وجود دارد. بر اين اساس، طرح شهر دوستدار كودك نيز بر پايه اين مباني حقوقي و برخي سياسي و اجتماعي تنظيم شده و مبتني بر حاكميت محلي است. شهر دوستدار كودك در تعريف، شهري است كه كودك در آن، از آب سالم و ساير امكانات بهداشتي برخوردار است. در خيابانها ايمني او در نظر گرفته شده و نياز به نگهداري كسي از او نيست. در عين حال، كودك در چنين شهري امكان بيان عقايد خود را داشته و ميتواند مشاركت داشته باشد.
سعيدي افزود: براي دستيابي به شهر دوستدار كودك، لازم است هشت قاعده اصلي رعايت شود كه نخستين قاعده، تدوين چارچوب قانوني دوستدار و حامي كودك است كه متأسفانه اكنون، جامعه ما از چنين چارچوبي برخوردار نيست. به عنوان مثال، در قانون فعلي ما، پدر ميتواند كودك خود را كتك بزند و حتي اگر اتفاقي براي كودك افتاد، قصاص نميشود. قاعده دوم، تعيين راهبرد و استراتژي گرفتن حقوق كودكان است. تعيين بودجه براي كودكان، ارائه گزارش رسمي و منظم سالانه در اين رابطه و وجود نهادهاي مستقل پشتيباني از كودكان، از جمله ديگر قواعد مطرح در اين رابطه است.
وي همچنين گفت: در حيطه شهرسازي و برنامهريزي شهري براي كودكان، نظريههاي مختلفي وجود دارد و اساساً بحث كودك در طرحهاي شهري، از جايگاه بسيار مهمي برخوردار است. به عنوان مثال، يكي از ديدگاههاي مطرح در اين زمينه، پيشنهاد ميكند كه در محلههاي مختلف شهر، دبستان به عنوان محور و مركز برنامهريزيهاي شهري در نظر گرفته شود. از سوي ديگر، بحث ديگري مطرح است مبني بر اينكه گرچه پارك براي بچهها جاي خوبي است، ولي بايد شرايطي در نظر گرفته شود كه كودكان در ايمني كامل در خيابانها و پيادهروهاي نزديك خانه خود بازي كنند و در واقع در محيطي ايمن، با برقراري ارتباط با همسالانشان اجتماعي شوند.
سعيدي در ادامه بحث خود، به چگونگي كاربري اين ديدگاهها در برنامهريزيهاي شهري اشاره كرد و در اين باره، نخست به مؤسسات و فضاهاي مرتبط با كودك در شهر پرداخت. او با تأكيد بر لزوم شناخت اين مؤسسات و برنامهريزي براي كاربري بهينه آنها، گفت: از جمله مهمترين نهادهاي اين حوزه، مراكز مختلف نگهداري از كودك هستند كه برخي از آنها در كشور ما هنوز وجود ندارند. به عنوان نمونه، ما هنوز در هيچيك از شهرهايمان "خانه اسباببازي" نداريم. اين مركز مهم كه معمولاً در يك شهر دوستدار كودك بايد وجود داشته باشد، جايي است كه در آن، بچههايي كه در خانههاي كوچك فضاي كافي براي بازي ندارند ميتوانند بيايند و به صورت رايگان از امكانات اين فضا براي بازي و تفريح استفاده كنند. در كشورهاي پيشرفته، علاوه بر اين مركز، حتي در بسياري از مكانهاي فروش اسباب بازي، قسمتي وجود دارد كه در آن كودكان بتوانند به صورت رايگان به بازي مشغول شوند. علاوه بر اين، مركز ديگري كه جاي خالي آن در همين رابطه در شهرهاي ما ديده ميشود، خانه انجام تكاليف و قرائت بچههاست كه در بيشتر جاها "خانه مشق" نام دارد. در عين حال، از جمله ديگر نهادهاي نگهداري از كودكان موجود در شهرهاي دوستدار كودك، مراكز حمايت از كودكان كار و خيابان است. در استانبول فرزندان خانوادههاي كمدرآمد ميتوانند در تمام مدت روز در اين مراكز حضور داشته باشند و از تغذيه مناسب و امكانات مختلف آموزشي برخوردار شوند اما در عوض، اين اخطار نيز به خانوادهها داده شده كه اگر بچههايشان در خيابان ديده شوند، از همه امكانات محروم خواهند شد.
وي ادامه داد: فضاي ديگري كه جاي خالي آن در شهرهاي ايران ديده ميشود، "پارك موضوعي" است كه بايد جنبه آموزشي داشته باشد. در اين پاركها، بچهها با موضوعي مانند زندگي سرخپوستان يا مراكز مختلفي مثل آتشنشاني آشنا ميشوند. از سوي ديگر، در بسياري از شهرهاي مدرن دنيا، سلسله مراتب عملكردي پاركها از اهميت بسياري برخوردار است و در اين ميان، پاركي با عنوان "پارك كودك" يا "پارك جيبي" وجود دارد كه به بچههاي كمتر از هشت سال اختصاص داشته و قوانين مشخصي بر آن حاكم است.
سعيدي در ادامه بحث خود، علاوه بر نمونههاي ديگر پاركها در شهرهاي دوستدار كودك، مراكز ديگري مانند "فرهنگسراي كودك" و "موزه كودك" نيز مورد توجه قرار داد و خاطرنشان كرد: هدف از تأسيس چنين مراكزي، اين است كودكان و نوجوانان با شرايط مختلف زندگي در دورههاي گوناگون و فضاهاي جغرافيايي مختلف آشنا شوند. در عين حال، آنها در چنين فضاهايي، به ويژه در دوران راهنمايي، ميتوانند با مشاغل مختلف آشنا شده و در انتخاب رشته تحصيلي مرتبط با حرفه دلخواه خود، كمك شوند. علاوه بر اين، در اين مراكز آموزشهاي مختلف در حوزههاي متفاوت به كودكان ارائه شده و بدين ترتيب، هوش، خلاقيت و حس كاوشگري آنها سنجش و تقويت ميشود.
اين پژوهشگر حوزه مديريت و برنامهريزي شهري در ادامه ضمن اشاره به امكانات ديگري در شهرهاي دوستدار كودك مانند تسهيلات خاص براي حمل و نقل ايمن بچهها، در بخش ديگري از سخنان خود، شرايط و امكانات موجود در ايران را در مقايسه با ديگر كشورها مورد توجه قرار داد و گفت: وقتي به عنوان مثال، در جامعه كنوني ما، خيرين مدرسهساز يا بيمارستانساز به صورت فعالي وجود دارند؛ به نظر ميرسد با اطلاعرساني و برنامهريزيهاي مناسب، ميتوانيم خيرين فضاي شهري نيز داشته باشيم.
دكتر نويد سعيدي در پايان و در نتيجهگيري از بحث خود در اين جلسه، معيارها و ضوابطي حاكم بر يك شهر دوستدار كودك را در نه مورد، چنين بر شمرد: ايمني، امنيت، دسترسي، زيبايي، سازگاري، قابليت بازي، آموزشدهندگي، مشاركت پذيري و در اختيار داشتن امكانات مالي.
آسايش، ايمني و امنيت كودكان در شهر
در دومين بخش اين نشست گروه جامعهشناسي شهر، بر موضوع آسايش و ايمني كودكان در شهر تمركز شد. سارا ايمانيان پژوهشگر مسائل زنان و كودكان در سخنراني خود در اين بخش، ابتدا با اشاره به آمار بالاي احساس ناامني در جامعه، گفت: بخش مهمي از احساس امنيت كه در دوران كودكي شكل گرفته و بر شخصيت بزرگسالي تأثيرگذار است، در فضا و محيط اطراف ايجاد شده و يا از آن تأثير ميپذيرد. در عين حال، احساس هر گونه فشار رواني، روحي و يا جسمي ميتواند به احساس ناامني منجر شود.
وي افزود: اريك فروم احساس امنيت شخص را امري بنيادين ميداند كه ريشه در كودكي داشته و تا دوران بزرگسالي ادامه مييابد. در عين حال، در ديدگاههاي ديگري نيز احساس امنيت براي كودك، پس از نيازهاي فيزيولوژيك، به عنوان مهمترين نيازها شناخته شده كه در صورتي كه برآورده نشود، فرد در بزرگسالي با مشكلات فراواني مواجه خواهد بود.
ايمانيان در ادامه، به بيان برخي ديدگاههاي موجود در اين زمينه پرداخت و گفت: ژان پياژه ميگويد كه كودكي رويدادي طبيعي و نه اجتماعي است. از اينرو، كودكان از لحاظ زيستشناسي ناتوان شناخته شده و نياز به مراقبت و توجههاي خاص دارند. از سوي ديگر، در اوايل قرن هيجدهم، ژان ژاك روسو كودكي را دوره پاكي و خلوص معرفي كرده و معتقد بود كه از آنجا كه بچهها در اين زمان هنوز به گناهان بزرگسالان آلوده نشدهاند بايد مورد مراقبت ويژه قرار گيرند. در عين حال، پارسونز نيز پارادايم ديگري را در اين رابطه مطرح ميكند. او معتقد است كودكان، فارغ از تفاوتهاي ذاتي خود، از يكديگر تأثير ميپذيرند. در اين پارادايم، انگاره كودك شرور كه قبل از قرن 18 وجود داشت، قابل مشاهده است. بر اساس اين انگاره، به وجود آمدن كودك، نتيجه گناه بزرگترهاست و كودكان نيز موجوداتي شرور بوده و خطري بالقوه براي نظم اجتماع به شمار ميروند كه به همين دليل، لازم است كنترل شوند.
وي افزود: در اين ميان، پارادايم جامعهشناسي كودك به عنوان يك پارادايم جديدتر، تا حدودي تلاش دارد با نگاهي نوين نسبت به كودك، او را به عنوان يك كنشگر فعال اجتماعي مورد مطالعه قرار دارده و تأثيرگذاري و تأثيرپذيرياش را نسبت به ساختارهاي اجتماعي نشان دهد. بر اساس اين پارادايم، عدهاي معتقدند كه كودكي برساختهاي اجتماعي است كه با توجه به متن اقتصادي و اجتماعي موجود در زندگي افراد شكل گرفته و از اين رو، ميتوان گفت كه دوران كودكي در زمانها و مكانهاي مختلف دنيا متفاوت است. از سوي ديگر، از آنجا كه كودكان دنياي معاني خود را از طريق كنش متقابل با جامعه و اعضاي آن ميسازند، فضاي اجتماعي، به عنوان زمينه و عرصه اين كنش متقابل همراه با تعامل پايدار، در ساخت شناخت كنشگران از جامعه نقش بسيار مؤثري دارد.
ايمانيان در بخش ديگري از سخنان خود، با اشاره به تغييرات و تحولات ايجاد شده در رابطه ميان فضاي شهري و كودكان در جوامع مختلف، گفت: به عنوان مثال، در اوايل عصر مدرن در انگلستان كه با رشد سرمايهداري همراه بود، وضعيت كودكان در شهرها تقريباً همان چيزي است كه چارلز ديكنز در رمانهايش به تصوير ميكشد. در واقع در اين دوران، كودكان در فضاي شهري، به صورتهاي مختلف بازرگان، فروشنده، خيابانگرد، سارق، گدا و ... به كار مشغول بودند و در عين حال، وجودشان اهميت چنداني نداشت. اين در حالي است كه چند سال بعد، مراقبت و كنترل كودكان در اين كشور، به تدريج از اهميت ويژهاي برخوردار شد و از آنجا كه زنان، به خصوص در طبقه متوسط و بالا، خانهنشين شدند؛ كودكان نيز به گوشه خانه رفتند. اين شرايط به نظر ميرسد كه تا حدي در مورد شهر تهران نيز تكرار شده است؛ چنانكه گفته ميشود در تهران قديم، كودكان به راحتي از خانه خارج ميشدند، در خيابانها پرسه ميزدند و به قهوهخانه و فضاهاي ديگر شهري ميرفتند. اين در هر حالي است كه امروزه، اين فضاها هر چه بيشتر از كودكان دريغ ميشوند. رفتوآمد بچهها دائماً با سرويس يا خودروي شهري صورت ميگيرد و حتي به تازگي در برخي مراكز تجاري ديده ميشود كه سهم قدم زدن نيز از كودكان گرفته شده و چيزي شبيه به كالسكه به والدين كرايه داده ميشود تا فرزندانشان را به نوعي در آن زنداني كرده و به راحتي امكان خريد داشته باشند.
وي همچنين در توصيف پژوهشي كه به تازگي در زمينه كودك و شهر انجام داده، گفت: من در اين تحقيق، از روش نقاشي و نگارش استفاده كردم. در اين روش، مداد و كاغذي به كودكان داده شده و از آنها خواسته ميشود كه بر اساس موضوع مورد نظر، ديدگاه خود را بيان كنند و درباره آن حرف بزنند. در اين مطالعه، موضوع "توصيف خانه ناامن" بود. در همين راستا از بچههاي 10 تا 14 سالهاي كه معدلهاي بالاي 18 داشتند، به عنوان جمعيت نمونه خواسته شد كه توضيح دهند در پارك و نزديكي محل زندگيشان چه چيزي باعث نگراني و اذيت آنها ميشود. بر اساس نتايج به دست آمده از اين تحقيق، ميتوان گفت كه عموماً خانه و مدرسه تداعي كننده محل امن براي اين بچهها بود و ديگر فضاهاي شهر، همگي براي آنها ناامن به نظر ميرسيد. در اين ميان، آلودگي زيست، حوادث غيرطبيعي مثل زلزله، حضور غريبههاي نامهربان، مصرف مواد مخدر و تاريكي از جمله عناصري بودند كه بيشترين احساس نگراني و ناامني را براي اين بچهها به همراه داشتند؛ تا جايي كه آنها در واكنش نسبت به اين ترسها به گفته خود، تلاش ميكردند از آن مكان دور شده و يا اصلاً به آن فكر نكنند. از سوي ديگر، اين كودكان عموماً احساس ميكنند كه در امن كردن محيط اطراف خود هيچ نقشي نداشته و كسي در اين زمينه به آنها اعتماد ندارد. بنابراين اين دولت و جامعه است كه بايد كاري بكند.
سخنران اين نشست، در بخش پاياني سخنان خود، گفت: بر اساس نتايج اين پژوهش، فضاي محله حس نگراني و آسيبپذيري خاصي در بچههاي جامعه ما ايجاد ميكند كه اين امر را ميتوان تداعي كننده همان انگاره كودك شرور و كودك بيگناه دانست. واكنش كودكان به اين احساس، عموماً فرار از محل، انكار احساس ترس، پناه بردن به بزرگترها يا تلاش براي فكر نكردن به موضوع نگرانكننده است. بنابراين، از جمله مهمترين پيامدهاي اين موضوع، اين خواهد بود كه بسياري از كودكان، به خاطر كودك بودن خود، احساس گناه كرده و دوست دارند زودتر بزرگ شوند. آنها در خيلي از موارد دچار افسردگي و يا حس قدرتطلبي بوده و به همين دليل، عموماً به نمادهاي قدرت، مثل اتومبيل و قهرمانان زيبايي اندام و ... علاقه دارند. در عين حال، بخش بزرگي از كودكان جامعه ما دچار بياعتمادي و انزواي اجتماعي بوده و به شدت به مصرفگرايي گرايش دارند و به نوعي، از اين طريق سعي ميكنند كه از موضوعات نگران كننده دوري جويند.
منبع:
http://www.iranurbanstudies.com/ShowSeminar.aspx?sid=239 (http://www.iranurbanstudies.com/ShowSeminar.aspx?sid=239)

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:55
شورای عالی شهرسازی: شورای عالی شهرسازی سازمانی است که در وزارت آبادانی و مسکن تشکیل شد و از سال ۱۳۴۴ به ریاست فرح پهلوی آغاز به کار نمود. این شورا تعیین اولویت طرح ها ، بررسی و تصویب آیین نامه های شهرسازی، و تعیین و تصویب معیارهای ساختمانی و بررسی قوانین شهرسازی را بر عهده دارد. هدف های اساسی شورای عالی شهرسازی برگزیدن سیاست همگانی شهرسازی و هماهنگ کردن برنامه های شهرسازی با برنامه های عمرانی؛ بررسی و تصمیم گیری درباره جلوگیری از گسترش بی رویه شهر ها تا زمانی که طرح جامع برای آنها تهیه نشده است و تهیه نقشه جامع برای شهرهای کشور و اجرای طرح های نام برده برای آن شهرها.
منبع : ویکی پدیا




زیبایی
ایمنی
زاغهنشینی
انحطاط
فرسودگی
بازسازی و نوسازی شهری
حمل و نقل
شهرکهای اقماری
توسعه پایدار
ابعاد زیست محیطی
نور و صدا
پایداری اجتماعی
پایداری اقتصادی

منبع : ویکی پدیا

تراکم عبارت است از نسبت تعداد جمعیت به میزان معینی از زمین که معمولاً در شهرها به هکتار بیان میشود. یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی شهری، رسیدن به وضعیتی است که انواع امکانات و فضاهای شهری به اندازه کافی و به نحوه مطلوب در دسترس شهروندان قرار گیرد و آنان با کمترین مشکل به انواع امکانات شهری دسترسی داشته باشند. حصول این امر، با ایجاد تعادل منطقی بین جمعیت و امکانات صورت میگیرد. تراکم بیش از حد جمعیت در بخشی از شهر این تعادل را از بین میبرد. علاوه بر این ایجاد سروصدا و نارساییهای روانی، گرانی قیمت زمین و اجارهخانه، بزهکاری و جنایت، امکان مخاطرات بهداشتی و مواردی از این قبیل از تبعات آن است. در مقابل، تراکم بسیار پائین نیز مشکلاتی از قبیل بالا رفتن هزینه خدماترسانی در زمینههای شبکه معابر، تأسیسات زیربنایی (آب ، برق ، گاز و تلفن) و خدمات بهداشتی، درمانی، آموزشی و غیره میشود. بنابراین رسیدن به تراکم معقول، منطقی و نظارت بر آن در شهرها از اهمیت بالایی برخوردار است.

تراکم مسکونی را میتوان به دو نوع خالص و ناخالص تقسیم نمود. گرچه بین برنامهریزان شهری کشورهای مختلف بر سر تعریف تراکم مسکونی خالص و ناخالص، اتفاق نظر وجود ندارد، ولی توصیف قابل قبول این است که منظور از تراکم مسکونی خالص، نسبت تعداد جمعیت به اراضیی است که صرفاً به خاطر سکونت در نظر گرفته شده باشد و مقصود از تراکم مسکونی ناخالص، نسبت تعداد جمعیت به کل اراضیی است که به مصرف واحدهای مسکونی و نیازمندیهای وابسته به آن رسیده است.
تراکم ناخالص مسکونی در شهرهای ایران از طیف وسیعی برخوردار است، به طوری که کم تراکمترین شهرهای ایران در میان شهرهای با جمعیت بالای 25 هزار نفر، خرمشهر (با تراکم ناخالص 8/5 نفر در هکتار) و اقلید (6/6 نفر در هکتار) می باشند. در مقابل پرتراکمترین شهرهای ایران در میان شهرهای با جمعیت بالای 25 هزار نفر، بندر ترکمن (509 نفر در هکتار)، زرقان (8/559 نفر در هکتار) و گوهردشت (با 113/1 نفر در هکتار) می باشند.

گرچه میان کمتراکمترین و پر تراکمترین شهر ایران فاصله زیادی وجود دارد اما تراکم در تعداد قابل توجهی از شهرهای ایران کمتر از 100 نفر در هکتار می باشد و به متوسط تراکم ناخالص مسکونی در شهرهای بالای 25 هزار نفر ایران (4/54 نفر در هکتار) نزدیک است. تراکم ناخالص مسکونی در 87 درصد شهرهای ایران کمتر از 100 نفر می باشد که از این میان تراکم 50 درصد شهرها کمتر از 50 نفر در هکتار و 37 درصد شهرها بین 50 الی 100 نفر در هکتار است. همچنین می توان گفت که تراکم در شهرهای بزرگ بیشتر از تراکم در شهرهای کوچک و عمدتاً بین 50 الی 100 نفر در هکتار است. به عنوان مثال، تراکم ناخالص مسکونی در مراکز استانها به ویژه کلان شهرهای کشور، در همین سطح قرار دارد. تراکم ناخالص مسکونی در شهر تهران 74 نفر در هکتار، تبریز 8/77 نفر در هکتار، مشهد 5/91 نفر در هکتار، شیراز 9/68 نفر در هکتار و در اصفهان نیز 4/52 نفر در هکتار میباشد.

منبع : دانشنامه رشد

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:55
شورای عالی شهرسازی: شورای عالی شهرسازی سازمانی است که در وزارت آبادانی و مسکن تشکیل شد و از سال ۱۳۴۴به ریاست فرح پهلوی آغاز به کار نمود. این شورا تعیین اولویت طرح ها ، بررسی و تصویب آیین نامه های شهرسازی، و تعیین و تصویب معیارهای ساختمانی و بررسی قوانین شهرسازی را بر عهده دارد. هدف های اساسی شورای عالی شهرسازی برگزیدن سیاست همگانی شهرسازی و هماهنگ کردن برنامه های شهرسازی با برنامه های عمرانی؛ بررسی و تصمیم گیری درباره جلوگیری از گسترش بی رویه شهر ها تا زمانی که طرح جامع برای آنها تهیه نشده است و تهیه نقشه جامع برای شهرهای کشور و اجرای طرح های نام برده برای آن شهرها.
منبع : ویکی پدیا



زیبایی
ایمنی
زاغهنشینی
انحطاط
فرسودگی
بازسازی و نوسازی شهری
حمل و نقل
شهرکهای اقماری
توسعه پایدار
ابعاد زیست محیطی
نور و صدا
پایداری اجتماعی
پایداری اقتصادی

منبع : ویکی پدیا

تراکم عبارت است از نسبت تعداد جمعیت به میزان معینی از زمین که معمولاً در شهرها به هکتار بیان میشود. یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی شهری، رسیدن به وضعیتی است که انواع امکانات و فضاهای شهری به اندازه کافی و به نحوه مطلوب در دسترس شهروندان قرار گیرد و آنان با کمترین مشکل به انواع امکانات شهری دسترسی داشته باشند. حصول این امر، با ایجاد تعادل منطقی بین جمعیت و امکانات صورت میگیرد. تراکم بیش از حد جمعیت در بخشی از شهر این تعادل را از بین میبرد. علاوه بر این ایجاد سروصدا و نارساییهای روانی، گرانی قیمت زمین و اجارهخانه، بزهکاری و جنایت، امکان مخاطرات بهداشتی و مواردی از این قبیل از تبعات آن است. در مقابل، تراکم بسیار پائین نیز مشکلاتی از قبیل بالا رفتن هزینه خدماترسانی در زمینههای شبکه معابر، تأسیسات زیربنایی (آب ، برق ، گاز و تلفن) و خدمات بهداشتی، درمانی، آموزشی و غیره میشود. بنابراین رسیدن به تراکم معقول، منطقی و نظارت بر آن در شهرها از اهمیت بالایی برخوردار است.

تراکم مسکونی را میتوان به دو نوع خالص و ناخالص تقسیم نمود. گرچه بین برنامهریزان شهری کشورهای مختلف بر سر تعریف تراکم مسکونی خالص و ناخالص، اتفاق نظر وجود ندارد، ولی توصیف قابل قبول این است که منظور از تراکم مسکونی خالص، نسبت تعداد جمعیت به اراضیی است که صرفاً به خاطر سکونت در نظر گرفته شده باشد و مقصود از تراکم مسکونی ناخالص، نسبت تعداد جمعیت به کل اراضیی است که به مصرف واحدهای مسکونی و نیازمندیهای وابسته به آن رسیده است.
تراکم ناخالص مسکونی در شهرهای ایران از طیف وسیعی برخوردار است، به طوری که کم تراکمترین شهرهای ایران در میان شهرهای با جمعیت بالای 25 هزار نفر، خرمشهر (با تراکم ناخالص 8/5 نفر در هکتار) و اقلید (6/6 نفر در هکتار) می باشند. در مقابل پرتراکمترین شهرهای ایران در میان شهرهای با جمعیت بالای 25 هزار نفر، بندر ترکمن (509 نفر در هکتار)، زرقان (8/559 نفر در هکتار) و گوهردشت (با 113/1 نفر در هکتار) می باشند.

گرچه میان کمتراکمترین و پر تراکمترین شهر ایران فاصله زیادی وجود دارد اما تراکم در تعداد قابل توجهی از شهرهای ایران کمتر از 100 نفر در هکتار می باشد و به متوسط تراکم ناخالص مسکونی در شهرهای بالای 25 هزار نفر ایران (4/54 نفر در هکتار) نزدیک است. تراکم ناخالص مسکونی در 87 درصد شهرهای ایران کمتر از 100 نفر می باشد که از این میان تراکم 50 درصد شهرها کمتر از 50 نفر در هکتار و 37 درصد شهرها بین 50 الی 100 نفر در هکتار است. همچنین می توان گفت که تراکم در شهرهای بزرگ بیشتر از تراکم در شهرهای کوچک و عمدتاً بین 50 الی 100 نفر در هکتار است. به عنوان مثال، تراکم ناخالص مسکونی در مراکز استانها به ویژه کلان شهرهای کشور، در همین سطح قرار دارد. تراکم ناخالص مسکونی در شهر تهران 74 نفر در هکتار، تبریز 8/77 نفر در هکتار، مشهد 5/91 نفر در هکتار، شیراز 9/68 نفر در هکتار و در اصفهاننیز 4/52 نفر در هکتار میباشد.

منبع : دانشنامه رشد

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:56
http://umic.ir/images/stories/food/53.jpg

قبل از اينكه سياستهاي شهري جديد از غرب به شرق انتقال يابد . اين نوع شهرك ها در صحاري مصري (رودخانه نيل) , بين النهرين , سند كشف شد . درغرب انگليسي هاي كلاسيك (آلدروج 1979 , كردن 1977 , دوف 1961 , اسبررون وويتيك 1977 ) و فرانسه (روبن استين 1978 , آندرهيل 1981 ) , در شرق , در كشو ژاپن (تاسونو , 1986 , كيوچو و اينوچو , 1976 ) ,اين نوع برنامه ريزي و ايجاد شهرهاي جديد را بر اساس تكنولوژي و علوم شهري جديد ادامه دادند .

<div align="justify">

با وجود عمر كم شهرهاي جديد كشورهاي مثل مصر و ايران اقدام به اجراي سياستهاي شهري جديدي نمود . كشور مصر اين سياستهاي جديد شهري در زمانيكه با آشوبهاي مختلف ملي مواجه شده بود , احساس نياز نمود و در برنامه ريزي جديد شهرهاي و سياستهاي شهري مدرن خود ابتدا از سياستها و مدلهاي انگليسي و فرانسوي تاثير پذيرفت و با تجديد حيات اين مدل برنامه ريزي شهري , شهرهاي جديد قبل توجهي بين سالهاي 1960 تا 1970 ايجاد نمود .
قابل ذكر است كه ساخت شهرهاي جديد در كشور مصر به 3100 قبل از ميلاد برمي گردد كه درآن زمان فراعنه مصر شهر ممفيس را براي احيا ساختن سرزمين نيل ايجاد نمودند ( ويليام استون و استوك , 1988 ) و بيشتر شهرهاي جديد هلي پوليس كه در صحراي شمال شرق قاهره ساخته شده بود كه در سال 1905 مقر آنها كشف شد .

اگرچه شهر هلي پوليس توسط شهر قاهره بليده شد و خالي سكنه گرديد وپيشرفت پيدا نكرد . با وجود اين در رمزه شهرهاي تاريخي بدون اينكه دست خورده باشد باقي مانده است .

دومين مدلي كه در برنامه ريزي هاي كلان، در كشورمصر استفاده شد، الگويي از برنامه ريزيهاي كلان شوروي سابق بوده , كه به نظر برخي از محققان ، براي مصر خيلي آكادميك بود . اين مدل برنامه ريزي از سال 1955 تا 1972 با شروع روابط بين دوكشور مصر و اتحاد جماهير شوروي سابق در مصر تهيه شد .

هنگامي تمامي بخشها در برنامه ريزي شهرهاي جديد مشاركت كردند وتصاوير اصلي برنامه ريزي بوسيله حسن كفراوي از كمينه جديد وزارتي , مسئوليت تمام اختيارات با خود ش بود ارائه شد , آقاي كفراوي در كميته تصميم گرفت شخصاً شهرهاي جديد را به پيش ببرد و برنامه ريزي شهرهاي جديد را از انتقادات و مخالفت هاي در سطح بالاي دولتي وجود داشت حفظ كند وتلاش او باعث تداوم برنامه ريزي شهرهاي جديد در كشور مصر و ايجاد شهرهاي 10 رمضان , شهرسادات , 6اكتبر , 15 مي , شهر بدر , شهر جديد صالحيه , شهر العبور , شهر بني سف , ال شيخ زايد , ال شوروك شد .

در كشور ايران اولين اقدام رسمي و اداري كه براي احداث شهرهاي جديد به عمل آمد , تصويب نامه مورخ اسفندماه سال 1364 هيات وزيران است . در اين مصوبه , احداث 12 شهر جديد در اطراف شهرهاي بزرگ پيش بيني شده بود . اين مصوبه , ميزان اشتغال , جمعيت نهايي و سرريز جمعيت شهرهاي مادر براي افق سال 1390 و اراضي مورد نياز را ذكر كرده است .

گرچه , سابقه ايجاد شهرهاي جديد در ايران به دوره هاي ساسانيان برمي گردد , ولي از 1320 تا 1357 در اطراف شهرهاي بزرگ تهران و اصفهان شهرك هاي مسكوني(متصل و پيوسته ) نسبتاً زيادي ساخته شد , اما در مورد شهرهاي جديد به جز تجربه فولاد شهر , هيچ تجربه اي براي ايجاد شهر جديد در ايران وجود نداشت كه بتواند اساس مطالعات بررسي جمعيت بهينه در شهرهاي جديد مصوب سال 1364 واقع گردد .

يكي از هدف ها وسياستهاي سياسي در شهرهاي جديد ايران , تركيب متعادل گروههاي مختلف اقتصادي ـ اجتماعي جمعيت است .بر اين اساس , تلاش براين بود كه برخلاف شهرهاي جديد چون : آبادان و مسجدسليمان در خوزستان , فولاد شهر در اصفهان و سرچشمه در كرمان كه دراي تركيب اجتماعي اقتصادي محدود و مشخص يعني خوابگاهي براي كارگران مجتمع هاي بزرگ صنعتي بودند , در اين شهرها حتي الامكان طبقات بيشتري جايگزين شوند (كامروا,1372) .

يكي از تجربه هاي عملي در كشورما شهر جديد سهند در كنار شهر تبريز است كه نقش تسريع كننده رشد , چون اهرمي موثر در توسعه كيفي منطقه شهري در كنارتبريز انجام وظيفه مي كند و به عنوان شهر موازي تبريز نقش , هويت و انداز نهايي خود را كسب مي كند .

در كشور ما برنامه ريزي شهرهاي جديد در چارچوب سه الگوي شهرهاي جديد « مستقل » , «اقماري » , « متداوم » در نظام توليدي و سازمان فضايي كشور پديد آمده , عبارتند از : هشتگرد , پرند , پرديس , زاويه , اشتهارد , انديشه , بهارستان , مجلسي , گلبهار, مهاجرن , امير كبير, .....) مي باشد ,قابل ذكر است كه شهرهاي جديد اوليه اغلب برمحور توسعه يا ايجاد يك فعاليت اقتصادي ـ صنعتي , سپس شهرهاي ايجاد شده چند نقشي هستند . اين شهر ها براي پاسخگويي به نيازهاي طبيعي و تحقق اهداف توسعه , در راستاي پذيرش تئوري قطب رشد به مثابه راهبردي در برنامه ريزي شهري كشور بوجود آمد كه درصورت بي تفاوتي مشكلات لاينحل براي كشور ببار مي آورد .



منابع

1- كامروا , ع . پيش بيني و تعيين آستانه هاي جمعيت بهينه در شهرهاي جديد,شهرهاي جديد , فرهنگي جديد در شهر نشيني , مجموعه مقالات ارائه شده در كنفرانس بين المللي توسعه شهري و شهرهاي جديد, اصفهان 12 تا 16 مهرماه 1372 , ص 11 و 12 .

2-Dona j. Stewart 1996. Cities in the Desert: The Egyptian New – Town Program . College of Liberal Arts , Florida Atlantic University . Annals , pp . 459- 480

feedback
1390,11,17, ساعت : 14:59
http://umic.ir/images/stories/food/takhte-jamshid1.jpg
امروزه در شهرهای ایران پدیده ی دو گانگی و سردرگمی میان هویت تاریخی و فرهنگی ، از یک سو و رشد روز افزون تحولات اجتماعی و فضایی شهرنشینی جدید،از طرف دیگر ، به یک مساله ی ملی و همگانی تبدیل شده است.پیشینه ی نیرومند تاریخی و فرهنگی سنت شهرنشینی در ایران و رشد فزاینده ی پدیده ی جهانی شدن ، به تشدید این چالش و ظهور بحران هویت ،از جمله بحران هویت شهری و فضایی کمک کرده است .مقابله با این دوگانگی و بحران به یک رویکرد راهبردی درازمدت و نگرش علمی و جامع نیاز دارد .شاید مناسب ترین راهکار در این زمینه توسل به رویکرد« توسعه ی شهری پایدار»و تدوین دستور کار ملی توسعه ی شهری پایدار است که زمینه ی آن تا حدودی فراهم شده است.یکی از محورهای توسعه ی شهری پایدار ایجاد پیوند و تعامل میان ارزشهای تاریخی و فرهنگی با توسعه ی کالبدی-فضایی است که در ایران هنوز جایگاه شایسته ی خود را پیدا نکرده است.


این وظیفه ی خطیر به سه گام اساسی نیاز دارد:

الف-مفهوم سازی و تدوین یک نگرش راهبردی درزمینه ی میراث فرهنگی

ب-نهاد سازی در زمینه ی ایجاد تشکیلات و قوانین مناسب با نیازهای جدید

پ-ترویج و آموزش همگانی و تقویت مشارکت عمومی و تشکلهای مردمی



توسعه ی پایدار و ارزشهای تاریخی و فرهنگی

آثار به جا مانده از گذشتگان یک عنصر اساسی در ایجاد و حفظ هویت ملی-فرهنگی ماست.آنها منابعی بدون جایگزین هستند که می توانند میان آینده و گذشته ی ما وحدت ایجاد کنند.

اما نکته و مساله ی مهم این است که چگونه آثار تاریخی و میراث فرهنگی را در متن برنامه های توسعه و عمران شهری و منطقه ای به کار گرفت،به نحوی که به جای ایفای نقش میراث بتوانند به عنوان منبعی توسعه آور ،زنده و هویت بخش با زندگی واقعی ،جاری و روزمره ی عموم مردم عجیم شوند.

در برنامه ریزی فضای و توسعه ی پایدار شهری آن دسته از آثار تاریخی و فرهنگی نقش تعیین کننده دارندکه به مکان و فضا وابسته هستندو در واقع پیوستاری از زمان-مکان یا تاریخ-جغرافیا محسوب می شوند.

با توجه به این تعریف می توان به برخی از ویژگیهای آثار تاریخی و فرهنگی، از منظر برنامه ریزی و طراحی شهری اشاره کرد.

نخست اینکه هر بنا ،مجموعه و یا فضای شهری ،برای پاسخگویی به نیازهای محسوس و متنوع انسانی پدید آمده است،بنابراین عمده کردن هویت کالبدی و ارزشهای معماری و تاکید یکجانبه بر حفظ بناها و آثار قدیمی به صورت منفرد و نادیده گرفتن ابعاد پیوستگی آنها با وضع زندگی ، فضاهای عمومی و فرهنگ مردم پیرامون آنها ،معمولا با نوعی مقابله با توسعه ی پایدار شهری و ستیزه با برنامه ریزی فضایی می انجامد.بنابراین لازم است که ارزشهای آثار تاریخی و معماری ،به عنوان بخشی از ارزشهای عمومی حیات شهری و در ارتباط زنده با شهر و شهروندان در نظر گرفته شود.به بهانه ی حفظ آثار تاریخی و فرهنگی نباید آنها را از مردم جدا ساخت،بلکه باید امکانات بهره برداری بهینه از آنها را فراهم آورد.

دوم اینکه هر چند گذشت زمان و حیات تاریخی به بناها و فضاها ارزش می بخشد ،ولی زندگی و حیات روزمره ی مردم یک شهر نیز ارزش آفرین است و به سهم خود به ماندگاری و تجسم فضایی نیاز دارد. از این نظر توسعه ی پایدار شهری ایجاب می کند که در کنار حفظ و احیای ارزشهای تاریخی و قدیمی ،با ایجاد یادمانها و نشانه های شهری جدید به ارزشهای نوین نیز هویت کالبدی و فضایی ببخشد و میان گذشته و آینده ارتباطی زنده و خلاق برقرار سازند.

سوم اینکه آثار و بناهای تاریخی و قدیمی ،بخش معینی از ارزشهای عمومی یک شهر را تشکیل میدهند.از این نظر در ساماندهی فضاهای شهری نباید فقط به حفظ و تقویت یک بعدی ارزشهای معماری و کالبدی اکتفا کرد ،بلکه لازم است که ارزشهای تاریخی و فرهنگی در متن حیات عمومی شهر و ارتباط با سایر ارزشهای زندگی جمعی در نظر گرفته شود.

چهارم اینکه ارزشهای تاریخی و فرهنگی شهرها منحصر به یادمانهای حکومتی و ناحیه ی مرکزی شهر نیست ،بلکه هر گوشه و ناحیه ی شهر برای خود سرگذشت و ارزشهایی دارد که به سهم خود به هویت های محلی و محله ای شکل می دهند و به تنوع و سرزندگی در سراسر شهر کمک می کنند.

بنابراین لازم است که در کنار برنامه های حفظ واحیای مراکز شهری ،برنامه های نوسازی و بهسازی مراکز محله ای نیز در دستور کار قرار گیرد.به ویژه اینکه شهرهای امروزی با ابعاد وسیع جمعیتی و کالبدی خود ابعادی وسیع تر از هویت تک مرکزی پیدا کرده است.

پنجم اینکه در دنیای معاصر ارزشهای فرهنگی به منبع مهمی برای تولید ارزشها ی اقتصادی تبدیل شده است با گسترش اقتصاد پسامدرن و تغییر سبک زندگی و گرایش به فضاهای فرهنگی و مصرف کالاهای فرهنگی و نیاز به جستجوی زیبایی و هویت تاریخی-فرهنگی،در زندگی فردی و اجتماعی روندی فزاینده پیدا کرده است.

شاید بتوان گفت که پس از یک قرن غلبه ی نظریه های توسعه ی اقتصادی ،اینک توسعه ی اقتصادی و فرهنگی با هم توام شده اند.



نگاهی به تجارب جهانی در برنامه ریزی میراث فرهنگی

موضوع حفاظت از میراث فرهنگی و برنامه ریزی برای آن اگر چه پیشینه ای دراز در تاریخ جهان دارد ولی رویکرد گذشته بیشتر بر اهداف حفاظتی یا پژوهشی استوار بوده است .اما در طول چند دهه ی اخیر همراه با رشد بحرانهای شهرنشینی و رواج نظریه ی توسعه ی پایدار شهری ،موضوع برنامه ریزی برای آثار تاریخی و فرهنگی به عنوان بخشی از پایداری اجتماعی و فرهنگی وارد برنامه ریزی توسعه،به ویژه برنامه ریزی و طراحی شهری شده است. همراه با رشد پدیده ی جهانی شدن ،گسترش ارتباطات و رواج اقتصاد پسامدرن نقش فرهنگی شهرها ابعاد وسیع تر و جدی تری پیدا کرده است.شهرها دیگر فقط مرکز تولید و توزیع صنایع و خدمات سنتی نیستند،آنها امروزه برای دوام و بقای خود به هویت فضایی ،جاذبه های فراغتی و گردشگری و تعامل فرهنگی نیاز دارند.

feedback
1390,11,17, ساعت : 15:00
بازنگری در مفهوم حفاظت میراث فرهنگی

آثار تاریخی و فرهنگی با دو کارکرد متعارض یعنی حفاظت و استفاده روبه رو هستند.امروزه موضوع چگونگی استفاده از میراث فرهنگی به یکی از مباحث مهم در برنامه ریزی فضایی (شهری و منطقه ای )تبدیل و دیدگاهها و راه حلهای جدیدی برای آن مطرح شده است.در زبان انگلیسی روزمره اگرچه دو واژه ی ”preservation“ و ”conservation“ معمولا به طور مترادف در مفهوم حفاظت به کار میرود،ولی در متون شهرسازی جدید میان آنها تمایز قایل میشوند.

اولی بیشتر بر حفظ و نگهداری آثار به صورت اصل و بدون تغییر دلالت دارد،ولی واژه ی دوم با عناصری از تغییر و اصلاح و تقویت همراه است.در زبان فارسی برای نشان دادن این تمایز می توان از اصطلاحات حفاظت ایستا و حفاظت پویا(فعال)استفاده کرد.حفاظت فعال از میراث فرهنگی مستلزم ایجاد پیوند و وحدت میان میراث گذشته با زندگی امروز و بهره گیری پایدار از آنها در جهت غنی تر کردن هویت فضایی و کیفیت محیط زندگی و پاسخگویی به نیازهای امروزی جوامع انسانی است.بنابراین در رویکرد نوین ،مدیریت میراث فرهنگی بخشی از وظایف آمایش سرزمین و طرحهای توسعه و عمران شهری و منطقه ا ی است.

اما حفاظت و بهره برداری از میراث فرهنگی باید به نحوی صورت گیرد که نه تنها کوچک ترین آسیبی به موجودیت پایدار این آثار وارد نسازد،بلکه در ضمن جلوگیری از انهدام ،فرسایش و انزوا و فراموشی آنها باعث بهسازی و پایداری ثمر بخشی آنها شود.

به موجب تجارب جدید جهانی و توصیه ینهادهای بین المللی حفاظت پویا و فعال از میراث فرهنگی به معنای جلوگیری از انزوا و متروک شدن آثار تاریخی – فرهنگی و بهره گیری از آنها در جهت فعالیتها و کاربریهای سازگار ، مثل فعالیتهای علمی آموزشی ،تفریحی و گردشگری است.در عین حال بهره برداری از میراث فرهنگی به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از توسعه ی اقتصادی-اجتماعی هر جامعه محسوب می شود.



وضعیت برنامه ریزی میراث فرهنگی در ایران

در ایران پیشینه ی قوانین و تشکیلات مربوط به میراث فرهنگی ،به طور عمده بر رویکرد سنتی استوار است که نگرشی موزه ای –حفاظتی و ایستا به آثار تاریخی و فرهنگی دارد.محتوای حقیقی میراث فرهنگی در اصل معرف «منابع و ثروت فرهنگی»است که در کنار منابع طبیعی و مادی ،بخشی از هویت وثروت ملی محسوب می شود.

طبق ماده ی 1 قانون اساسنامه ی سازمان میراث فرهنگی کشور مفهوم«میراث فرهنگی»به صورت زیر تعریف شده است:«میراث فرهنگی شامل آثار باقیمانده از گذشتگان است که نشان دهنده ی حرکت انسانها در طول تاریخ می باشد و با شناسایی آن زمینه ی شناخت هویت و خط حرکت در فرهنگی او میسر می گردد و از این طریق زمینه های عبرت برای انسان را فراهم می آید(3/ ص 5)

با توجه به دیدگاههای نوین به نظر می رسد که این تعریف از جامعیت کافی برخوردار نیست ،چرا که در آن میراث فرهنگی نه به عنوان یک عنصر اساسی و ماهوی در تشکیل هویت و ثروت جامعه ، بلکه به عنوان زمینه ای برای شناخت هویت و عبرت در نظر گرفته شده است.

در ایران پیشینه ی قوانین و تشکیلات مربوط به میراث فرهنگی ،به طور عمده بر رویکرد سنتی استوار است که نگرشی موزه ای –حفاظتی و ایستا به آثار تاریخی و فرهنگی دارد.محتوای حقیقی میراث فرهنگی در اصل معرف «منابع و ثروت فرهنگی»است که در کنار منابع طبیعی و مادی ،بخشی از هویت وثروت ملی محسوب می شود.

طبق ماده ی 1 قانون اساسنامه ی سازمان میراث فرهنگی کشور مفهوم«میراث فرهنگی»به صورت زیر تعریف شده است:«میراث فرهنگی شامل آثار باقیمانده از گذشتگان است که نشان دهنده ی حرکت انسانها در طول تاریخ می باشد و با شناسایی آن زمینه ی شناخت هویت و خط حرکت در فرهنگی او میسر می گردد و از این طریق زمینه های عبرت برای انسان را فراهم می آید(3/ ص 5)

با توجه به دیدگاههای نوین به نظر می رسد که این تعریف از جامعیت کافی برخوردار نیست ،چرا که در آن میراث فرهنگی نه به عنوان یک عنصر اساسی و ماهوی در تشکیل هویت و ثروت جامعه ، بلکه به عنوان زمینه ای برای شناخت هویت و عبرت در نظر گرفته شده است.

نظری به تحولات جدید در مدیریت میراث فرهنگی کشور

تصویب و اجرای برنامه ی سوم توسعه ی اقتصادی کشور (1383-1379)با جهت گیری عمومی در راستای توسعه ی پایدار ،آغاز رویکرد تازه ای نسبت به میراث فرهنگی محسوب می شود.

به طور کلی در برنامه ی سوم توجه زیادی نسبت به نقش میراث فرهنگی در روند توسعه و عمران شهری و منطقه ای و حفاظت و بهسازی بافتها و محوطه های باارزش مبذول شده است.طبق ماده ی 166 قانون برنامه ی سوم ، انجام اقدامات زیر در جهت حسن اجرای وظایف قانونی سازمان میراث وفرهنگی مقرر شده است:

× الف-عضویت سازمان میراث فرهنگی کشور در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و نمایندگان آن در کمیسیون های ماده ی 5

× ب-ایجاد تغییرات جدید در تشکیلات شهرداری ها به منظور حفاظت از بافت های تاریخی ارزشمند

× پ-اختصاص درصدی از درآمد شهرداری هر شهر در مرمت بناها،مجموعه ها

بافت های تاریخی

× هم چنین در برنامه ی سوم مقرر گردید که ساختار اداری سازمانهای میراث فرهنگی و ایرانگردی وجهانگردی ،به منظور بهبود مدیریت و برنامه ریزی در جهت توسعه ی پایدار ،مورد بازنگری واصلاح قرار گیرد.بدین منظور ادغام سازمان میراث فرهنگی و سازمان ایرانگردی در دستور کار قرار گرفت و سرانجام قانون تشکیل «سازمان میراث فرهنگی و جهانگردی» در تاریخ 14/11/1382 به تصویب نهایی رسید.به نظر می رسد که این اقدام اگر در عمل به درستی پیگیری و اجرا شود ، زمینه و پشتوانه ی نیرومندی در جهت ارتقای نقش میراث فرهنگی و گردشگری در توسعه ی پایدار کشور از جهات قانونی ،سازمانی ومالی فراهم آورده است

در ماده ی 114 قانون برنامه ی چهارم کشور اقدامات مهم دولت در در زمینه ی شناسایی ،حفاظت ،معرفی،احیا و بهره برداری از میراث فرهنگی در 10 محور تعیین شده است که چند محور آن به برنامه ریزی شهری ومنطقه ای اختصاص دارد و جای آن دارد که اجرای آن مورد تاکید مسئولان ،نهادها و برنامه ریزان قرار گیرد.از جمله:



ایجاد و توسعه ی موزه های پژوهشی – تخصصی وابسته به دستگاههای اجرایی




شناسایی و مستندسازی آثار تاریخی-فرهنگی در محدوده -های جغرافیایی اجرای طرح ،با همکاری دستگاه مجری و با نظارت و تایید سازمان میراث فرهنگی و گردشگری




اعطای مجوز کاربری و بهره برداری مناسب از بناها واماکن تاریخی قابل احیا با استفاده از سرمایه گذاریهای بخش خصوصی داخلی و خارجی...


تدوین معیارهای استفاده ی پایدار از میراث فرهنگی

* آثار تاریخی وفرهنگی بسیار متنوع هستند و از جهات مختلف مورد استفاده و بهره برداری مردم مختلف در مقیاس محلی،ملی و منطقه ای قرار می گیرند،

می توان کارکردهای عمده و اصلی آثار را از نظر برنامه ریزی کالبدی – فضایی به سه گروه عمده تقسیم کرد:

- کارکردهای حفاظتی

- کارکردهای عمومی

- کارکردهای اختصاصی

× با توجه به این تقسیم بندی،در طرح های توسعه و عمران شهری و منطقه ای ضروری است که با عنایت به کارکردهای سه گانه آثار تاریخی و فرهنگی و سیاست ها و تمهیدات مناسب برای استفاده ی بهینه از هر یک از آنها در نظر گرفته شود بدیهی است که تعیین ضوابط مشخص و انجام اقدامات اجرایی در این زمینه به عهده ی نهادهای مسئول است.ولی وظیفه ی طرحهای توسعه و عمران شهری و منطقه ای این است که با توجه به مقیاس طرح علاوه بر تاکید بر رعایت ضوابط و مقررات قانونی در این زمینه ، سیاستها و رهنمودهای لازم را ،برای تقویت و تسهیل کارکردهای سه گانه ،با توجه به اهداف آمایش سرزمین و توسعه ی پایدار ارائه دهند.

feedback
1390,11,17, ساعت : 15:00
برای توسعه، شهر بهترین مکان قلمداد می شود، در این راستا تحول و دگرگونی چهره شهر گاه قانونمند و تا حدی حساب شده بوده است و گاه بی ضابطه و غیرقانونی. چنانکه پدید آمدن حاشیه های گسترده شهرهای جهان نشانه آشکار این بی ضابطگی است، اما در بطن و متن و بستر قانونمندی نیز ساخت و سازهای غیراصولی و بی قانونی های بسیار رخ می دهد، چنانکه دست بر دل هر شهری بگذاری از این درد فغان می کند. یعنی هر چند برای شهرها طرح های جامع و تفصیلی تدوین شده است، این قانونمندی ها نیز آنگونه که باید و شاید آثار طبیعی، فرهنگی و تاریخی را از گزند آسیب و تخریب و تطاول و تهاجم ایمن نساخته است.
با این موج فزاینده ساخت و ساز، درختان کهنسال ریشه کن می شوند، خانه ها، محله ها، بازارها و بازارچه های سنتی و تاریخی فرو می ریزد، کسب و کارهای سنتی بسیار منسوخ و فراموش می شود، برج های تاریخی به محاصره ستون های بلند بتنی و آهنی درمی آیند و طبیعت در برابر این روند پرتنش دامن برمی چیند و از زندگی طبیعی انسان ها پا پس می کشد.


http://umic.ir/images/stories/food/miras1.jpg
در این راستا و برای رسیدن به توسعه بدون از بین بردن میراث طبیعی و فرهنگی «توسعه پایدار» بهترین رویکرد قلمداد می شود .
«توسعه پایدار» مفهومی است که تغییر در بنیادها را اقتضا می کند که به همه جا چشم دارد: عدالت اجتماعی ، حفظ میراث فرهنگی ، حفظ محیط زیست ، جامعه های سالم ، برآوردن نیازها، نسل آینده ، همه در شمار مفاهیمی است که زیربنای توسعه پایدار را تشکیل می دهد.
مفاهیمی مانند توسعه انسانی ، استفاده از منابع ، محیط زیست و پیشرفت تکنولوژیک در چارچوب های فرهنگی یک جامعه معنا پیدا می کنند. از این روی باید تمامی بنیاد فرهنگی توسعه را شناسایی و تجهیز کرد.
با توجه به پیامدهایی که در شهرسازی اتفاق افتاده است، در طول چند دهه ی اخیر همراه با رشد بحرانهای شهرنشینی و رواج نظریه ی توسعه ی پایدار شهری ،موضوع برنامه ریزی برای آثار تاریخی و فرهنگی به عنوان بخشی از پایداری اجتماعی و فرهنگی وارد برنامه ریزی توسعه،به ویژه برنامه ریزی و طراحی شهری شده است.
در این راستا یکی از محورهای توسعه ی شهری پایدار ایجاد پیوند و تعامل میان ارزشهای تاریخی و فرهنگی با توسعه ی کالبدی-فضایی است که در ایران هنوز جایگاه شایسته ی خود را پیدا نکرده است.
باید گفت آثار به جا مانده از گذشتگان یک عنصر اساسی در ایجاد و حفظ هویت ملی-فرهنگی ماست.آنها منابعی بدون جایگزین هستند که می توانند میان آینده و گذشته ی ما وحدت ایجاد کنند.
این وظیفه ی خطیر به سه گام اساسی نیاز دارد:
الف-مفهوم سازی و تدوین یک نگرش راهبردی درزمینه ی میراث فرهنگی
ب-نهاد سازی در زمینه ی ایجاد تشکیلات و قوانین مناسب با نیازهای جدید
پ-ترویج و آموزش همگانی و تقویت مشارکت عمومی و تشکلهای مردمی
توسعه ی پایدار و ارزشهای تاریخی و فرهنگی
در توسعه پایدار کشور ما نیز فرهنگ و میراث فرهنگی نقش مهمی دارند. توسعه موزه ملی ایران، گسترش موزه های خصوصی، توسعه کتابخانه ها و ترویج فرهنگ کتاب خوانی و نظایر آنها دست کمی از ساخت و گسترش کارخانجات صنعتی ندارند. اگر مردم کشوری فرهنگ توسعه را نیاموزند هیچگاه نمی توانند با دولت خود همکاری کنند و آن را برای رسیدن به این هدف همیاری کنند که دولت بدون همیاری مردم به نتیجه نمی رسد. میراث فرهنگی در قالب بناهای تاریخی که از گذشتگان ما به جا مانده اند نه تنها هویت کشور ما را شکل می دهند بلکه الگویی برای تمام نسل ها هستند که حفظ آنها واجب است.
اما نکته و مساله ی مهم این است که چگونه آثار تاریخی و میراث فرهنگی را در متن برنامه های توسعه و عمران شهری و منطقه ای به کار گرفت،به نحوی که به جای ایفای نقش میراث بتوانند به عنوان منبعی توسعه آور ،زنده و هویت بخش با زندگی واقعی ،جاری و روزمره ی عموم مردم عجیم شوند.
با توجه به اهمیت تعریف فضای شهری می توان به برخی از ویژگیهای آثار تاریخی و فرهنگی، از منظر برنامه ریزی و طراحی شهری اشاره کرد.
نخست اینکه هر بنا ،مجموعه و یا فضای شهری ،برای پاسخگویی به نیازهای محسوس و متنوع انسانی پدید آمده است،بنابراین عمده کردن هویت کالبدی و ارزشهای معماری و تاکید یکجانبه بر حفظ بناها و آثار قدیمی به صورت منفرد و نادیده گرفتن ابعاد پیوستگی آنها با وضع زندگی ، فضاهای عمومی و فرهنگ مردم پیرامون آنها ،معمولا با نوعی مقابله با توسعه ی پایدار شهری و ستیزه با برنامه ریزی فضایی می انجامد.بنابراین لازم است که ارزشهای آثار تاریخی و معماری ،به عنوان بخشی از ارزشهای عمومی حیات شهری و در ارتباط زنده با شهر و شهروندان در نظر گرفته شود.لذا به بهانه ی حفظ آثار تاریخی و فرهنگی نباید آنها را از مردم جدا ساخت،بلکه باید امکانات بهره برداری بهینه از آنها را فراهم آورد.

feedback
1390,11,17, ساعت : 15:01
دوم اینکه هر چند گذشت زمان و حیات تاریخی به بناها و فضاها ارزش می بخشد ،ولی زندگی و حیات روزمره ی مردم یک شهر نیز ارزش آفرین است و به سهم خود به ماندگاری و تجسم فضایی نیاز دارد. از این نظر توسعه ی پایدار شهری ایجاب می کند که در کنار حفظ و احیای ارزشهای تاریخی و قدیمی ،با ایجاد یادمانها و نشانه های شهری جدید به ارزشهای نوین نیز هویت کالبدی و فضایی ببخشد و میان گذشته و آینده ارتباطی زنده و خلاق برقرار سازند.
سوم اینکه آثار و بناهای تاریخی و قدیمی ،بخش معینی از ارزشهای عمومی یک شهر را تشکیل می دهند.
http://umic.ir/images/stories/food/miras2.jpg
از این نظر در ساماندهی فضاهای شهری نباید فقط به حفظ و تقویت یک بعدی ارزشهای معماری و کالبدی اکتفا کرد ،بلکه لازم است که ارزشهای تاریخی و فرهنگی در متن حیات عمومی شهر و ارتباط با سایر ارزشهای زندگی جمعی در نظر گرفته شود.
چهارم اینکه ارزشهای تاریخی و فرهنگی شهرها منحصر به یادمانهای حکومتی و ناحیه ی مرکزی شهر نیست ،بلکه هر گوشه و ناحیه ی شهر برای خود سرگذشت و ارزشهایی دارد که به سهم خود به هویت های محلی و محله ای شکل می دهند و به تنوع و سرزندگی در سراسر شهر کمک می کنند.
باید گفت امروزه بافت تاریخی و زندگی درون آن تعریف مشخصی در کشور ما ندارد.این سبب باعث بروز مشکلاتی در شهرنشینی جدید شده که به بهانه نوسازی با تخریب بافتهای تاریخی ساخت اجتماعی شهر تغییر می یابد و موجب تولید آسیبهایی میشود.
تحقیقات نشان می دهد وقتی که مردمی در یک محله زندگی میکنند دغدغهها و تعلقخاطری نزدیک به هم و ملموس برای هم داشتهباشند، بیشتر و بهتر نسبت به آن دلسوزی میکنند و برای حفظ و احیایش تلاش میکنند.
پنجم اینکه در دنیای معاصر ارزشهای فرهنگی به منبع مهمی برای تولید ارزشها ی اقتصادی تبدیل شده است با گسترش اقتصاد پسامدرن و تغییر سبک زندگی و گرایش به فضاهای فرهنگی و مصرف کالاهای فرهنگی و نیاز به جستجوی زیبایی و هویت تاریخی-فرهنگی،در زندگی فردی و اجتماعی روندی فزاینده پیدا کرده است.
شاید بتوان گفت که پس از یک قرن غلبه ی نظریه های توسعه ی اقتصادی ،اینک توسعه ی اقتصادی و فرهنگی با هم توام شده اند و شهرها دیگر فقط مرکز تولید و توزیع صنایع و خدمات سنتی نیستند،آنها امروزه برای دوام و بقای خود به هویت فضایی ،جاذبه های فراغتی و گردشگری و تعامل فرهنگی نیاز دارند.
دراین حال برنامه ریزان نوین سازی در ایران نباید به بهای انهدام بافتهای تاریخی، نابودی چشم اندازهای شهری، در هم ریختگی لایه های باستانی و تخریب بسیاری از آثار تاریخی که جملگی به منزله اسنادهویت ملی هستند، به اجرابگذارند.
به نظر می رسد یکی از موانع جلوگیری از این عمل، نبود ادبیات مشترک بین میراثفرهنگی ، شهرداری و وزارت مسکن در مورد بافتهای فرسوده و تاریخی است و این موضوع فرصتی را پیشآورده تا دستکم شهرداری بتواند تحت عنوان بافتهای فرسوده و به بهانه بهسازی ونوسازی شهر و معابرش دست به تخریب بسیاری از بافتهای تاریخی بزند که حفظ و احیای آن برای انتقال برخی ارزشهای درون آن لازم بوده است.
این در حالی است که حفاظت و نگهداری از آثار و اماکن تاریخی کشور جزء اشارات برنامه سوم توسعه بوده که به علت اهمیت داشتن بیشتر آن دربرنامه چهارم هم تمدید شده است.
بر اساس این برنامه وظایفی برای مدیریتهای کلان در نظر گرفته شده که مدیریت شهری هم به عنوان بخشی از آن در جهت حفظ و نگهداری و بهره برداری از آثار تاریخی سهم داشته باشد.
با توجه به مفاد این طرح و تلاش مدیران شهری میتوان با تعریف حدود و چارچوب وظایف شهردار بافت تاریخی در مکانهای مختلف به حل مسائل و مشکلات مربوط به حفظ و نگهداری آثار تاریخی کمک کرد./110



(http://iscanews.ir/fa/ShowNewsItem.aspx?NewsItemID=187280) (http://iscanews.ir/fa/ShowNewsItem.aspx?NewsItemID=187280)

feedback
1390,11,18, ساعت : 09:44
1- تعريف برنامه ریزی
برنامه ريزي عبارتست از فرايندي داراي مراحل مشخص و بهم پيوسته براي توليد يك خروجي منسجم در قالب سيستمي هماهنگ از تصميمات. برنامه ریزی فكر كردن راجع به آينده يا كنترل آن نيست بلكه فرايندي است كه ميتواند در انجام اين امور مورد استفاده قرار گيرد. برنامه ريزي، تصميمگيري در شكل معمول آن نيست بلكه از طريق فرايند برنامه ريزي، مجموعهاي از تصميمات هماهنگ اتخاذ ميشود. برنامه ریزی ميتواند براي زمان حال يا آينده انجام شود.
بر طبق اين تعريف، تصميمگيريهاي مقطعي و ناپيوسته و اتخاذ سياستها براي پيشبرد سازمان در زمان حال يا آينده برنامه ريزي نيستند. برنامه ريزي متكي بر انتخاب و مرتبط ساختن حقايق است. حقايق مفاهيم واقعي، قابل آزمون و اندازهگيري هستند. ديدگاهها، عقايد، احساسات و ارزشها به عنوان حقايقي تلقي ميشوند كه فرايند برنامه ریزی بر اساس آنها سازمان داده ميشود. همانطور كه اشاره شد برنامه ريزي صرفاً يك فرايند تصميمگيري نيست بلكه فرايندي شامل روشن ساختن و تعريف حقايق و تشخيص تفاوت بين آنهاست يا به عبارتي گونهاي فرايند ارزيابي است كه در پايان آن، در انتخاب حقايق ارزيابي شده تصميمگيري ميشود.
برنامه بياني روشن، مستند و مشروح از مقاصد و تصميمات است. برنامه خروجي فرايند برنامه ريزي است اما برنامه ريزي يك فرايند پيوسته است كه بيش از اتخاذ هر تصميمي آغاز شده و پس از اجراي آن تصميم ادامه مييابد. برنامهها تهيه شده و اجرا ميگردند.


http://umic.ir/images/stories/food/panama-city-15.jpg

2- ويژگيهاي برنامه ریزی

برنامه ريزي يك فرايند ذهني آگاهانه با خصوصيات زير است:
1) تشخيص يك نياز يا انعكاس يك انگيزه
2) جمعآوري اطلاعات
3) مرتبط ساختن اطلاعات و عقايد
4) تعريف اهداف
5) تأمين مقدمات
6) پيشبيني شرايط آينده
7) ساخت زنجيرههاي متفاوتي از اقدامات مبتني بر تصميمات متوالي
8) رتبهبندي و انتخاب گزينهها
9) تعريف سياستها
10) تعريف معيارهاي ابزار ارزيابي برنامه
3- انواع برنامه ريزي

برنامه ريزي از جنبه ماهيت به برنامه ریزی فيزيكي، برنامه ريزي سازماني، برنامه ريزي فرايند، برنامه ريزي مالي، برنامه ریزی وظيفهاي و برنامه ريزي عمومي دستهبندي ميشوند كه در اينجا منظور از برنامه ريزي، برنامه ريزي از نوع عمومي است. برنامه ریزی عمومي معمولاً تمام ديگر انواع برنامه ريزي را در خود دارد. برنامه ريزي را از جنبه افق زماني ميتوان در قالب برنامه ريزي كوتاهمدت (برنامه ریزی عملياتي و تاكتيكي)، برنامه ريزي ميانمدت و برنامه ريزي بلندمدت دستهبندي نمود.
4- برنامه ریزی استراتژیک

بيشتر برنامه ریزیها براساس ديدگاه عقلايي، داراي شكل «آرمانها و اهداف ـ طرحها و اقدامات ـ منابع مورد نياز» ميباشند. در اين مدلها، ابتدا آرمانها و اهداف سازمان تبيين شده، سپس طرحها و اقدامات لازم تعيين و در نهايت منابع مورد نياز براي انجام برآورد ميگردند. تغيير در شرايط محيط، سياستها، نگرشها، ديدگاهها، ساختارها، نظامها و . . . عواملي هستند كه بر آرمانها و اهداف برنامه ريزي تأثير گذاشته و در نهايت باعث تغيير برنامه ميگردند. برنامه ريزي در شكل عقلايي فوق، ظرفيت و توانايي مقابله با چنين تغييراتي را نداشته و منجر به شكست ميگردد. اين شرايط موجب رشد اين تفكر شد كه در برنامه ريزي بايد بتوان مطابق با تغييرات، جهت حركت سازمان را تغيير داد و جهت و رفتار جديدي را در پيش گرفت. اين نگرش زمينهساز ابداع برنامه ریزی استراتژیک شد. برخلاف برنامه ريزي سنتي كه در آن آرمانها و اهداف تعيين ميشوند هدف برنامه ريزي استراتژيك، تبيين و تدوين استراتژي است. بسته به نوع، تنوع و ماهيت تغييرات موجود در محيط ميتوان تركيبي از برنامه ريزي سنتي و برنامه ریزی استراتژیک را بكار برد.
تعاريف مختلف و متفاوتي از استراتژي ارائه شده است. در اينجا تعريفي ارائه ميشود كه بتواند مفهوم آن را در برنامه ريزي استراتژيك مشخص نمايد. استراتژي برنامه، موضع، الگوي رفتاري، پرسپكتيو، سياست يا تصميمي است كه سمت و سوي ديدگاهها و جهت حركت سازمان را نشان ميدهد. استراتژي ميتواند تحت سطوح سازماني، وظايف و محدوده زماني متفاوت تعريف شود.
برنامه ريزي استراتژيك گونهاي از برنامه ريزي است كه در آن هدف، تعريف و تدوين استراتژيهاست. از آنجايي كه استراتژي ميتواند داراي عمر كوتاه يا بلند باشد برنامه ریزی استراتژیک ميتواند برنامه ريزي بلندمدت يا كوتاهمدت باشد اما متفاوت از آنهاست.
واژه «استراتژيك» معني هر آنچه را به استراتژي مربوط باشد در بردارد. واژه «استراتژي» از كلمه يوناني «استراتگوس» گرفته شده است كه به معناي رهبري است. برنامه ريزي استراتژيك كوششي است ساختيافته براي اتخاذ تصميمهاي اساسي و انجام اعمالي كه ماهيت سازمان، نوع فعاليتها و دليل انجام آن فعاليتها توسط سازمان را شكل داده و مسير ميبخشد. همانطور كه استراتژي نظامي پيروزي در جنگ است، برنامه ريزي استراتژیک نيز طرق انجام مأموريتهاي سازمان را دنبال ميكند.
5- مزاياي برنامه ریزی استراتژيك

برنامه ريزي استراتژيك داراي مزاياي زيادي است كه از جمله ميتوان به موارد زير اشاره نمود:
· قبل از پيش آمدن مشكلات احتمالي از وقوع آنها خبر ميدهد.

· به علاقمند شدن مديران به سازمان كمك ميكند.

· تغييرات را مشخص كرده و شرايط عكسالعمل در برابر تغييرات را فراهم ميكند.

· هر نيازي را كه براي تعريف مجدد سازمان ضروري است تعيين ميكند.

· براي دستيابي به اهداف از پيش تعيين شده بستر مناسب ايجاد ميكند.

· به مديران كمك ميكند كه درك روشنتري از سازمان داشته باشند.

· شناخت فرصتهاي بازارهاي آينده را آسانتر ميسازد.

· ديدي هدفمند از مسائل مديريت ارائه ميدهد.

· قالبي براي بازنگري اجراي برنامه و كنترل فعاليتها ارائه ميدهد.

· به مديران كمك ميكند كه تا در راستاي اهداف تعيين شده تصميمات اساسي را اتخاذ كنند.

· به نحو مؤثرتري زمان و منابع را به فرصتهاي تعيين شده تخصيص ميدهد.

· هماهنگي در اجراي تاكتيكهايي كه برنامه را به سرانجام ميرسانند بوجود ميآورد.

· زمان و منابعي را كه بايد فداي تصحيح تصميمات نادرست و بدون ديد بلندمدت گردند، به حداقل ميرساند.

· قالبي براي ارتباط داخلي بين كاركنان به وجود ميآورد.

· ترتيبدهي اولويتها را در قالب زماني برنامه فراهم ميآورد.

· مزيتي براي سازمان در مقابل رقيبان به دست ميدهد.

· مبنايي براي تعيين مسئوليت افراد ارائه داده و به موجب آن افزايش انگيزش را باعث ميشود.

· تفكر آيندهنگر را تشويق ميكند.

· براي داشتن يك روش هماهنگ، يكپارچه همراه با اشتياق لازم از سوي افراد سازمان در برخورد با مسائل و فرصتها، انگيزش ايجاد ميكند.


6- ويژگيهاي برنامه ریزی استراتژیک

فرايند برنامه ريزي استراتژيك اساساً فرايندي هماهنگكننده بين منابع داخلي سازمان و فرصتهاي خارجي آن ميباشد. هدف اين فرايند نگريستن از درون «پنجره استراتژيك» و تعيين فرصتهايي است كه سازمان از آنها سود ميبرد يا به آنها پاسخ ميدهد. بنابراين فرايند برنامه ریزی استراتژیک، يك فرايند مديريتي است شامل هماهنگي قابليتهاي سازمان با فرصتهاي موجود. اين فرصتها در طول زمان تعيين شده و براي سرمايهگذاري يا عدم سرمايهگذاري منابع سازمان روي آنها، مورد بررسي قرار ميگيرند. حوزهاي كه در آن تصميمات استراتژيك اتخاذ ميگردند شامل (1) محيط عملياتي سازمان، (2) مأموريت سازمان و (3) اهداف جامع سازمان ميباشد. برنامه ريزي استراتژيك فرايندي است كه اين عناصر را با يكديگر در نظر گرفته و گزينش گزينههاي استراتژیک سازگار با اين سه عنصر را آسان ميسازد و سپس اين گزينهها را بكار گرفته و ارزيابي ميكند.
بايد توجه داشت كه هر فرايند برنامه ريزي استراتژيك زماني باارزش است كه به تصميمگيرندگان اصلي كمك كند كه به صورت استراتژيك فكر كرده و عمل كنند. برنامه ريزي استراتژیک به خودي خود هدف نيست بلكه تنها مجموعهاي از مفاهيم است كه براي كمك به مديران در تصميمگيري استفاده ميشود. ميتوان گفت كه اگر استراتژيك فكر كردن و عمل كردن در فرايند برنامه ریزی استراتژيك به صورت عادت درآيد، آنگاه فرايند ميتواند كنار گذاشته شود.
7- برنامه ریزی استراتژیک در بخش دولتي

برنامه ريزي استراتژيك در بخش خصوصي توسعه يافته است. تجارب اخير مبين آن است كه رويكردهاي برنامه ريزي استراتژيك كه در بخش خصوصي تدوين شدهاند ميتوانند به سازمانهاي عمومي و غيرانتفاعي و هم چنين جوامع و ديگر نهادها كمك نمايند تا با محيطهاي دستخوش تغيير، برخوردي مناسب داشته و به شيوهاي كارسازتر عمل كنند. البته اين به آن معنا نيست كه همه رويكردهاي برنامه ریزی استراتژیک بخش خصوصي در بخشهاي عمومي و غيرانتفاعي به يك اندازه كاربرد داشته باشند.
برايسون مدلهاي برنامه ريزي استراتژيك را بررسي كرده و شرايط بكارگيري آنها را در بخشهاي عمومي و غيرانتفاعي مورد تحليل قرار ميدهد و در نهايت خود رويكردي ارائه ميدهد كه در بخشهاي عمومي و غيرانتفاعي قابل كاربرد باشد.
8- مدل برايسون

نمودار آمده در آخر اين بخش مراحل فرايند برنامه ريزي استراتژيك در قالب مدل برايسون را نمايش ميدهد. همانطور كه اشاره شد اين مدل نتيجه بررسي خصوصيات مدلهاي قبلي و رفع نقاط ضعف آنها براي كاربرد در سازمانهاي عمومي و غيرانتفاعي ميباشد. همانطور كه ملاحظه ميشود اين مدل شامل يك فرايند پيوسته (مطابق با تعريف برنامه ريزي) و تكرارپذير ميباشد كه پيش از اتخاذ هر تصميمي آغاز شده و پس از اجراي آن تصميم ادامه مييابد. در اين جا اين فرايند در قالب ده مرحله شرح داده ميشود. از خصوصيات اين فرايند اين است كه نتايج حاصل از هر مرحله ميتواند در بازنگري يا تكميل مراحل پيش از آن مورد استفاده قرار گيرند.
مراحل فرايند برنامه ریزی استراتژیک در مدل برايسون به شرح زير ميباشد:
1. توافق اوليه: در اين مرحله ضرورت برنامه ريزي استراتژيك براي سازمان مورد برنامه ريزي بررسي شده و آشنايي با اين نوع برنامه ريزي حاصل ميشود. سازمانها، واحدها، گروهها يا افرادي كه بايد در برنامه ریزی درگير شوند مشخص گرديده و توجيه ميشوند. مراحلي كه در برنامه ريزي بايد انجام شوند شرح داده ميشوند. روش انجام برنامه ريزي، زمانبندي انجام، آييننامههاي مورد نياز براي جلسات و نحوة گزارشدهي مشخص ميگردند. منابع و امكانات لازم تعيين ميگردند.

2. تعيين وظايف: وظايف رسمي و غيررسمي سازمان «بايد هايي» است كه سازمان با آنها روبروست. در اين مرحله هدف اينست كه سازمان و افراد آن وظايفي را كه از طرف مراجع ذيصلاح (دولت، مجلس و...) به آنها محول شده است شناسايي نمايند. شايد اين هدف به ظاهر خيلي روشن باشد ولي اين واقعيت در بيشتر سازمانها وجود دارد كه بيشتر افراد اختيارات و وظايف سازماني را كه در آن مشغول بكارند نميدانند و اساسنامه آن را حتي براي يكبار مطالعه نكردهاند. از طرف ديگر وظايف محول شده به سازمان عموماً كلي بوده و تمام فضايي را كه سازمان ميتواند در آن فعاليت كند تعريف نميكند. بنابراين ضروري است كه با مطالعه وظايف مكتوب و مصوب سازمان اولاً با آن وظايف آشنا شد (كه از اين طريق بعضي از اختيارات و ذينفعان سازمان نيز شناسايي ميگردند)، ثانياً مواردي را كه در حيطه اختيارات سازمان قرار ميگيرند اما تا بحال كشف نشدهاند، شناخت.

3. تحليل ذينفعان: ذينفع فرد، گروه يا سازماني است كه ميتواند بر نگرش، منابع يا خروجيهاي سازمان تأثير گذارد و يا از خروجيهاي سازمان تأثير پذيرد. تحليل ذينفعان پيشدرآمد ارزشمندي براي تنظيم بيانيه مأموريت سازمان است. تحليل ذينفعان بسيار ضروري است، چرا كه رمز موفقيت در بخش دولتي و غيرانتفاعي ارضاي ذينفعان كليدي سازمان است. اگر سازمان نداند كه ذينفعانش چه كساني هستند، چه معيارهايي براي قضاوت درباره سازمان به كار ميبرند، و وضعيت عملكردي سازمان در قبال اين معيارها چيست، به احتمال زياد نخواهد توانست فعاليتهايي را كه بايد براي ارضاي ذينفعان كليدي خود انجام دهد، شناسايي كند.

4. تنظيم بيانيه مأموريت سازمان: مأموريت سازمان جملات و عباراتي است كه اهداف نهايي سازمان، فلسفه وجودي، ارزشهاي حاكم بر سازمان و نحوة پاسخگويي به نياز ذينفعان را مشخص ميكند. علاوه بر اين موارد، اختلافات درون سازماني را مرتفع ساخته و بستر بحثها و فعاليتهاي سازنده و مؤثر را هموار ميكند. توافق بر مأموريت سازمان، تمام فعاليتهاي آن را همسو ميسازد و انگيزش و توجه ذينفعان سازمان خصوصاً كاركنان آن را افزايش ميدهد.

5. شناخت محيط سازمان: اساس استراتژيك عمل كردن شناخت شرايط است. يك بازيكن موفق فوتبال علاوه بر اينكه از تواناييها و وظايف هر يك از اعضاي تيم خود آگاهي دارد، سعي ميكند شرايط تيم مقابل و نقاط قوت و ضعف هر يك از افراد آن را دريابد و با داشتن اين مأموريت در ذهن يعني پيروز شدن در بازي، در هر لحظه بهترين حركت را انجام دهد. براي اينكه يك سازمان نيز در رسيدن به مأموريت خود موفق گردد بايد شرايط حاكم بر خود را به خوبي شناسايي نمايد. در اين مرحله، محيط خارجي سازمان در قالب شرايط سياسي، اقتصادي، اجتماعي و تكنولوژيكي مورد بررسي قرار گرفته و نقاط قوت و ضعف آنها براي سازمان تعيين ميگردند. در راستاي شناخت محيط سازمان، در اين مرحله محيط داخلي نيز در قالب وروديها، خروجيها، فرايند و عملكرد سازمان مورد مطالعه قرار ميگيرند.

6. تعيين موضوعات استراتژيك پيش روي سازمان: اين مرحله قلب فرايند برنامه ريزي استراتژیک است. موضوعات استراتژيك تصميمات سياسي و اساسي هستند كه بر اختيارات، مأموريت، ارزشها، محصول يا خدمات ارائه شده، مراجعان يا استفادهكنندگان، هزينهها، تأمين منابع مالي، سازمان يا مديريت تأثير ميگذارد. هدف اين مرحله تعيين انتخابهايي است كه سازمان با آنها مواجه است.

7. تعيين استراتژيها: به منظور پرداختن به هر يك از موضوعات استراتژيك پيش روي سازمان بايد اقداماتي صورت گيرد كه در قالب برنامهها، اهداف، طرحها و . . . بيان ميشوند. اين اقدامات استراتژي ناميده ميشوند. در واقع استراتژي عبارتست از قالبي از اهداف، سياستها، برنامهها، فعاليتها، تصميمات يا تخصيصهاي منابع كه مشخص ميكنند سازمان چيست، چه كاري انجام ميدهد و چرا آن را انجام ميدهد. استراتژيها ميتوانند تحت سطوح سازماني، وظايف و محدودة زماني متفاوتي تعريف شوند.

8. شرح طرحها و اقدامات: اين مرحله ميتواند در قالب مرحله قبل، مرحله تعيين استراتژيها، انجام شود اما از آنجايي كه كار برنامه ریزی استراتژيك با تعيين استراتژيها به پايان ميرسد و اجراي آن در قالب تعريف طرحها و اقدامات و مديريت استراتژیک برنامه تهيه شده انجام ميشود اين تفكيك صورت گرفته است. به عبارت ديگر از اين مرحله به بعد از مدل برايسون مربوط به اجراي برنامه و مديريت استراتژيك ميگردد. در اين مرحله به منظور اجراي هر يك از استراتژيهاي انتخاب شده تعدادي طرح و اقدام تعريف ميگردد.

9. تنظيم دورنماي سازماني براي آينده: در اين مرحله، توصيفي از شرايط آينده سازمان در صورت بكارگيري استراتژيهاي تدوين شده و استفاده از تمام نيرو و منابع سازمان، ارائه ميشود. اين توصيف دورنماي موفقيت سازمان ناميده ميشود كه در آن شرحي از مأموريت، استراتژيهاي اساسي، معيارهاي عملكرد، بعضي از قواعد تصميمگيري مهم و استانداردهاي اخلاقي مد نظر همة كارمندان ارائه ميشود. در صورت تنظيم چنين دورنمايي، افراد سازمان خواهند دانست كه چه انتظاري از آنها ميرود، پويايي و همسويي انگيزه و نيروي افراد در رسيدن به اهداف سازمان به وجود آمده و نياز به نظارت مستقيم كاهش مييابد.

10. برنامه عملياتي يكساله: در اين مرحله با استفاده از اطلاعات تدوين شده در مرحله هشتم و بر اساس اولويتهاي تعيين شده توسط تصميمگيران، يك برنامه عملياتي تهيه شده و بر اساس آن مديريت و كنترل طرحها و اقدامات انجام ميشود

feedback
1390,11,18, ساعت : 09:45
طرح جامع سرزمين، طرحي است كه شامل استفاده از سرزمين در قالب هدفها و خط مشيهاي ملي و اقتصادي از طريق بررسي امكانات و منابع و مراكز جمعيت شهري و روستايي كشور و حدود و توسعه و گسترش شهرها و شهركهاي فعلي و آينده و قطبهاي صنعتي و كشاورزي و مراكز جهانگردي و خدماتي بوده و در اجراي برنامه هاي عمراني بخشهاي عمومي و خصوصي ايجاد نظم و هماهنگي نمايد.

طرح كالبدي ملي
با هدف مكانيابي براي گسترش آينده شهرهاي موجود و ايجاد شهرها و شهركهاي جديد،پيشنهاد شبكه شهري آينده كشور يعني اندازه شهرها، چگونگي استقرار آنها در پهنه كشور و سلسله مراتب ميان شهرها به منظور تسهيل و مديريت سرزمين و امر خدمت رساني به مردم و پيشنهاد چارچوب مقررات ساخت و ساز در كاربريهاي مجاز زمينهاي سراسر كشور

طرح كالبدي منطقهاي
با هدف مكانيابي براي گسترش آينده شهرهاي موجود و ايجاد شهرها و شهركهاي جديد،پيشنهاد شبكه شهري آينده كشور يعني اندازه شهرها، چگونگي استقرار آنها در پهنه كشور و سلسله مراتب ميان شهرها به منظور تسهيل و مديريت سرزمين و امر خدمت رساني به مردم و پيشنهاد چارچوب مقررات ساخت و ساز در كاربريهاي مجاز زمينهاي سراسر كشور

طرح توسعه و عمران (جامع) ناحيهاي
اين طرح در اجراي وظايف محول شده در قانون تغيير نام وزارت آباداني و مسكن به وزارت مسكن و شهرسازي و تعيين وظايف آن - مصوي 1353- و تصويبنامه شماره 70971/ت407 ه مورخ 5/11/1373 هيات وزيران، به منظور تدوين سياستها و ارائه راهبردها در زمينه هدايت و كنترل توسعه و استقرار مطلوب مراكز فعاليت، مناطق حفاظتي و همچنين توزيع متناسب خدمات براي ساكنان شهرها و روستاها در يك يا چند شهرستان كه از نظر ويژگيهاي طبيعي و جغرافيايي همگن بوده و از نظر اقتصادي، اجتماعي و كالبدي داراي ارتباطات فعال متقابل باشند، تهيه ميشود.

اين طرح بر اساس مصوبه شماره 9860/ت 15311/ه مورخ 13/8/1374 هيات وزيران براي شهرهاي بزرگ و شهرهاي اطراف آنها تهيه ميشود.


طرح جامع شهر
طرح جامع شهر عبارت از طرح بلند مدتي است كه در آن نحوه استفاده از اراضي و منطقهبندي مربوط به حوزههاي مسكوني، صنعتي، بازرگاني، اداري و كشاورزي و تأسيسات و تجهيزات و تسهيلات شهري و نيازمنديهاي عمومي شهري، خطوط كلي ارتباطي و محل مراكز انتهايي خط (ترمينال) و فرودگاهها و بنادر و سطح لازم براي ايجاد تأسيسات و تجهيزات و تسهيلات عمومي مناطق نوسازي، بهسازي و اولويتهاي مربوط به آنها تعيين ميشود و ضوابط و مقررات مربوط به كليه موارد فوق و همچنين ضوابط مربوط به حفظ بنا و نماهاي تاريخي و مناظر طبيعي، تهيه و تنظيم ميگردد. طرح جامع شهر بر حسب ضرورت قابل تجديدنظر خواهد بود.

طرح تفصيلي
طرح تفصيلي عبارت از طرحي است كه بر اساس معيارها و ضوابط كلي طرح جامع شهر نحوه استفاده از زمينهاي شهري در سطح محلات مختلف شهر و موقعيت و مساحت دقيق زمين براي هر يك از آنها و وضع دقيق و تفصيلي شبكه عبور و مرور و ميزان تراكم جمعيت و تراكم ساختماني در واحدهاي شهري و اولويتهاي مربوط به مناطق بهسازي و نوسازي و توسعه و حل مشكلات شهري و موقعيت كليه عوامل مختلف شهري در آن تعيين ميشود و نقشهها و مشخصات مربوط به مالكيت بر اساس مدارك ثبتي تهيه و تنظيم ميگردد

طرحهاي بهسازي، نوسازي، بازسازي و مرمت بافتها
طرحهاي بهسازي، نوسازي، بازسازي و مرمت بافتها طرحهايي هستند كه براي بهسازي، نوسازي و بازسازي محلات شهر اعم از قديم، جديد و يا مسالهدار به عنوان طرح تفصيلي بخشي از بافت موجود شهر تهيه ميشوند.

طرح آمادهسازي توسعههاي جديد در شهرها
اين طرحها شامل مجموعه عمليات لازم براي مهيا نمودن زمين جهت احداث ممكن و تأسيسات لازم مربوط مطابق قانون زمين شهري و آيين نامههاي اجرايي آن است و به عنوان طرح تفصيلي توسعههاي جديد شهري تهيه ميگردد.

طراحي شهري
طراحي شهري دانشي است كه ارتقاي كيفيت محيط را بر اساس ادراك و رفتار مردم كارشناسان و مديران ملحوظ دارد.
ماخذ: بيانيه پاياني همايش سيما و منظر شهري تجارب جهاني و چشم انداز آينده 28/11/82


طرح تفصيلي موضوعي
طرح موضوعي نيز طرحي است كه براي احياء برخي از مكانهاي متروك و با عملكردهاي قبلي خاص و ناحيه هايي وسيع (مثل معادن) يا حفاظت چند ناحيه با ارزش معماري در محورها حومه ها و سواحل و يا براي فعاليتهاي تفريحي و گردش و نيز فضاي سبز يا كمربند سبز تهيه مي شود و همانطوريكه از معناي لغوي آن برمي آيد معطوف به موضوعات خاص برنامه ريزي و در واقع براي تكميل طرحهاي تفصيلي پايه و موضعي مي باشد و مشخصات عمومي چنين طرحي عبارت است از زمان محدود تغيير در موضوع خاص محدوده هايي خاص در بخشي از شهر يا در سطح تمام شهر و همراه با ويژگيهاي قابل تغيير يا اصلاح بودن از نظر مشخصات اجرايي نيز اين طرح مي تواند توسط بخش عمومي يا خصوصي يا تركيبي از هر دوي آنها صورت گرفته و با همكاري نهادهاي مرتبط با موضوع اجرا شود. وظايف خاص طرح ساماندهي جنبه هاي خاص تقويت ساير طرحهاي شهري و تعيين وظايف نهادهاي ذيربط بوده و اسناد آن نيز شامل نقشه پيشنهادات گزارش مكتوب براي ضرورتها و سياستهاي اجرايي و ساير مطالب توضيحي و تشريحي مي باشد

طرح تفصيلي موضعي
طرح موضعي طرحي است كه هم از نظر زماني و هم از نظر مكاني با محدوديت همراه بوده و شامل طراحي توسعه جديد شهر با تجديد نظر در طرحهاي توسعه قبلي و يا بهسازي مناطقي از شهر و يا تركيبي از اينها خواهد بود. از نظر مشخصات عمومي اين طرح برا يحداكثر مدت ده سال و همراه با قابليت تغييرات عميق در محدوده نسبتا كوچكتر تهيه شده و قابل تغيير و اصلاح مي باشد.
اجراي آنها توسط بخش عمومي يا خصوصي يا تركيبي از هر دوي آنها صورت گرفته و با همكاري نهادهاي مختلف به ويژه بخشهاي مركزي يا نواحي بزرگ جديد انجام خواهد شد. وظايف خاص چنين طرح ساماندهي مراكز شهري ساماندهي نواحي مسكوني قديم و يا جديد و ساماندهي نواحي صنعتي تجاري تفريحي گردشگري و غيره بوده اسناد آن نيز شامل نقشه پيشنهادات سند پيشنهادات و سياستهاي اجرايي و ساير مطالب توضيحي و تشريحي همراه با برآوردهاي مالي مي باشد.


طرح هادي شهري
طرح هادي شهري عبارت از طرحي است كه در آن جهت گسترش آتي شهر و نحوه استفاده از زمينهاي شهري براي عملكردهاي مختلف به منظور حل مشكلات حاد و فوري شهر و ارايه راهحلهاي كوتاه مدت و مناسب براي شهرهايي كه داراي طرح جامع نميباشند، تهيه مي شود

طرح شهرهاي جديد
عبارت است از طرحهايي كه براي ايجاد شهرهاي جديد طبق تعريف ماده (1) تصويب نامه شماره 2340/ت276هـ مورخ 25/6/1371 در قالب طرح هاي كالبدي ملي و منطقه اي و جامع ناحيهاي ضرورت و مكان ايجاد آنها با سقف جمعيتي و نوع فعاليت معين به تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران خواهد رسيد و متعاقب آن و مانند ساير شهرها بايستي براي آنها طرح جامع و تفصيلي تهيه شود.


طرح شهركهاي مسكوني
طرح شهركهاي مسكوني طرحي كه براي ايجاد يك مركز جمعيتي جديد در خارج از محدوده قانوني و حريم شهرها ـ مصوب 1355 ـ تهيه مي شود.


طرح هادي روستا
عبارت از طرحي است كه ضمن ساماندهي و اصلاح بافت موجود ميزان و مكان گسترش آتي و نحوه استفاده از زمين براي عملكردهاي مختلف از قبيل مسكوني، توليدي، تجاري و كشاورزي و تأسيسات و تجهيزات و نيازمنديهاي عمومي روستايي را حسب مورد در قالب مصوبات طرحهاي ساماندهي فضا و سكونتگاههاي روستايي يا طرحهاي جامع ناحيه اي تعيين مي نمايد.


منبع : وبلاگ آرمانشهر
فرستندگان :
حسام الدین حسینی و فردین آژغ

feedback
1390,11,18, ساعت : 09:51
http://umic.ir/images/stories/food/singapore-educational-consultants-gis.jpg

تعریف GIS
سیستم های اطلاعات جغرافیایی (Geographic Information Systems) که از این پس GIS نامیده می شوند سیستم های کامپیوتری هستند که جهت ذخیره و بکارگیری اطلاعات جغرافیایی از آنها استفاده می شود. مدیران سازمانهای دولتی و خصوصی، مسئول تصمیم گیری لازم برای معرفی GIS در سازمان مربوطه و تعیین موارد استفاده و کاربردهای مختلف آن می باشند. سیاست گزاران و مسئولان دولتی برای رقومی نمودن نقشه های خطی موجود و تبدیل آنها به شکل رقومی قابل استفاده در GIS ، متحمل هزینه های هنگفتی می شوند. امروزه داشتن درک بهتری از GIS به منظور استفاده بهینه از آن، برای مدیران و تصمیم گیران و کاربران این سیستمها ضروری می باشد.
به طور کلی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی برای جمع آوری، ذخیره، تجزیه و تحلیل داده هایی استفاده می شود که موقعیت جغرافیایی آنها یک مشخصه اصلی و مهم محسوب می شود به عبارت دیگر این سیستم ها برای جمع آوری و تجزیه و تحلیل کلیه اطلاعاتی که به نحوی با موقعیت جغرافیایی در ارتباط هستند بکار برده می شوند.
این اطلاعات ممکن است به صورت نقشه، جداولی از داده ها و یا فهرست هایی از اسامی یا آدرسها باشند و کار کردن با این حجم زیاد داده ها با روشهای معمولی و غیرکامپیوتری بسیار مشکل و وقت گیـر و در بعضـی مـوارد حتـی غیـر ممکـن است. هنگامـی که همین داده هـا وارد یک GIS می شوند می توان براحتی انواع پردازش ها و تجزیه و تحلیلها را با صرفه جوئی در هزینه و زمان انجام داد.
به طور کلی در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی، اطلاعات به دو شکل اساسی ارائه خواهد شد:

نقشه ها / جداول
اولین نمونه از یک GIS ملی، GIS کانادا یا CGIS بوده، که از سالهای آخر دهه ۶۰ به این طرف به طور پیوسته استفاده شده است. همچنین در اروپا سیستم CORINE که یک GIS است توسط جامعه اروپا در حال شکل گیری است و به طور گسترده ای برای آنالیزهای کشاورزی و سایر موارد کاربری اراضی توسط کشورهای عضو بکار گرفته خواهد شد .
نباید با یک سیستم کارتوگرافی که نقشه ها را به طور اتوماتیک ذخیره می کند، اشتباه گرفته شود و چیزی که GIS را از سیستم های تهیه نقشه مجزا می سازد، همان توانایی ترکیب کردن داده هاست. قابلیت اصلی سیستم های کارتوگرافی ایجاد نقشه هایی است که به صورت رقومی در کامپیوتر ذخیره می شوند امـا اطلاعـاتـی که از ترکیـب لایه های مختلفـی از داده ها به روشهای مختلف و با دیدگاههای مختلف بدست می آیند عملکرد اساسی یک GIS می باشد.
سیستم های اطلاعات جغرافیای (GIS) سیستم های کامپیوتری هستند که جهت ذخیره و بکارگیری بهینه اطلاعات جغرافیایی از آنها استفاده می شود. به طور کلی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی برای جمع آوری ، ذخیره و تجربه و تحلیل داده هایی استفاده می شود که موقعیت جغرافیایی آنها یک مشخصه اصلی و مهم محسوب می شود. حجم داده های جغرافیایی بسیار زیاد است لذا قدرت سیستم های اطلاعات جغرافیایی ، یک عامل حیاتی در آنالیز این داده ها محسوب می شود. حجم داده های جغرافیایی به این علت زیاد است که ممکن است با صدها یا هزاران نوع عارضه سر و کار داشته باشیم و صدها مشخصه به یک عارضه نسبت داده شوند.
این اطلاعات ممکن است به صورت نقشه ، جداولی از داده ها و یا فهرست هایی از اسامی یا آدرس ها باشند و کار کردن با این حجم زیاد داده ها با روش معمولی و غیرکامپیوتری بسیار مشکل و وقت گیر و در بعضی موارد حتی غیرممکن است. هنگامیکه همین داده ها وار د یک GIS می شوند ، می توان براحتی انواع پردازش ها و تجزیه و تحلیل ها را با صرفه جویی در هزینه و زمان انجام داد. یک GIS هرگز نمی تواند به تنهایی وجود داشته باشد بلکه نیاز به سازمان منسجمی از نیروی انسانی ، تجهیزات و تسهیلات است تا مسئولیت پیاده سازی و نگهداری GIS را به عهده گیرد. در چنین سازمانی ، هدف از بکارگیری GIS باید کاملاً روشن باشد. در غیر اینصورت تردید پیش می آید که هزینه گزاف پیاده سازی GIS به چه منظور انجام شده است و آیا اصولاً پیاده سازی GIS موفقیت آمیز ارزیابی خواهد شد یا خیر ؟
از سوی دیگر یک GIS جهت تولید اطلاعاتی بکار می رود که مورد نیاز کاربران مشتری های مختلف می باشند. کاربر ممکن است شخص یا گروهی از اشخاص و یا سازمان های دولتی یا خصوصی باشند. به طور کلی در یک سیستم اطلاعاتی جغرافیایی ، اطلاعات به دو شکل اسای ارائه می شوند. نقشه ها و جداول.
به عنوان مثال چگونگی توزیع انواع مختلف اراضی از نظر کاربری در یک منطقه بوسیله نقشه و جمعیت ، میزان تولید آلاینده های زیست محیطی هر یک از این قطعات و یا مساحت آنها توسط جداول مختلف ارائه می شوند. به عنوان مثال هایی از کاربردهای مختلف GIS می توان به موارد زیر اشاره کرد:


استفاده در شهرداری ها و برنامه ریزی شهری : برای مثال GIS هایی که در شهرهای مختلف آمریکا مثل مینیاپولیس ، لوس آنجلس ، هوستن و سن دیگو بوجود آمده اند در زمینه های مختلفی مانند مدیریت املاک و دارایی ها ، صدور پروانه و جواز ساختمان سازی ، برنامه ریزی محلی ، آنالیز حمل و نقل ، تعیین بهترین مسیر برای وسایل نقلیه مثل آمبولانس ، طراحی های مهندسی مثل سیستم های آب و فاضلاب و شبکه کابل های مختلف و برنامه ریزی برای کاربری اراضی استفاده شده اند.
کشاورزی و برنامه ریزی برای کاربری اراضی : با توجه به اهمیت بنیادی کشاورزی می توان با استفاده از GIS به تجزیه و تحلیل های بسیاری مانند تعیین مقدار افزایش یا کاهش تولید در مقایسه سال های قبل از آن یا آنالیزهای پیچیده تری مانند استفاده از کامپیوتر در شبیه سازی رشد یک نوع محصول دست یافت.
محیط زیست: یک GIS می تواند برای ذخیره وتجزیه و تحلیل اطلاعات ، از قبیل محاسبه مقدار تولید آلاینده ها در مناطق مختلف بررسی چگونگی توزیع آتش سوزی در جنگل و یا ارزیابی برنامه های مختلف کنترل آلودگی ها به کار رود . در حالیکه انجام بسیاری از این تجزیه و تحلیل ها بدون به کارگیری GIS امکان پذیر نیست .
GIS یک سیستم کامپیوتری است که چهار بخش اساسی دارد :

الف- ورودی داده ها
ب – مدیریت داده ها که عبارت است از ذخیره و بازیابی داده ها
ج – پردازش و تجزیه و تحلیل داده ها
چ – برای اینکه یک GIS موفق باشد بایستی در یک چارچوب سازمانی مناسب قرار گیرد .
بعضی از کاربران GIS اصطلاحاً داخلی نامیده می شوند (یعنی زیر نظر همان مدیریتی هستند که GIS را هدایت و کنترل می کند) اما بعضی از کاربران خارجی نامیده می شوند و زیرنظر مدیریت دیگری می باشند. به عنوان مثال یک سازمان زمین شناسی ملی باید از یک GIS جهت فراهم آوردن نیازهای پژوهشی خود استفاده کند ، در حالیکه ممکن است با استفاده از همین GIS به دپارتمان های مربوط در سازمان های دیگر یا به عموم مردم نیز سرویس دهد.
دلایل استفاده از:GIS
سیستم اطلاعات جغرافیایی ابزاری قدرتمند برای کار داده های مکانی می باشد. در GIS داده ها به صورت رقومی نگهداری می شوند لذا از نظر فیزیکی حجم کمتری را نسبت به روش های سنتی (مانند نقشه های کاغذی) اشغال می کنند.
در یک GIS با استفاده از توانایی های کامپیوتر مقادیر بسیار عظیمی از داده ها را می توان با سرعت زیاد و هزینه نسبتاً کم نگهداری و بازیابی نمود. قابلیت کار کردن با داده های مکانی و اطلاعات توصیفی مربوط به آنها و ترکیب انواع مختلف داده ها در یک آنالیز با سرعت زیاد و هزینه نسبتاً کم انجام دهد. این توانایی تجزیه و تحلیل داده های مکانی است که GIS را از دیگر سیستم گرافیکی کامپیوتری مجزا می سازد.
امکان انجام آنالیزهای پیچیده با مجموعه داده های مختلف داده مختلف مکانی و غیرمکانی بصورت توأم ، مهمترین قابلیت GIS می باشد که نمی توان آن را با روش های دیگر مثل روش های آنالوگ انجام داد توانایی تجزیه و تحلیل توأم داده های مختلف ، امکان ایجاد و استفاده از اطلاعات زمین مرجع را به شکلی کاملاً متفاوت باگذشته فراهم سازد.به این معنا که نه تنها امکان ترکیب مجموعه های داده ها مختلف وجود دارد بلکه روش های مختلف را نیز می توان با یکدیگر ترکیب نمود مثلاً وقتی تغییری در کاربری یا مالکیت یک قطعه زمین واد سیستم GIS می شود ، این سیستم می تواند دقت تغییراتی را کنترل نموده و سپس نقشه و جداول مربوطه را به روز درآورد. بدین ترتیب کاربران GIS می توانند اطلاعات جدیدتر را در اختیار داشته و با توجه به نیازهایشان آن را بکار گیرند.
منبع : سایت شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری

feedback
1390,11,18, ساعت : 09:52
http://umic.ir/images/stories/food/houston-city-guide-ga-1a.jpg
به طور کلي از زمانيکه بشر براي شناسايي محيط اطراف و تسهيل در امر زندگي و رفع مشکلات و نيازهاي خود به تکاپو پرداخت در حقيقت دست به يک نوع برنامه ريزي زد . در حال حاضر نيز با توجه به وجود جمعيت رو به افزايش امروزي استفاده از منابع طبيعي و به کار گيري امکانات اقتصادي فيزيکي و اجتماعي به منظور رفاه و ارتقاء سطح زندگي بشري ،نياز به برنامه ريزي از جمله ضرورتهايي است که مي توان به وسيله آن دردستيابي به هدفها به موقعيتهاي مطلوبي نائل آمد . در صورتيکه بخواهيم تعريفي کلي از برنامه ريزي داشته باشيم مي بايستي برنامه ريزي راعبارت از کوششي در جهت انتخاب بهترين برنامه ها در جهت رسيدن به هدفهاي مشخص بدانيم که ممکن است اين کوشش ها و برنامه ها تا مرحله نهايي هدف نيز پيش نرود بلکه گام هايي در جهت رسيدن به آن باشد.

در رابطه با برنامه ريزي تقسيم بنديهاي مختلف صورت گرفته است برنامه ريزي را از نظر اجرا و سطوح برنامه ريزي مورد ارزيابي قرار مي دهيم .
برنامه ريز از نظر مدت اجرا :
برنامه ريزي بلند مدت : دوره اجرايي آن بين 10 تا 20 سال و گاهي 25 سال است . علت نياز به آن معمولا ايجاد يک چارچوب کلي و آينده نگرانه در زمينه مورد توجه برنامه است
برنامه ريزي ميان مدت : که معمولا مدت اجراي آن 3 تا 7 سال مي باشد و گاه مي تواند به ده سال برسد و آن اجراي برنامه هايي است که در قالب برنامه بلند مدت و با هدفهاي کلي آن به مرحله اجرا در مي آيد . در برنامه ميان مدت رئوس برنمامه هاي ميان مدت به ترتيبي است که ببينيم راههاي رسيدن به اين هدفها کدامند
برنامه ريزي کوتاه مدت : مدت اجراي آنها بين 1 تا 2 سال است . اين نوع برنامه ها با توجه به برنامه هاي ميان مدت معين ميشوند. معمولا هر اندازه مدت اجرا برنامهکوتاهتر باشد ، اجرا آن برنامه ها در رابطه با واقعيات ، قابليت اجراء بيشتر و بهتري دارند
سطوح برنامه ريزي :
برنامه ريزي از نظر سطوح به 4 دسته اصلي تقسيم ميشود که عبارتند از :
سطح ملي يا کشوري
سطح کلان مناطق مرکب از يک يا چند استان
سطح خرد مناطق يا يک يا چند شهرستان
سطح محلي يا شهر
در سطح محلي شهرداريها براساس طرح پيشنهادي وزارت کشور به امر تهيه و مديريت اجرايي برنامه هاي محلي خواهند پرداخت .
امروزه شهرها به صورت مجموعه اي واحد هستند که مانند انسان داراي خصايص و ويژگيهاي زندگي است . شهرها پيوسته در حال تغيير و تحول با خود کمبودها ، مسائل و مشکلات ، محدوديتها و نيازهايي را به همراه دارند رفع کمبودها و نيازها و حل کردن مسائل و مشکلات ، با برنامه ريزي دقيق و اصولي شروع ميشود . بنابراين با پرداختن به کمبودها ، نيازها و محدوديتها و با توجه به مسائل و مشکلات ، هدف اساسي برنامه ريزي امکان تعيين و تبيين يافته ، شهررا در مسير حرکت مشخص قرار خواهد داد. از اين رو در فرآيند توسعه شهر ، لزوم جايگاه برنامه ريزي بيش از پيش احساس مي شود .
هدف اصلي برنامه ريزي شهري : عبارت است از محيطي راحت تر ، بهتر ، آسانتر و موثر تر براي شهر نشينان برنامه ريزي شهري مجموعه گسترده اي از فعاليتهاي نظام مند است که به منظور نيل به اهدافي براي آينده شهر در نظر گرفته مي شود .
نکته مهمي که در برنامه ريزي شهر ها اهميت دارد مساله آينده نگري است زيرا زندگي شهرهابدون ساز و کار هاي انتظام و قابل اجرا دچار هرج و مرج و آشفتگي خواهد شد. بنابراين برنامه ريزي شهري تلاشي به منظور انجام اعمالي است که نتايج آنها نظارت برشهررا براي حفظ منافع شهروندان و بهبود محيط آنها در پي دارد .
وجود معضلات شهري امروزه احساس نياز به برنامه ريزي را بيشتر ميکند ودر چارچوب اين تفکر ، ايجاد تعادل ، تناسب و هماهنگي در بخشهاي مختلف شهر امکان پذير ميباشد . بنابراين برنامه ريزي شهري ، شهر و حيات شهر را به عنوان يک ساز و کار پويا ، هدف دار و زنده ياري مي رساند و در اين شرايط است که مديريت شهري با وجود برنامه آينده نگرانه شهري در مسير مناسب حرکت ميکند و مي تواند پاسخگوي دگرگونيهاي آتي شهر و خواسته ها و نيازهاي شهروندان باشد . در صورتيکه چنين اعتقادي به صورت راسخ وجود داشته باشد ، ميتوان با صحت و دقت وضع موجود را شناخت ، نيازها را در نظر گرفت ، اولويتها را ببيند و چشم اندازها را نيز ترسيم کرد با عنايت به اين نکته بايد بدانيم که :
برنامه ريزي هنر درست فکر کردن درباره شهر خود است

feedback
1390,11,18, ساعت : 09:53
طرح يادگيري مادام العمر اروپا يكي از پروژه هاي شهر يادگیرنده
در تعريف شهر يادگيرنده سايت umic به يادگيري مادام العمر اشاره كرديم.
طرح یادگیری مادام العمر اروپا در چارچوب پروژه اي تحت عنوان شهرهای یادگیرنده TELS(Towards a European Learning Society) انجام شده كه در زير به ذكر خلاصه اي از آن مي پردازيم :
TELS یکی از اولین پروژه های شهر یادگیرنده است که توسط کمیسیون اروپا (European Commission) بنیانگذاری شده است. در ابتدا توسط طرح یادگیری مادام العمر اروپا (the European Lifelong Learning Initiative) اداره می شد و پس از فروپاشی این سازمان در 1999 توسط مدیر پروژه مشابه ای از دانشگاه شفیلد هالم (the University of Sheffield Hallam) اداره شد.

TELS یکی از اولین پروژه های سنجش ویژگی های شهر یادگیرنده است

كه پیشرفت 80 شهر در اروپا را سنجیده است.
هدف اصلی اش تشویق شهرها، شهرک ها و مناطق برای درک مفاهیم جدید و سپس اندازه گیری و نظارت بر خودشان به عنوان شهرها، شهرک ها و مناطق یادگیرنده هم در سطح داخلی (برای کمک به توسعه استراتژی های یادگیری مادام العمر) و هم اندازه گیری پیشرفت بیرونی در مقایسه با شهرداریهای دیگر بود.
به این منظور TELS یک ابزار ممیزی جامع (The Learning Cities Audit Tool) را توسعه داد که 10 منطقه یادگیرنده شهری عمده و 40 منطقه فرعی که شهرها، شهرک ها و مناطق که نیاز به اقداماتی داشتند، موارد زیر را شناسایی کردند:
· مشخص کردن عملکرد فعلی شان به عنوان اجتماع یادگیرنده
· به عنوان منبع اصلی ایده ها برای کمک به ایجاد اجتماع یادگیرنده در شهرهای یادگیرنده دیگر
· کمک به ایجاد آگاهی در بین افراد اصلی
· به عنوان یک ابزار جامع برای برنامه ریزی و حفظ استراتژی شهر یادگیرنده
· به عنوان روشی برای دسترسی به بهترین نمونه ها و مورد کاوی ها


شاخص های شهرهای یادگیرنده TELS:



دسته بندی

توضیحات

موضوعات فرعی

1- تعهد به شهر یادگیرنده

اندازه ای که شهر و شهرک در حال حاضر شروع به اجرای برنامه ها و استراتژی هایی کرده است که آن را در مسیر شهر یادگیرنده شدن قرار می دهد و اینکه در چه زمانی به هدفش دست می یابد.

- استراتژی هایی برای یادگیری مادام العمر

- سازمانی برای یادگیری مادام العمر

- منشور شهری برای یادگیری مادام العمر

- پروژه های اروپایی و راهنمای هایشان

- شهر به عنوان یک سازمان یادگیرنده

- ایجاد آمادگی برای شهر یادگیرنده شدن

2- توسعه اطلاعات و ارتباطات

راه هایی که ایده ها و برنامه های یادگیری مادام العمر مرتبط می شوند با آنهایی که مسئول اجرایشان هستند و شهروندان. شامل توسعه برنامه درسی جدید، آموزش معلمان، مراکز یادگیری، استفاده از رسانه، جمع آوری اطلاعات درباره احتیاجات یادگیری

- استراتژی های اطلاعاتی

- استفاده از رسانه

- ادبیات یادگیری

- بازاریابی یادگیری مادام العمر

3- مشارکت و منابع

میزانی که ارتباطات بین بخش های مختلف شهر تشویق و تقویت می شوند و اثربخشی آنها. شامل ارتباط بین مدارس، کالج ها، کسب و کار و صنعت، دانشگاه ها، موسسات تخصصی، گروه هایی با علایق خاص، دولت محلی و سازمان های دیگر. مانند اشتراک منابع انسانی و فیزیکی، ایجاد دانش و پویایی.

- انواع مشارکت

- استفاده از منابع جدید

- ترکیب منابع جدید

4- توسعه رهبری

میزانی که رهبران یادگیری مادام العمر توسعه می یابند و چگونگی آن. شامل دوره های آموزشی رهبری اجتماعات، مدیریت پروژه، مدیریت شهری و سازمانی، غیره.

- رهبران موجود

- رهبران جدید

- توسعه مواد

5- انسجام اجتماعی

پروژه ها و استراتژی هایی برای در گیر کردن آنهایی که محروم هستند مانند معلولان ذهنی و جسمی، بیکاران، اقلیت ها، زنان، افرادی با مشکلات یادگیری و غیره.

- موانع یادگیری

- صلاحیت ها، استانداردها

- ارزیابی برنامه های خاص اروپایی

و ملی

6- محیط و شهروندان

پروژه ها برای مطلع و درگیر کردن شهروندان در موضوعات محیطی شهر. چگونه شهر می تواند شهروندانش را در همه سنین در خصوص شهروندی مطلع کند.

- آگاهی محیطی و آموزش کودکان و بزرگسالان

- درگیری محیطی

- شهروندی و دموکراسی

7- فناوری و شبکه ها

راه های نوآور که تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات در ازتباط دادن سازمان ها و افراد در داخل و همچنین با افراد و سازمان هایی در دیگر اجتماعات استفاده می شود. شامل استفاده از یادگیری باز یا از راه دور، استفاده موثر از یادگیری بین همه سنین برای یادگیری و درک اینترنت.

- یادگیری از راه دور

- یادگیری باز و چند رسانه ای

- استفاده از اینترنت و شبکه ها

- شهرهای سیمی (wired city)

8- ایجاد ثروت، افزایش بکارگماری و قابلیت استخدام

طرح ها و پروژه هایی برای بهبود توانایی خلق ثروت و استخدام و دادن مهارت ها، دانش و شایستگی هایی به شهروندان در تمام طول حیات شان برای بهبود چشم اندازهای استخدامی شان.

- استخدام و ایجاد مهارت ها

- خلق ثروت

- تجزیه و تحلیل نیازهای یادگیری و ممیزی یادگیری شهروندان

- ابتکارات افزایش قابلیت استخدام

9- پویای، مشارکت و توسعه شخصی شهروندان

میزانی که مشارکت تشویق و توانا می شود، شامل پروژه هایی برای جمع آوری و استفاده دانش، مهارتها و استعداد های افراد و تشویقشان برای توسعه عمومی شهر.

- ابزارها و تکنیک های یادگیری مادام العمر

- برنامه های یادگیری شخصی

- مربی گری

- چرخه های یادگیری و غیره

- توسعه شخصی شهروندان

- توسعه و آموزش معلمان و مشاوران

- استراتژی های مشارکت و هم بخشی

10- برگزاری مراسم یادگیرنده و مشارکت خانواده ها

پروژه ها، برنامه ها و وقایعی برای افزایش جشن ها، جذابیت ها، قابلیت مشاهده و وقوع یادگیری بین شهروندان به صورت انفرادی و در خانواده ها. شامل فستیوال های یادگیری، انتشار کتابچه، جشن های یادگیری، مسابقات یادگیری ، مراسم رسمی و غیره

- جشن ها، فستیوال ها و نمایشگاه های یادگیری

- شناساندن یادگیری و آگاه کردن خانواده ها از استراتژی های یادگیری




توصیه های پروژه TELS برای شهرهای یادگیرنده ای که در مرحله ابتدایی هستند:
1- ایجاد یک کمیته مشترک در شهر یادگیرنده شامل افرادی از همه بخش های شهر مانند بخش های خصوصی و عمومی، دعوت افراد غیر رسمی به این کمیته، ایجاد یک راهنما برای این کمیته و قدرت دادن به آنها برای راه اندازی فعالیت هایشان، هدف گذاری کردن برای هر یک از فعالیت ها.
2- ایجاد خرده کمیته هایی برای هر ناحیه عمل شامل گسترش گستره انتخاب افراد در هر گروه تا جایی که ممکن است، هدف گذاری کردن برای افراد و سازمان ها.
3- انتصاب یک پشتیبان برای یادگیری مادام العمر
4- برگزاری یک کنفرانس یک روزه برای افراد کلیدی و به کار گیری متخصصان یادگیری مادام العمر جهت رساندن پیام یادگیری مادام العمر به آنها. کنفرانس را دو سویه ساختن.
5- برای مشارکت افراد با یکدیگر یک اجتماع الکترونیک شهر یادگیرنده ایجاد کنید.
6- توسعه یک طرح هادی، بکار گرفتن متخصصان برای اجرای مجموعه ای از کارگاه ها، سمینارها و کنفرانس های یادگیری مادام العمر برای افراد از همه بخشهای شهری برای ایجاد یک هسته کارکنان متعهد در سریع ترین حالت ممکن.
7- پیوستن به یک سازمان شهرهای یادگیرنده.
8- سازماندهی یک فستیوال یادگیری، با حضور برخی از سازمانهای شهر.
9- برآورد نیازهای یادگیری همه شهروندان، درست کردن یک پرسشنامه توزیع آن در شرکتها، مراکز خرید، مکان های تفریحی و غیره، استفاده از دانشگاه ها برای انجام و تحلیل این تحقیقات.
10- برگزاری یک کنفرانس دو سالانه برای سازمانها در شهر ، هدف گذاری برای گزارش گیری از آنها،گذاشتن اهداف جدید بر مبنای آنها.
11- تشویق استفاده از ابزارها و تکنیک های یادگیری مادام العمر درهمه مراکز آموزشی و کسب و کار.
12- توسعه یک منشور شهری برای طرح ریزی فعالیت هایی که برای بهبود یادگیری در شهر به کار می رود.
13- ساختن یک پایگاه داده برای اطلاعات، مهارتها، دانش، تجربه ها و ایده های خلاق شهروندان و بحث با آنها در خصوص اینکه چگونه برای یادگیری با هم دیگر مشارکت کنند.
14- مشارکت شهروندان در طراحی استراتژی ها و نظارت بر آنها برای محیط زندگی شان.
15- ایجاد امکان ارتباط افراد از همه بخش های شهر، در تماس با دیگر شهرها، شهرک ها و کشورها از طریق شبکه های الکترونیک.
16- توسعه یک استراتژی و برنامه کسب و کار، مرتبط کردن آن به فعالیت هایی که در بالا توضیح داده شد و گذاشتن اهداف و مقاصد واقعی.



فرستنده: خانم مهندس سوده بیات
منابع:
· longlearn.org.uk (http://longlearn.org.uk/files/norwaypaper.doc)

· http://eurolocal.info (http://eurolocal.info/)
· Longworth Norman. 2006. “Learning Cities, Learning Regions, Learning Communities, Lifelong Learning and Local Government”, Routledge.

feedback
1390,11,18, ساعت : 09:53
شهر هیوم در حاشیه روستایی- شهری بیست کیلومتری شمال غرب ملبورن - استرالیا واقع شده است. گستره آن 504 کیلومتر مربع است که 65 % زمین هایش توسط زمین های روستایی، 25 % زمین های شهری و 10 % توسط فرودگاه ملبورن اشغال شده است. هیوم یک مرکز تجمع فعالیت ها با رشد سریع جمعیت است، در حال حاضر، جمعیت آن تقریباً 171207 نفر است . تنوع فرهنگی زیادی دارد (ترکیب تقریبی 140 ملیت و 125 زبان دیگر به جز انگلیسی). تعداد زیادی از جمعیت هیوم جوانان هستند، 31.1 % ساکنین اش 19 ساله و کمتر هستند، در حالی که 9.1 % سنشان 65 سال و بالاتر است. در زیر بخشی از برنامه های هیوم جهت تحقق هدف شهر یادگیرنده اشاره شده است.


1- القاء يادگيري مادامالعمر در هيوم

پي آمد: افزايش مشارکت يادگيرنده در ساکنين که خودشان را به عنوان شهروندان يادگيرنده توصيف میکنند و هيوم را به عنوان يک اجتماع يادگيرنده میبینند.
شاخص عملکرد اصلی( (Key Performance Indicator 1 : درصدي از جمعيت که در يادگيری برای کار با قصد افزایش توانایی بکارگماري مشارکت میکنند.

شاخص عملکرد اصلی2: درصدي از ساکنين که در يادگيري براي لذت بردن، مشارکت میکنند.

هدف 1-1: ترغيب و برانگيختن تک تک شهروندان که يک يادگيرنده و معلم باشند.
هدف1-2: تشويق شهروندان براي پذيرفتن يادگيري به عنوان بخشي از همه فعالیتهای اجتماعي.

2- شبکه دهکده جهاني يادگيرنده هيوم

پي آمد: اعضاي دهکده براي رسيدن به ديدگاه مشترک در يادگيري از هم مطلع می شوند ، با هم ارتباط دارند و با هم کار میکنند.

شاخص عملکرد اصلی1: ارزش گذاری دهکده يادگيرنده جهاني هيوم توسط اعضا

هدف 2-1: فراهم کردن يک ساختار شبکه ای که اطلاعات و دانش را قابل اشتراک گذاري میکند، ارتباطات را میسازد و پروژهها را پيوند میزند و تعداد زيادي از اعضاي دهکده را برای انجام فعالبت ها متعهد میکند.

3- در سالهای اوليه

پي آمد: هر کودکي از نظر پايه توانایی دارد و براي مدرسه، يادگيري و زندگي آماده است.
شاخص عملکرد اصلی1: درصد کودکان آسيب پذير در يک يا چند منطقه در مطالعات اخير هيوم استراليا توسعه يافته است.
هدف 3-1 : تضمين يک بنيان مفهومي براي سواد، مهارت رياضي و تکنولوژی اطلاعات Information) Technology)
هدف 3-2: ايجاد حس تحقيق، کنجکاوي، خلاقيت و نوآوري
هدف 3-3: توسعه زبان اجتماعي و مهارتهای ارتباطات
هدف 3-4: پشتيباني و آموزش والدين به عنوان اولين معلم بچهها

4- در سالهای مدرسه

پي آمد: بهبود يادگيري و پي آمدهاي زندگي براي همه دانش آموزان در طي مدرسه و مسير هاي ديگر آموزش و بکارگماري
شاخص عملکرد اصلی1: سالهای تحصیل در مدرسه ابتدایی (شروع از 7 سالگي و در سن 12 سالگي تکميل میشود) شامل دانش آموزان در جايگاهی متناوب
هدف 4-1: توسعه دانش آموزاني که از نظر اجتماعی مسئول هستند و فعالانه در زندگی اجتماعی هم در سطح محلي و هم جهاني مشارکت میکنند.
هدف 4-2: افزايش مشارکت افراد جوان در يادگيري، آموزشهای پس از مدرسه و مسيرهاي موفق براي بکارگماري، بهبود سواد، مهارت رياضي، مهارتهای فناوری ارتباطات
هدف 4-4: افزايش اعتماد به نفس، بلند پروازي، خلاقيت، نوآوري، سرمايه گذاري و پرورش رهبري در افراد جوان
هدف 4-5: تشويق افراد جوان به يادگيري های اجتماعي و سرگرم کننده


5- در سالهای بلوغ

پي آمد: ساکنين ظرفيت کسب استخدام پايدار و کامل را دارند.
شاخص عملکرد اصلی1: نرخ بيکاري
هدف 5-1: اطمينان از اينکه همه بزرگسالان فرصت براي کسب آگاهي، ادارک، دانش و مهارت دارند که میتواند به آنها بهترين فرصتها برای بدست آوردن کار را فراهم آورند.
هدف 5-2: توسعه مهارتهای آمادگي کار براي آنهایی که به عنوان نيروي کار فعالیت نمیکنند.

6- در ساله های میانسالی

پي آمد: ساکنين براي زندگي بر اساس اجتماع از طریق مشارکت در یادگیری آموزش میبینند.
شاخص عملکرد اصلی1: درصد ساکنيني که در فعالیتهای يادگيرنده مشارکت میکنند.
هدف 6-1: افزايش مشارکت ساکنين در يادگيري های غيررسمي شامل ورزش، هنر، علايق خاص، گروههای فرهنگي و داوطلبانه
هدف 6-2: تشويق بزرگسالان به اینکه مسئولانه و فعالانه در زندگی اجتماعی محلي و جهاني مشارکت کنند و رهبران اجتماع باشند.
هدف 6-3: تشويق خانوادهها و شبکههای اجتماعي به يادگيري با هم ديگر

7- در سالهای پيري

پي آمد: افراد مسن به ظرفیتهایشان براي يادگيري بها میدهند، در يادگيري مشارکت فعال دارند و به خاطر سهم شان در يادگيري ديگران احساس ارزش میکنند.
شاخص عملکرد اصلی1: درصد اجتماعات با سن بالاي 55 سال که در فعالیتهای يادگيرنده مشارکت میکنند.
هدف7-1: تشويق افراد مسن براي ارزش گذاشتن به ظرفيت های در حال پیشرفت شان به عنوان يک يادگيرنده، يک معلم و افزايش مشارکت ساکنين مسن در همه اشکال يادگيري و آموزش (رسمي و غير رسمي) شامل ورزش، هنر، ICT(Information and Communication Technology)، علايق خاص، گروههای فرهنگي و داوطلبانه
هدف7-2: به اشتراک گذاري دانش، دانايي و مهارتهای افراد مسن با گروههای ديگر در اجتماع(يادگيري بين نسلي)

فرستنده : خانم مهندس سوده بیات

feedback
1390,11,18, ساعت : 09:54
1- افزایش ارتباط بین یادگیری افراد و کاهش جرایم، کاهش فقر، افزایش موفقیت، افزایش همکاری، افزایش خود احترامی و ثبات اجتماعی .
2- مطلع شدن شهروندان از حقوق شان.
3- فراهم کردن این امکان برای شهروندان که در هر جا، هر زمان و هرگونه که می خواهند یاد بگبرند(مانند یادگیری در مراکز خرید).
4- توسعه توانایی شهروندان برای مشارکت فکری و مسئولانه در زندگی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی.
5- پذیرش یادگیری به عنوان یک فعالیت مستمر در سراسر زندگی .
6- افزایش توانایی ها، ارزش های شخصی و مشترک و کار تیمی .
7- فراهم کردن فرصت های برابر یادگیری برای گروه های اقلیت ، زنان ، معلولان و ...
8- درک ماهیت محلی و جهانی یادگیری، مشارکت و توسعه سازمان های یادگیرنده.

فرستنده : خانم سوده بیات



منابع
1- مارکوارت، مایکل. 1385. ”ایجاد سازمان یادگیرنده: توسعهی عناصر پنجگانه برای یادگیری سازمانی“، ترجمه محمدرضا زالی، دانشگاه تهران، مرکز کارآفرینی.
2- Shikshantar, The People’s Institute for Rethinking Education and Development. 1999. “Udaipur as a Learning City”, Draft for Comment of Friday, Udaipur, Rajasthan.
3- Faris, Ron. 2006. “ Learning Cities: Lesson Learned, in Support of Vancouver Learning city Initiative” http://www.members.shaw.ca (accessed October 3, 2010)
4- Di Sivoa, Michele and Daniela Ladianaa. 2010. “Towards a learning city the neighborhood lab and the lab net”, Procedia Social and Behavioral Sciences, No.2, pp. 5349- 5356.


1- جهانی سازی و اقتصاد دانشی
2- رشد فناوری اطلاعات
3- تحول در دنیای کسب و کار
4- نفوذ مشتری گرایی
5- مطرح شدن دانش و یادگیری به عنوان دارایی های عمده
6- نقش ها و انتظارات در حال تغییر کارکنان
7- تنوع و تحرک نیروی کار
8- تغییر و آشوب های سریع
فرستنده : خانم سوده بیات

feedback
1390,11,18, ساعت : 09:55
اگرچه شهرها برای قرنها وجود داشتهاند، شهر به عنوان یک نماد قوی جامعه مدرن شناخته میشود.در آغاز قرن بیست و یکم، جهان خودش را در میان تغییرات جهانی چشمگیری مییابد که شهرهای جهان در مرکز توجه این تغییرات هستند. موضوعات و نگرانیهایی که شهرهای امروز با آنها مواجه میشوند منحصر به فرد است. فرایند شهری شدن جهانی نشانههای آشکاری دارد، رشد شهرها (به طور عمده همراه با تغییرات اقتصادی، فنی و اجتماعی/ فرهنگی ) پی آمدهای عمیقی در هر جا ایجاد کرده است. بنابراین، پاسخ به تغییرات سریع و انواع متفاوت چالشها و عدم اطمینانهای ناشی از جهانی شدن و اقتصاد دانشی، جزئي از اهداف ساختن جامعه یادگیرنده شده است.
در حقیقت، شهر یک زمینه جمعی ساخته شده از ابعاد کوچک و بزرگ و شامل پتانسیلهای غیر قابل تصور برای ساختن دانش، در دسترس ساختن و گسترش آن است. شهر میتواند یک وسیله قوی برای آموزش بلوغ و مسئولیت پذیری، زندگی جمعی و شهروندی، طرح ریزی و ارزش گذاری زندگی، ظرفیت همکاری در مکانها و زمانهای موجود باشد. تعریف اشکال جدید یادگیری که باید با انتظارات بالا مرتبط شود، سعی میکند نه تنها تعلیم به روز و حرفهای را تضمین کند، بلکه همچنین ترویج آگاهی از شهروندی فعال، برای مشارکت در زندگی اجتماعی، توسعه مکانهایی که شهروندان خود مسئول فرایند یادگیری مادامالعمرشان باشند و بتوانند دانش مفید برای زندگی اجتماعی بهتر بدست آورند، را تضمین میکند. شهرهای یادگیرنده، محصول توسعه ساختارها و فرایند های نوآور است. اینکه چگونه منابع یادگیری همه بخشهای اجتماع (شهری، اقتصادی، آموزشی، عمومی و داوطلبانه) بسیج شوند.
در واقع یک شهر یادگیرنده نیازهای یادگیری محلش را از طریق مشارکت شناسایی میکند. قوتهای روابط نهادی و اجتماعی را برای ایجاد تغییر فرهنگی در ادراک از ارزش های یادگیری انسان استفاده میکند. شهرهای یادگیرنده آشکارا یادگیری را به عنوان یک روش ترغیب انسجام اجتماعی، احیاء و توسعه اقتصادی، که شامل همه بخشهای اجتماع میشود از طریق محدودهای از منابع که آنها در کنار هم میآورند، بکار میبرند.
فرستنده : خانم سوده بیات



چند سالي است كه موضوعي تحت عنوان شهرهاي يادگيرنده مطرح شده است. شهر يادگيرنده چيست؟

در هر جائي مدرسه ؛ دانشگاه ؛ دوره هاي آموزش كوتاه مدت مثل زبان ؛ امور هنري ؛ كامپيوتر ؛ كلاس هاي آموزشي و .......... وجود دارد و سمينارهائي هم تشكيل مي شود كه ابعاد آموزشي خوبي دارد. آيا شهر يادگيرنده (Learning cities) ؛ چيزي غير از اين است؟ چه تفاوتي دارد ؟ آيا تفاوت در ميزان و كميت اين آموزش ها است يا در كيفيت همين آموزش ها يا اينكه اصلا چيز ديگري است ؟
پاسخ : در شهر يادگيرنده علاوه بر همه موارد فوق ؛ در 3 بعد اتفاقات جديد مي افتد :
الف- محتوا : برخي موضوعات خاص (علاوه بر موارد متعارف) نيز در دستور كار قرار مي گيرد . مانند : بلوغ و مسئوليت پذيري شهروندان
زندگي جمعي و شهروندي
مشاركت و شهروندي فعال
توجه به منافع جمعي در قبال منافع شخصي
كسب دانش مفيد براي زندگي اجتماعي بهتر
مشتري گرائي
فن آوري اطلاعات
جهاني شدن
......................
ب- روح و اصول يادگيري متفاوت : اين ويژگي ها بر همه يادگيري هاي شهرهاي يادگيرنده ؛ سايه مي افكند : يادگيري مادام العمر
يادگيري نحوه بسيج همه منابع اجتماع براي يادگيري (عمومي؛ داوطلبانه؛ رسمي؛ .....)
شناسائي نيازهاي محله ها از طريق مشاركت
استفاده از يادگيري به عنوان يك روش براي ترغيب انسجام اجتماعي و ......
مطرح شدن دانش و يادگيري به عنوان دارائي عمده شهر
فراهم كردن اين امكان براي شهروندان كه هركجا ؛هر زماني ياد بگيرند(در مركز خريد و ..)
.....................
ج- نتايج : چنانچه شهر يادگيرنده با ديدگاه هاي فوق مورد توجه قرار گيرد؛ به نتايج فوق العاده اي دست پيدا مي كنيم كه براي يك شهر بسيار با ارزش است و كمك بسيار مهمي براي اداره بهتر شهر مي باشد. در مورد اين نتايج در آينده مطالب بيشتري بيان خواهيم كرد.

در عصر دانش و جهانی شدن با توجه به رشد ارتباطات و افزایش رقابت جهانی، نیروی انسانی دانشی به عنوان سرمایه اصلی مورد توجه سازمان ها قرار گرفته است و منجربه رشد سازمان های یادگیرنده شده است و از سوی دیگر با توجه به رشد رقابت جهانی ؛ شهرها نیز می توانند با شهروندان دانشی خود با یکدیگر به رقابت بپردازند. بنابراین موضوعی با عنوان شهر های یادگیرنده مطرح می شود که در سطحی گسترده تر از سازمان ها با هدف ایجاد شهروندان دانشی و یادگیرنده در جهت پیشبرد اهداف و استراتژی های شهر تلاش می کنند و خود را برای رقابت در جهان دانشی آماده می کنند.
فرستنده : خانم سوده بیات

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:32
ورزشگاه بیلبائو توسط گروه معماری Acxt”" در شهر بیلبائو در کشور فرانسه طراحی و اجرا شده است. این ورزشگاه در فضایی به مساحت 30808 مترمربع تعبیه شده است.

این ورزشگاه در محلة میریبیلا واقع شده است. این منطقه بر روی تپه های یک معدن قدیمی آهن قرار دارد. جایی که از تابش شدید نور خورشید بهره مند است.ساختمان ورزشگاه در کنار پارک بزرگ شهر قرار دارد و تپه هایی با ارتفاع 46متر تا 200متر در کنار هم واقع شده است.

ورزشگاه بیلبائو دارای نمایی فلزی است که از ورقه های فولادی رنگارنگی تشکیل شده است. این ورزشگاه دارای ساختاری شبیه به درخت است و طرحی بسیار منحصر بفرد دارد.

http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2001.jpg

سنگ های آهک موجود در رودخانه و در میان درختان پارک، ایده اصلی طراحی نمای این ورزشگاه بوده است. زمین این ورزشگاه که از اهمیت بالایی برای ساکنان این منطقه برخورداراست باید بگونه ای طراحی می شد که پاسخگوی نیازهای گوناگون اهالی منطقه باشد.

http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2002.jpg

گروه طراحی Acxt”"، ساختمان ورزشگاه را به دو قسمت اصلی تقسیم کرده اند. بخش اول، شامل زمین مسابقات است که به دلیل ایجاد سرو صدای احتمالی برای ساکنان، در قسمت بالایی و به دور از منازل مسکونی طراحی شده است و بخش دوم، مراکزی است که برای سهولت دسترسی ، در فاصلة نزدیک تری به منازل مسکونی تعبیه شده است.

http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2003.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2004.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2005.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2006.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2007.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2008.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2009.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2011.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2010.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2012.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2013.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2014.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2015.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2016.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2017.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2018.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2015.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2015.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2015.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2023.jpg
http://memarinews.com/Image/News/Bilbao%20Arena%20%20ACXT%2022.jpg




منبع: سایت خبری / تحلیلی معماری نیوز

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:32
Winnilage شهری در کانادا با 600000 نفر جمعیت است.این شهر سردترین شهر بزرگ در خارج از سیبری است.زمستن حداقل 6 ماه در آن وجود دارد،پس آنها باید از شیوه های مختلف برای لذت بردن از زمستان را به کار گیرند.

رودخانه ای از مرکز این شهر می گذرد که در زمستان به طور کامل یخ زده و می توان از آن به عنوان پیست اسکی استفاده کرد.سرملی حدود 30 درجه زیر صفر این شرایط را فراهم می کند.

http://www.umic.ir/images/stories/food/winnipeg-shelters-1.jpg



ولی وزش باد شدید باعث می شود تا سرمای حدود 30- درجه حدود 50 درجه زیر صفر احساس شود که این ایجاب می کند تا سرپناهی در آنجا ساخته شود تا از باد سوزلان آن در امان بود.

این سازه از چوب چند لای ساخته شده است که هم انعطاف پذیر و هم مستحکم است.پوسته آن از 2 لایه 3 تا 16 اینچی انعطاف پذیر ساخته شده است.





http://www.umic.ir/images/stories/food/winnipeg-shelters-2.jpg




http://www.umic.ir/images/stories/food/winnipeg-shelters-3.jpg




http://www.umic.ir/images/stories/food/winnipeg-shelters-4.jpg




http://www.umic.ir/images/stories/food/winnipeg-shelters-5.jpg







منبع: سایت خبری / تحلیلی معماری نیوز

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:33
حیرت آور است!تنها ژاپنی ها می توانند تصور و اجرا کنند!! ورزشگاه ساپورو(یک شهر تجاری در شمال ژاپن درغرب هوکایدو) با گنجایش42122نفرمیباشد.آنچه در مورد این ورزشگاه منحصربفرد است اینست که این ورزشگاه سرپوشیده با زمین بازی خارجی میباشد و در زمان مورد نیاز زمین بازی خارجی در داخل ورزشگاه حرکت میکند...و تنها این نیست بلکه زمین بازی خارجی یک بار داخل آن در محور خود میچرخد برای اطمینان از اینکه تماشاگران دورتا دور نمای بازی درحال اجرا را ببینند...


http://umic.ir/images/stories/food/Sapporo-Stadium2.gif

http://umic.ir/images/stories/food/1.Sapporo-Stadium.jpg

http://umic.ir/images/stories/food/2.Sapporo-Stadium.jpg

http://umic.ir/images/stories/food/3.Sapporo-Stadium.jpg

http://umic.ir/images/stories/food/4.Sapporo-Stadium.jpg

http://umic.ir/images/stories/food/5.Sapporo-Stadium.jpg

http://umic.ir/images/stories/food/6.Sapporo-Stadium.jpg

http://umic.ir/images/stories/food/7.Sapporo-Stadium.jpg


این ورزشگاه بسیار پیشرفته و تکنولوژیکی در یک چارجوب چندمنظوره و ابتکاری است که میتواند خودش را از یک ورزشگاه فوتبال به یک زمین بازی بیس بال همانطور که در تصویر زیر دیده میشود تبدیل کند.این سیستم به سادگی پیچیدگی آن میباشد.
برمبنای سیستم پنوماتیک،زمین بازی برای چرخش و عبور از دو دیوار درحال حرکت ساخته شده است.زمین بازی هم میتواند در یک حوضه مصنوعی زیر ورزشگاه قرار داده شود وهم به بیرون که چمن به طورطبیعی میتواند رشد کند منتقل شود. کل فرایند تغییر شکل فقط 5ساعت زمان میبرد.این ورزشگاه با یک گروه به رهبری هیروشی هارا ساخته شد.ورزشگاه به شکل یک" 8"بزرگ است که از اتحاد دو دایره بزرگ ایجاد میشود.یکی از این دایره ها به منزله ورزشگاه واقعی است که زمین مسابقه توسط یک حلقه از ردیف های متوالی مشخص میشود که شکل یک دایره اطراف سطح مخروطی است.تریبون ها به طور خودکار به سرتاسر زمین بازی بسته به نوع ورزش منتقل میشوند-یک تریبون مستطیلی برای بازی فوتبال استفاده میشود،برای بازی بیس بال با چرخش تریبون ها شکل الماس ایجاد میشود.گنبد در2ماه ژوئن سال2001افتتاح شد و همچنین به عنوان یک محل ملاقات برای شهروندان محلی است،در نتیجه ورزشگاه با نام مستعار "هیروبا"(مربع عمومی) نامگذاری شد.علاوه براین،ورزشگاه یک جاذبه بزرگ را عرضه میکند،بنام وجود یک گنبد درارتفاع53متری در جایی که منظره ای زیبا بر فراز شهر را دارد.




مترجم : خانم مهندس ساناز بداغی

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:34
این معماری زیبا متعلق به استادیوم بسكتبالی است كه قرار است میزبان بازی های المپیك ۲۰۱۲ لندن باشد و كار پیاده سازی اش طبق برنامه زمان بندی به پایان رسیده است. ‏





http://umic.ir/images/stories/food/30174_583.jpg

فارغ از طراحی زیبا، این مجموعه بزرگ ورزشی به گونه ای ساخته شده كه دایمی نباشد. این ساختمان بعد از مسابقات المپیك بازیافت و جمع آوری می شود.

http://umic.ir/images/stories/food/30175_237.jpg


لندن این استادیوم ۱۲ هزار نفره را تنها طی ۱۵ ماه تكمیل كرده و قرار است علاوه بر بسكتبال، بازی های هندبال هم در آنجا برگزار شود.

http://umic.ir/images/stories/food/30176_476.jpg


در این سازه با ۳۵ متر ارتفاع از ۱۰۰۰ تن فولاد استفاده شده و هنوز در مورد بازیافت آن اطلاعاتی ارایه نشده است. اما ممكن است این استادیوم را به كشور بعدی كه قرار است مسابقات المپیك را برگزار بكند منتقل كنند!


http://umic.ir/images/stories/food/30177_571.jpg




منبع : های پرشین

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:34
استادیوم آتشفشان آبی توسط گروه معماری njiric در زاگرب طراحی و اجرا شده است. این استادیوم با الگوبرداری از توپوگرافی یک آتشفشان محلی طراحی شده است و طبق برنامه ریزی های صورت گرفته قرار است تا به یکی از نمادهای منطقه تبدیل شود. این استادیوم از لاستیک بازیافت شده ساخته خواهد شد و نمای آن نیز از ورق های آلومینیوم موجدار با رنگدانه های آبی تشکیل خواهد شد.

این استادیوم چیزی فراتر از تجربه بشر در خلق فضاهای عمومی است و طراحان تصمیم دارند تا با طراحی یک فضای ویژه و با کیفیت و با پذیرش انبوهی از مردم،نقطه عطفی را در طراحی فضاهای ورزشی به وجود آورند. در فضاهای داخلی این ورزشگاه علاوه بر انجام مسابقات و کلاس های آموزشی در رشته های مختلف ورزشی، بازارهای هفتگی و همچنین بازارچه های خیریه برپا خواهد شد.

http://umic.ir/images/stories/food/-bigness-level%2001.jpg


یکی از نکات ویژه در طراحی این ورزشگاه، یک بالون معلق در بالای زمین فوتبال است که علاوه بر نمایش نتایج مسابقه، با نصب صفحات فتوولتائیک بر روی آن، بخشی از انرژی مورد نیاز را نیز تأمین می کند.



http://umic.ir/images/stories/food/-bigness-level%2002.jpg


از دیگر قابلیت های این بالون، نمایش تصاویر تبلیغاتی بر روی زمین بازی و جایگاه تماشاگران می باشد. این بالون از ورق های ETFE و کابل های فولادی تشکیل شده است. این پروژه در فضایی به مساحت 188905 مترمربع طراحی شده است.



http://umic.ir/images/stories/food/-bigness-level%2003.jpg




منبع: سایت خبری / تحلیلی معماری نیوز

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:35
باشگاه فوتبال ریچموند توسط گروه معماری Suters در شهر ملبورن و در فضایی با زیربنای 4600 مترمربع طراحی و اجرا شده است. این باشگاه در امتداد جاده و با طرحی بیضی شکل در راستای انحنای جاده اجرا شده است.

رنگ های مشکی، قرمز و زرد در نمای خارجی و فضای داخلی، جلوه ی خاصی را به این مجموعه داده است. ایجاد ارتباط و اشتراک با سایت، بهره گیری حداکثری از نور در فضای داخلی، استفاده از رنگ های مخصوص تیم ورزشی ریچموند در طراحی فضاهای مختلف خارجی و داخلی، از ویژگی های باشگاه فوتبال ریچموند می باشد.


http://umic.ir/images/stories/food/-ec110501-ecp%2001.jpg


http://umic.ir/images/stories/food/-ec110501-ecp%2002.jpg


http://umic.ir/images/stories/food/-ec110501-ecp%2003.jpg




منبع: سایت خبری / تحلیلی معماری نیوز

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:36
قانون مديريت پسماندها

ماده 1- جهت تحقق اصل پنجاهم (50) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و به منظور حفظ محيط زيست كشور از آثار زيانبار پسماندها و مديريت بهينه آنها، كليه وزارتخانه و سازمانها و موسسات و نهادهاي دولتي و نهادهاي عمومي غيردولتي كه شمول قانون برآنها مستلزم ذكر نام مي باشد و كليه شركتها و موسسات و اشخاص حقيقي و حقوقي ، موظفند مقررات و سياستهاي مقرر در اين قانون را رعايت نمايند.

ماده 2- عبارات و اصطلاحاتي كه در اين قانون به كار رفته است،داراي معاني زير مي باشد:
الف- سازمان : سازمان حفاظت محيط زيست
ب – پسماند: به مواد جامد، مايع و گاز (غير از فاضلاب) گفته مي شود كه به طور مستقيم يا غيرمستقيم حاصل از فعاليت انسان بوده و از نظر توليد كننده، زائد تلقي مي شود. پسماندها به پنج گروه تقسيم مي شوند:
1- پسماندهاي عادي : به كليه پسماندهايي گفته مي شود كه به صورت معمول از فعاليتهاي روزمره انسانها در شهرها، روستاها و خارج از آنها توليد مي شود، از قبيل زباله هاي خانگي و نخاله هاي ساختماني .
2- پسماندهاي پزشكي (بيمارستاني) : به كليه پيشماندهاي عفوني و زيان آور ناشي از بيمارستانها ، مراكز بهداشتي ، درماني ، آزمايشگاههاي تشخيص طبي و ساير مراكز مشابه گفته مي شود. ساير پسماندهاي خطرناك بيمارستاني از شمول اين تعريف خارج است.
3- پسماندهاي ويژه : به كليه پسماندهايي گفته مي شود كه به دليل بالا بودن حداقل، يكي از خواص خطرناك ، از قبيل سميت، بيماري زايي ، قابليت انفجار يا اشتعال، خورندگي و مشابه آن به مراقبت ويژه نياز داشته باشد و آن دسته از پسماندهاي پزشكي و نيز بخشي از پسماندهاي عادي ، صنعتي ، كشاورزي كه نياز به مديريت خاص دارند، جز پسماندهاي ويژه محسوب مي شوند.
4- پسماندهاي كشاورزي : به پسماندهاي ناشي از فعاليتهاي توليدي در بخش كشاورزي گفته مي شود از قبيل فضولات،لاشه حيوانات (دام، طيور و آبزيان) محصولات كشاورزي فاسد يا غيرقابل مصرف.
5- پسماندهاي صنعتي : به كليه پسماندهاي ناشي از فعاليتهاي صنعتي و معدني و پسماندهاي پالايشگاهي صنايع گاز،نفت و پتروشيمي و نيروگاهي و امثال آن گفته مي شود از قبيل براده ها ، سرريزها و لجن هاي صنعتي .
ج – مديريت اجرايي پسماند:شخصيت حقيقي يا حقوقي است كه مسئول برنامه ريزي، ساماندهي، مراقبت و عمليات اجرايي مربوط به توليد، جمع آوري، ذخيره سازي ، جداسازي، حمل و نقل ، بازيافت، پردازش و دفع پسماندها و همچنين آموزش و اطلاع رساني در اين زمينه مي باشد.
1- دفع: كليه روشهاي از بين بردن يا كاهش خطرات ناشي از پسماندها، از قبيل بازيافت، دفن بهداشتي ، زباله سوزي
2- پردازش: كليه فراينده هاي مكانيكي ، شيميايي ، بيولوژيكي كه منجر به تسهيل در عمليات دفع گردد.
د- منظور از آلودگي ، همان تعريف مقرر در ماده (9) قانو حفاظت و بهسازي محيط زيست – مصوب 28/3/1353- است.
تبصره 1- پسماندهاي پزشكي و نيز بخشي از پسماندهاي عادي ، صنعتي و كشاورزي كه نياز به مديريت خاص دارند، جز پسماندهاي ويژه محسوب مي شوند.
تبصره 2- فهرست پسماندهاي ويژه از طرف سازمان ، با همكاري دستگاههاي ذيربط تعيين و به تصويب شوراي عالي حفاظت محيط زيست ، خواهد رسيد.
تبصره 3- پسماندهاي ويژه پرتوزا، تابع قوانين و مقررات مربوط به خود مي باشند.
تبصره 4- لجن هاي حاصل از تصفيه فاضلاب هاي شهري و تخليه چاههاي جذبي فاضلاب خانگي در صورتي كه خشك يا كم رطوبت باشند، در دسته پسماندهاي عادي قرار خواهند گرفت.

ماده 3- موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران موظف است با همكاري وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و ساير دستگاهها حسب مورد، استاندارد كيفيت و بهداشت محصولات و مواد بازيافتي و استفاده هاي مجاز آنها را تهيه نمايد.

ماده 4- دستگاههاي اجرايي ذيربط موظفند جهت بازيافت و دفع پسماندها ، تدابير لازم را به ترتيبي كه در آيين نامه هاي اجرايي اين قانون مشخص خواهد شد، اتخاذ نمايند. آيين نامه اجرايي مذكور مي بايستي در برگيرنده موارد زير نيز باشد:
1- مقررات تنظيم شده موجب گردد تا توليد و مصرف ، پسماند كمتري ايجاد نمايد.
2- تسهيلات لازم براي توليد و مصرف كالاهايي كه بازيافت آنها سهل تر است ،فراهم شود و توليد و واردات محصولاتي كه دفع يا بازيافت پسماند آنها مشكل تر است ، محدود شود.
3- تدابيري اتخاذ شود كه استفاده از مواد اوليه بازيافتي در توليد گسترش يابد.
4- مسئوليت تامين و پرداخت بخشي از هزينه هاي بازيافت بر عهده توليد كنندگان محصولات قرار گيرد.

ماده 5- مديريت هاي اجرايي پسماندها ، موظفند براساس معيارها و ضوابط وزارت بهداشت، درمان و آموزش ترتيبي اتخاذ نمايند تا سلامت ، بهداشت و ايمني عوامل اجرايي تحت نظارت آنها تامين و تضمين شود.

ماده 6- سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و ساير رسانه هايي كه نقش اطلاع رساني دارند و همچنين دستگاههاي آموزشي و فرهنگي ، موظفند جهت اطلاع رساني و آموزش ، جداسازي صحيح، جمع آوري و بازيافت پسماندها،اقدام و با سازمانها و مسئولين مربوط همكاري نمايند.
تبصره – وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي ، صنايع و معادن ، كشور و بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي به منظور كاهش پسماندهاي كشاورزي ، موظفند نسبت به اطلاع رساني و آموزش روستائيان و توليد كنندگان ، اقدام لازم را به عمل آورند.

ماده 7- مديريت اجرايي كليه پسماندها غير از صنعتي و ويژه در شهرها و روستاها و حريم آنها به عهده شهرداري و دهياري ها و در خارج از حوزه و وظايف شهرداري ها و دهياري ها به عهده بخشداري ها مي باشد. مديريت اجرايي پسماندهاي صنعتي ويژه به عهده توليد كننده خواهد بود. در صورت تبديل آن به پسماند عادي به عهده شهرداريها ، دهياريها و بخشداريها خواهد بود.
تبصره – مديريت هاي اجرايي مي توانند تمام يا بخشي از عمليات مربوط به جمع آوري ، جداسازي و دفع پسماندها را به اشخاص حقيقي و حقوقي واگذار نمايند.

ماده 8- مديريت اجرايي مي تواند هزينه هاي مديريت پسماندها را از توليد كننده پسماند با تعرفه اي كه طبق دستورالعمل وزارت كشور توسط شوراهاي اسلامي بر حسب نوع پسماند تعيين مي شود ، دريافت نموده و فقط صرف هزينه هاي مديريت پسماند نمايد.

ماده 9- وزارت كشور با هماهنگي سازمان ، موظف است برنامه ريزي و تدابير لازم براي جداسازي پسماندهاي عادي را به عمل آورده و برنامه زمان بندي آن را تدوين نمايد. مديريت هاي اجرايي مندرج در ماده (7) اين قانون موظفند در چارچوب برنامه فوق و در مهلتي كه در آيين نامه اجرايي اين قانون، پيش بيني مي شود، كليه پسماندهاي عادي را به صورت تفكيك شده جمع آوري ، بازيافت يا دفن نمايند.

ماده 10- وزارت كشور موظف است در اجراي وظايف مندرج در اين قانون، ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون ، نسبت به تهيه دستورالعمل تشكيلات و ساماندهي مديريت اجرايي پسماندها در شهرداريها، دهياري ها و بخشداري ها اقدام نمايد.

ماده 11- سازمان موظف است با همكاري وزارتخانه هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ( در مورد پسماندهاي پزشكي)، صنايع و معادن ، نيرو و نفت (در مورد پسماندهاي صنعتي و معدني)، جهاد كشاورزي (در مورد پسماندهاي كشاورزي)ضوابط و روشهاي مربوط به مديريت اجرايي پسماندها را تدوين و در شوراي عالي حفاظت محيط زيست به تصويب برساند، وزارتخانه هاي مذكور مسئول نظارت بر اجراي ضوابط و روشهاي مصوب هستند.

ماده 12- محل هاي دفن پسماندها براساس ضوابط زيست محيطي توسط وزارت كشور با هماهنگي سازمان و وزارت جهاد كشاورزي تعيين خواهد شد.
تبصره 1- شوراي عالي شهرسازي و معماري موظف است در طرحهاي ناحيه اي جامع، مناطق مناسبي را براي دفع پسماندها در نظر بگيرد.
تبصره 2- وزارت كشور موظف است اعتبارات،تسهيلات و امكانات لازم راجهت ايجاد و بهره برداري از محل هاي دفع پسماندها راسا يا توسط بخش خصوصي فراهم نمايد.

ماده 13- مخلوط كردن پسماندهاي پزشكي با ساير پسماندها و تخليه و پخش آنها در محيط و يا فروش ، استفاده و بازيافت اين نوع پسماندها ممنوع است.

ماده 14- نقل و انتقال برون مرزي پسماندهاي ويژه تابع مقررات كنوانسيون بازل و با نظارت مرجع ملي كنوانسيون خواهد بود. نقل و انتقال درون مرزي پسماندهاي ويژه تابع آيين نامه اجرايي مصوب هيات وزيران خواهد بود.

ماده 15- توليد كنندگان آن دسته از پسماندهايي كه داراي يكي از ويژگي هاي پسماندهاي ويژه نيز مي باشند، موظفند با بهينه سازي فرآيند و بازيابي، پسماندهاي خود را به حداقل برسانند و در مواردي كه حدود مجاز در آيين نامه اجرايي اين قانون پيش بيني شده است ، در حد مجاز ، نگهدارند.

ماده 16- نگهداري ، مخلوط كردن، جمع آوري ، حمل و نقل ، خريد و فروش ، دفع، صدور تخليه پسماندها در محيط بر طبق مقررات اين قانون و آيين نامه اجرايي آن خواهد بود. در غير اين صورت اشخاص متخلف به حكم مراجع قضايي به جزاي نقدي در بار اول پسماندهاي عادي از پانصد هزار (500000) ريال تا يكصد ميليون
(100000000) ريال و براي ساير پسماندها از دو ميليون (2000000) ريال تا يكصد ميليون (100000000) ريال و در صورت تكرار، هر بار دو برابر مجازات قبلي در اين ماه محكوم مي شوند.
متخلفين از حكم ماده (13) به جزاي نقدي از دو ميليون (2000000) ريال تا يكصد ميليون (100000000) ريال و در صورت تكرار به دو برابر حداكثر مجازات و در صورت تكرار مجدد هر بار به دو برابر مجازات بار قبل محكوم مي شوند.

ماده 17- مخالفين از حكم ماده (14) اين قانون موظفند پسماندهاي مشمول كنوانسيون بازل را به كشور مبدا اعاده و يا در صورت امكان معدوم كردن در داخل تحت نظارت و طبق نظر سازمان (مرجع ملي كنوانسيون مذكور در ايران) با هزينه خود به نحو مناسب دفع نمايند. در غير اين صورت به مجازاتهاي مقرر در ماده (16) محكوم خواهند شد.

ماده 18- در شرايطي كه آلودگي ،خطر فوري براي محيط و انسان دارد، با اخطار سازمان و وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشكي ، متخلفين و عاملين آلودگي موظفند فورا اقداماتي را كه منجر به بروز آلودگي و تخريب محيط زيست مي شود متوقف نموده و بلافاصله مبادرت به رفع آلودگي و پاكسازي محيط نمايند. در صورت استنكاف ، مرجع قضايي خارج از نوبت به موضوع رسيدگي و متخلفين و عاملين را علاوه بر پرداخت جريمه تعيين شده ، ملزم به رفع آلودگي و پاكسازي خواهد نمود.

ماده 19- در تمام جرايم ارتكابي مذكور ، مرجع قضايي مرتكبين را علاوه بر پرداخت جريمه به نفع صندوق دولت ، به پرداخت خسارت به اشخاص و يا جبران خسارت وارده ، بنا به درخواست دستگاه مسئول محكوم خواهد نمود.

ماده 20- خودروهاي تخليه كننده پسماند در اماكن غيرمجاز، علاوه بر مجازاتهاي مذكور، به يك تا ده هفته توقيف محكوم خواهند شد.
تبصره – در صورتي كه محل تخليه ، معابرعمومي ، شهري و بين شهري باشد، به حداكثر ميزان توقيف محكوم مي شوند.

ماده 21- درآمد حاصل از جرايم اين قانون به حساب خزانه داري كل كشور واريز و همه ساله معادل وجوه واريزي از محل اعتبارات رديف خاصي كه در قوانين بودجه سنواتي پيش بيني مي شود، در اختيار دستگاههايي كه در آيين نامه اجرايي اين قانون تعيين خواهند شد، قرار خواهد گرفت تا صرف آموزش ، فرهنگ سازي ، اطلاع رساني و رفع آلودگي ناشي از پسماندها ، حفاظت از محيط زيست و تامين امكانات لازم در جهت اجراي اين قانون گردد.

ماده 22- آيين نامه اجرايي اين قانون توسط سازمان با همكاري وزارت كشور و ساير دستگاههاي اجرايي ذيربط حداكثر ظرف مدت شش ماه تهيه و به تصويب هيات وزيران مي رسد.

مده 23- نظارت و مسئوليت حسن اجراي اين قانون بر عهده سازمان مي باشد. قانون فوق مشتمل بر بيست و سه ماده و نه تبصره در جلسه علني روز يكشنبه مورخ بيستم ارديبهشت ماه يكهزار و سيصد و هشتاد و سه مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 9/3/1383 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است.

غلامعلي حداد عادل- رييس مجلس شوراي اسلامي

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:38
16- طرح های در حال اجرا و یادر دست مطالعه شهرداریها در مناطق مختلف ایران:
1. طرح استحصال بیو گاز در دفنگاه
2. تنظیف معابر و جمع آوری پسماندها(با توجه به نوع و خصوصیت معابر ، میزان تردد وسایل نقلیه و تراکم جمعیت ، بخشی از خدمات به طور سنتی و توسط کارگران و بخشی نیز توسط ماشینهای جاروب و تانکرهای حاشیه شو و لبه شو ارائه میگردد)
3. احداث ایستگاههای انتقال
4. طرح ساماندهی ضایعات ساختمانی
5. طرح آموزش شهروندان برای تفکیک زباله از مبدا
6. دفن زباله در سایتهای مشخص و بهداشتی(سازمان شهرداریها)
17- پروژه های در دست مطالعه در برخی استانهای ایران:
17-1- تبدیل گاز دفنگاه به جریان برق:
1. اهداف زیست محیطی : گاز دفنگاه حاوی ترکیبات مضر و خطرناکی است که موجب تخریب لایه ازن و انتتشار آلاینده ها در جو می شوند. با کنترل این گاز از انتشار آلاینده مثل دی اکسید کربن و ایجاد خطرات زیست محیطی از جمله اثر گلخانه ای جلوگیری به عمل خواهد آمد.
2. اهداف بازیافت انرژی: بیو گاز جایگزین مناسب و پایداری برای سوخت های فسیلی مثل نفت و زغال سنگ است و از آن می توانیم به عنوان سوخت مطمئن برای مصرف محلی مثل نیروگاه برق استفاده نمود.
3. اهداف اقتصادی: با بازیافت بیو گاز ،انرژی حاصل از آن را می توان به فروش رساند.
17-2- استفاده از ورمی کمپوست:
اهم خواص فیزیکی و شیمیایی ورمی کمپوست:
1. سبک وفاقد هرگونه بو
2. عاری از علف هایهرز
3. حاوی میکرو ارگانیسمهای هوازی مفید مانند ازتو باکتری
4. بالا بودن میزان عناصر اصلی غذایی در مقایسه با سایر کودهای آلی
5. دارا بودن عناصر میکرو مانند آهن ، روی ،مس ومنگنز
6. دارا بودن مواد محرکه رشد گیاهی نظیر ویتامین ها بویژه ویتامین B12
7. قابلیت بالای نگهداری آب و مواد غذایی (سازمان شهرداریها)
18- مدیریت یکپارچه و تلفیقی پسماند:
چهار راهکار مدیریتی برای مدیریت یکپارچه و تلفیقی پسماند:

1. کاهش تولید در مبدا
2. بازیافت و تبدیل به کمپوست
3. سوزاندن (تاسیسات تبدیل پسماند به انرژی )
4. دفن درزمین
18-1- کاهش درمبدأ : تمرکز کاهش درمبدأ برتقلیل تولید وکاهش میزان سمی بودن پسماند تولید شده است.
مصرف کنندگان می توانند. ازطریق خرید کمتر واستفاده موثر تر دراین امر شرکت کنند. روند خرید محصولات دارای عمرمفید طولای تر را شروع کرده وکاهش خرید محصولات یک بار مصرف را تجربه کنند.(راهنمای کاربردی مدیریت پسماند)
18-2- بازیافت وتبدیل به کمپوست:
بازیافت باعث حفظ منابع محدود وبا ارزش شده ، نیاز به حفاری برای مواد خام را کاهش می دهد.درصورتی که بازیافت به شیوه مناسب انجام نشود میتواند مشکلات زیادی را بوجود آورد. هرجایی که انجام بازیافت مجازاست دلیل ندارد که رشد داشته باشد. بلکه شرایط اقتصادی مناسب باعث رشد صنعت بازیافت می شود.
18-3- سوزاندن:
تجهیزات سوزاندن می تواند. انرژی مفید را به شکل بخار یا به شکل جریان برق ، فراهم نماید.بسته به وضعیت اقتصادی انرژی در منطقه می تواند سود ده یا بی فایده باشد.هزینه زیاد دستگاههای زباله سوز ، پیچیدگی نسبتا زیاد بهره برداری مطمئن و اقتصادی آنها و حقیقت مشکوک بودن مردم به امنیتشان ، باعث محدودیت استفاده از زباله سوزها شده است.

18-4- دفن در زمین:
دفن زباله شیوه ای از مدیریت پسماند است که هیچکس طالب آن نبوده ولی همه به آن نیاز مندند. تکنولوژی و عملکرد دفن زباله به شیوه مدرن می تواند حفاظت و بهداشت انسان و محیط را به همراه داشته باشد.(راهنمای کاربردی مدیریت پسماند)

19- راهکارهای میان مدت بر ای بهبود مدیریت پسماند شهری:
· ایجاد مدیریت یکپارچه برای ساماندهی مدیریت پسماندهای شهری به منظور همکاری و هماهنگی دستگاههای اجرایی و مراکز آموزشی برای اجرای طرح های مدیریت پسماند

· تشویق و جلب مشارکت سازمانها ، شهروندان ، بخش خصوصی، سازمانهای مردم نهاد.
· کاهش آلودگی های ناشی از ذخیره سازی ، جمع آوری ، دفع غیر اصولی پسماند های شهری.
· کمک به تهیه و هدایت و اجرای برنامه های اقتصادی مورد نیاز برای کاهش میزان تولید پسماند و کاهش مصرف.
· توسعه طرح های تحقیقاتی و افزایش پژوهش در ابعاد مختلف مدیریت پسماند.
· انجام برنامه های بازیافت و استفاده از روشهای علمی استاندارد برای احداث تاسیسات مناسب بازیافت.
· نظارت برجمع آوری و دفع پسماند های بیمارستانی و اجرای طرحی جداگانه برای جمع اوری و دفع پسماندهای عفونی و آلوده.
· کاهش در مبدأ :
نیاز های اطلاعاتی برای کاهش در مبدأ ؛ جمع آوری اطلاعات مفید برای اندازه گیری کاهش در مبدأ امری حیاتی است . زیرا هر اجتماعی باید بداند کدام منبع ،چه نوع پسماندی و چه مقدار تولید می کند . بنابراین جوامع باید اطلاعاتی پیرامون موارد زیر جمع آوری کنند:
1. مقدار پسماند در نواحی مسکونی
2. مقدار پسماند در نواحی تجاری
3. جمعیت ساکن
4. مجموع حرفه ها
5. پیش بینی های تغییر جمعیت
6. شاخصی از فعالیت اقتصادی. (راهنمای کاربردی مدیریت پسماند)
· کاهش دادن سمیت پسماند: به طور کلی سه روش برای کاهش دادن ترکیبات سمی پسماند وجود دارد
1. نخستین روش شامل بهینه سازی روشهای مدیریت پسماند است تا از طریق بازیافت ، بخشی از پسماندهای سمی را که نهایتاً دور ریخته می شوند ، کاهش داد . اثرات فوری این روش با محدودیت های طولانی مدت خنثی می شود .
2. دومین روش تغییر دادن ترکیب موادی است که در فعالیت های تجاری و خانگی است . این روش ضمن داشتن اثرات طولانی مدت اثرات فوری آن کمتر است.
3. روش سوم میکوشد تا فرآیند های تولید صنعتی را طوری تغییر دهد که ورودی مواد سمی کاهش یابد.



20- موارد استفاده از زباله های تفکیک شده:
1. تولید گاز ، برق و کود کمپوست شده از زباله های فساد پذیر
2. بازیافت زباله های فلزی و پلاستیکی و استفاده مجدد از آنها
3. بازیافت زباله های کاغذی و مقوا
4. بازیافت تایر اتومبیل
5. بازیافت شیشه(مجله الکترونیکی نما)
21- جمع بندی:
در سالهای اخیر قوانین و آیین نامه های خوبی برای مدیریت پسماندهای شهری در کشور ما تصویب شده و همچنین از سوی سازمانهای مسول در زمینه مدیریت پسماند در کشور ما از جمله سازمان حفاظت محیط زیست و شهرداریها مطالعات خوبی در زمینه مدیریت پسماند ها صورت گرفته . اما با توجه به رشد روز افزون شهر نشینی در کشور و تغییر یافتن نوع زباله ها در هر سال با تغییر در الگو های مصرف مردم باید سیستم مدیریت قابلیت تغییر و به روز شدن را کسب کند . این امر امکان پذیر نمی باشد مگر با هماهنگی و یکپارچگی دستگاههای ذیربط در این امر و به روز کردن دانش مدیران و کارشناسان در دستگاههای مختلف با استفاده از تجربیات جهان.
آمار گیری از نوع و میزان تولید پسماند در مناطق جغرافیایی کشو ر می تواند در تصمیم گیری برای مناسب سازی شیوه های اجرا هم میتواند مفید باشد که به نظر می رسد در کشور ما این امر کمتر صورت گرفته.در آیین نامه مدیریت پسماند اشاره شده که سازمان استاندارد موظف است استانداردهای لازم را برای پسماند ها در یک بانک جامع اطلاع رسانی ارائه دهد که بنظر میرسد تا کنون چنین کاری صورت نگرفته است.




منابع:
· طرح جامع مدیریت پسماند کشور
· راهنمای جامع مدیریت پسماند – نویسنده: جورج جوبانو گلوس
Tchobanoglous,George
مترجمان: محمد رضا خانی،خسرو مهدی پور و«دیگران»سال انتشار 1389
· مدیریت زباله های شهری- دکتر قاسم علی عمرانی- مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار
· مجله الکترونیکی نما(مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران)
· بروشور های سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور در نمایشگاه مدیریت شهری تهران پائیز 1390
· مجله مدیریت پسماند شماره 9و10 (نگاهی به مدیریت پسماند در کشور های آسیایی ، فرزانه طهموریان) تابستان وپائیز 1386
· آیین نامه مدیریت پسماند

تهيه و ارسال توسط : فهیمه حیدری دلگرم
زير نظر آقای دکتر غلامرضا لطیفی

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:38
10- روش های توصیف پسماند شهری : دو روش اصلی برای توصیف msw وجود دارد:
1. نمو نه برداری
2. چرخه مواد.
هر دو روش دارای معایب و محاسنی است که به شرح زیر میبا شد .

چرخه مواد
نمونه برداری
مشخص کردن پسماندهای مسکونی ،تجاری ،اداری و قسمتی از صنعتی.
مشخص کردن mswدر سطح کشور.
مشخص کردن تولید msw همانند دور ریختنی ها.
فراهم کردن اطلاعات برای برنامه های طو لانی مدت.
مشخص کردن mswدر برنامه سالیانه
به حساب نیاوردن اختلافات آماری در منطقه
مشخص کردن پسماند های دریافت شده در تاسیسات نمونه برداری.
دارای سایت اختصاصی.
مشخص کردن دو ریختنی های در یافتی.
پسماند ها را بعد از مخلوط شدن و کاهش رطوبت مشخص کردن.
فراهم کردن یک نقطه در طول زمان ( نمو نه های بر داشتی در یک فاصله زمانی طولانی برداشت می شود.)
تهیه کردن اطلاعات متغیر محلی (اگر نمونه ها کافی باشد.)
تهیه کردن اطلاعات از روی اختلافات در منطقه .



جدول1. روش‏‏های توصیف پسماند شهری

(راهنمای کاربردی؛جورج جوپانوگلوس)
11- مقایسه روشهای جمع آوری و بازیافت مواد:
روشهای جمع آوری و بازیافت مواد شامل 3 روش میشود.
1. تفکیک در مبدأ
2. جمع آوری
3. جمع آوری و پردازش پسماند مخلوط

1. تفکیک در مبدأ: به همکاری و مشارکت زیاد و مستمر ساکنین محل نیاز داشته، جمع آوری آن پر هزینه ،ولی هزینه های پردازش آن کم می باشد .
2. جمع آوری : در آن مواد قابل بازیافت به صورت مخلوط می باشند ، نیاز مند حد متوسطی از همکاری تولیدکنندگان ، مقدار متوسطی از هزینه جمع آوری افزوده شده و هزینههای پردازش است که در واقع حد واسط هزینه های روش اول و دوم است.
3. جمع آوری به صورت مخلوط و پردازش آن : به مشارکت و همکاری اضافی تولید کنندگان نیاز نداشته و هیچ گونه هزینه جمع آوری ندارد اما هزینه های پردازش آن بالاست. ضمن اینکه ریسک تکنولوژی و فن آوری آن زیاد بوده ، هزینه های اجرایی قابل توجهی دارد.(راهنمای کاربردی،جورج جوپانوگلوس)
12- بازار هاو محصولات حاصل از مواد بازیافت شده:
تجربه نشان میدهد که چندین عامل موجب تأخیر در توسعه بازارهای بازیافت شده است:
1. کمبود آگاهی مصرف کنندگان در مورد محصولات بازیافت شده
2. کمبود اعتماد مصرف کنندگان به کیفیت محصولات تولیدی از مواد بازیافت شده
3. هزینه های اجتماعی و مزایای بازیافت در قیمت محصولات در نظر گرفته نشده است با وجود این که مزایای زیست محیطی محصولات بازیافت شده عمومأ بسیار بیشتر از تولیدآن محصولات از مواد خام است.
4. حمل ونقل مواد بازیافتی در بسیاری از شهر ها و نواحی روستایی از نقطه جمع آوری تا واحد پردازش مرکزی دارای قیمت بالایی است.
5. بلاتکلیفی در باره نیاز های پایدار و حما یت از محصولات قابل بازیافت ،عامل بازدارنده سرمایه گذاری در واحدهای مورد استفاه در بازیافت مواد می باشد.
6. بازیابی و جدا سازی مواد قابل بازیافت ویژه نظیر پلاستیک ،روغن ، لاستیک ، و تولیدات نخاله های ساختمانی بسیار مشکل است و بهسازی تکنولوژیکی جهت افزایش راندمان بازیابی آنها مورد نیاز است.(راهنمای کاربردی،جورج جوپانوگلوس)
13- مهمترین قوانین بالادست در خصوص پسماندها در کشور:
1. سند ملی محیط زیست
2. برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران
3. قانون مدیریت پسماندها
4. آیین نامه اجرایی مدیریت پسماندها(طرح جامع مدیریت پسماند)


14- سازمانها و نهادهای مرتبط با مدیریت پسماندها در کشور:
وزارت کشور ،وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنایع، وزارت نیرو، وزارت نفت، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان صدا و سیما، موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران.(آیین نامه مدیریت پسماند)
متاسفانه علیرغم مشخص بودن غالب تکالیف و وظایف قانونی یاد شده در رابطه با موضوع مورد نظر ، وضعیت موجود مدیریت پسماندهای کشور ،وضعیت مناسبی نبوده در این شرایط نیاز به باز نگری و تحول در برخی قوانین و مقررات ، برنامه ها و همچنین تاکید بر اجرای کامل برنامه های ناتمام پیشین ضروری به نظر می رسد.(طرح جامع مدیریت پسماند)
15- چالشهای حاکم بر مدیریت کلان پسماند کشور:
1. عدم همکاری صدا وسیما ی جمهوری اسلامی (رسانه های ملی) و سایر رسانه ها و سازمانهای متولی در زمینه فرهنگ سازی ، در راستای آشنایی مردم در مقوله پسماند
2. عدم یکپارچگی و همکاری فرابخشی برخی وزارت خانه هایی که در قانون و آیین نامه اجرایی به آنها اشاره شده
3. عدم تامین مالی و تخصیص اعتبارات لازم جهت اجرایی شدن طرحهای زمانبندی اعلام شده
4. عدم تووان تخصصی لازم در امور مدیریت پسماند در کشور
5. عدم تعریف شاخصهای عملکرد دستگاههای اجرایی مناسب در امور مدیریت پسماند(طرح جامع مدیریت پسماندکشور)
(http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2198&Itemid=242) ادامه مطلب در بخش سوم (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2198&Itemid=242)
تهيه و ارسال توسط : فهیمه حیدری دلگرم
زير نظر آقای دکتر غلامرضا لطیفی

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:39
1- مقدمه
در کشور ما ایران با محاسبه 800 گرم زباله سرانه،هر روز بالغ بر50000تن مواد زاید جامد تولید می شود که در مقایسه با سایر کشور های جهان با 292 کیلو گرم زبال روزانه هر نفر در سا ل در حد متعادلی قرار دارد .
برنامه های جمع آوری و دفع زباله موجود جوابگوی نیازها نخواهد بود . امر جمع آوری و دفع زباله و بازیافت و اصولا مدیریت مواد زاید جامد در ایران با توجه به نوع و کیفیت زباله های ایران تفاوت فاحشی با سایر کشورهای جهان دارد. لذا بکارگیری هر نوع تکلولوژی بدون شناخت مواد و سازگاری عوامل محلی مار ارزنده ای نیست.
باید سعی شود با انجام مطالعه و پژوهش بیشتر به شرایط اقلیمی کشور خود واقف شویم و بااستفاده از تجارب جهانی به راهکارهای عملی و سودمند برای مدیریت پسماند های شهری دست پیدا کنیم.
2- چکیده:
رشد شهر نشینی در جهان و کشور ما به حدی رسیده که در بسیاری از کشورهای جهان و از جمله کشور ما نزدیک به 70 در صد از مردم در شهرها زندگی میکنند و این امر مدیران شهری را برآن میدارد که با برنامه ریزی و دور اندیشی مسائل شهری را بررسی کنند . این مطالعه بر آن است که تعریفهایی از انواع پسماند های شهری ارائه دهد . نگاهی به وضعیت مدیریت پسماند در کشورهای دیگر داشته باشد .شیوه های مختلف جمع آوری اطلاعات از پسماند های شهری ارائه دهد .و نگاهی به مدیریت پسماند در کشور ایران بیاندازد.
3- واژگان کلیدی
پسماند ،مدیریت شهری ،بازیافت،کمپوست،آیین نامه مدیریت پسماند

4- تعریف مفاهیم
4-1- پسماند چیست؟
پسماند حجیم ترین مصنوع دست بشر است . روزانه بیش از 3.5 میلیون تن زباله در سراسر جهان تولید می شود که در کشورهای توسعه یافته 80 در صد از پسماند بازیافت می شود و به چرخه مصرف باز می گردد،وباقیمانده به صورت بهداشتی دفع یا سوزانده میشود.)عمرانی؛علی)
4-2- پسماندهای تر : پسماندهای فاسد شدنی ؛شامل باقیمانده مواد غذایی، سبزیجات ،میوه جات،پسماندهای باغبانی،و فضای سبز می باشند.
که در طبیعت به آسانی فاسد شده تجزیه میگردند و حدود 70 در صد پسماندها را تشکیل میدهند.این مواد همگی پر حجم بوده و به سرعت فضای پر ارزش محلهای دفع پسماند را اشغال میکنند.
پسماند های خطرناک منازل:این پسماندها به دو دسته تقسیم می شوند ؛
دسته اول:موادی چون باند زخم ،پوشک بچه،سرنگ،سرم،سر سوزن و تیغ
دسته دوم:موادی چون باطری ماشین ،انواع دیگر باطری،لامپ مهتابی،ظروف سم،حشره کش ها،روغن ،گریس و ...
4-3- پسماند شهری: پسماند های شهری شامل کلیه مواد زائد حاصل از اماکن مسکونی ، تجاری ، اداری و منابع صنعتی می باشد. (راهنمای کاربردی مدیریت پسماند،جوپانوگلوس)
(municipal solid waste (msw))(
5- انواع مواد قابل بازیافت در پسماند های شهری:
5-1- پلاستیک: از عمده ترین آلاینده های محیط زیست است . مشکل بزرگ ظروف پلاستیکی این استکه دیر تجزیه می شوند و محلهای دفن بهداشتی زباله ها را نیز زود پر می کنند .
5-2- پت: بطری های آب معدنی و نوشابه ،اچ دی پی ای، ظروف شیر ، ظروف روغن موتور
5-3- پی وی سی : ظروف شامپو و روغن خوراکی
5-4- ال دی پی ای : ظروف بسته بندی نان و سبزیجاتپلی پرو پیلن : ظروف ماست ،بطری شربت ، در بطری ، روکش چیپس و کیک
5-5- پلی استایرن : لیوانهای یکبار مصرف ، ظروف بسته بندی آجیل و گوشت
5-6- کاغذ : بیشترین ماده سازنده کاغذ از درختانی مانند کاج و سرو به دست می آید . در ایران سالانه یکمیلیون تن کاغذ مصرف میشود مقدار زیادی از آن با صرف هزینه های بالا به کشور وارد میشود .
برای تولید هر تن کاغذ 17 اصله درخت قطع میشود . کاغذ پنجمین صنعت بزرگ مصرف کننده جهان است و برای تولید هر تن کاغذ 400 هزار کیلو وات برق مصرف می شود.
6- آلو مینیوم: بعضی از قوطی ها از آلومینیوم ساخته میشوند . آلو مینیوم تا 500 سال تجزیه نمی شود.
7- پسماندهای کامپیوتر و سایر لوازم الکترونیکی:
اکثر مصرف کنندگان از مواد سمی موجود در وسایل و تجهیزاتی که برای واژه پردازی ،مدیریت اطلاعات و دسترسی به اینتر نت و نیز بازی های الکترونیکی به آن ها متکی هستند ،بی اطلاع می باشند. د رمجموع در تجهیزات کامپیوتر بیش از 1000 ماده استفاده می شود. کامپیوتر ها عمر کوتاهی دارند. زیرا شرکت های سخت افزار و نرم افزار پیوسته برنامه های جدیدی تولید می کنند که نیاز مند سرعت و حافظه ی بیشتر ی هستند.(راهنمای کاربردی،جورج جوپانوگلوس)
مطالعات نشان می دهد که د ر انباری بسیاری از خانه ها و یا ادارات کامپیوتر های مستعمل نگه داری می شود و اگر روزی این کامپیو تر ها دور انداخته شود حجم عظیمی از مواد سمی در طبیعت رها می شود که بازیافت آن کاری پیچیده خواهد بود. بسیاری از شرکت های تولید کننده کامپیوتر در کشورهای اروپایی طرح باز پس گیری کامپیو تر های فرسوده تولید خود را از مشتریان اجرا میکنند اما از آنجایی که در کشور ما محصولات خریداری شده اکثرا از مبادی غیر رسمی وارد میشوند امکان ارتباط موثر با تولیدکنندگان وجود ندارد و این خود بر مشکلات می افزاید.

8- مطالعات صورت گرفته:
8-1- نگاهی به مدیریت پسماند در کشور های آسیایی
امروزه شهرهای کشورهای آسیایی بیش از یک میلیارد نفر را در خود سکونت داده اند . پیش بینی میش سود تا سال 2050 ،جمعیت آسیا به بیش از چهار میلیارد نفر برسد که نیمی از آنها در شهر ها سکونت خواهند یافته .
پسماند تولید شده توسط این جمعیت روزانه به طور متوسط ،180 میلیون تن خواهد بود . با لا رفتن جمعیت و توسعه شهر نشینی به همراه رشد اقتصادی ،افزایش نرخ مصرف در شهرها پیچیده و پر هزینه ساختن مدیریت پسماندها را موجب شده است.امروزه کشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه منطقه ، به دلیل ضعف عای مدیریتی در مواجهه با حجم روز افزون پسماندها و نیز ویژگی های متغیر آن با مشکلات زیادی مواجه هستند زیرا با ثروت مند شدن یک شهر ،ترکیب پسماند آن شهر نیز به دلیل مصرف بیشتر کاغذ ،پلاستیک ،بسته بندی ها و مواد تترا پک تغییر می کند . در کشور های توسعه یافته آسیایی نیز ،مدیریت پسماند به دلیل رشد بی رویه جمعیت و اثرات اقتصادی ناشی از آن با مشکلاتی روبرو می باشد.

8-2- نقش اقتصاد در مدیریت پسماند:
محدودیت های مالی همواره یکی از موانع اصلی مدیریت صحیح پسماند های جامد شهری می باشد .در حال حاضر مسئولان کشورهای آسیایی از سه روش ،سیستم مستقیم بر اساس حجم پسماند تولیدی ،سیستم غیر مستقیم مالیات املاک بر اساس نرخ مالیات املاک و سیستم متکی بر قبوض آب و برق و بر اساس مساحت ملک و ارزش آن برای تامین بودجه اقدام میکنند.
8-3- تولید پسماند و ترکیبات آن :
در دست داشتن اطلاعات دقیق در زمینه تولید پسماند و نیز آنالیز فیزیکی آن به ارزیابی سیستم مدیریت موجود و تصمیم گیری مالی وقانونی ،علیرغم اینکه مقدار پسماند جمع آوری شده همواره بسیار کمتر از پسماند تولید شده است ،بسیار حایز اهمیت میباشد .
برخی از کشور های آسیایی همچون ژاپن و کره جنوبی در حال ورود به سیستم جدید مدیریت پسماند می باشند . در این کشورها سطح درآمد ساکنان افزایش چشمگیری داشته است و در نتیجه نوع و مقدار پسماند تولیدی در این کشور ها مشابه کشور های اروپایی شده است . از این رو میتوان گفت تفاوت فاحشی بین نوع و محتوای این مشکل در کشور های صنعتی توسعه یافته و کشور های در حال توسعه وجود دارد .
به نحوی که در کشورهای صنعتی به دلیل سطح اقتصادی بالاتر مقدار پسماند تولیدی توسط هر شخص بیش از یک کیلو گرم در روز است . حال آنکه این رقم در کشور های در حال توسعه به دلیل سطح اقتصادی پایین تر ،به طور متوسط 5/0 کیلو گرم در روز به ازای هر نفر است.
میزان کاغذ و پلاستیک در کشورهای توسعه یافته به مراتب بیشتر از سایر کشور ها است . اما مقدار پسماندهای آلی در کشورهای در حال توسعه رو به توسعه بیشتر میباشد.
بعلاوه ارزش حرارتی پسماندها در کشور های توسعه یافته بیشتر است و از این رو انتخاب گزینه استفاده از زباله -سوزبه جای دفن ،در سیستم مدیریتی اینگو نه کشورها به لحاظ مسایل بازیافت انرژی میتواند گزینه مناسبی محسوب گردد.
با این حال در کشور های در حال توسعه به دلیل میزان بالای مواد آلی و ارزش حرارتی پایین پسماندها ،
استفاده از زباله سوزها از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نمی باشد. در چنین شرایطی دفع بیولوژیکی پسماند ها از طریق کمپوست یا هضم بی هوازی مناسبتر به نظر می رسد .زیرا در هنگام انتخاب شیوه پردازش پسماند ها، آنالیز فیزیکی پسماند ، ارزیابی اقتصادی ، اثرات زیست محیطی ، رضایت مندی عموم و محصولات فرعی تولیدی از پردازش باید در نظر گرفته شود.
8-4- مدیریت پسماند در کشور های توسعه نیافته :
در کشور های توسعه نیافته ،جمع آوری پسماند ها اغلب بسیار نا کار آمد بوده و میزان جمع آوری پسماندها در این کشورها تقریبا معادل 30 تا 70 درصد است. جمع آوری و دفع نا مناسب پسماند ها منجر به مشاهده زباله در کنار جاده ها ،اطراف سطل های زباله و نیز گرفتگی زهکش ها و جویها ی واقع در خیابانها میگردد.
8-5- مدیریت پسماند در کشور های در حال توسعه:
بسیاری از کشورها همچون فیلیپین و اندونزی در حال تدوین سیاستهای زیست محیطی در جهت مدیریت مناسب پسماندها می باشند در حالی که در اعمال و اجرای این سیاست ها همچنان مشکلات قابل توجهی وجود دارد .
دفع پسماند ها در این کشورها از طریق دفع کنترل شده و یا بعضا مراکز دفن مهندسی است . استفاده از کمپوست و بازیافت در این کشورها رو به افزایش است . همچنین استفاده از زباله سوز نیز در بیمارستانهای این کشور ها رایج است.
در بسیاری از موارد جمع آوری به صورت تفکیک از مبدا و بازیافت می باشد. بازیافت در کشورهای در حال توسعه در حال رشد می باشد اما اغلب پسماند های قابل بازیافت جمع آوری شده به دلیل کثیفی و اختلاط از کیفیت خوبی بر خوردار نمی باشد.(مجله مدیریت پسماند،طهوریان)
8-6- مدیریت پسماند در کشور های توسعه یافته :
در شهر های کوچک واقع در کشورهای توسعه یافته ،مشارکت شهروندان در امر بازیافت و استفاده مجدد از پسماندها با هدف کاهش میزان پسماند از طریق سیاستهای محلی به حد اکثر خود رسیده است .
علیرغم حجم بالای پسماند در این کشور ها ،مدیریت پسماندها به نحو مطلوبی انجام می گیرد به طوری که نرخ جمع آوری در کشورهای توسعه یافته معادل 100در صد بوده و حد اکثر پسماندها از طریق سوزاندن در زباله سوزها دفع می گردد. اکثر زباله سوزهای مخصوص پسماندهای جامد شهری موجود در جهان در کشور های توسعه یافته آسیا قرار دارد.(مدیریت پسماند ،طهوریان)
9- ضرورت مدیریت بهینه پسماند در کشور:
در حال حاضر روزانه بیش از 48000تن پسماند در شهر ها و روستا های کشور تولید می شود که از این میزان در حدود 37360 تن شهری و ما بقی روستایی می باشد. سالانه مقدار قابل تو جهی ازمواد قابل بازیافت مانند کاعذ و پلاستیک در دل خاک مدفون می شوند ، در صورتی که پسماند های عادی پردازش شوند ، حدود 71 در صد آن قابل بازیافت می باشد و حدود 25در صد آن قابل استفاده در سیستم های RDFو REJECT سوز میباشد و میزان بسیار کمی به محل دفن انتقال خواهد یافت.(سازمان شهرداریها)

(http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2197&Itemid=242) ادامه مطلب در بخش دوم (http://umic.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=2197&Itemid=242)


تهيه و ارسال توسط : فهیمه حیدری دلگرم
زير نظر آقای دکتر غلامرضا لطیفی

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:41
امروزه مهمترین شاخصهای زندگی بشر ، حفاظت از منابع تولید است. بشر دریافته است که تبعات و پیامدهای خسارت و زیانهایی که به طبیعت وارد میکند، بمراتب بیشتر از بهرهای است که از آلودن محیط زیست دریافت میکند. از این رو ، با بکار بستن امکانات عملی و علمی میکوشد کمترین زیان را به طبیعت وارد کند. امروزه تولید زباله در شهرهای بزرگ مسئله آفرین شده است.

فرایند تولید زباله که خود ناشی از فعالیت انسان شهرنشین مصرفکننده است و هر روز نیز او را به مصرف بیشتر ترغیب میکند، جزء لاینفک زندگی است. بطوری که بطور متوسط هر انسان شهرنشین روزانه نیم کیلوگرم زباله تولید میکند و چنانچه جمعیت شهرنشین کشور را سی میلیون نفر تخمین زنیم، روزانه معادل پانزده هزار تن زباله تولید میشود که دفع این حجم عظیم زباله ، چنانچه بطور اصولی و بهداشتی انجام نشود، معضلات جبران ناپذیر زیست محیطی را بدنبال خواهد داشت.

http://umic.ir/images/stories/food/view-from-the-middle%2001.jpg


از سوی دیگر چنانچه با دیدگاه مثبت به زباله بنگریم و عبارت طلای کثیف بر آن نهیم، زباله مادهای است ارزشمند و قابل بازیافت.

اگرچه خاک مهمترین و گستردهترین صافی فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آ ب ها، بازیافت کننده ضایعات و نیز دریافت کننده بسیاری از مواد میباشد لیکن ظرفیت آن محدود بوده ممکن است بسیاری از مواد سمی و آلایندهها که به خاک افزوده میگردند از نظر تمرکز افزایش یافته و در نهایت به صورت تهدیدی جدی برای محیط زیست درآیند عمدهترین مشکل محل دفن مواد زاید جامد شهری، شیرابه و گاز تولید شده در اثر تجزیه زبالههای دارای ترکیبات آلی میباشد. در این بین مهمترین عامل آلودگی آب در محل دفن مواد زاید جامد، شیرابهاست که با ورود به آ بهای سطحی و یا زیرزمینی مخاطرات بهداشتی و زیست محیطی برای انسان و جانوران ایجاد میکند.



http://umic.ir/images/stories/food/view-from-the-middle%2002.jpg



پارچه، باتری خشك، چینی شكسته، ملامین، انواع لامپ و مهتابی، تیوپهای دارو و كرم و همچنین ظروف رنگ و سموم، قابل بازیافت نیستند. مواد پلیمری كه شامل پلاستیكهای نرم و پلاستیكهای سخت میباشند هم از جمله زبالههایی هستند كه بیشترین آسیب را به محیط زیست وارد میکنند.



http://umic.ir/images/stories/food/view-from-the-middle%2003.jpg



بنابراین محله ارتفاع اضافی ابتکار نویی در مدیریت زباله جدید است که پیاده سازی شده است بشکلی که در این طرح تمام زباله های قابل بازیافت جمع آوری و پردازش و کمپوست می شوند ود اختیار شهروندان قرار می گیرند اما در مورد زباله های غیرقابل بازیافت، هر شهروند که خود مسوول تمام زباله های تولیدشده است خود نیز مسوول نگهداری از آنها می باشد بطوری که این زباله ها از سوی شهرداری به شکل ارتفاعی از زباله های فشرده و متراکم شده درآمده و هر شهروند درزیر ساختمان شخصی خود از آن نگهداری می کند.



http://umic.ir/images/stories/food/view-from-the-middle%2004.jpg



ودر ابتکاری دیگر بعنوان نمونه درساختمان خوابگاه دانشجویان این دیوارمرتفع با انبوهی از گیاهان سبز پوشیده شده و نمایی زیبا به این زباله های فشرده شده می دهد.واین ابتکار باعث ترغیب شهروندان به استفاده از این دو طرح نموده که باعث ارتقاءزندگی سبز نیز خواهدشد.



http://umic.ir/images/stories/food/view-from-the-middle%2005.jpg




http://umic.ir/images/stories/food/view-from-the-middle%2006.jpg




http://umic.ir/images/stories/food/view-from-the-middle%2007.jpg





منبع: سایت خبری معماری نیوز

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:42
یک شرکت هلندی کفشی را عرضه کرده است که پس از استفاده می تواند در باغچه کاشته شود و جوانه بزند .



این شرکت هلندی به نام Oat نوعی کفش کتانی را عرضه کرده است که کاملا تجدیدپذیر زیستی است .درحقیقت، ویژگی این کفش عجیب در این است که به جای دور انداخته شدن می تواند در باغچه کاشته شود و همانند یک گیاه رشد کند.




http://umic.ir/images/stories/food/kafsh-sabz1.jpg

این کفش که ظرف چند هفته آینده بر روی سایت این شرکت برای فروش عرضه می شود سبزترین و تجدیدپذیرترین کفش دنیا است.

محققان این شرکت برای اختراع این کفش قابل جوانه زدن دو سال تحقیق کردند. این کفش از چوپ پنبه، شاهدانه، کتان زیستی، پلاستیک تجدیدپذیر و سفیدکننده های غیر کلرات ساخته شده است.
براساس گزارش آنسا، این کفش که برنده جایزه زیستی ترین محصول "هفته مد آمستردام" شد به محض اینکه در خاک قرار بگیرد کاملا تجزیه می شود و دانه هایی که داخل زبانه بالایی آن قرار گرفته اند شروع به جوانه زدن کرده و یک گیاه واقعی را به وجود می آورند.



ارسال کننده : خانم مهندس عقيلي


http://umic.ir/images/stories/food/london-trash.jpg

شهردار لندن اميدوار است تا با به كارگيري چندين روش مختلف از جمله "شبكه بازيافت" و در نظر گرفتن پيشنهادها مشوق بازيافت،شهروندان را فعالتر كند و نرخ بازيافت زباله ها را بهبود بخشد.
به گزارش «شهر» به نقل از پايگاه جهاني مديريت بازيافت،روز دوشنبه نخستين پيش نويس طرح مديريت پسماند ها توسط شهردار لندن ارائه شد.شهردار لندن كه در مراسمي برنامه جامع خود براي مديريت زباله هاي شهري را ارائه كرده است معتقد است كه جمع آوري و بازيافت زباله هاي جامد و تبديل آنها به انرژي مي تواند سالانه 360 ميليون پوند عايد شهر لندن نمايد.
شهردار لندن اميدوار است تا با به كارگيري چندين روش مختلف از جمله "شبكه بازيافت" و در نظر گرفتن پيشنهادها مشوق بازيافت،شهروندان را فعالتر كرده و نرخ بازيافت پسماندهاي شهري را از 25 در صد كنوني به ارقام هدف افزايش دهد.نرخ 25 درصدي بازيافت زباله هاي خشك لندن،پايين ترين رقم در سرتاسر انگلستان بوده و شهردار اميدوار است كه اجراي طرحهاي پيشنهادي اش موجب پيشرفت 20 درصدي جمع آوري و بازيافت پسماندهاي خشك تا سال 2015 گردد.
بر اين اساس،سازمان توسعه شهري لندن بودجه اي 24 ميليون پوندي براي بهينه سازي زيرساخت هاي جمع آوري و بازيافت زباله ها دريافت خواهد كرد.
روز دوشنبه نخستين پيش نويس طرح مديريت پسماند ها توسط شهردار لندن ارائه شد.دومين طرح قرار است كه در جريان شوراي عمومي كه تابستان امسال برگزار خواهد شد مطرح شود.شهردار مي گويد كه استراتژي نهايي اين طرح تا پايان امسال يا اوائل سال 2011 به طور كامل تعيين خواهد شد.

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:44
http://umic.ir/images/stories/food/pekaan.jpg
به گزارش «شهر» به نقل از خبرگزاري فرانسه،ژو جيانگ شهردار پكن كه در جلسه شوراي عمومي پكن به ارائه گزارش در زمينه افزايش 12 درصدي مصرف و 11 درصدي سرمايه گذاري در شهر پكن ارائه مي داد از وضعيت زيست محيطي و ترافيكي اين شهر ابراز نگراني كرد.
او مني گويد:«افزايش سرمايه گذاري و رونق اين شهر موجب افزايش مشكلات و گرفتاري هاي گريبانگير اين شهر خواهد شد.مشكلات اجتماعي و آلودگي هوا و ترافيك برآمده از رشد بي رويه پايتخت است.»
افزايش جمعيت و كمبود منابع و مشكلات زيست محيطي تبعات صنعتي شدن شهر هاست و حل آنها نياز مند صورت گرفتن تحولات جدي و سريع در شهرهاي در حال گسترش و توجه به وضعيت اقتصادي آن است.
آلودگي هواي پكن سالهاست كه اين شهر را در فهرست خطرناك ترين شهرهاي جهان براي سلامت شهروندانش قرار داده است.كارخانجات خودروسازي بخش خصوصي با روانه ساختن انبوه توليداتشان به خيابانهاي پكن،هر روز بيش از پيش اين شهر را در غبار و آلودگي فرو مي برند.
شهردار پكن مي گويد:« در سال 2009 حدود 10.1 درصد رشد اقتصادي داشته است.همچنين در امد سرانه اين شهر 9.6 درصد افزايش يافته است.شاخص استانداردهاي زندگي در پكن نيز در سال گذشته با افزايش درآمد سرانه ناخالص شهر به بيش از 10000 دلار كه رقمي بيسابقه در اين شهر است، بهبود يافته است.»
شهردار در اين جلسه قول داده است كه سرمايه گذاري بيشتري بر روي شبكه حمل و نقل عمومي پكن انجام دهد و آن را مجهز به خودروهاي مناسبتر براي محيط زيست سازد تا وضعيت ترافيكي و آلاينده ها به شرايط استاندارد نزديك تر شود.
او همچنين در حالي كه به وظيفه شهرداري براي كنترل آلودگي هوا تاكيد مي كرد تاكيد كرد كه پكن در سال 2010 ،دويست و شصت و شش روز با شرايط هوايي سالم خواهد داشت در حالي كه اين رقم در سال 2009،دويست و هشتاد و هشت روز بوده است.
او همچنين در مورد كاهش سرانه آب اختصاص داده شده به شهروندان در سال جاري هشدار داد و دليل آن را افزايش فعاليت هاي توليدي و صنعتي در اين شهر دانست.

feedback
1390,11,18, ساعت : 12:45
گزارش سازمان ملل متحد نشان میدهد که زبالههای الکترونیکی چالش بزرگی برای کشورهای در حال توسعه ایجاد کردهاست .
به گزارش بیبی سی، این گزارش که در 11 کشور مختلف انجام شده، نشان میدهد که میزان زیادی ضایعات الکترونیکی در چین، هند و کشورهای آفریقایی بدون نظارت جمع شدهاست.
در این بین هند تا سال 2020 میتواند شاهد 500 درصد رشد در میزان کامپیوترهای دورریخته شده باشد. این میزان نسبت به سال 2007 در چین و آفریقای جنوبی 400 درصد خواهد بود.
براساس یافتههای این گزارش، تولید زبالههای الکترونیکی حاصل از دورریختن دستگاههای دیجیتالی و گجتها همه ساله 40 میلیون تن افزایش مییابد.
در ده سال آینده نیز میزان زبالههای الکترونیکی گوشیهای موبایل در چین 7 برابر و در هند 18 برابر افزایش خواهد یافت.
بعضی کشورها نیز از این زبالههای استفاده بهینه میکنند و از قطعات قابل بازیافت آنها بهره میبرند. برای مثال به طور میانگین در هر سال، صنایع تولیدی موبایل از 4 درصد طلا و نقره، 13 درصد پالادیم و 15 درصد کوبالت بازیافتی استفاده میکنند.
این گزارش نشان میدهد که اکثر تلاشها برای بازیافت زبالههای الکترونیکی کمکی چندانی به محافظت محیط زیست از خطرات این مواد نمیکند.
این گزارش پیشبینی میکند که در صورت عدم مدیریت بازیافت این زبالهها، این کشورها با مشکلات زیستمحیطی جدی روبرو خواهند شد.



سایت های بازیافت داخل کشور



عنوان


آدرس سایت
سایت بازیافت مشهد


http://www.roomm.com/default.asp (http://www.roomm.com/default.asp)
سازمان بازیافت و تبدیل مواد زائد شهرداری اصفهان


http://www.imro-ir.org/main/ (http://isfahan.ir/Index.aspx?tempname=bazyaft&lang=1&sub=31)
سازمان تنظیف و بازیافت مواد شهرداری شیراز


http://bazyaft.shirazcity.org/


شرکت بازیافت و تولید کود آلی کرمانشاه


http://www.rck.co.ir/
سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری رشت


http://www.rasht-bazyaft.ir/index.php
سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری زاهدان


http://www.zahedancity.ir/main.asp?id=203
پایگاه اطلاع رسانی بازیافت


http://recyclenet.blogfa.com/
اتحادیه صنایع بازیافت ایران


http://www.airi.ir (http://www.airi.ir/)






سایت های بازیافت خارج کشور



عنوان


آدرس سایت
مقالات در مورد بازيافت


http://www.environmental-expert.com/waste.htm (http://www.environmental-expert.com/waste.htm)
تکنولوژی محیط زیست


www.eco-web.com (http://www.eco-web.com/)
تکنولوژی کمپوست


http://www.oldgrowth.org/compost (http://www.oldgrowth.org/compost/)
دیکشنری بازیافت


http://grn.com/library/gloss.htm
آژانس حفاظت از محیط زیست




http://www.epa.gov/
راههای کاهش زباله در مدرسه، خانه و...


http://www.wastewatch.org.uk/Education-and-Training/Introduction
شهر بازیافت، آموزش بازیافت برای کودکان


http://www.epa.gov/recyclecity/
آموزش راههای کاهش، استفاده مجدد و بازیافت


http://www.world.org/weo/recycle

تاريخ بروز رساني ( 30 مرداد 1390,ساعت 20:35:06 )

feedback
1390,11,18, ساعت : 16:23
بیمه از مهمترین و علمی ترین راههای بهداشت روانی بوده و باعث کاهش فشارهای روحی و روانی در زندگی امروزه می گردد و فشارهای غیر قابل جبران مالی ناشی از حوادث را جبران می نماید. مديريت شهري در دنياي امروز، علاوه بر اين موارد، از بيمه به عنوان عاملي جهت ارتقاء عملكرد خود و مديريت و نظارت بر اجزا و اركان خود بهره مي گيرد و از آن به عنوان ابزاري جهت ارتقاء سطح كيفي رفاه عمومي و ايجاد زمينه هاي آرامش رواني شهروندان استفاده مي كردند.

در اينجا سعي شده است تا نسبت به شناخت ظرفيت هاي موجود بيمه براي مديريت اثربخش شهري در شهر هاي كشورمان اقدام شده و همچنين با ارايه مطالب علمي؛ تجربيات ارزنده ساير كشورها و شهرداري ها در ارايه خدمات برتر در حوزه مديريت شهري بيان گردد.
فرستنده : آقای مهندس یاسر جناب


نوع و ماهیت طرحهای شهری مربوط به مسائل ژئومورفیک در کشورهای مختلف

در بخش اول در مورد آمريكا نوشتيم.

ارزیابی مکانهای خانه سازی(انگلستان)

مسکنسازی و داشتن سرپناه یک نیاز حهانی است؛ بی خانمانی و عدم سرپناه مناسب کافی درسراسر دنیا هنوز مسائل و مشکلات جدی به همراه دارد.خسارات یا ضایعات ناشی از فرایندهای ژئوموفورفیک به سرپناه افراد خسارات فوق العادهای زیادی را وارد میکنند.که حتی الامکان باید از بروز آن جلوگیری کرد. مانند افرادی که تحت تاثیر مشکلات زمین لغزه معروف ریودوژانیرو قرار گرفتهاند. نمونههای بسیاری نیز از طرحهای خانه سازی وجود دارد که دولت یا بخش خصوصی برنامه ریزی و تصویب و تامین مالی آنها را به عهده داشته و با وجود این بر اثر فرایندهای مکرر ژئومورفیک خسارت دیدهاند. این فرایندها نه تنها در محیطهای تکتونیکی فعال و ناپایدار و یا دارای اقلیم نامساعد رخ میدهند، بلکه در نواحی پایدار نیز که از نظر توپوگرافی و زمین شناسی جزء به جزء مطالعه و شناسایی شدهاند، به وقوع میپیوندند. تا هنگامی که کمبودهایی، از نظر اطلاعات یا نحوه استفاده از آنها در برنامه ریزی و کنترل توسعه، احتمالا برای مدت طولانی وجود داشته باشد، کفایت طرحهای برنامهریزی شهری به شدت مورد تردید قرار گیرد، زیرا به طور شایسته از اطلاعات و اظهارنظرهای فنی استفاده نمیشود.
در اینجا ذکر دو پروژه خانه سازی در بخش از رودخانه ایرول و اقع در شمال غربی انگلستان موضوع فوق را بهخوبی نشان میدهد. در سال 1846 در لاورکرسال، واقع در دشت سیلابی ایرول، سیل بسیار شدیدی رخ داد که مشابه آن در سال 1866 اتفاق افتاد در نتیجه این سیل ساختمان بزرگ اجتماعات استان غرق شد در همین هنگام بود که قطعات کف بعضی از خانهها به حرکت درآمد و شکافهایی بر روی بعضی از دیوارها ظاهرشد.
عکسهای هوایی برداشته شده در سال 1976 ، اثر دو زمین لغزه را که از محل میگذرد، نشان میدهند. اینکه آیا عملیات خانه سازی همراه با عملیات گودبرداری و خاکریزی، این زمین لغزهها را دوباره فعال کرده و یا صرفا ناپایداری نامرئی محلی را تشدید کردهاند، بر اساس گزارشهای برخی از مهندسان مشاور ژئوتکنیک نتیجه گرفت که حتی در صورتی که ساختمانهای موجود میتوانستند دوام بیاورند، باز خطرناپایداری بسیار بزرگی برای هر گونه فعالیت ساختمانی مجاز دیگر، وجود داشت. در هر دو نمونه مربوط به دره ایرول، از اطلاعات ژئومورفولوژیک در زمان مقتضی استفاده نشده بود. زمین لغزههای جدار دره ، به دلیل تجربیات مهندسان احداث راه آهن و مخازن سد در نزدیکی درههای پن ناین در قرن نوزدهم و همین طور به علت ساختمان اخیر اتوبان"ام62" بخوبی شناخته شدهاند. تاریخ سیل در تاریخ محلی ، ثبت و ضبط شدهاست. در صورت قصور از ملاحظه مسائل ؤ ژئومورفیک در روشهای کنترل توسعه، طرحهای شهری کمبود یا عدم آگاهی در زمینه فرایندهای سطح زمین و نوع ناهمواریهای محلی را آشکار میسازد.

طرحهای مربوط به انگلستان



منطقه


نوع طرح


تاریخ


مندرجات ژئومورفولوژیک


منچستر بزرگ


طرح سازه


1977


توجه به زمینهای متروک، و ارائه طرحهایی برای توسعه زیست محیطی و تفریحی در نواحی دورهای رودخانهها شناسایی و ارزیابی آن دسته از نواحی حاوی شن و ماسه که نباید راکد و بی ثمر بمانند.


منچستر بزرگ


طرح سازه، گزارش خلاصه وضعیت زمینهای آزاد و موانع فیزیکی توسعه


1975


مسائل و مشکلات خاکهای زغالسنگی در مناطق مرتفع،شیب و توپوگرافی، زمینهای در معرض سیل و فرونشینی


منچستر


طرح محلی،گزارش وضعیت و مسائل موجود


1978


پیشنهاد برای حفاظت و گسترش چشم انداز فیزیکی دره با هویت یکپارچه، توجه به خطرات گذشته و کنونی سیل


دره ایرول


طرح محلی،گزارش وضعیت و مسائل موجود


1979


تشخیص نقش ناهمواری و زمین شناسی دره، تشخیص این موضوع که نیروهای طبیعی به وجودآورنده رودخانه اکنون بر فعالیتهای انسانی(زهکشی، سد، بندآب)


دره لاک


طرح محلی موضوع پیش نویسی گزارش کتبی


1981


پیشنهاد حفاظت و گسترش انواع سکونتگاهها و چشم اندازهای طبیعی در سراسر دره و ایجاد گردشگاه در نواحی احیاشده جدید، پس از استقرار چشم اندازطبیعی با هدف جلوگیری از فرسایش


مرسی ساید


طرح سازه، گزارش کتبی


1979


اجازه بهرهبرداری از خرده سنگها و قلوهسنگها ی زیر کشتزارهای مرغوب، تپههای ماسهای و پیشکرانه را به طور معمول رد میکنند. ارائه طرحی برای اصلاح و احیای نواحی خسارت دیده یا تخریب تپههای ماسهای


مرسی ساید


گزارش وضعیت منابع طبیعی


1979


توجه خاص به فرسایش تپههای ماسهای و پیامدهای برداشت ماسه از نهشتههای ساحلی و ضرورت استفاده منظم و متعادل


لاتکا شایر


طرح سازه


1981


طرح اقدامات حمایتی برای حفاظت ساحلی و جلوگیری از مد و طغیان آب به نحوی که جوامع، مزارع و تاسیسات عمومی شهری محافظت شود


پالئوهیدرولوژی و ژئومورفولوژی و طرحهای شهری(آمستردام و بانکوک)

آبهای زیرزمینی اغلب در ارتباط نزدیکی با تاریخ ژئومورفیک هستند عدسیهای شنی موجود در نهشتههای مجاری رودخانهای قدیمی ، آبخوانهای مناسب و خوبی را تشکیل میدهند در حالی که لایههای رسی واقع در میان ماسههای پلیستوسن ، آبخوانهایی را به وجود میآورند که سطح پیزومتریک آن ممکن است بالاتر از سفرههای آب سطحی محل باشد. مدیریت آبهای زیرزمینی، علاوه بر آگاهی از سطوح آب زیرزمینی حساس به مقادیر پمپاژ، زهکشی و تغییرات مقدار نفوذ به آگاهی درست و عمیق نسبت به مواد زیر سطحی و تاریخ ژئومورفیک آنها نیز نیازمند است.
دو شهردلتایی آمستردام و بانکوک،موارد و جنبههای گوناگونی از مسائل و مشکلات مریوط به پالئوهیدرولوژی و ژئومورفولوژی کواترنری را آشکار میسازند. زمینهای واقع در زیر شهر آمستردام، مجموعه متناوبی از چینههای ماسهای آبدار لایههای رسی غیر قابل نفوذ و زغال سنگ نارس را نشان میدهند. ..117 رشد و توسعه بانکوک در سراسر دشت دلتایی چنان سزیع بوده است که آبرسانی نامناسب و غیر کافی شهر، به اجبار و به طور کاملا گستردهای، با برداشت غیرقانونی آبهای زیرزمینی توسط بخش خصوصی انجام میشود. الگو و میزان فرونشینی ناشی از پمپاژ را تا اندازهای میتوان از طریق تجدید فعالیت گسلها در مواد تشکیل دهند دلتا و نیز رس بسیار تراکم پذیر بانکوک، که در رده نهشتههای ساحلی قدیمی قرار دارد، تشخیص داد. به این ترتیب ژئومورفولوژی خطوط ساحلی قدیمی، سطوح کشندی، و مجاری انشعابی دلتایی، عامل عمدهای در الگو فرونشینی است و میباید در سیاستها و طرحهای توسعه ، برای تخفیف فروافتادگی سطح زمین ، مورد توجه قرار گیرد.
فرستنده : خانم مهندس زهرا عادلی

feedback
1390,11,18, ساعت : 16:24
نوع و ماهیت طرحهای شهری مربوط به مسائل ژئومورفیک در کشورهای مختلف

برای ارزیابی چگونگی ایفای نقش اساسی ژئومورفولوژی در طراحی شهری، لازم است روشی را که از طریق آن به مسائل ژئومورفیک پی میبرد، شناسایی کنیم. به طور کلی در هیاتهای برنامهریزی و تصمیم گیری شهری، برای دخالت رسمی ژئومورفولوژیستهای حرفهای، پیش بینی چندانی صورت نگرفته و یا به کلی از آن غفلت شده است.


بازتاب فرایندهای ژئومورفیک معمولا به صورت ایجاد یا خطر بروز مصائبی ظاهر میشود.
بخش زیادی از فشار و تاثیر فرایندهای زمین و پدیدههای ژئومورفیک بر طرحهای شهری، صرفا بعد از مصائب و بلایا و آن هم متاسفانه اغلب هنگامی که خسارات جانی غم انگیزی وجود داشته است، ظاهر میشود. به همین علت تصمیم گیری در بدو امر به عنوان واکنشی در برابر مصائب و نه برای اثبات علمی مشکلات احتمالی آینده مورد توجه قرار میگیرد.این نوع واکنشها در بیشتر کشورها معمول و رایج است. در زیر به تعدادی پیامدهای و راهحلهای ژئومورفیک در کشورهای مختلف میپردازیم:
پیامدهای حرکت تودهای مواد دامنهای و سیاست توسعه(آمریکا)

طرحهای ایالتی و استانی مربوط به نظارت بر ساختمان سازی در زمینهای شیب دار و مستعد سیل و در نواحی در معرض خطر زمین لغزه در کالیفرنیا، واکنشی در برابر مصائب و بلایای گذشتهاند و پس از حوادث اخیر، بیشتر مورد تایید و تاکید قرار گرفتهاند. به عنوان مثال در شهر لوس آنجلس، بعد از طغیانهای و سیلهای شدید سالهای 1951و 52 ، اولین فرمان صادره برای تسطیح و کنترل و شیب، از طریق جوازها و بازرسیها، محدودیتهای ویژه طراحی شیب بندی دامنهها، مقررات زهکشی، تراکم خاکریزی معطوف شد.این نظارتها در سالهای بعد قوت یافتهاند. برای نمونه در سال 1952 دامنههای حفرشده و برش خورده به شیبهای 1:1 محدود شد که پس از طغیانهای 1958 حداکثر زاویه شیب در سازند سانتامونیکا و برخی نواحی دیگر یه 1:5 کاهش یافت و در سال 1963 حداکثر زاویه شیب اغلب دامنههای حفرشده و خاکریزی شده به 2:1 کاهش یافت. این الگوی تکوین و تکامل سیاست توسعه، به منظور مراقبت بر توسعه در دامنههای ناپایدار، مشابه بسیاری کشورهای دیگر است.
رشد شتابان هنگکنگ در سرزمین تنگ و محدودش، که بر روی دامنههای گرانیتی عمیقا هوازده و پوشیده از شیب رفت صورت میگیرد، به طور تاسف باری تحت تاثیر چند حادثه جدی زمین لغزه قرارگرفته است،سال 1960در اثر حادثه شدید 64 نفر کشته و 2500 بی خانمان شدند.در نتیجه، دولت با علم به فقدان نقشههای تفصیلی زمین شناسی و ژئومورفولوژی، اقدام به تاسیس" اداره کنترل ژئوتکنیکی" کرد که از سال 1977 اقدام به تهیه نقشههای طبقه بندی خاکها، نقشههای آمایش ژئوتکنیکی و نقشههای مهندسی زمینشناسی به منظور مراقبت بر توسعه و هدایت پروژههای ساختمانی خاص، پرداخته است در حال حاضر، دادههای ژئومورفولوژیک، بخشی از فرایند مراقبت بر توسعه در هنگ کنگ به شمار میآید
امروزه، طرحهای برنامهریزی شهرداریهای مختلف ایالات متحده با اطلاعات ژئومورفیک تطبیق مییابد و با آن ترکیب میشود. برای ارزیابی مخاطرات زمین شناختی و ژئومورفیک یک ناحیه مفروض، به طور منفرد یا جمعی ، از یک "ضریب مشکل زمین شناختی" استفاده میکند. این سیستم، هر یک از مخاطرات مانند زلزله خیزی و میزان ارتعاشات زلزله ، تعیین موقعیت گسلها فعال،تسونامی، امکان وقوع سیل و خطر زمین لغزه را برای هر دو هکتار مربع، به صورت زیاد، متوسط، کم و یا هیچ ارزیابی میکند.مقادیر این ضریب از طریق ضرب هر یک از عوامل مخاطرهآمیز ژئومورفیک و زمین شناختی در عامل موثر، که شدت مخاطره، فراوانی وقوع آن و مشکلات موجود در تخفیف آن را بیان میکند، به دست میآید.دپارتمان برنامهریزی حوزه ایالتی، با به کارگیری نقشههای اندکس این ضریب، رهنمودهایی در مورد برنامه ریزی آمایش، تولید کنندگان در تقسیمات فرعی، قوانین ساختمان سازی، و تضمین یا بیمه پایداری زمین ارائه میدهد. به نظر میرسد که تمامی این طرحهای نمونه خوبی باشند. از این حیث که چگونه میتوان اطلاعات ژئومورفیک و زمین شناختی را در توسعه طرحهای آگاهانه آمایش، انطباق داد. ارزیابی کرد؛ اندازه گرفت و به کاربرد. به هر حال چنین نهادههایی از علوم زمین برای طراحی شهری، باید در قلمرو وسیعتری از سیاستگذاری در نظرگرفته شود.
به هر حال هر گونه استفاده از اطلاعات علوم زمین و کاهش مخاطرات ژئومورفیک و زمین شناختی، مستلزم در نظرگرفتن عوامل زیر است:
1. آگاهی و توجه مداوم عموم مردم و تصمیم گیران
2. به هنگام در آوردن بسیار دقیق اطلاعات و نقشههای خطر از سوی زمین شناسان و ژئومورفولوژیستها
3. اعمال نفوذ منطقی و مداوم توسط ماموران دولتی


در ادامه اين مطلب در مورد انگلستان ؛ آمستردام و بانكوك و چين نيز مطالب مفيدي مطرح خواهيم كرد.
فرستنده : خانم مهندس زهرا عادلی

feedback
1390,11,18, ساعت : 16:25
محققان دانشگاه برکلی در پروژه ای گسترده با ترسیم نقشه هایی حرارتی از سطح زمین که سال به سال و با افزایش حرارت رنگ آنها نارنجی تر شده است، می گویند میانگین حرارت سطح زمین از دهه 1950 تا کنون در حدود یک درجه سلسیوس افزایش پیدا کرده است. در این پروژه با نام حرارت سطح زمین که به صورت مخفف BEST نامیده شده و به رهبری یکی از جنجالی ترین دانشمندان این دانشگاه، "ریچارد مولر" و با همکاری یکی از برندگان نوبل فیزیک 2011، "سول پرلموتر" انجام گرفته از اطلاعات حرارت زمین از سال 1800 تا 2009 استفاده شده تا دانشمندان بتوانند برای گفته خود مدرکی غیر قابل انکار ارائه کنند. مولر به همراه تیم خود در حدود میلیاردها گزارش آب و هوایی طی 200 سال گذشته را جمع آوری کرده اند.

درجه حرارت زمین در سال 2009
با این همه نظریه مولر منتقدانی نیز دارد، از آن جمله می توان به "جودیت کوری" از موسسه تکنولوژی جورجیا اشاره کرد که معتقد است اطلاعات گرد آوری شده نشان از بالارفتن درجه حرارت زمین ندارند بلکه نشان می دهند متوسط حرارت زمین از اواخر دهه 1990 ثابت باقی مانده است. وی همچنین ادعا می کند نموداری که بر روی وب سایت پروژه BEST از درجه حرارت سالهای 1850 تا 2006 منتشر شده، کاهش درجه حرارت را پنهان کرده است.

درجه حرارت زمین در سال 1800، تفاوت حرارتی به خوبی مشهود است
نتایج نهایی پروژه BEST از بررسی و تحلیل 1.6 میلیارد مدارک مرتبط با حرارت زمین از دهه 1800 و از 15 منبع اطلاعاتی مختلف به دست آمده اند. این نتایج نسبت متوسط حرارت دو دهه گذشته و گرمایش جهانی از زمان آغاز انقلاب صنعتی انحرافها و تغییراتی را نشان می دهد. محققان برکلی تمامی اطلاعات به دست آورده را در قالب فایلی ویدیویی و هشدار دهنده از تغییرات درجه حرارت زمین منتشر کرده اند.

درجه حرارت زمین در سال 1850
از سویی دیگر نتایج به دست آمده درباره افزایش یک درجه ای متوسط حرارت سطح زمین با تخمینهایی که توسط معتبرترین ناظران آب و هوایی زمین از جمله مرکز گودارد ناسا، دفتر Met در دانشگاه East Angli و سازمان ملی اقیانوس شناسی و اتمسفری آمریکا به دست آمده اند همخوانی دارند. مولر معتقد است افرادی که نتایج وی را رد می کنند هیچ توجهی به علم ندارند.

درجه حرارت زمین در سال 1900
مطالعات مولر، بزرگترین پایگاه داده های حرارتی و آب و هوایی زمین که تا کنون گردآوری شده است، با این هدف انجام گرفته تا برآوردی شفاف و مستقل از گرمای جهانی داشته باشد.

درجه حرارت زمین در سال 2000
بر اساس گزارش گاردین، در این مطالعه مشخص شده است حرارت مناطق شهری که منجر به گرمتر شدن شهرها نسبت به مناطق روستایی می شوند بر روی افزایش میانگین حرارت سطح زمین تاثیر قابل توجهی ندارد. این به آن خاطر است که مناطق شهری کمتر از یک درصد از خشکی های زمین را تشکیل می دهند.ثبت رکورد انتشار جهانی دی اکسید کربن در سال 2010 تازه ترین گزارش وزارت انرژی آمریکا نشان می دهد که انتشار جهانی دی اکسید کربن در اتمسفر به رکورد 33.5 میلیارد تن رسیده است. تحقیقات "مرکز تحلیل اطلاعات دی اکسید کربن" وزارت انرژی آمریکا نشان می دهد که در سال 2010 سال یک رکورد بالا در انتشار دی اکسید کربن ناشی از سوختهای فسیلی، اشتعال و تولید سیمان به ثبت رسیده است.برپایه این اطلاعات، در سطح جهانی 9.139 تراگرم کربن اکسیده از این منابع منتشر شده است. یک تراگرم برابر با یک میلیون تن است.این کربن اکسیده با افزوده شدن حجم وسیعی از مولکولهای اکسیژن به دی اکسید کربن تبدیل و در نتیجه بیش از 33.5 میلیارد تن دی اکسید کربن وارد اتمسفر شده است.این افزایش در حدود 412 تراگرم برابر با 5.9 درصد بیشتر از ارزیابی جهانی در سال 2009 است. رکورد قبلی در سال 2008 ثبت شد که برابر با 8.749 تراگرم کربن اکسیده بود.رکورد ثبت شده در سال 2010 نسبت به رکورد سال 2008 با یک افزایش 104.5 درصدی یا 391 تراگرم کربن اکسیده همراه بوده است.انتشار دی اکسید کربن نسبت به سال 2009 در چین 10 درصد و در آمریکا 4 درصد افزایش داشته است و این دو کشور بیشترین نقش را در افزایش 5.9 درصدی انتشار این گاز در سطح جهانی ایفا کرده اند.براساس گزارش نیچر ژئوساینس، تمرکز دی اکسید کربن در اتمسفر در سال 2010 در حدود 390 بخش در میلیون با یک رشد 2.2 بخش در میلیون نسبت به سال قبل اندازه گیری شده است.

منبع: سازمان زمین شناسی
فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری

feedback
1390,11,18, ساعت : 16:25
مطالعه مورفولوژی شهری در توسعه قلمروهای جغرافیای شهری بسیار مؤثر است و حتی تأکید بیشتر بر مورفولوژی شهری، به ویژه بعد از جنگ جهانی دوم، باعث پیدایش شاخه مستقل جغرافیای شهری در علم جغرافیا شده است(Herbert,David T. and Colin Thomas:Urban Geography:pp14-15). ژئومورفولوژي به معناي ريخت شناسي زمين و اين که زمين در حال حاضر چه شکلي دارد و چرا اين شکل در آن به وجود آمده است. در واقع مي توان گفت ژئومورفولوژي علم بررسي پديده هاي سطح زمين و عوامل تاثيرگذار بر آن ها از گذشته، حال و آينده است.شهرهاي فراواني گاه و بيگاه از به راه افتادن سيل خسارات فراواني مي بينند يا لااقل با مشكلات بسياري رو به رو مي شوند. برخي شهروندان از ريزش كوه مي نالند، جريان سولي فلوكسيون، برخي ديگر را زير خروارها آوار مي برد. زمين لرزه ها و تكان هاي زمين موجب ويراني شهر ها مي گردند.جغرافیای طبیعی شهرها و نواحی شهری مورفولوژی شهری را به گونه ای تحت تأثیر اوضاع طبیعی خود قرار می دهد. در گذشته اگر سيل بنايي را ويران مي كرد جبران ويرانگري به دليل سادگي بنا كار بسيار مشكلي به نظر نمي رسيد. در صورتي كه امروز ، تجهيزات عمراني به طور پيچيده اي توسعه يافته اند و جبران خسارت های مالی و جانی کار چندان دشواری نیست. لذا اهميت و ضرورت شناخت ويژگي هاي محيط طبيعي جهت تميز و تشخيص نقاط مناسب از مناطق نا مساعد، براي ايجاد بنا ها و ساختمان ها معلوم مي شود .


در جغرافیای شهری، بررسی مورفولوژی شهری از سه ناحیه جغرافیایی تأثیر پذیرفته است که عبارتند از: سنت مورفولوژیک آلمان، بریتانیا و آمریکای شمالی. در دیگر کشورها کمتر مورد توجه جغرافیدانان بوده است. در سال 1899 در اروپای مرکزی – آلمان، مطالعات اشلوتر، جز اولین مطالعات علمی درباره مورفولوژی شهری محسوب می شود. این محقق در بررسی های خود بر " مورفولوژی چشم انداز" تأکید می کرد.در نیمه اول قرن بیستم در مکتب انگلستان، دو مکتب مطرح می شود: مکتب وارداتی مورفولوژی که به طور مستقیم از مکتب مورفولوژیک آلمان تأثیر می پذیرد و مکتب بومی انگلستان. در ایالات متحده، مکتب مورفولوژی شهری تأثیر پذیری خاصی از جغرافیای فرهنگی داشته و تحلیل پایگاه اجتماعی – اقتصادی شهر از طریق مدل های اکولوژیک کاربری زمین صورت گرفته است. امروزه مورفولوژی شهر بر چند موضوع اساسی تأکید دارد:


1- تحلیل طرح شهری در مورفولوژی شهرها، 2- برخورد دوره ای، 3- عوامل مؤثر در تغییرات مورفولوژیک شهر


2- علاوه بر این سه عامل شرایط اقلیمی، توپوگرافیک و ارزش های ایدئولوژیک سهم زیادی در ساخت های مورفولوژی شهر دارند.


فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری

feedback
1390,11,18, ساعت : 16:26
اثر زمينلغزش ها و ابزارهاي ابتکاري کاهش آثار زمينلغزش بر محيط طبيعي چکيده:
زمينلغزش ها بر محيط طبيعي زمين تاثير مي گذارند که از آن جمله اثرات آن بر 1- پيکرشناسي سطح خشکي و بستر دريا 2- جنگل ها و علفزارها و 3- سکونتگاه هاي جوامع بومي گياهي و جانوري است. اثرات پيکرشناختي خود بخشي از فرايند کلي افت ارتفاع سطح زمين در اثر عملکرد فرسايش و حرکت توده اي مواد به شمار مي آيند. اثرات زمينلغزش بر پوشش گياهي و حيات وحش بسيار منفي است و در برخي موارد وضعيتي فاجعه بار ايجاد مي کند. با اين وجود پيامدهاي ناگوار زمينلغزش بر جوامع گياهي و جانوري در طبيعت محلي بوده و به گونه ها امکان مي دهد در طول زمان به حيات خود ادامه دهند. ممکن است در بلند مدت زمينلغزش ها حتي اثرات مثبتي بر زيستگاه هاي گياهي و جانوري داشته باشند.
رهيافت بيوتکنيکي در کاهش زمينلغزش اثرات بسيار کمتري بر محيط نسبت به سازه هاي محافظ بتوني و اسکلت فلزي مرسوم دارند. محفاظت شيب بنابر رهيافت بيوتکنيکي، از عناصر مکانيکي (سازه ها) در ترکيب با عناصر زيست شناختي (گياهان) استفاده مي کند تا با کمترين تاثير بر محيط زيست از گسيختگي دامنه و فرسايش جلوگيري نموده و آن را اصلاح کند.
1- مقدمه
درباره تاثيرات زمينلغزش ها بر کل محيط از جمله اثرات بر مردم، خانه ها و دارايي هاي آنها، کشاورزي و دامداري، تاسيسات صنعتي و ديگر سازه ها و شريان هاي حياتي بسيار نوشته شده است. با اين وجود نويسندگان کمي اثر زمينلغزش ها بر محيط طبيعي را بررسي کرده اند. براي مثال 1- پيکرشناسي سطح زمين به ويژه کوهستان ها و سامانه هاي رودخانه اي چه در خشکي و چه در زير دريا، 2- جنگلها و علفزارها که بيشتر سطح قاره ها را مي پوشانند و 3- حيات وحش بومي که در سطح زمين و رودخانه ها، درياچه ها و درياها وجود دارد. اين مقاله به بررسي اين اثرات مي پردازد. به علاوه رهيافت هاي کنوني جهت کاهش اثرات زمينلغزش بر محيط طبيعي مورد استفاده قرار گرفته است.
ما از واژه شناسي زمينلغزش براساس نظر Varnes (1978) و Cruden and Varnes (1996) استفاده نموده ايم. همانطور که بيان شده است واژه زمينلغزش همه انواع حرکات توده اي متاثر از نيروي گرانش را دربر مي گيرد که دامنه آن مشتمل بر سنگ افت ها (rock fall)، لغزش ها (slides)، حرکت دوراني (slump)، بهمن ها (avalanches) و روانه ها (flow) بوده و همه انواع خشکي و زيردريايي حرکات توده اي را که بوسيله بارندگي (شامل بارش برف)، فعاليت لرزه اي و فوران آتشفشان رخ مي دهند را تحت سيطره قرار مي دهد. براي ساده سازي واژه روانه در واريزه (debris flow) روانه گلي، لاهار و debris torrent را شامل مي شود.
2- اثرات بر پيکرشناسي سطح زمين
سطح زمين چه بر روي خشکي و چه در زير اقيانوس به طور پيوسته با نيروهاي داخلي و به ويژه نيروي گرانش که زمينلغزش را بوجود مي آورند، تغيير مي کند. اثر مستقيم پيکرشناختي زمينلغزش، کاهش زاويه شيب به گونه اي است که به پايداري بلند مدت دست يابد. " فرايندهاي موثر به طور چشمگيري تغيير مي کنند، حرکات بسيار بزرگ و سريع تا جابجايي هاي ناچيز و آهسته. نتيجه حاصل برهنه سازي منطقه منشاء، فرسايش متناوب مسير انتقال و سپس رسوبگذاري است که درجه ماندگاري آنها متغير است" (Small and Clark, 1982, p. 27). ما هيچ تلاشي جهت کمّي سازي اهميت پيکرشناختي زمينلغزش در مقياس جهاني يا حتي ناحيه اي (براي مثال نرخ فروکني downcutting) انجام نداده ايم، مقداري که تعيين آن براي مناطق وسيع بسيار مشکل است. با اين وجود ما مواردي از بزرگترين زمينلغزش هاي جهان را ارائه داده ايم که اطلاعات مفيدي درباره بيشترين تاثير يک يا چند زمينلغزش ناحيه اي در اختيار قرار داده و همچنين اطلاعات محلي از نرخ پسروي شيب و صخره ها فراهم کرده است.
2-1- زمينلغزش هاي مناطق خشکي
2-1-1- اثرات پيکرشناختي زمينلغزش هاي بزرگ در خشکي
بزرگترين زمينلغزش هاي جهان پيش از تاريخ رخ داده اند ولي بقاياي آنها به صورت عارضه هاي پيکرشناختي مهمي بر سطح زمين مشاهده مي شوند. اغلب زمينلغزش هاي بسيار بزرگ در اثر زمينلرزه يا فوران آتشفشاني رخ داده اند. در يک مطالعه از 40 زمينلرزه تاريخي اصلي، Keefer (1984) نشان داد که زمينلغزش ها مي توانند در منطقه اي به وسعت 500000 کيلومتر مربع و در اثر يک زمينلرزه M=9.2 رخ دهند (شکل 1).


http://umic.ir/images/stories/food/laghzesh.GIF


در 1977، Wolfe (1977) موردي را يافت که مي تواند بزرگترين زمينلغزش خشکي زمين باشد، يک بلوک جابجا شده به مساحت 18*25 کيلومتر مربع از جنس سنگ آهک در جزيره Samar فيليپين. اين بلوک بوسيله Wolfe به عنوان يک زمينلغزش تحريک شده از زمينلرزه هولوسن تفسير شده که ممکن است حجمي برابر 135 کيلومتر مکعب داشته باشد.



2-1-2- نرخ پسروي شيب در اثر عملکرد زمينلغزش
زمينلغزش ها يکي از اصلي ترين فرايندهاي پيکرشناختي هستند که به کاهش شيب منجر مي شوند. با اين وجود همانطور که Iida and Okunishi (1983, p. 68) اشاره کرده اند "اهميت پيکرشناختي زمينلغزش ها (يا نرخ ميانگين برهنه سازي) تاکنون بررسي نشده است چراکه رخداد آنها از نظر زماني و مکاني ناپيوسته و نامنظم است." بر خلاف اين، پژوهشگران زمينلغزش مي توانند به نحو شايسته اي حجم اغلب زمينلغزش هاي بزرگ را تخمين بزنند و مي دانند که زمينلغزش هاي بزرگي که در اثر زمينلرزه يا آتشفشان تحريک شده اند مي توانند صدها يا حتي هزاران کيلومتر مربع از سطح زمين را برهنه کنند. براي مثال Keefer (1994) توليد بلند مدت رسوب در اثر زمينلغزش هاي ناشي از زمينلرزه را براي 12 منطقه لرزه خيز مدلسازي کرد. مدلسازي او نشان داد که نرخ توليد رسوب در اثر زمينلغزش هاي ناشي از زمينلرزه در چهار منطقه (جزيره هاوايي، نيوزيلند، ايرين جايا (Irian Jaya) و دهانه سان فرانسيسکو در کاليفرنياي شمالي) بسيار بالا (>200 m3/km2/yr) و در پنج منطقه ديگر (پرو، ترکيه، کاليفرنياي جنوبي، تمامي خط ساحلي کاليفرنيا و بخش مرکزي ژاپن) حدودا بالا (20 to 200 m3/km2/yr) است.
دانسته هايي کمتري در مورد نرخ پسروي دامنه هاي طبيعي که تحت تاثير تعداد بيشتري زمينلغزش هاي کوچکتر نسبت به موارد بزرگ قرار مي گيرند، به ويژه آنهايي که ناشي از بارشهاي سنگين هستند، وجود دارد. روشهاي مدلسازي براي عقب نشيني مورد انتظار دامنه ها به وسيله Mitchell and Bubenzer (1980) و ديگران پيشنهاد شده اند؛ ولي اين رهيافت ها بيشتر براي خاکهاي همگن بکار برده شده و عقب نشيني دامنه در اثر عملکرد زمينلغزش را از ديگر عوامل مانند فرسايش و غيره جدا نمي کنند. با اين وجود تعداد بيشماري مطالعات صحرايي سعي کرده اند تا نرخ برهنه سازي دامنه در اثر عمکلرد زمينلغزش را از برون يابي نرخ هاي مشاهده شده عقب نشيني پيش بيني کنند. بيشتر اين مطالعات به طور مقدماتي و براي نواحي محدود و دوره هاي کوتاه مشاهده انجام شده اند. مثال هايي از اين مطالعات پسروي دامنه ناشي از زمينلغزش در جدول 1 به ميليمتر در سال ارائه شده است. در استفاده از جدول يک، مي بايست به خاطر داشت که جداسازي پسروي دامنه ناشي از زمينلغزش از ديگر عوامل مانند فرسايش، خزش خاک و ديگر فرايندهاي غير زمينلغزشي دشوار است. در نتيجه فرايندهايي به جز زمينلغزش ها ممکن است بخشي از پسروي اشاره شده را باعث شده باشند.


2-1-3- اتلاف منابع خاک
در زمينلغزش هاي بزرگ، همه ضخامت خاک يا آبرفت تا سنگ بستر به پايين دست دامنه حرکت مي کند و همه درخت ها و پوشش گياهي روي آن را نيز با خود مي برد. از آنجا که هيچ خاکي براي رشد گياهان جديد باقي نمي ماند، اثر عريان شده زمينلغزش مي تواند براي صدها سال باقي بماند.
تلاشهايي به منظور کمّي سازي اتلاف منابع خاک در اثر فعاليت زمينلغزش انجام شده است که نمونه با ارزش آنها مطالعه Wright and Mella (1963) درباره اثرات زمينلغزش هاي تحريک شده از زمينلرزه 1960 در جنوب و مرکز شيلي بر منابع خاک منطقه بوده است. آنها تخريب کامل زير را خاطرنشان کرده اند"خاکهاي زمينهاي پرشيب به صورت زمينلغزش، بهمن هاي واريزه و روانه هاي گلي به طور مستقيم در درياچه هايي با عمق هاي مختلف سرازير شده اند. کل منطقه تحت تاثير در حدود 20000 هکتار است. در عمل هيچ يک از اين مناطق به خوبي براي کشاورزي سازگار نشده بودند، هرچند حدود 10% (2000 هکتار) از دامنه هاي پست تر به طور محدود براي زندگي کشاورزان در حاشيه درياچه پاکسازي شده بودند تا علوفه بيشتري براي دام هاي مزارع کوچک آنها فراهم کنند" (Wright and Mella, 1963, p. 1395). همچنين تخريب جرئي 15000 هکتار از دامنه هاي خاکي پرشيب که در اثر روانه گلي يا روانه واريزه از دامنه تپه ها به کف دره ها منتقل شده اند نيز ذکر شده است.
تلاشهايي به منظور کمّي سازي اتلاف منابع خاک در اثر فعاليت زمينلغزش ناشي از بارندگي در تانزانيا انجام شده است. Rapp et al. (1972) تخمين زدند که اتلاف خاک در حوضه رودخانه موروگو بين 5000 تا 10000 متر مکعب در سال است در حاليکه Temple and Rapp (1972) تذکر دادند که در سال 1970 يک حوزه آبريز تقريبا برابر در منطقه امگتا (Mgeta) در کوه هاي اولوگورو غربي در حدود 270000 متر مکعب خاک را طي کمتر از سه ساعت از دست داد.
مي بايست توجه داشت که برخي از خاکهاي حذف شده از دامنه ها در اثر عملکرد زمينلغزش، در گذر زمان مي توانند به عنوان خاک کشاورزي در کف دره هاي پايين دست آنها مورد استفاده قرار گيرند. اين فرض به ويژه براي نهشته هاي روانه واريزه در مخروط ها يا پادگانه هاي واريزه که در طول زمان شرايط عالي چه براي توليدات زراعي چه مرتع داري مي يابند، صحيح است.
2-1-4- عقب نشيني صخره هاي ساحلي
با عملکرد امواج به عنوان اولين عامل، زمينلغزش اصلي ترين فرايند فعال در عقب نشيني صخره هاي ساحلي است. انواع بسيار متداول زمينلغزش در گسيختگي صخره هاي ساحلي سنگ و خاک افت، لغزشها و بهمن ها هستند. با اين وجود واژگوني ها و روانه ها نيز رخ مي دهند. مثالهايي فراواني از عقب نشيني صخره هاي ساحلي در منابع يافت مي شود. جدول 2 چند نمونه از بهترين اسناد موجود از اندازه گيري هاي کمي عقب نشيني را نشان مي دهد که در آن پسروي صخره ها به متر در سال بيان شده است. نرخ عقب نشيني نخست مبتني بر جنس زمين شناسي صخره و قدرت عمل امواج است. مقادير جدول 2 از حدود صفر تا 2 متر بر سال متغير است که مقادير کم به صخره هاي متشکل از سنگ هاي سخت و مقادير بالاتر براي صخره هاي متشکل از سنگ هاي سست يا خاک (بيشتر يخرفت) باز مي گردند. مقادير بالاتر به تغييرات مهم در پيکرشناسي ساحل در دوره هاي زماني کوتاه زمين شناسي منجر مي گردد. دقت کنيد که در برخي مناطق به طور محلي مقاديري از عقب نشيني صخره ها اندازه گيري شده که بسيار بالاتر از مقادير ارائه شده در جدول 2 هستند. براي مثال نرخ فرسايش ساحل رسي Primorsko-Akhtarsk در درياي آزوف روسيه که به وسيله Zenkovich (1967) گزارش شده است 12 متر در سال است. حتي يک مثال بسيار بزرگتر در ساحل جنوب غربي جزيره سورتسي (ايسلند) در زمستان 1967-68 گزارش شده است. طي زمستان سخت، اين خط ساحلي که از صخره هاي گدازه به بلنداي 12-24 متر بر روي تفراهاي سست تشکيل شده به طور ميانگين 75 متر و حداکثر 140 متر عقب نشيني کرد (Norrman, 1970). يک خط ساحلي به طول نيم کيلومتر حدود دو ميليون متر مکعب مواد آتشفشاني را از دست داد. با اين وجود چنين مثالي محلي و در بازه زماني کوتاه رخ داده است.
2-2- زمينلغزش هاي زيردريايي
زمينلغزش زيردريايي واژه اي کلي است که حرکات توده اي مواد زمين شناسي به سمت پايين دامنه از اعماق کمتر به مناطق عميق تر کف اقيانوس را توصيف مي کند. در طي رخداد زمينلغزش زيردريايي اين فرايند تغييرات اساسي در توپوگرافي سمت دريا ايجاد مي کند. پيشرفت هاي اخير در فنون يکپارچه نقشه برداري بستر دريا، مطالعه بسياري از موارد کشف نشده توده هاي لغزيده زيردريايي در سطح جهان را امکان پذير ساخته است. اين مطالعات دريافته اند که ترکيب ها، مکانيک، و پيکرشناسي حرکات توده اي در زير و بالاي سطح دريا شباهت هاي بسياري دارند همچنانکه تفاوت هاي مهمي نيز دارند (Hampton et al., 1996). مواد درگير در حرکات توده اي زيردريايي به تنوع مواد خشکي هستند از جمله سنگ، خاک، گل و مخلوط هر سه (Locat and Lee, 2002). افزون بر اين همانطور که در شکل 8 نشان داده شده است، طبقه بندي زمين لغزش هاي زيردريايي براساس نوع مشابه طبقه بندي معمول زمينلغزش هاي مناطق خشکي هستند. اندازه سترگ يکي از راه هايي که است که مي توان زمينلغزش هاي زيردريايي را از موارد خشکي جدا کرد. بزرگترين زمينلغزش زيردريايي که تاکنون کشف شده است، لغزش دوراني پيش از تاريخ آگولهاس (Agulhas) در ساحل آفريقاي جنوبي است که 750 کيلومتر طول و 106 کيلومتر عرض دارد (Dingle, 1977). حجم تخميني آن 20000 کيلومتر مکعب، در حدود 150 برابر بزرگترين زمينلغزش معرفي شده خشکي در جزيره سمر و حدود 700 برابر بهمن واريزه اي کوه شاستا است. يک سازو کار لرزه اي براي تحريک اين زمينلغزش پس از پليوسن طرح شده است.
زمينلغزش استورگا (Storegga) در ساحل نروژ حجمي حدود 5700 کيلومتر مکعب دارد (Kenyon, 1987; Bugge et al., 1988). اين لغزش که افتگاهي به طول 290 کيلومتر دارد، دست کم 400 کيلومتر و احتمالا بيش از 800 کيلومتر به سمت پايين دامنه تداوم دارد. داده هاي موجود پيشنهاد مي کنند که اين زمينلغزش سه رخداد مجزا در نظر گرفته شود. اولين زمينلغزش (30000-50000 سال قبل) حدود 4000 کيلومتر مکعب مواد نرم رسي پليو- کواترنر را شامل مي شود. دومين و سومين رويدادها حدود 6000-8000 سال قبل در رسوباتي که تراکم يافتگي بيشتري داشتند، رخ داده اند. حجم مواد جابجا شده حدود 1700 کيلومتر مکعب است. بارگذاري لرزه اي و هيدرات هاي گازي احتمالا سبب روانگرايي رسوبات و تحريک زمينلغزش بوده اند (Kenyon, 1987).


2-3- پيکرشناسي دره
زمينلغزش هاي خشکي و زيردريايي اثرات بلند مدت مهمي بر دره ها دارند. در حاليکه حرکات توده اي گرانشي سعي در پست کردن سطح زمين دارند، نهشته هاي زمينلغزشي در دره هاي کوهستاني اغلب اثري معکوس بر کف دره ها دارند به ويژه زماني که رودخانه ها با زمينلغزش مسدود مي شوند.
2-3-1- اثرات انسداد زمينلغزشي
زمينلغزش هاي بزرگ معمولا دره رودخانه ها را کاملا مسدود و درياچه ايجاد مي کنند. بيشتر سدهاي زمينلغزشي با ايجاد رخنه و سرريز در اثر فرسايش گسيخته مي شوند. با اين وجود اگر گسيخته نشوند اثر زمين شناسي کوتاه مدت آن تشکيل يک درياچه است. سدهاي زمينلغزشي مي توانند پيکرشناسي دره ها را از روش هاي زير تحت تاثير قرار دهند:
- رسوبگذاري رسوبات درياچه اي و دلتايي در درياچه ايجاد شده و در نتيجه تغيير گراديان رودخانه، پيکرشناسي سطحي و زمين شناسي سطحي بالادست سد
- تشکيل کانال هاي بريده بريده در فرودست سد و ورود بار رسوبي زياد از فرسايش نهشته هاي زمينلغزش
- زمينلغزش هاي ثانويه در ساحل درياچه ايجاد شده در اثر پرشدن مخزن يا فروکش سريع آب پس از گسيختگي سد طبيعي
بيشتر سدهاي زمينلغزشي پس از دوره کوتاهي گسيخته مي شوند (Schuster and Costa, 1986; Costa and Schuster, 1988). با اين وجود بسياري از سدهاي زمينلغزشي بزرگ امروز و درياچه هاي آنها صدها يا هزاران سال باقي مانده اند. نمونه هاي ويژه آنها عبارتند از : 1- سد و درياچه زمينلغزشي 2200 ساله ويکارمونا (Waikaremoana) در نيوزيلند، 2- سد زمينلغزشي سيمره در جنوب غربي ايران با سن 10000 سال، درياچه اي عظيم را ايجاد کرد که اکنون يک دشت با رسوبات درياچه اي است و 3- سد زمينلغزشي اسوي (Usoi) و درياچه سارز (Sarez) در جنوب شرقي تاجيکستان متعلق به قرن بيستم.
2-3-2- اثرات رسوبات ناشي از زمينلغزش بر آبراهه ها
رسوبات جابجا شده از دامنه کوهستان در اثر حرکات توده اي در دامنه هاي پايين تر، کف دره يا کانال آبراهه ها انباشته مي شوند. مطالعات متعددي جهت تعيين مقدار رسوبي که در اثر زمينلغزش به آبراهه ها وارد مي شوند، انجام شده است. در برخي موارد اين مواد به صورت رسوبات زمينلغزشي هستند که آبراهه ها را به طور کامل يا جزئي مسدود مي کنند. در موارد ديگر رسوبات از فرسايش زمينلغزش هاي نزديک آبراهه حاصل مي شوند.
ورودي رسوب به کانال رودخانه از زمينلغزش ها مي تواند مهم باشد. با مطالعه 19 روانه واريزه که به حوضه رودخانه وان دوزن (Van Duzen) در کاليفرنياي شمالي وارد شدند، Kelsey (1978) تخمين زد که ورودي سالانه رسوب به رودخانه از طريق روانه هاي واريزه بين 41000 تا 2200 متر مکعب در هر رويداد است.
مطالعه توليد رسوب در آبراهه هاي رشته کوه هاي راکي در شمال آيداهو آمريکا نشان داد که مقدار رسوبي که به کف آبراهه مي رسد از منشاء زير است: 40% از زمينلغزش هاي چرخشي، 40% از بهمن هاي واريزه و 20% از فرسايش ناشي از جريان رودخانه (Wilson et al., 1982). در مطالعه مشابه اي در پورتوريکو، Larsen and Torres Sanchez (1992) دريافتند که 81% از 300 تن بر کيلومتر مکعب رسوب منتقل شده به خارج از حوضه رودخانه ماميس (Mameyes) با حرکت توده اي همراه بوده است.

feedback
1390,11,18, ساعت : 16:27
انواع تغييرات کانال که با ورود مواد از انواع حرکات توده اي زير ايجاد مي شود را خاطر نشان کرده است:
1- بهمن واريزه و روانه واريزه: افزايش کوتاه مدت و بزرگ در رسوبات و واريزه هاي چوب؛ جاروب کانال، حرکت و توزيع مجدد بزرگ مقياس شن بار بستر و واريزه چوب، انسداد کانال، تشديد فرسايش و زيرشويي کناره کانال، دگرساني شکل کانال در اثر انسداد جريان
2- لغزش دوراني و روانه در خاک: ورود تدريجي و بلند مدت رسوبات و واريزه هاي چوبي بزرگ به کانال، انسداد بخشي کانال، تنگ شدگي محلي کانال در زير محل ورود، جابجايي در شکل بندي کانال
روانه واريزه که اغلب در فاصله هاي طولاني از کانال آبراهه پيروي مي کند، اصلي ترين نوع زمينلغزش است که آبراهه ها را تحت تاثير قرار مي دهد. روانه هاي واريزه مسير مهم انتقال رسوب بين دامنه ها و کانالهاي آبراهه برقرار کرده و در نتيجه عاملي مهم در بودجه رسوبي حوزه آبريز هستند (Benda and Dunne, 1987). افزون بر اين، روانه هاي واريزه پراکندگي مکاني و زماني رسوب در کانال آبراهه را تحت تاثير قرار مي دهند، چه از طريق رسوبگذاري در کانالها چه اينکه خود رسوبات منشاءاي براي انتقال بهتر رسوبات به مناطق دورتر فرودست واقع شوند (Benda, 1990).
3-2- تخريب علفزارها
تعداد کمي مرجع وجود دارد که به طور خاص به تخريب علفزار يا يک منطقه غير جنگلي در اثر زمينلغزش پرداخته باشد. Langenheim (1956) اثرات روانه خاک گوتيک (Gothic) در سال 1923 در کلرادو آمريکا را بر پوشش کوهپايه اي بيان کرد. در مطالعه ديگر در غرب آمريکا، Beatty (1988) اثرات حرکت توده اي را بر علفزارهاي طبيعي جزيره سانتا کروز کاليفرنيا بررسي کرده است.
در مطالعه اي در نيوزيلند در مورد حرکت توده اي که سبب تخريب علفزارهاي منطقه حفاطت شده تانگويو (Tangoio) در شمال هاوکس بي (Hawkes Bay) شد، Eyles (1971) نشان داد که عملکرد زمينلغزش در منطقه هايي که از ابتدا جنگلي بوده ولي به علفزار تبديل شده اند، قابل توجه است. در مطالعه ديگري در جزيره شمالي نيوزيلند، Trustrum et al., (1984) رابطه بين عملکرد زمينلغزش و توليد مرتع در منطقه زمينلغزش خيز ويراراپا (Wairarapa) را بررسي کرده است.
3-3- تخريب گياهان دريازي
هرچند دانسته هاي اندکي درباره تخريب جوامع گياهي دريايي در اثر زمينلغزش نسبت به آنچه در خشکي رخ مي دهد وجود دارد، مطالعات کنوني در "Big Sur Coast" کاليفرنيا نشان مي دهد که زمينلغزش هاي ساحلي مي توانند سکونتگاه هاي گياهان دريايي از جلبکهاي بزرگ تا جنگلهاي اشنه دريايي و ديگر گونه هاي خزه دريايي را تحت تاثير قرار دهند (Moss Landing Marine Laboratories, 1998; Oliver et al., 1999). در منطقه ملي حيات وحش دريايي خليج مونتري (Monterey Bay National Marine Sanctuary) (شکل 18)، زندگي گياهان ساحلي پيوسته تحت تاثير زمينلغزش ها، به ويژه آنهايي که با بزرگراه شماره يک ايالت کاليفرنيا تحريک مي شوند، قرار مي گيرد. دفع واريزه زمينلغزش ها بدون آسيب به سکونتگاه گياهي و حيات وحش در طول اين خط ساحلي دست نخورده، مشکلي هميشگي براي اداره حمل و نقل کاليفرنيا محسوب مي شود. هر چند هيچ گزارشي بدين خوبي از اثرات زمينلغزش بر ديگر خطوط ساحلي در جهان وجود ندارد، ولي بي شک زمينلغزش ها اثرات زيان آوري بر زندگي گياهان دريايي وارد مي کنند.
http://umic.ir/images/stories/food/laghzesh2.GIF


3-4- احياء جنگلها و علفزارها
زمينلغزش ها از جمله مزاحم ترين عوامل در برابر جنگلهاي باراني استوايي در پورتوريکو هستند. رشد مجدد پوشش گياهي در مناطق زمينلغزشي جنگلي کوهستانهاي مرطوب و استوايي لوکويلوس (Luquillos Mountains) در شمال شرقي پورتوريکو تمرکز بيشتري از مطالعات را نسبت به هر منطقه زمينلغزش در ديگر نقاط جهان به خود جذب کرده است. مقالات اکولوژيکي پيش رو به اين مطالعه پرداخته اند:Guariguata (1990), Walker and Neris (1993), Walker (1994), Fernandez and Myster (1995), Walker and Boneta (1995), Fetcher et al. (1996), Walker et al. (1996), Myster (1997), Myster and Walker (1997), Myster et al. (1997), Myster and Everham (1999), Brokaw (2003), Walker (2003), and Shiels and Walker (in press) . همانطور که Walker (2003) اشاره کرده است:
" زمينلغزش هاي استوايي از جمله آنهايي که در پورتوريکو رخ مي دهند، در يک مدت زمان نسبتا کوتاه پوشش گياهي خود را باز مي يابند گويي يک زيرلايه پايدار در آنجا وجود دارد. هنگامي که مواد مغذي پيش از حد نيز وجود داشته باشد جنگلهاي مناطق زمينلغزش با ويژگي مشابه جنگلهاي قبل از زمينلغزش، طي يک دوره 100 ساله احياء مي شوند. تداوم گياهي تحت کنترل پايداري شيب و وجود مواد غذايي است.... فرايندهاي زيست شناختي که به توالي و پايدارسازي منجر مي شوند عبارتند از ورود دانه ها به وسيله باد، گرانش و پرندگان، توسعه پوشش گياهان مجاور، و برهم کنش هاي رقابتي و تسهيل کننده کلوني سازي گياهان..... از جمله تلاشها در جهت پايدارسازي زمينلغزش مي توان به موانع فيزيکي براي آهسته کردن فرسايش، کاشت گياهان جهت پايدارسازي سطح خاک، کوددهي جهت تسريع نمو گياهي و لانه هاي مصنوعي براي تشويق پرندگان به پراکنده کردن دانه ها اشاره کرد."
4- اثرات بر ماهي ها و حيات وحش
هرچند اغلب انواع حيات وحش قادرند تا با سرعت مناسب خود را از خطرات مستقيم همه انواع و حتي سريعترين زمينلغزش ها دور کنند، همه جانوران در معرض آسيب و تخريب زيستگاه خود هستند. ماهي ها شايد بيشترين تاثير را مي پذيرند چراکه براي زندگي به رودها و کيفيت آب وابسته اند، پارامترهايي که در کوتاه مدت تحت تاثير زمينلغزش ها قرار مي گيرند. با اين وجود "بقاء ماهي در طولاني مدت (100 تا 1000 سال) و در گستره هاي وسيع (100 تا 100000 کيلومتر مربع) در بحث ريسک هاي محيطي، پناهگاه ها و سازگاري زيست شناختي قرار مي گيرد" (Benda at al., 1997). در نتيجه هرچند از يک طرف زمينلغزش يک محيط رودخانه اي خصومت آميز براي ماهي ايجاد مي کند، از طرف ديگر ممکن است پناهگاه هايي بلند مدت در رودها ايجاد کند که به بقاء کمک کند.
از نقطه نظر محيط خصومت آميز، Swanston (1991) بيان کرد که جريان هاي سيلاب و زمينلغزش ها پديده هاي ناگهاني غالبي هستند که سبب تباهي فيزيکي زيستگاه در رودها مي شوند. از انواع ماهي هاي بسيار حساس به تغييرات محيطي، ماهي هاي آزاد (سالمونيدهاي اوليه مانند ماهي آزاد و قزل آلاي پولادسر) هستند که در اقيانوس زندگي مي کنند ولي براي تخم ريزي به رودهاي زادگاه خود باز مي گردند. گذرگاه آنها براي تخم ريزي ممکن است به وسيله سدهاي زمينلغزشي مسدود شود يا زمين مورد استفاده براي تخم ريزي با رسوبات زمينلغزش تخريب شده يا آسيب ببيند.
رسوبات آبراهه اي از زمينلغزش ها و يا ديگر سرچشمه ها، در تباهي زيستگاه ماهي ها مشارکت داشته و کيفيت آب فرودست خود را متاثر مي سازند (Sidle et al., 1985). زماني که رسوب معلق مي شود 1- مانع عبور نور شده و در نتيجه توليد جلبک را کاهش مي دهد و 2- به اندام تنفسي ماهي آسيب مي رساند و زماني که غلظت آن و مدت زمان مواجهه بالا باشد، سبب مرگ ماهي مي شود (Phillips, 1971). زماني که رسوب به بستر رود مي نشيند از جهت هاي زير آسيب زار خواهد بود: 1- منافذ بين دانه هاي شن را پر کرده و مقدار عرضه اکسيژن محلول به تخم ماهي را کاهش مي دهد؛ 2- مانعي در برابر خروج نوزاد مي شود و 3- بقاء بعد از خروج از تخم مختل مي شود، چراکه فضاي لازم کاهش يافته و موجودات آبزي که تغذيه نوزاد را شامل مي شوند، کاهش مي يابند. رسوب اضافي حتي مي تواند با ايجاد شرايط نامطلوب جهت رشد حشره هاي آبزي، به زيستگاه پرورش، محلي که ماهي هاي جوان تغذيه کرده و بزرگ مي شوند، آسيب برساند (Meehan, 1974).

5- اثرات بر لايه هاي فسيلي، يک آشفتگي در منابع طبيعي
تعداد کمي زمينلغزش سبب آسيب به زيستگاه هاي حيوانات فسيل شده اند. يک مثال برتر در اثر زمينلغزش هاي ناشي از آبياري در اثر ملي لايه هاي فسيلدار هگرمن (Hagerman) در آيداهو جنوبي، آمريکا رخ داده است (Chleboard and Schuster, 1995). اين زمينلغزش هاي فعال، لايه هاي فسيل دار را تهديد مي کنند که 11 گونه جانوري، از جمله بقاياي شترهاي Hagerman Horses، سگ آبي، خزموش، خرگوش و اردک را در بردارد. مجموعه اي که از نظر ديرينه شناسي مهم بوده و يکي از تجمع هاي کامل جانوري پليوسن در جهان به شمار مي آيد (Lewis, 1987). در مثالي ديگر از زمينلغزش در لايه هاي فسيل دار، Atherton and Burbridge (2000) فعاليت هاي زمينلغزشي در دهه 1990 در لايه هاي بلمنيت و آمونيت دار لياس پايين از ساحل دورست (Dorset) در جنوب انگلستان، گزارش کردند. صفحه گسيختگي اصلي در طول تماس بين دو لايه قرار داشت و در نتيجه لايه آمونيت دار لغزش را شکل مي داد. افزون بر اين اخيرا آثار دايناسور در زمينلغزش دبک (Debeque) در نزديکي گراند جانکشن (Grande Junction) در کلرادوي غربي يافت شده است (D.C. Noe, سازمان زمين شناسي کلرادو، گفتگوي شخصي، 2003). هم اکنون اين آثار به صورت توده در يک بلوک لغزش حرکت مي کند و تا مدتها متراکم باقي مي ماند.
6- محافظت بيوتکنيکي شيب – مقدمه اي بر ابزارهاي کاهش اثرات زمينلغزش – ابزارهاي معيارهاي کاهش
سازه هاي رايج حائل زمين از جنس بتوني يا فولادي که براي درمان زمينلغزش بکار مي روند، منظري خوشايند نداشته و با محيط سازگار نيستند. "بهبود شيب ها معمولا با کمک روکش سنگ، گابيون، ديوارهاي بتوني و ديگر سيستم هاي رايج پايدارسازي شيب و کنترل فرسايش صورت مي گيرد. اين راه حل ها با ديدي محدود و شناختي اندک از فرصت وسيع تر زيست محيطي ايجاد شده اند و به نظر مي رسند که عمکلرد کاملا مطابق با اصول طبيعي نداشته باشند (Sotir, 1994)". اين ابزارهاي درمان سنتي سخت، به نحو فزاينده اي با بدنه هاي مرکب خاک / سازه با پوشش گياهي، که به لحاظ زيست محيطي قابل قبول ترند، تکميل مي شوند؛ مانند فرايندي که با عنوان محافظت بيوتکنيکي شيب شناخته مي شود. در چنين کاري، پوشش گياهي براي محافظت سطح و بهبود مقاومت خاکي که در آن رشد مي کند، و معمولا به همراه مواد طبيعي يا بازيافت شده خنثي، الوار، سنگ، کابلها و تورهاي آهني و فولادي، بکار برده مي شود. اين بدنه هاي خاک يا سازه هاي ترکيبي با پوشش گياهي نرم، کشسان، به لحاظ ايستايي چند افزونه (multi-redundant statically) و به لحاظ چشم انداز جذاب هستند. اين نوع در مقابل سازه هاي حائل رايج که سخت، صلب و منقطع هستند، قرار مي گيرند (Barker, 1995). سيستم هاي بيوتکنيکي معمول، ژئونت هاي محکم شده با ميخ هاي خاکي است که خاک کشت شده از چمن را در محل نگه مي دارد. همچنين ژئوسل ها به همراه خاکهاي کاشته شده در شکافها از انواع ديگر سيستم هاي بيوتکنيکي معمول هستند.
محافظت بيوتکنيکي شيب از دو جزء تشکيل شده است، پايدارسازي بيوتکنيکي و پايدارسازي زيست مهندسي خاک (soil bioengineering stabilization) که در هر دو از مواد زنده – به ويژه پوشش گياهي - استفاده شده است (Gray and Sotir, 1996). پايدارسازي بيوتکنيکي از عناصر مکانيکي (سازه) در ترکيب با عناصر زيست شناختي (گياه) استفاده مي کند تا گسيختگي و فرسايش دامنه را متوقف کند (Gray and Leiser, 1982). هر دو عناصر زيست شناختي و مکانيکي مي بايست با يکديگر و به صورت تکميل کننده عمل کنند. پايدارسازي زيست مهندسي خاک، از طرف ديگر، مي تواند به عنوان زيرمجموعه اي خاص از پايدارسازي بيوتکنيکي شناخته شود که در آن بخش زنده گياهان مانند ريشه، ساقه و شاخه ها، عناصر اصلي مکانيکي – سازه اي در سيستم محافظت شيب هستند (Gray and Sotir, 1996).


7- نتيجه
زمينلغزش ها، و به ويژه زمينلغزش هاي فاجعه بار بزرگ، سبب تغييرات بارزي در محيط طبيعي زمين مي شوند. پيکرشناسي کوه ها و دره ها به نحو بسيار واضحي، در اثر حرکت فروشيب توده هاي زمينلغزشي بزرگ تغيير مي کند. جنگل ها، علفزارها و حيات وحش اغلب تاثيرات منفي از زمينلغزش متحمل مي شوند و در اين بين جنگل ها و زيستگاه ماهي ها بسيار آسانتر تخريب شده و آسيب مي بينند. با اين وجود از آنجا که زمينلغزش ها رخدادهايي محلي هستند، جامعه گياهي و جانوري به مرور زمان بازيابي مي شوند. به علاوه مطالعات اخير اکولوژيکي نشان داده اند که در شرايط ويژه، در ميان دوره تا بلند مدت، زمينلغزش ها واقعا مي توانند براي زيستگاه ماهي ها و حيات وحش سودمند باشند، چه به طور مستقيم و يا با تقويت زيستگاه براي رشد موجوداتي که ماهي ها و حيات وحش بدانها نياز دارند.
روند رو به گسترشي در بکارگيري فنون پايدارسازي بيوتکنيکي شيب جهت، کاهش اثرات زيست محيطي سازه هاي محافظت شيب، مشاهده مي شود. اين ابزارهاي کاهش زمينلغزش که با عنوان ابزارهاي نرم شناخته مي شوند، نسبت به سازه هاي حائل فولادي و بتوني، نه تنها سازگاري بسيار بيشتري با محيط دارند، بلکه از نظر اقتصادي باصرفه ترند، چراکه پايداري بلند مدت مطمئن تري فراهم مي کنند.
مراجع

Alford, D. and Schuster, R.L. (eds.), Usoi Landslide Dam and Lake Sarez – An Assessment of Hazard and Risk in the Pamir Mountains, Tajikistan, ISDR Prevention Series, United Nations, Geneva, 2000, 1, 113 pp.
Ambraseys, N.N. and Melville, C.P., A History of Persian Earthquakes, Cambridge Univ. Press, London, 1982, 219 pp.
Andresen, A. and Bjerrum, L., “Slides in subaqueous slopes in loose sand and silt,” in A.F. Richards (ed.), Marine Geotechnique, Univ. of Illinois Press, Urbana, 1967, pp. 221-239.

Atherton, D. and Burbridge, K., “Coastal protection in a proposed World Heritage Site,” in E. Bromhead, N. Dixon, and M-L. Ibsen (eds.), Landslides in Research, Theory and Practice, Proc. 8th Int’l. Symp. on Landslides, Cardiff, Wales, 26-30 June, 2000, 1, pp. 85-90.
Barker, D.H., “The way ahead – continuing and future developments in vegetative slope engineering or ecoengineering,” in Barker, D.H. (ed.), Vegetation and Slopes, Proc., int’l. conf. at Univ. Museum, Oxford, 29-30 Sept. 1994, Thomas Telford, London, 1995, pp. 238-257.

Beatty, S.W., “Mass movement effects on grassland vegetation and soils on Santa Cruz Island, California,” Annals of Assoc. of American Geographers, 1988, 78(3), pp. 491-504.
Bechly, J.F., Mt. St. Helens Eruption – Restoration of Columbia and Cowlitz River Channels, Paper presented at Texas A&M University Dredging Seminar, College Station, Texas, 6 Nov., 1980, 52 pp.
Benda, L., “The influence of debris flows on channels and valley floors in the Oregon Coast Range, U.S.A.,” Earth Surface Processes and Landforms, 1990, 15, pp. 457-466.
Benda, L. and Dunne, T., “Sediment routing by debris flows,” in R.L. Beschta, T. Blinn, G.E. Grant, G.G. Ice and F.J. Swanson (eds.), Erosion and Sedimentation in the Pacific Rim, IAHS Publ., 1987, 165, pp. 213-223.
Benda, L.E., Miller, D.J., Dunne, T., Reeves, G.H. and Agee, J.K., 1997, “Dynamic landscape systems,” in R. Naiman and R. Bilby (eds.), Ecology and Management of Streams and Rivers in the Pacific Northwest Coastal Ecoregion, Springer-Verlag, New York, 1997, pp. 261-268.
Brokaw, N., Disturbance and Recovery, [http://luq.lternet.edu/ research/projects/ (http://luq.lternet.edu/research/projects/) disturbance_and_recovery_ description.html], June 2003.
Brown, N., “Rehabilitation of natural forests un the humid tropics,” in Barker, D.H. (ed.), Vegetation and Slopes, Proc., int’l. conf. at Univ. Museum, Oxford, 29-30 Sept. 1994, Thomas Telford, London, 1995, pp. 152-160.
Bugge, T, Belderson, R.H. and Kenyon, N.H., “The Storegga slide,” Philo. Trans. Royal Soc. London, 1988, 325, pp. 357-388.
Cambers, G., “Temporal scales in coastal erosion systems,” Trans., Inst. of British Geographers, New Series, 1976, 1(2), pp. 246-256.
Carlson, P.R. and Karl, H.A., “Development of large submarine canyons in the Bering Sea, indicated by morphologic, seismic, and sedimentologic characteristics,” Geol. Soc. America Bull., 1988, 100, pp. 1594-1615.
Chang, S.C., “Tsao-Ling landslide and its effect on a reservoir project,” in Proc., 4th Int’l. Symp. on Landslides, Toronto, 16-21 Sept., 1984, 1, pp. 469-473.



فرستنده : خانم مهندس مهناز اکبری


نظر به بررسی های انجام شده و به استناد سایت اینترنتی سازمان بین المللی استاندارد
جهت مطالعه حریم ساخت و ساز گسلش به بررسی قوانین موجود در کشورهای جهان مثل نیوزیلند ،آمریکا و ژاپن می پردازیم.این کشورها بر اساس استانداردهای موجود و مصوب موسسه بین المللی استاندارد (ISO) و مطابق اخرین استاندارد مدیریت ریسک(بحران) یا ISO:31000 گسل های فعال موجود در کشورشان را پهنه بندی کرده اند(فلوچارت 1).

فلوچارت1- منطبق بر استاندارد مدیریت ریسک(بحران) که برای تعیین حریم گسیختگی سطحی



http://umic.ir/images/stories/food/gosikhtegi-sathi.JPG


تهيه شده توسط : خانم دکتر دی ناز ایران بدی

feedback
1390,11,18, ساعت : 18:59
متخصصان ژئومورفولوژی شهری 4 کار عمده را انجام دهند:
1- شناخت زمینی که شهر بر روی آن احداث شده یا در دست احداث است یا برای احداث آماده میشود. این شناخت باید به طور عام، جغرافیای طبیعی و به طور خاص، ژئومورفولوژی باشد.
2- دومین کار درک و تشخیص فرایندهای ژئوموفولوژیکی کنونی است که در شهر وجود دارد یا بر اثر شهرنشینی و شهرگرایی تغییر مییابد. در شهرها، فرایندها متفاوتاند، مانند فرایندهای دامنهای، ساختمانی، تکتونیکی،...حیاتی ترین تاسیسات شهری باید در مطمئنترین جای زمین و با مقاومت زیادی در برابر فرایندهای شهری اثرگذار ساخته شوند.
3- پیشبینی تغییرات ژئومورفولوژیک آینده که احتمال دارد از توسعه شهر ناشی شود، نیازمند شناخت گذشته، درک زمان حاضر و توان پیش بینی آینده است. این نیز رکن اصلی کار و امری ذاتی است. باید حوداث را پیش بینی کنیم؛ مشخص کنیم برای چه دورهای پیش بینی میکنیم و چه تغییراتی را پیش رو داریم.

بزرگی، گستره و نیاز شهر، همواره باید مورد توجه باشد. شهرهای کوچک مشکلات ژئومورفولوژیکی کوچکی را پدید میآورند. اینجاست که تعامل و تداخل شهرها با ژئوموروفولوژی روی میدهد.


فرستنده : خانم مهندس زهرا عادلی

feedback
1390,11,18, ساعت : 18:59
در توجیه کاربرد ژئومورفولوژی در مدیریت شهر باید به این سوال پاسخ داده شود که این کاربرد چه ضرورتی دارد؟ به طور کلی ضرورت این کاربرد ابتدا به تواناییهای متخصصان ژئومورفولوژی سپس نیاز افراد( حقیقی و حقوقی ) و بالاخره به تنوع پدیدههای ژئومورفیک برمیگردد. راه رسیدن به توسعه پایدار را نشان میدهد که توجه به برنامهریزی و سازماندهی فضا دارد. میتوان چنین استدلال کرد که این کار به رفاه عمومی مردم و توسعه پایدار میانجامد. در برنامهریزی باید تاثیرات خالص این دانش در برنامهریزی و تاثیر غیرمستقیم عدم به کارگیری چنین دانشی در آمایش فضای سرزمینی یافت( رانش ساختمان و سازهها یک پدیده ژئومورفیک است و برنامه ریزی به معنی کنترل یا خودداری از قرار دادن روی صفحههای رانش است). بر این مبنا که سطح استفاده از فضای سرزمینی را بالا ببریم و از خطرات و بلایای آشکار و پنهان فضایی زندگی مردم بکاهیم. در این مورد چند مساله به نظر میرسد: اول اینکه باید تعیین کرد کدام یک از عاملهای ژئومورفیک بر رفاه مردم اثر میگذارد و اولویت را برای هر یک از عاملهای ژئومورفیک از لحاظ استفادهای که برای مردم دارد مشخص کرد.مساله دوم نیاز به مشارکت و مداخله متخصصان ژئومورفولوژی در طرحها و برنامهریزیهاست. همانطور که ذکر شد، عدم آگاهی از وضعیت زمین منجر به بروز مسائل و مشکلاتی شدهاست؛ حال آنکه با تهیه نقشههای ارزیابی ژئومورفولوؤیک و بررسی راههای مقابله با پدیدههای مخرب ژئومورفولوژیک میتوان این گونه مشکلات را برطرف کرد. مساله دیگر این است که مدیران شهری و برنامهریزان چه نیازی دارند که متخصصان ژئومورفولوژی را درکنار خود داشته باشند؛ یا به عبارتی چه نیازی دارند تا از این دانش در برنامهریزی خود استفاده کنند. ثابت شده است که موثرترین طرحها و اقدامات آنهایی است که با طبیعت و محیط هماهنگی داشته باشد.
سوال دیگر این است آیا چنین کاربردی فواید اجتماعی به همراه دارد یا نه؟ پاسخ چنین پرسشهایی را باید در حوداث و سوانح طبیعی ژئومورفیک که جوامع مختلف به نحوی در تاریخ اجتماعی خود با آن رو برو بودهاند باید جست. این سوانح همواره باعث افزایش هزینهها شده است! در ایران نیز این روند سر صعودی دارد. پس میتوان گفت چنین کاربردی فواید اقتصادی را نیز به دنبال دارد. و از طرفی مدیران و برنامهریزان میخواهند با هزینه و زمان کمتر مردم را به سطح رفاه اجتماعی مطلوب برسانند. مثلاً اگر منطقهای برای دفع مواد زاید زندگی انسان در نظرگرفته شود و توجه به هزینههای منفی جانبی که در درازمدت ایجاد میشود نیز بشود( مثلاً نفوذ مایعات فاسد به سفره آب زیرزمینی)، در این صورت از دو فضای سطحی(محل تخلیه زباله) و فضای عمقی(سفره آب زیرزمینی) به طور مطلوبتری استفاده شدهاست. تاثیرات منفی در سطح رفاه اجتماعی و اقتصادی پیامدهایی است که طبیعتاً در پی حوادث ژئومورفولوژیک پیش خواهد آمد. بنابراین علاوه بر دولتها، مردم و بخش خصوصی نیز باید درصدد یافتن راهکارهای لازم باشند، به نحوی که خسارات کاهش یابد و فعالیتها پایدارتر شود.
مشارکت ژئومورفولوژیک به مدیریت شهری خاصی محدود نمیشود. تمام شهرها به اطلاعات ژئومورفولوژیکی نیازمندند، اما ماهیت مسائل ژئومورفولوژیک شهرها بسیار متنوع است.برای مثال مسائل ژئوموفولوژیک شهرهای کوهستانی با شهرهای ساحلی یکسان نیست .به همین دلیل شمار تلفات انسانی ناشی از خطرات وابسته به علل ژئومورفولوژیکی نیز در شهرهای مختلف فرق میکند. در شرق آسیا، سیل، زلزله، توفان و زمین لغزش؛ در هند، سیل و زلزله؛ در ایران ، سیل، زلزله، خشکسالی و فرایندهای دامنهای؛ در شمال آفریقا، سیل و زلزله ؛ در آفریقا مرکزی، خشکسالی و در آمریکای جنوبی و مرکزی، سیل، زلزله، لغزش زمین و توفان از مهم ترین حوداث طی 50 سال گذشته بودهاند و شهرهای بسیار زیادی در این مکانها تحت تاثیر این حوادث قرار داشتهاند. کار جدید در میان مهندسان و برنامه ریزان شهری ایجاد ادراک ذهنی از محیط است، به ترتیبی که طرح در دست اقدام از امور مخاطرهآمیز و زیان بخش عاری باشد. ملاحظات ژئومورفولوژیکی، بحثی از مسائل طبیعی مربوط به این موضوع را تشکیل میدهد.
فرستنده : خانم مهندس زهرا عادلی

feedback
1390,11,18, ساعت : 19:00
پدیدههای ژئومورفولوژیکی عمدهای که شهرها در جوار آنها قرار میگیرند و به اندازه زیاد در شکل توسعه و جهت توسعه از آن تاثیر میپذیرند. پدیدههای شامل:فرایندهای دامنهای(ریزش، لغزش)، ساختمانی(زلزله)، تکتونیکی(نشست)، لرزهای ساحلی، آبراههای، پای کوهی، درهای، مخروطی و فرایندهای ناشی از شیب، جنس و ضخامت لایهای زمین میباشد.
به طور کلی تاثیرات پدیدههای ژئومورفولوژیکی را بر یک شهر به صورت زیر میتوان طبقه بندی نمود:
1- مکانیابی و مکانگزینی و تکامل شهرها
2- تاثیر بر توسعه فیزیکی شهر و تعیین جهات شهر
3- تاثیر بر موروفولوژی شهر
4- تاثیر بر ساخت و سازهای شهری از جمله شبکه معابر تاسیسات و سیستمهای خدماترسانی
با توجه به موارد فوق میتوان به اهمیت نقش ژئومورفولوژیکی در مکانیابی شهرها، توسعه شهرها و نقش آنها پی برد.
تعدادی از طرحها و سیاستهای شهری که با ژئوموفولوژی در ارتباط میباشند اکثراً در پاسخ به نیازهای مقطعی، بازسازی و ترمیم شهرها بعد از حوداث غیرمترقبه مانند سیل و زلزله بوده است. در این طرح تدابیری نیز برای جلوگیری از خسارات و ضایعات در حوداث بعدی نیز معمولاً پیش بینی میگردد. به نظر میرسد در عصر حاضر بایستی تدابیر و راهکارهایی اندیشه شود که شهرها قبل از اینکه به خطرات ناشی از حوادث مورد اشاره روبرو گردند، در مقابل این خطرات آسیب پذیر شوند. از طرفی در این طرحها عوامل ژئومورفولوژیکی را نبایستی مانع و محدود کننده فیزیکی محسوب داشت. بلکه عوامل مذکور نیز نبایستی جزیی از پویایی متغیرهای یک شبکه شهری مورد بررسی قرار گیرند. در مقررات ساختمان و شهرسازی دستورالعملها و طرحهای محیطی، معیارها و ملاکهای ژئومورفولوژیکی به عنوان کنترل کننده مطرح میشوند. هر طرح شهری باید از عهده تغییرات اجتماعی برآید بلکه باید تغییرات زیست محیطی خارج از نواحی شهری نیز امکان مقابله داشته باشد.
فرستنده : خانم مهندس زهرا عادلی


کاربرد ژئومورفولوژی در شهرها ضرورت کاربرد آن در مدیریت شهری
شهرها زمینهای وسیع و گستردهای را به خود اختصاص میدهند. این زمینها از ترکیب واحدهای مختلف توپوگرافی و ژئومورفولوژی تشکیل مییابند. هر اندازه که شهرها توسعه یابند و گسترش پیدا کنند. برخورد آنها با واحدهای گوناگون توپوگرافی و ژئومورفولوژی و موضوعات مربوط به آنها زیادتر میشود. واحدهای ژئومورفولوژی همیشه با پویایی محیط طبیعی در ارتباط است، هرگونه اقدام در راستای توسعه و عمران شهرها، به نحوی با پویایی مذکور و در نتیجه با پدیدههای ژئومورفولوژی، تلاقی میکند. در این برخورد اگر برخی از اصول ضروری رعایت نشود، تعادل مورفودینامیک محیط، به هم میخورد و خطرات بزرگی، غالب تجهیزات و امکانات شهری را مورد تهدید قرار میدهد. گاهی شدت مورفوژنز چنان زیاد میشود که نتایج جبران ناپذیری به بارمیآورد. اهمیت موضوع وقتی آشکار میشود که خسارات وارده خارج از تحمل انسانها باشد. بنابراین اهمیت و ضرورت شناخت ویژگیهای محیط طبیعی جهت تمیز و تشخیص نقاط مناسب برای ایجاد بناها و ساختمانها، از مناطق نامساعد، معلوم میشود. برای شناخت بخش اعظمی از ویژگیهای محیط طبیعی شهرها به مطالعه ژئومورفولوژی نیازمندیم و در سایه کسب این گونه آگاهی است که میتوان قدمهای موثری در انتخاب مناسبترین مکان برای ایجاد گسترش شهرها و ایجاد ساخت و سازهایشهری برداشت و نسبت به جلوگیری از خطرات پدیدههای یاد شده و یا مقابله با آنها اقدامی جدی به عمل آورد. پس هر ناحیه شهری مسائل ژئومورفولوژیک منحصر به فرد خود را دارد و روشهای متفاوتی در مدیریت و سازماندهی محیطهای مختلف اعمال میشود. هدف اصلی این بحث عمدتا شناخت و معرفی رابطه میان مدیریت شهری و ژئوموفولوژی است. در این رابطه باید سیاستهای تصمیمگیری مدیران شهری که از سیاستهای ملی تبعیت میکنند و مجری برنامههای از پیش تعیین شده در سطح دولتیاند، با اصول و قوانین طبیعی تطبیق داده شود. با این حال، در بعضی مواقع برای حل مشکلات اجتماعی و سیاسی محیطهای شهری و اجرای اوامر سیاستمداران، اصول طبیعی و قوانین حاکم بر طبیعت نادیده گرفته میشود. این تصمیمگیریهای سیاسی در بیشتر موارد سبب ایجاد مشکلات بسیاری در محیطهای شهری شده و خسارتهای هنگفتی را به بار آوردهاست. هدف ژئومورفورلوژی، ارائه روشها و اصول علمی استفاده بهینه از زمین به وسیله انسانهاست. که تا کنون در هیچ یک از طرحهای عمرانی جدی نگرفته شده است و مدیران و تصمیمگیران به نوعی خود را از مراجعه به دادههای این علم بینیاز دانستهاند. احداث شهرها و توسعه مناطق شهری در نقاط حادثه خیز و پرخطر نمونهای از این تصمیمگیریهای ناآگاهانه است.
فرستنده : خانم مهندس زهرا عادلی

هشدار مهم به كليه شهرهاي كشور:
در نظر گرفتن فاصله تا گسیختگی سطحی در طرح جامع و تفضیلی هر شهر انکار ناپذیر است.در کشورهای آمریکا و نیوزیلند و ژاپن برای هر ساختمان یک کد در نظر گرفته می شود.برای مبنای طراحی ساختمان مطالعات ژئوتکنیک که شامل مطالعات مکانیک خاک و زمین شناسی و مخاطرات نیز می گردد در محدوده طرح های شهری الزامی است.
هرشهروند قبل از خرید ملک از وضعیت زمین زیر بنای خود مطلع می گردد و ارزش واقعی آن را با توجه به کد تعیین شده توسط شرکتهای بیمه و شرح های آن مطلع می گردد.
هم اکنون در ایران نیز بحث هایی در خصوص تعیین حریم ساخت و ساز در پهنه های گسیختگی سطحی و نحوه تعیین آن وجود دارد ولی هیچکدام به نتیجه نرسیده است. در طرح جامع و تفضیلی هیچ شهری به این حریم اهمیت داده نشده است.شاید دلیل این وضعیت پیش ساخته بودن شهرهای ایران است و یا در نظر گرفتن مصلحتهای ديگر است. ولی آنچه که مسلم است و توجه مسئولین محترم شهری را میطلبد قرارگیری این کشور بر روی کمربند زلزله خیز آلپ – هیمالیا است.
از اين به بعد مطالب مهمي در ارتباط با نقش زمين شناسي در مديريت شهري خواهيم آورد.
و در آن به موضوعات زير خواهيم پرداخت :
مخاطرات محيطي
مديريت ريسك محيطي
تعريف خطر و اصطلاحات 8 گانه خطر
مديريت مخاطرات
مطالعه حريم گسلش سطحي
تعيين حريم ساخت و ساز


تهيه شده توسط : خانم دی ناز ایران بدی ( دکتری زمین شناسی ساختمانی(

feedback
1390,11,18, ساعت : 19:01
ژئومورفولوژي چييست و چه كاربردي براي مديريت شهري دارد؟ آيا ما در شهرهايمان از آن بهره مي بريم؟ در ساير كشورها چطور؟ آيا به علت عدم استفاده از ژئومورفولوژي متضرر مي شويم؟ چگونه و چقدر؟


ما به همه اين سوالات به تدريج پاسخ خواهيم داد. اما امروز به " تعریف ژئومورفولوژی و رابطه آن با سایر علوم" مي پردازيم.

ژئومورفولوژی علم مطالعه و بررسی اشکال ناهمواریهای زمین" مخصوصا" مطالعه ماهیت تعریف شدهاست، این واژه از زبان یونانی گرفته شده و از سه جزء (ژئو= زمین، مورف= شکل و لوژی= شناسی) ترکیب یافتهاست. بنابراین پیکرشناسی زمین درباره مطالعه ناهمواری خشکیها و کف دریاها و اقیانوسها صحبت میکند. این دانش به ماهیت، منشاء و تحول اشکال زمین، فرایندهای تشکیل و ترکیب مواد سازنده اشکال زمین مربوط میشود. نقشی که ژئومورفولوژی در بررسی ناهمواریها دارد از سه دیدگاه قابل توجه است.
1- فرایندهای ژئومورفیک: سیل، زلزله، نشست زمین، حرکات دامنهای مانند: لغزش زمین، ریزش، خزش و ...
2- واحدهای ژئومورفولوژیکی: جلگه، دشت، کوه و ...
3- هدایت فرایندها و فعالیتهای انسانی به سوی تعادل و پایداری.(انسانها با فعالیتها و رفتارهای خود بر فرایندها تاثیر میگذارند و آنها را تشدید یا تهدید میکنند.)
هدف نهایی ژئومورفولوژی بهبود محیط، ایجاد ترقی و رفاه عمومی و توسعه پایدار میباشد.
ژئومورفولوژی مانند سایر علوم طبیعی ارتباط نزدیکی با علوم: زمین شناسی، هیدرولوژی،آب و هواشناسی، خاکشناسی و گیاهشناسی دارد. تمام این رشتهها مستقیماً به مطالعه محیط زیست در معنای وسیع کلمه مربوط میشوند.
فرق ژئومورفولوژي با زمين شناسي چيست؟ فرق آن با خاك شناسي و بقيه مواردي كه نام برديم چيست؟
روابط ژئومورفولوژی با سایر علوم ذکر شده و مرز مشترک ژئومورفولوژی با آنها به صورت مختصر بیان میگردد:
زمینشناسی و ژئومورفولوژی:رابطه شکل ناهمواریها با مقاومت زمین و جنس زمینها از یک طرف و ساختمان طبقات تشکیلدهنده این عوارض از طرف دیگر، ارتباط بسیار نزدیک و تنگاتنگ این دو علم را منعکس میسازد.
هیدرولوژی و ژئومورفولوژی: مطالعه فیزیوگرافی حوضههای آبریز، در علم آبشناسی ضروریست.
آب و هواشناسی و ژئومورفولوژی: اهمیت عوامل ارتفاع، جهت،میزان شیب و موقعیت جغرافیایی تحت عنوان عوامل موثر در آب و هوا در مطالعات اقلیمی تاثیر بسزایی دارند.
خاکشناسی و ژئومورفولوژی: تقسیمات خاکها در ارتباط با شکل و پراکندگی عوارض ناهمواری به عنوان واحدهای شکل زمین و دخالت فرایندهای فرسایشی(مانند دما و بارش) و حضور اشکال بازمانده قدیمی(میراثهای اقلیمی) در پیدایش و تحول افقهای مختلف خاک اهمیت دارند.
گیاهشناسی و ژئومورفولوژی: ارتفاع، جهت و میزان شیب در تغییر و تنوع جوامع گیاهی رابطه بین گیاهشناسی را با ژئومورفولوژی روشن میکند.
یادآوری این مسئله ضرورت دارد که علوم ذکر شده در بالا، هر کدام به صورت مستقل از تواناییهای فراوانی برخوردارند و زمینههای کاربردی آنها بخش وسیعی از نیازمندیها و مسائل و مشکلات جوامع بشری را پاسخگو میباشند. بنابراین هنگامی که از نقش و اهمیت ژئومورفولوژی سخن به میان میآید، منظور نفی و یا کم اهمیت جلوهدادن علوم دیگر نیست؛ بلکه هدف این است که ارزش علمی و اهمیت کاربردی آن در رفع نیازمندیهای عمومی و حفظ میراثهای محیط طبیعی همانند سایر زمینههای علمی روشن گردد.
از طرف دیگر کنکاش سادهای در مطالعات عمرانهای ناحیهای در ایران نشان میدهد که بخش مهمی از این مطالعات مربوط به ژئومورفولوژی میشود. سهم ژئومورفولوژی تحت عنوانهای: توپوگرافی، ناهمواری، فیزیوگرافی و حتی ژئومورفولوژی قید شدهاست و این نشان میدهد ژئومورفولوژی با علوم دیگری مانند: مهندسی عمران، معماری و شهرسازی، معدن و ژئوتکنیک نیز ارتباط دارد.
میتوان گفت انجام هر گونه عملیاتی بر روی زمین، به ویژه برای کاربرد آن از نظر زمین، آب و خاک و منابع معدنی نیازمند اطلاع از چگونگی تحولات زمین و شناسایی عوارض موجود بر آن میباشد.
در نهایت انسانها در هر سطح فرهنگی و اقتصادی، الزاماً به نحوی با زمین سر و کار دارند. شیوههای متفاوت معیشتی، نحوه برخورد با زمین و استفاده از آن را تعیین میکنند. ایجاد و توسعه مراکز شهری و روستایی،استقرار مراکز صنعتی و کشاورزی، ایجاد و گسترش خطوط ارتباطی و بهرهوری از منابع زیرزمینی، استفاده از مناظر متنوع و زیبای طبیعی و چهرههای مهم از زمین را منعکس میسازند. قدمت استفاده از زمین و تنوع فعالیتهای بهرهوری و زیانهایی که آگاهانه و یا ناآگاهانه در جریان این فعالیتها بر محیط طبیعی وارد شده است، انسان را به تامل و تفکر وا داشته و به این نتیجه رسانیده است که هر محیطی از توان محدودی برخوردار است و برای نوعی بهرهبرداری مناسب میباشد. آگاهی بر این معضل جز از طریق شناسایی اولیه و مطالعات دقیق بعدی امکانپذیر نبودهاست. سهم ژئوموفولوژی در این مطالعات به وضوح برتر از سایر زمینههای علوم زمین است.
در یک توسعه پایدار، مطالعات ژئومورفولوژی اساسیترین نقش را به عهده دارد؛ زیرا تنها علمی است که تمام ریزهکاریهای و تنوعات اشکال ناهمواریها را که مورد استفاده مستقیم برنامهریزان قرار دارند، در حد مقیاس نقشه منعکس میسازد.
تهیه و تنظیم: خانم مهندس زهرا عادلی

feedback
1390,11,18, ساعت : 19:01
ژئومورفولوژي چييست و چه كاربردي براي مديريت شهري دارد؟ آيا ما در شهرهايمان از آن بهره مي بريم؟ در ساير كشورها چطور؟ آيا به علت عدم استفاده از ژئومورفولوژي متضرر مي شويم؟ چگونه و چقدر؟


ما به همه اين سوالات به تدريج پاسخ خواهيم داد. اما امروز به " تعریف ژئومورفولوژی و رابطه آن با سایر علوم" مي پردازيم.

ژئومورفولوژی علم مطالعه و بررسی اشکال ناهمواریهای زمین" مخصوصا" مطالعه ماهیت تعریف شدهاست، این واژه از زبان یونانی گرفته شده و از سه جزء (ژئو= زمین، مورف= شکل و لوژی= شناسی) ترکیب یافتهاست. بنابراین پیکرشناسی زمین درباره مطالعه ناهمواری خشکیها و کف دریاها و اقیانوسها صحبت میکند. این دانش به ماهیت، منشاء و تحول اشکال زمین، فرایندهای تشکیل و ترکیب مواد سازنده اشکال زمین مربوط میشود. نقشی که ژئومورفولوژی در بررسی ناهمواریها دارد از سه دیدگاه قابل توجه است.
1- فرایندهای ژئومورفیک: سیل، زلزله، نشست زمین، حرکات دامنهای مانند: لغزش زمین، ریزش، خزش و ...
2- واحدهای ژئومورفولوژیکی: جلگه، دشت، کوه و ...
3- هدایت فرایندها و فعالیتهای انسانی به سوی تعادل و پایداری.(انسانها با فعالیتها و رفتارهای خود بر فرایندها تاثیر میگذارند و آنها را تشدید یا تهدید میکنند.)
هدف نهایی ژئومورفولوژی بهبود محیط، ایجاد ترقی و رفاه عمومی و توسعه پایدار میباشد.
ژئومورفولوژی مانند سایر علوم طبیعی ارتباط نزدیکی با علوم: زمین شناسی، هیدرولوژی،آب و هواشناسی، خاکشناسی و گیاهشناسی دارد. تمام این رشتهها مستقیماً به مطالعه محیط زیست در معنای وسیع کلمه مربوط میشوند.
فرق ژئومورفولوژي با زمين شناسي چيست؟ فرق آن با خاك شناسي و بقيه مواردي كه نام برديم چيست؟
روابط ژئومورفولوژی با سایر علوم ذکر شده و مرز مشترک ژئومورفولوژی با آنها به صورت مختصر بیان میگردد:
زمینشناسی و ژئومورفولوژی:رابطه شکل ناهمواریها با مقاومت زمین و جنس زمینها از یک طرف و ساختمان طبقات تشکیلدهنده این عوارض از طرف دیگر، ارتباط بسیار نزدیک و تنگاتنگ این دو علم را منعکس میسازد.
هیدرولوژی و ژئومورفولوژی: مطالعه فیزیوگرافی حوضههای آبریز، در علم آبشناسی ضروریست.
آب و هواشناسی و ژئومورفولوژی: اهمیت عوامل ارتفاع، جهت،میزان شیب و موقعیت جغرافیایی تحت عنوان عوامل موثر در آب و هوا در مطالعات اقلیمی تاثیر بسزایی دارند.
خاکشناسی و ژئومورفولوژی: تقسیمات خاکها در ارتباط با شکل و پراکندگی عوارض ناهمواری به عنوان واحدهای شکل زمین و دخالت فرایندهای فرسایشی(مانند دما و بارش) و حضور اشکال بازمانده قدیمی(میراثهای اقلیمی) در پیدایش و تحول افقهای مختلف خاک اهمیت دارند.
گیاهشناسی و ژئومورفولوژی: ارتفاع، جهت و میزان شیب در تغییر و تنوع جوامع گیاهی رابطه بین گیاهشناسی را با ژئومورفولوژی روشن میکند.
یادآوری این مسئله ضرورت دارد که علوم ذکر شده در بالا، هر کدام به صورت مستقل از تواناییهای فراوانی برخوردارند و زمینههای کاربردی آنها بخش وسیعی از نیازمندیها و مسائل و مشکلات جوامع بشری را پاسخگو میباشند. بنابراین هنگامی که از نقش و اهمیت ژئومورفولوژی سخن به میان میآید، منظور نفی و یا کم اهمیت جلوهدادن علوم دیگر نیست؛ بلکه هدف این